Vandaag een Redactioneel Commentaar van de Volkskrant. Dit is een stuk dat door de voltallige Volkskrant redactie wordt onderschreven. Hierin natuurlijk het nodige over de VS en Rusland. Maar beiden liggen niet in ons cirkeltje van invloed. EU, hopelijk een beetje, meer.
Ik focus even op wat het commentaar over de EU zegt.
De Europese ondergrens klinkt verdacht veel als: redden wat er te redden valtAls blije weeskinderen die claimen dat hun weldoener toch wat muntjes in hun bedelnap heeft gegooid voordat hij over hun toekomst gaat beslissen met de strenge stiefoom die bij een van hen al een been heeft geamputeerd: zo reageerden Europese leiders woensdag op hun digitale overleg met president Donald Trump. Amerika en Europa weer helemaal op één lijn? Ze geloven het zelf ook niet.
Bijna helemaal’, erkende ten minste bondskanselier Merz. Het biedt geen enkele garantie, maar de Europeanen hebben nu ten minste een ‘ondergrens’ afgesproken voor wat Trump mag weggeven in Alaska – bij de Amerikaans-Russische top over Europa, zonder Europa.
Dat die ondergrens ook in Europa pijlsnel naar beneden gaat, daarover zwijgt men liever. Maar is het een blijk van kracht als president Zelensky zegt dat nu met Trump is afgesproken dat Oekraïne ‘Donbas niet zal verlaten in ruil voor een wapenstilstand’? Dat dit infame Kremlin-idee – dat neerkomt op Oekraïense capitulatie – überhaupt serieus is genomen door de regering-Trump, is veelzeggend. De Europese ondergrens klinkt verdacht veel als ‘redden wat er te redden valt’. Het zou zo niet hoeven zijn.
Zoals gevluchte dissidenten als Masha Gessen en Garry Kasparov in koor met westerse veiligheidsexperts bepleiten, kan Poetins agressie alleen een halt worden toegeroepen op het slagveld.
Maar dat hebben ook Europese landen, in weerwil van hun eigen retoriek, nooit willen doen; bijvoorbeeld met een no fly zone boven Oekraïne. Veel kiezers, die zijn vergeten dat onze vrijheid ooit ook is bevochten, steunen die afwachtende lijn van halve maatregelen. Berichten over afzwakking van de aanvankelijk beoogde Europese ‘afschrikkingsmacht’ passen hierin helaas perfect. Dus als vroeg of laat ‘München 1938’ opnieuw wordt opgevoerd, wat nog steeds niet hoeft, is dat een collectief falen van een generatie Europeanen die dacht dat dit continent was ontsnapt aan zijn loodzware geschiedenis.
Ondertussen zit een wilskrachtig maar uitgeput Oekraïne klem tussen Poetins maximalistische doelen en grote leger, en halfslachtige westerse steun. Het is een goed moment eraan te herinneren dat een nihilistische autocraat als Poetin, die bereid is honderdduizenden levens te offeren om zijn doelen te bereiken, op alle vlakken kan worden ingetoomd door rijke, vrije naties die over de wil beschikken dat te doen. Met Amerika, maar desnoods ook zonder. Hoe langer het duurt voordat dit besef in Europa indaalt, hoe hoger de prijs die later zal worden betaald.
Vanmorgen heb ik onderweg naar mijn werk met toenemende frustratie een podcast van Phillips O'Brien gevolgt die vragen beantwoordde over de strategische situatie van de EU en Ukraine. Tegen een enkele collega heb ik die frustratie maar geuit.
Gebrek aan voortgang in militaire doelstellingen en de verlammende politieke passiviteit waren in de podcast kernbegrippen. Misschien is het achter de schermen werken kenmerkend voor de EU. Het schept bij mij, met het weinig overtuigende EU verleden, geen vertrouwen dat mijn belangen als EU burger goed geborgd zijn. Merkt iemand op dat ik de Nederlandse overheid hier niet eens noem? Prima, terug naar de EU.
EU, schuif even al het andere opzij en focus jezelf op het uitoefenen van Economische macht en een crash productie van wapens voor een verdedigingsoorlog.
Die wapens hebben we, oh fascinatie, na meer dan tien jaar oorlog in Oekraïne nog steeds niet. Plannen genoeg. Samenwerkingsverbanden met Europese industrieen en Naties met Oekraïne. Helemaal goed, maar waar is de centrale EU scheepsdrum die bom... bom..... bom... bom.... dicteert wanneer, en met welke deadlines, welke militaire mogelijkheden beschikbaar moeten zijn? De militairen hebben dit plan ingediend. Er is een enorme schep geld beschikbaar gesteld. Maar hoe gaat het met de uitvoering? Zitten we op schema? Is er een schema? Een cunning masterplan? Is de commitment van de lidstaten op niveau? Zo niet, wat gebeurt er dan?
Wapens zijn niet echt het DNA van de EU. Val ze niet te hard... EU is vooral een Economisch machtsblok. Hmm. Machtsblok? Weet de EU zelf ook dat het een machtsblok is? Het Trump Poetin gesprek illustreerde hoe slecht EU anticipeert en inspeelt op komende ontwikkelingen. De gesprekken zijn heel voorspelbaar. Met het naderen van de deadline zou Trump gaan kronkelen om onder de eigen belofte uit te komen. Velen zagen dit aankomen. Dit gespreksscenario is nota bene een herhaling van zetten. EU had haar economische macht kunnen aanweden naar de VS toe: waag het niet weer een bilateraal met Poetin te houden zonder ons want dan reageert de EU met deze en deze sancties? Een week op voorhand blaffen zou al genoeg zijn om deze ontwikkeling af te wenden.
Maar nee. Als bange vogeltjes wachten de EU landen af. Bang om te verliezen wat ze hebben. Dit terwijl juist dat risico op verlies levensgroot wordt als de EU na het Oekraïne voorgerecht het hoofdbuffet vormt. Laten we nu eens dat voorgerecht wreed verstoren door keihard dat tafelkleed weg te rukken.
EU verstoor, breng in onbalans, maar bovenal neem initiatief. Neem initiatief tegen de klippen op. Wordt hyperactief want het is nu keihard nodig.