Financiële onafhankelijkheid - Deel 4

[R.van.M]

JURIST schreef op maandag 20 juli 2020 @ 15:37:
Waarom wordt het risico groter als je ouder bent. At hangt er vanaf. FO-ers die ouder zijn hebben in de regel meer vermogen en een groter incasseringsvermogen. Ik zie niet zoveel problemen als je maar buffers hebt en niet te ver gaat. Wat is het probleem als je LTV stijgt van 50% tot 85% en je hebt voldoende semi-liquide vermogen en je houdt maandelijks al een behoorlijk bedrag over? M.i. niets mis met een beetje bedrijfsmatig denken als je waarde kan genereren door te investeren.
Hoe je je erbij voelt is een persoonlijk punt dat meespeelt natuurlijk

Omdat je tijdlijn dan korter is. Hoe dichter bij je pensioen datum hoe minder risico je wil nemen. Je hebt namelijk minder tijd om een downturn op te vangen

[JURIST]

R.van.M schreef op maandag 20 juli 2020 @ 17:30:
[...]


Omdat je tijdlijn dan korter is. Hoe dichter bij je pensioen datum hoe minder risico je wil nemen. Je hebt namelijk minder tijd om een downturn op te vangen

Ja dat is in principe zo, maar ook daar spelen persoonlijke omstandigheden en wensen een rol. Waar je staat in het traject is van belang: opbouw- of opnamefase in combinatie met leeftijd, risico-acceptatie, huidige assetallocatie en FO-wensen. Als mijn pensioendatum bijvoorbeeld 50 is ga ik niet vanaf dat moment al te veel risico afbouwen door aandelen om te zetten in laagrisico beleggingen als ik niet wil interen want dan haal ik de 4% rendement niet in de huidige rentemarkt. Maar het maakt natuurlijk uit hoe je portefeuille verdeling al is (dat is lang niet altijd 100% aandelen)

[x37]

R.van.M schreef op maandag 20 juli 2020 @ 17:30:
[...]


Omdat je tijdlijn dan korter is. Hoe dichter bij je pensioen datum hoe minder risico je wil nemen. Je hebt namelijk minder tijd om een downturn op te vangen

Dat is vooral zo bij een vaste pensioendatum. FO'ers gaan daar meestal flexibeler mee om en hebben een streefbedrag wat ze willen halen en niet een vaste datum waarop ze moeten stoppen.

Dat levert wel extra risico op, omdat de kans dat je precies op de top van de markt stopt met werken groter is, maar daar moet je in je streefbedrag/s.w.r. rekening mee houden.

[Tommie12]

R.van.M schreef op maandag 20 juli 2020 @ 17:30:
[...]


Omdat je tijdlijn dan korter is. Hoe dichter bij je pensioen datum hoe minder risico je wil nemen. Je hebt namelijk minder tijd om een downturn op te vangen

Met deze redenering ben ik het niet eens.

Stel dat je op je 60e een afbetaald huis hebt, en een bedrag van 500k+
Je hebt dan elke maand ca 1000-2000€ nodig uit je vermogen om te leven.
Je zorgt gewoon dat je ca 30-40k cash hebt staan, en als er een stevige dip is op de beurzen, dan kan je dat gewoon uit zitten. Maar zelfs als de dip wat langer duurt, dan hoef je toch nooit alles ineens te verkopen. Dus je hoeft zeker niet alles in obligaties te steken. Je kan ook wat inkomen halen uit dividenden, dat belet ook dat je halsoverkop moet verkopen.
Hoe lang je leeft is een factor die een pak minder voorspelbaar is, dus je kapitaal opleven tegen dat je 85 bent vind ik een oncomfortabelere gedacht. Wat als je die leeftijd haalt, en je moet met z’n tweetjes het verzorgingstehuis is a rato van 4k per maand....

[R.van.M]

x37 schreef op maandag 20 juli 2020 @ 20:49:
[...]

Dat is vooral zo bij een vaste pensioendatum. FO'ers gaan daar meestal flexibeler mee om en hebben een streefbedrag wat ze willen halen en niet een vaste datum waarop ze moeten stoppen.

Dat levert wel extra risico op, omdat de kans dat je precies op de top van de markt stopt met werken groter is, maar daar moet je in je streefbedrag/s.w.r. rekening mee houden.

Klopt, je kan wat meer schuiven, maar het is nogal zuur als je op je 50e zou willen stoppen en op je 49e stort de beurs in waardoor je 5-10 jaar extra moet doorwerken. Daarnaast kan het ook gebeuren dat je je baan opzegt en vervolgens stort de beurs in. Je zal dan op zoek moeten gaan naar een nieuwe baan tijdens een recessie.

JURIST schreef op maandag 20 juli 2020 @ 20:25:
[...]


Ja dat is in principe zo, maar ook daar spelen persoonlijke omstandigheden en wensen een rol. Waar je staat in het traject is van belang: opbouw- of opnamefase in combinatie met leeftijd, risico-acceptatie, huidige assetallocatie en FO-wensen. Als mijn pensioendatum bijvoorbeeld 50 is ga ik niet vanaf dat moment al te veel risico afbouwen door aandelen om te zetten in laagrisico beleggingen als ik niet wil interen want dan haal ik de 4% rendement niet in de huidige rentemarkt. Maar het maakt natuurlijk uit hoe je portefeuille verdeling al is (dat is lang niet altijd 100% aandelen)

Je wil de jaren voordat je met pensioen gaat je risico afbouwen zodat je minder last hebt van eventuele instorting van de beurs. Na een x (10?) jaar bouw je het risico weer op met een groter deel in aandelen.

Dit heet het sequence risk. Het blog van early retirement now gaat hier diep (wiskundig) op in. Zie bijvoorbeeld het laatste artikel uit de reeks
https://earlyretirementno...-risk-swr-series-part-38/

[R.van.M]

Tommie12 schreef op maandag 20 juli 2020 @ 22:07:
[...]


Met deze redenering ben ik het niet eens.

Stel dat je op je 60e een afbetaald huis hebt, en een bedrag van 500k+
Je hebt dan elke maand ca 1000-2000€ nodig uit je vermogen om te leven.
Je zorgt gewoon dat je ca 30-40k cash hebt staan, en als er een stevige dip is op de beurzen, dan kan je dat gewoon uit zitten. Maar zelfs als de dip wat langer duurt, dan hoef je toch nooit alles ineens te verkopen. Dus je hoeft zeker niet alles in obligaties te steken. Je kan ook wat inkomen halen uit dividenden, dat belet ook dat je halsoverkop moet verkopen.
Hoe lang je leeft is een factor die een pak minder voorspelbaar is, dus je kapitaal opleven tegen dat je 85 bent vind ik een oncomfortabelere gedacht. Wat als je die leeftijd haalt, en je moet met z’n tweetjes het verzorgingstehuis is a rato van 4k per maand....

Ok, ik stel het me voor. Ik ben 60 jaar, heb 500k en wil daar 1700 aan onttrekken elk jaar. Ik zorg ervoor dat ik 40k cash heb en dus 460k in de beurs geinvesteerd heb. Stel dat we in het jaar 2000 scenario zitten.
In 2001 is mijn cash buffer opgebruikt en heb ik nog 334k op de beurs. Hier moet ik vervolgens 20k aan onttrekken en de beurs daalt nogmaals met bijna 20% dan heb ik nog 250k en geen cash meer.

2000 −12.92%
2001 −16.52%
2002 −19.54%

Al met al zit je dan niet in een rooskleurige situatie als je daarmee het tot je dood moet redden. Je kan uiteraard op een houtje gaan bijten en je uitgaven aanpassen, maar dat is nu net wat we willen voorkomen door het sequence risk in ogenschouw te nemen.

[Xanaroth]

Let ook op dat waarde en inkomsten verschillende pijlers zijn.

Als je portfolio gebaseerd is op inkomen, heb je een heel ander sequence risk. Genoeg aandelen en woningprijzen die omlaag duiken tijdens crisis, blijven gewoon doorbetalen waardoor je niet (of veel minder) moet verkopen in crisis.

Als je bijvoorbeeld kijkt naar dividend ging de beurs ongeveer zo:
1999 - '100%' inkomen
2000 - 94,2%
2001 - 89,8%
2002 - 89,5%
2003 - 95,1%
2004 - 103%

Dan ben je tijdens een zware crisis 'maar' 10% kwijt tijdens het zwaarste punt, iets dat relatief simpel op te vangen is door keertje niet op vakantie te gaan of andere grote uitgaven (interieur, auto, etc) uit te stellen. En 2000/2003 met 5% merk je waarschijnlijk niet eens tenzij je op het scherpst van de snede FO bent.

[Rubbergrover1]

Maar het dividendrendement is vaak een stuk minder hoog dan een eventuele koersstijging. Op het moment dat je voldoende vermogen hebt dat je van het dividend zou kunnen leven, dan gaat dat gepaard met een zo hoog vermogen dat je ook een forse koersdaling wel had kunnen overleven.

[Xanaroth]

Rubbergrover1 schreef op dinsdag 21 juli 2020 @ 09:25:
Maar het dividendrendement is vaak een stuk minder hoog dan een eventuele koersstijging. Op het moment dat je voldoende vermogen hebt dat je van het dividend zou kunnen leven, dan gaat dat gepaard met een zo hoog vermogen dat je ook een forse koersdaling wel had kunnen overleven.

Als je zo beperkt kijkt heb je gelijk. Maar dit is het FO forum, er komt daarna nog de 2008 crisis, en 2011, 2015, 2018 (x-mas crash), 2020 corona... En ook in 2030/2040 nog wat slechte jaren. Veel slechte jaren die ook doorgekomen moeten worden. Dus na die crisis blijft de 'vermogens' belegger gewoon 20k/jaar onttrekken, want er moeten nog jaaaaren rekeningen betaald worden. Die heeft zodoende 8% rendement per jaar nodig voor break-even na 2000... niet handig met 7% gemiddeld rendement en een 40-50 jaar resterende levensverwachting.


Die vermogensbelegger uit het voorbeeld @R.van.M heeft 302k over wanneer de 2008 crisis begint. Aan het eind van 2008 is daar nog 172k van over. Al een idee waar dat verhaal gaat eindigen?

offtopic:
hint: hij was toch niet FO

De dividendbelegger.. tja.. Die zit tijdens de financiële crisis in met méér inkomen (dieptepunt 26,6/aandeel) dan tijdens de dotcom bubbel (22,8/aandeel). Die heeft niet eens door dat er iets gebeurt buiten in de boze wereld, want behalve een hoger inkomen dan nodig heeft die ook nog eens 2004-2008 teveel inkomen gehad welke gebruikt kon worden om reserves aan te vullen, meer aandelen te kopen, etc. Die gaat van basis FO levensstijl eens lekker champagne kopen wanneer Lehman omvalt zonder enige zorgen.


TLDR: sequence risk is veel gevoeliger voor mensen die geld onttrekken, dan mensen die het uit kunnen zitten om ook daarna van herstel te profiteren.

[ Voor 22% gewijzigd door Xanaroth op 21-07-2020 10:51 ]

[CornermanNL]

MrBlack schreef op zondag 19 juli 2020 @ 14:27:
Denk idd goed om bewust te zijn van risico’s, al kun je niet alle events voorkomen. Wat is de kans dat je echt zo ziek wordt dat je niet meer kunt werken tot aow leeftijd? Lijkt me heel klein dus (op verzekeringen als werknemer na) hou ik daar geen rekening mee.

Een gebalanceerde approach naar FO maakt je financieel (en emotioneel misschien ook wel) veel robuuster:

Steady aflossen, cash buffer 6+ maand en rest investeren (etf’s). Vaste lasten significant verlagen (best makkelijk heb ik gemerkt), nooit voor iets lenen (behalve huis) en het hele ‘luxe’ gebeuren aan je voorbij laten gaan en t kan hard gaan.

Die kans is niet zo groot , echter de verzekeringswaarde kan wel een issue zijn. Je hoeft er op zich geen rekening mee te houden in je planning , de kans is bijzonder klein. Maar als het wel gebeurd , is het een interessante invalshoek om risico mee te bepalen en te bezien in een ander licht.

Simpel voorbeeld uit eigen praktijk. Ik woonde in een drukke stad en voor mijn gezondheid moest ik naar een rustige omgeving verhuizen. Nu had ik prima overwaarde en cash achter de hand. Alleen kon ik moeilijker een hypotheek krijgen op dat moment. Geen vast inkomen meer dat meetelde. Dus geen overbruggingshypotheek.

Het geluk (want ik had daar nooit over nagedacht) wilde dat er voldoende cash was om de benodigde gelden te storten. Had ik wat ik anders van plan was meer afgelost en niet direct cash voor handen gehad dan was het een stuk ingewikkelder geweest.

Een ander bijkomend issue was de waarde die aan mij nog werd toegekend door de verzekering, die was niet heel hoog. Dus het revalidatie budget ook niet. Ik heb daar zelf een en ander gefinancierd om mijn herstel wat meer kans te geven.

De verhoudingen tussen de verschillende bezittingen, daar tegen overstaande leningen hebben allemaal tijd nodig om liquide te worden. En op het moment dat ze nodig zijn is het van belang om er tijdig iets mee te kunnen. Daarnaast kan een situatie tijdelijk de toegang tot kapitaal blokkeren.

Had ik het geld niet gehad, was de koop van het huis in de rustige omgeving niet doorgegaan, had ik zelf de revalidatie niet langer gefinancierd had ik nu minder ver geweest. Die zaken waren voor mij op dat moment essentieel en nodig. Een jaar later wellicht niet meer , en had ik een stuk slechter gezeten nu.

Het kan dus zo zijn dat op papier alles dik in orde is maar er in de tijd (eigenlijk tijdigheid ) iets gaat schuiven.
De situatie kan uitlopen op een bepaalde (ik omschrijf het maar , ik heb er even geen goed woord voor) puntbelasting van je vermogen uitlopen dat je wanneer het uiteindelijk vrij komt , je er niets meer aan hebt.

Althans niet om de ontstane situatie het hoofd te beiden, was dan achteraf bezien het nemen van een extra hypotheek om vermogen uit te breiden het risico of was het extra snel aflossen het risico ?

Het helpt denk ik om extremen te nemen en de onderbelichte gevolgen ervan om een evenwichtiger risicobeheersing te verkrijgen. En dan blijkt risico zich af en toe te bevinden in de 'veiligere' oplossingen.

[R.van.M]

Xanaroth schreef op dinsdag 21 juli 2020 @ 10:46:
[...]


Als je zo beperkt kijkt heb je gelijk. Maar dit is het FO forum. Dus na die crisis blijft de 'vermogens' belegger gewoon 20k/jaar onttrekken, want er moeten rekeningen betaald worden. Die heeft zodoende 8% rendement per jaar nodig voor break-even... niet handig met 7% gemiddeld rendement.

Die vermogensbelegger uit het voorbeeld @R.van.M heeft 302k over wanneer de 2008 crisis begint. Aan het eind van 2008 is daar nog 172k van over. Al een idee waar dat verhaal gaat eindigen?

offtopic:
hint: hij was toch niet FO

De dividendbelegger.. tja.. Die zit tijdens de financiële crisis in met méér inkomen (dieptepunt 26,6/aandeel) dan tijdens de dotcom bubbel (22,8/aandeel). Die heeft niet eens door dat er iets gebeurt buiten in de boze wereld.

Ja, maar dat is geen eerlijke vergelijking.Ik weet niet precies wat je bedoelt met 26,6 en 22.8 maar neem aan dat het om dividend opbrengsten gaat. Dus stel dat je 2,28% dividend krijgt heb je bijna 900k nodig om de 20k per jaar te ontvangen.

[Xanaroth]

R.van.M schreef op dinsdag 21 juli 2020 @ 10:51:
[...]


Ja, maar dat is geen eerlijke vergelijking.Ik weet niet precies wat je bedoelt met 26,6 en 22.8 maar neem aan dat het om dividend opbrengsten gaat. Dus stel dat je 2,28% dividend krijgt heb je bijna 900k nodig om de 20k per jaar te ontvangen.

Niet helemaal.. ik gebruik even S&P omdat het makkelijk kijkt zo ver in het verleden over veel jaren. Maar die zit voornamelijk vol met value-aandelen (lees: googles, amazons, etc) wat de yield en groei ENORM drukt, en dus dubbel ten nadele is van de dividend belegger als je daar echt op zou basseren.

Ter referentie: Mijn yield nu is >3,5%, bij een portfolio die niet volledig dividend bedrijven omvat en ook nog stukje reserve cash heeft. Genoeg top-grade dividend champions die ik tussen 3-4% heb kunnen aankopen, en waar distributie door is gaan groeien.
De meeste geven daarbij +3-10% per jaar, daar gaat echt geen jaren overheen zoals de S&P.. Oftewel, ik zou echt aan 500k genoeg hebben om ermee te stoppen, als 20k budget toereikend was.
Zou ik ook toekomstig inkomen meenemen, denk aan verhogingen tijdens dit jaar en omzetten van aandelen+cash naar dividend-uitkerende posten... Dan zou ik zelfs onder de 480k tóch 20k te besteden hebben volgend jaar.


Ja, ik ga veel minder snel omhoog in waarde, ja je wordt er minder rijk mee. 'Inkomen' stijgt niet eventjes met 30% wanneer de brede index dat doet vol met waarde-bedrijven. Alleen de downside bij de inkomens-soort van FO is ook veel minder ; en uiteindelijk bepaald die of je een crisis kunt doorstaan.

Ik merk dit jaar dan ook niks van de crisis, behalve dat mijn inkomen sneller stijgt dan verwacht omdat ik goedkoper kan inslaan. Maar ondanks alle banken/verzekeraars die dividend opschorten/verlagen, en dat de meeste nieuwe aankopen volgend jaar pas echt gaan uitkeren... gaat mijn inkomen gewoon omhoog yoy.

[ Voor 33% gewijzigd door Xanaroth op 21-07-2020 11:09 ]

[Rubbergrover1]

Xanaroth schreef op dinsdag 21 juli 2020 @ 10:46:
[...]


Als je zo beperkt kijkt heb je gelijk. Maar dit is het FO forum, er komt daarna nog de 2008 crisis, en 2011, 2015, 2018 (x-mas crash), 2020 corona... En ook in 2030/2040 nog wat slechte jaren. Veel slechte jaren die ook doorgekomen moeten worden. Dus na die crisis blijft de 'vermogens' belegger gewoon 20k/jaar onttrekken, want er moeten nog jaaaaren rekeningen betaald worden. Die heeft zodoende 8% rendement per jaar nodig voor break-even na 2000... niet handig met 7% gemiddeld rendement en een 40-50 jaar resterende levensverwachting.

Maar volgens mij is de insteek van de meeste mensen niet het tot in het oneindige behouden van het vermogen, maar het ook deels opmaken van het vermogen. Dan kun je wel (deels) in dividend aandelen zitten, maar zul je daar door de jaren heen toch wel heel wat van moeten verkopen. Dus ook voor die soort belegger is de koers van de aandelen zeer relevant.

[R.van.M]

Xanaroth schreef op dinsdag 21 juli 2020 @ 10:59:
[...]


Niet helemaal.. ik gebruik even S&P omdat het makkelijk kijkt zo ver in het verleden over veel jaren. Maar die zit voornamelijk vol met value-aandelen (lees: googles, amazons, etc) wat de yield en groei ENORM drukt, en dus dubbel ten nadele is van de dividend belegger als je daar echt op zou basseren.

Ter referentie: Mijn yield nu is >3,5%, bij een portfolio die niet volledig dividend bedrijven omvat en ook nog stukje reserve cash heeft. Genoeg top-grade dividend champions die ik tussen 3-4% heb kunnen aankopen, en waar distributie door is gaan groeien.
De meeste geven daarbij +3-10% per jaar, daar gaat echt geen jaren overheen zoals de S&P.. Oftewel, ik zou echt aan 500k genoeg hebben om ermee te stoppen, als 20k budget toereikend was.
Zou ik ook toekomstig inkomen meenemen, denk aan verhogingen tijdens dit jaar en omzetten van aandelen+cash naar dividend-uitkerende posten... Dan zou ik zelfs onder de 480k tóch 20k te besteden hebben volgend jaar.

Ik begrijp de dividendstrategie al heb ik daar grote twijfels bij.

Het probleem is dat met bedrijven die >4% dividend uitkeren en ook proberen dit elk jaar te laten groeien is dat dit vaak ten koste van alles moet gebeuren. Dit hoeft niet het beste te zijn voor het bedrijf. Op het moment dat een bedrijf dan uiteindelijk het dividend moet schrappen vanwege cashflow problemen gaat dit ook gepaard met een enorme koersval in het aandeel.

Op dat moment gaat dus je (dividend) inkomen omlaag en tegelijkertijd krijg ook de onderliggende waarde nog een enorme knauw. Dit alles zie je vaak ook niet aankomen waardoor je opeens met een flinke daling in inkomen en vermogen zit wat je op geen enkele manier kan compenseren.

Edit; Daarnaast zit je met hoog dividend aandelen ook nog eens vaak overwogen in bepaalde industrien zoals energie en financials

[ Voor 3% gewijzigd door R.van.M op 21-07-2020 11:17 ]

[Xanaroth]

Rubbergrover1 schreef op dinsdag 21 juli 2020 @ 11:10:
[...]

Maar volgens mij is de insteek van de meeste mensen niet het tot in het oneindige behouden van het vermogen, maar het ook deels opmaken van het vermogen. Dan kun je wel (deels) in dividend aandelen zitten, maar zul je daar door de jaren heen toch wel heel wat van moeten verkopen. Dus ook voor die soort belegger is de koers van de aandelen zeer relevant.

Dat is meer persoonlijk/filosofisch. Als je uitgaat van opmaken van vermogen, wordt de vermogens-belegger immers nog gevoeliger voor sequence-risk dan deze al was.

Daarnaast krijg je dan ook vraagstukken als wat je horizon is.. als je vanaf zeg 40 met FO gaat en je wordt 100... Om het 60 jaar lang goed vol te houden, kom je effectief eigenlijk neer op constructies die het oneindig onttrekken mogelijk maken, want anders is dergelijk lange horizon bijna niet te overbruggen tenzij je het prima vindt om de laatste jaren afhankelijk te zijn van je (klein)kinderen op financieel vlak.

[Rubbergrover1]

Uiteraard hangt een en ander sterk af van je horizon. Dat is een beetje de crux. Eigenlijk zijn er volgens mij grofweg twee groepen. De groep voor wie het FO budget voor levenslang bedoeld is (op een gegeven moment aangevuld met AOW) en de groep die daarnaast ook een fatsoenlijk gewoon pensioen heeft en bij wie het FO vooral voor de periode tot de pensioenleeftijd geldt.

Bij de eerste groep is het grotendeels instant houden van het vermogen inderdaad de meest logische optie, omdat het langzaam opmaken relatief weinig extra bestedingsruimte zou geven. Maar bij de tweede groep is dat precies andersom. Als je het gros van het vermogen gebruikt voor bv 20 jaar eerder stoppen, dan ligt het veel meer voor de hand dat je inkomen ook grotendeels bestaat uit het opmaken van vermogen.

Het hangt dus sterk van je uitgangspunten af wat in jouw situatie van toepassing is.

[rube]

rube schreef op donderdag 2 juli 2020 @ 10:47:
Niet om de discussie weer aan te zwengelen, maar ik heb nog wat doorgenomen en ter aanvulling / ter info:
[...]
Zonder nadrukkelijke toestemming van de geldgever mag geen 2de hypotheek (of andere zekerheidstelling) gevestigd worden.

Even een update, bij een van de leningen waar ik mee bezig was kwam zeer plotseling en kort voor het geplande passeren bij de notaris, het verzoek om ook een 2de hypotheek inschrijving te mogen doen.

Hoewel mijn zekerheden in principe hetzelfde zouden blijven, stond de gang van zaken mij niet aan. Ik heb dan ook aangegeven dat ik in principe geen 2de hypotheek toesta, maar dat ik bij volledige openheid van zaken dit zou willen overwegen. Deze openheid is er niet gekomen en dus gaat het niet door.
Overigens heeft dit wellicht vervelende consequenties voor de andere partij (geldlener), die raakt wellicht hun borgsom kwijt, maar ja...

[Tommie12]

R.van.M schreef op dinsdag 21 juli 2020 @ 08:39:
[...]


Ok, ik stel het me voor. Ik ben 60 jaar, heb 500k en wil daar 1700 aan onttrekken elk jaar. Ik zorg ervoor dat ik 40k cash heb en dus 460k in de beurs geinvesteerd heb. Stel dat we in het jaar 2000 scenario zitten.
In 2001 is mijn cash buffer opgebruikt en heb ik nog 334k op de beurs. Hier moet ik vervolgens 20k aan onttrekken en de beurs daalt nogmaals met bijna 20% dan heb ik nog 250k en geen cash meer.

2000 −12.92%
2001 −16.52%
2002 −19.54%

Al met al zit je dan niet in een rooskleurige situatie als je daarmee het tot je dood moet redden. Je kan uiteraard op een houtje gaan bijten en je uitgaven aanpassen, maar dat is nu net wat we willen voorkomen door het sequence risk in ogenschouw te nemen.

Klopt, daarom denk ik ook dat om echt FO te zijn zonder te leven op water en brood, zowat 1mio nodig hebt, zeker als je wil stoppen met werken voor je 50e.

[Deveon]

Tommie12 schreef op dinsdag 21 juli 2020 @ 16:22:
[...]


Klopt, daarom denk ik ook dat om echt FO te zijn zonder te leven op water en brood, zowat 1mio nodig hebt, zeker als je wil stoppen met werken voor je 50e.

Als je stopt met werken ga je met pensioen, bij FO is helemaal niet uitgesloten dat je stopt met werken. Iets doen wat je leuk vind kan ook geld opleveren, je bent er bij FO enkel niet van afhankelijk.

[se77en]

CaLeX schreef op vrijdag 10 juli 2020 @ 14:11:
[...]

Nee, meesman ontvangt de dividenden over het jaar heen. En een keer per jaar worden deze dividenden aangewend om te herbeleggen. Dat gebeurt in deze tijd van het jaar.

Hoe werkt dit? Meesman heeft toch gewoon de NT fondsen welke eenmaal per jaar dividend uitkeren?
Ik stel de vraag mede vanwege de relatief lage dividenduitkering van Aandelen Wereldwijd Totaal. De verklaring van Meesman is dat dit fonds nog maar kort bestaat en daarom slechts een deel van 2019 'dividend heeft kunnen opbouwen'.

[underrated]

Tommie12 schreef op dinsdag 21 juli 2020 @ 16:22:
[...]


Klopt, daarom denk ik ook dat om echt FO te zijn zonder te leven op water en brood, zowat 1mio nodig hebt, zeker als je wil stoppen met werken voor je 50e.

Je kan 'm uitrekenen. Als je 50 jaar lang 10k (gecorrigeerd voor inflatie) per jaar wil opnemen, uitgaat van een rendement van 6% en inflatie van 2% dan heb je 212k nodig en sta je na 50 jaar op 0. Heb je 50k per jaar nodig dan zit je inderdaad op een miljoen. Behalve als je last krijgt van sequence risk

Kluifjes schreef op donderdag 30 april 2020 @ 11:31:
[...]
Ik ben daarom ook wel benieuwd naar de hervertelling van Encheiridion die binnenkort verschijnt https://www.bol.com/nl/p/...EaRJIA.1_4.5.ProductTitle

Ik heb m vandaag binnen gekregen, paar korte stukken gelezen. Ben er so far enthousiast over, dank voor de tip!

[Tommie12]

underrated schreef op dinsdag 21 juli 2020 @ 21:29:
[...]


Je kan 'm uitrekenen. Als je 50 jaar lang 10k (gecorrigeerd voor inflatie) per jaar wil opnemen, uitgaat van een rendement van 6% en inflatie van 2% dan heb je 212k nodig en sta je na 50 jaar op 0. Heb je 50k per jaar nodig dan zit je inderdaad op een miljoen. Behalve als je last krijgt van sequence risk

Dan ben ik wel razend benieuwd naar die belegging die je risicoloos en en zonder dips 6% gaat opleveren.
6% gemiddeld lukt alleen met aandelen, en dan heb je volatiliteit volgens mijn ervaring.

[Xanaroth]

Tommie12 schreef op dinsdag 21 juli 2020 @ 22:03:
[...]


Dan ben ik wel razend benieuwd naar die belegging die je risicoloos en en zonder dips 6% gaat opleveren.
6% gemiddeld lukt alleen met aandelen, en dan heb je volatiliteit volgens mijn ervaring.

Dat was het punt niet.. Punt was de 212k vs 1 miljoen, oftewel dat hoeveel je nodig hebt niet zo'n waanzinnig hoog random nummer is, maar dat je concreet kan bepalen en daarbij veel minder nodig blijkt te hebben.


Zo hebben ik en mn vrouw 634k nodig als 'worst case' scenario, daar richten we ons voorlopig op. Samen met overwaarde verzilveren door naar goedkopere regio te gaan, eindigen we dan met 2,558 netto/maand te besteden waar we verwachtten 2,243 nodig te hebben. Want ja, bij worst case zullen we ook meer nodig hebben dan ingeschat.

Als de overwaarde meevalt bij verhuizen naar goedkopere regio, verkoopwaarde van 2e auto (niet langer nodig) meenemen, we toch af en toe paar uurtjes werken, de levensstijl iets aanpassen (maandbedrag lager dan verwacht ipv hoger)... down it goes. We verwachtten dat het werkelijk nodig vermogen (ver) onder de 600k zal zitten in de praktijk; best-case is iets van 523k vermogen nodig schatten we nu.

De grote bandbreedte is vanwege de lange horizon, het is nu nog veel te ver weg om daar veel exacter mee te rekenen. Over een jaar of 5-10 kunnen we pas echt zinnig zeggen hoe bepaalde zaken zich ontwikkelen. In de buurt van random '1 miljoen' komen we zeker niet.

[CornermanNL]

Het gaat er denk ik meer om dat je een datum prikt en dan een bedrag uitrekent voor die datum. Om een doel te stellen. In de loop van de tijd kan er van alles veranderen, en veranderd er ook van alles. Nieuwe inzichten wel of niet stoppen met werk (betaald of onbetaald). Wel of geen pauzes tussendoor.

Onverwachte tijden van werkloosheid, waarin je wellicht zaken kan oppakken die je na je FO had willen doen.

Je kan onbeperkt sleutelen aan het eindbedrag, maar ik zou het om het simpel en overzichtelijk te houden gewoon een aantal jaar nemen en dan alle getallen uitrekenen en beginnen. Doen is veel belangrijker dan alles uitrekenen. Je voelt wat de extra vrijheid in je hoofd doet, en dat leidt tot andere inzichten. Bij veel mensen wel, sommige niet natuurlijk.

Het proces starten is vele malen belangrijker dan het rekenwerk.

[underrated]

Idd. Je kan ook rekenen met 0% rendement (in je oude sok). Heb je €846k nodig per 10k die je jaarlijks op wil nemen

De kans dat je berekening, strategie, etc van dit moment anders is dan over pakweg 5, 10 of 20 jaar is bijna 100%. En daarom kan je het beste gewoon beginnen en gaandeweg aanpasen obv de situatie die veranderd, je inzichten die veranderen etc.

[AceAceAce]

Ik zie dat DeGiro er flink van langs krijgt van de AFM:
https://fd.nl/beurs/13517...chtszaak-tegen-afm-boetes

• Broker DeGiro heeft volgens de rechtbank Rotterdam terecht €300.000 boete gekregen van de AFM.
• De toezichthouder constateerde een reeks aan overtredingen, die de onderneming niet allemaal op tijd repareerde.
• Het schortte bij de broker aan diverse interne waarborgen tegen risico's voor de onderneming en haar beleggers.

Met name het zinnetje "Bovendien wijst de rechter erop dat 'de rechten van cliënten in het geval van faillissement of surseance van betaling van andere cliënten' onvoldoende zijn beschermd." triggerde mij. Weet iemand wat ze hiermee bedoelen?

[QFX23]

AceAceAce schreef op woensdag 22 juli 2020 @ 13:26:
Ik zie dat DeGiro er flink van langs krijgt van de AFM:
https://fd.nl/beurs/13517...chtszaak-tegen-afm-boetes


[...]


Met name het zinnetje "Bovendien wijst de rechter erop dat 'de rechten van cliënten in het geval van faillissement of surseance van betaling van andere cliënten' onvoldoende zijn beschermd." triggerde mij. Weet iemand wat ze hiermee bedoelen?

Dit gaat over vermogensscheiding: een broker moet het geld en beleggingen van klanten juridisch afscheiden van de broker zelf, zodat de schuldeisers van de broker hier geen aanspraak op kan maken.

[R.van.M]

QFX23 schreef op woensdag 22 juli 2020 @ 13:42:
[...]


Dit gaat over vermogensscheiding: een broker moet het geld en beleggingen van klanten juridisch afscheiden van de broker zelf, zodat de schuldeisers van de broker hier geen aanspraak op kan maken.

Volgens mij ging deze rechtzaak puur over het feit dat DeGiro het cash geld in moneymarket fondsen had zitten in plaats van goedgekeurde zekerheden. Dus niets te maken met de scheiding zoals jij hierboven aangeeft

[BoB_HenK]

R.van.M schreef op woensdag 22 juli 2020 @ 16:13:
[...]


Volgens mij ging deze rechtzaak puur over het feit dat DeGiro het cash geld in moneymarket fondsen had zitten in plaats van goedgekeurde zekerheden. Dus niets te maken met de scheiding zoals jij hierboven aangeeft

Het een hoeft het ander niet uit te sluiten. Indien men het daadwerkelijk in fondsen heeft gezet, is er een goeie kans dat het qua juridische entiteit niet gescheiden is geweest van de overige beleggingsactiviteiten

[Rubbergrover1]

CornermanNL schreef op woensdag 22 juli 2020 @ 10:38:
Het gaat er denk ik meer om dat je een datum prikt en dan een bedrag uitrekent voor die datum. Om een doel te stellen. In de loop van de tijd kan er van alles veranderen, en veranderd er ook van alles. Nieuwe inzichten wel of niet stoppen met werk (betaald of onbetaald). Wel of geen pauzes tussendoor.

Misschien klinkt het wat mierenneukerig, maar je gaat nu voorbij aan de belangrijke stap die daar nog voor komt. Dat is nagaan hoeveel geld je per jaar nodig denkt te hebben. En daarna, kijken hoeveel inkomen er al 'geregeld' is (bv AOW en bedrijfspensioen).

Bij mezelf kon ik toen concluderen dat ik eigenlijk alleen FO vermogen nodig heb voor de periode tot de pensioenleeftijd. Maar ook als dat niet het geval was, zou ik een knip maken tussen voor en na de AOW leeftijd, omdat er een behoorlijk verschil zal zitten in hoeveel extra inkomen je zult moeten genereren.

Omdat het bij mij vooral om de periode tot de AOW leeftijd gaat, was mijn derde stap kijken wanneer met mijn huidige 'spaargedrag' (plus een redelijk rendement) de 'spaarpot' groot genoeg zal zijn voor het aantal jaren tot AOW leeftijd maal het jaarbedrag. Is dat voor je gevoel te laat, dan zul je je spaargedrag moeten kunnen aanpassen. Is het vroeger dan gedacht, dan kun je overwegen om minder te sparren of om uit te gaan van een hoger inkomen vanaf FO-moment.

[MicroWhale]

Xanaroth schreef op woensdag 22 juli 2020 @ 09:30:
[...]


Dat was het punt niet.. Punt was de 212k vs 1 miljoen, oftewel dat hoeveel je nodig hebt niet zo'n waanzinnig hoog random nummer is, maar dat je concreet kan bepalen en daarbij veel minder nodig blijkt te hebben.


Zo hebben ik en mn vrouw 634k nodig als 'worst case' scenario, daar richten we ons voorlopig op. Samen met overwaarde verzilveren door naar goedkopere regio te gaan, eindigen we dan met 2,558 netto/maand te besteden waar we verwachtten 2,243 nodig te hebben. Want ja, bij worst case zullen we ook meer nodig hebben dan ingeschat.

Als de overwaarde meevalt bij verhuizen naar goedkopere regio, verkoopwaarde van 2e auto (niet langer nodig) meenemen, we toch af en toe paar uurtjes werken, de levensstijl iets aanpassen (maandbedrag lager dan verwacht ipv hoger)... down it goes. We verwachtten dat het werkelijk nodig vermogen (ver) onder de 600k zal zitten in de praktijk; best-case is iets van 523k vermogen nodig schatten we nu.

De grote bandbreedte is vanwege de lange horizon, het is nu nog veel te ver weg om daar veel exacter mee te rekenen. Over een jaar of 5-10 kunnen we pas echt zinnig zeggen hoe bepaalde zaken zich ontwikkelen. In de buurt van random '1 miljoen' komen we zeker niet.

1 miljoen is niet zo random hoor...

Dat kun je uitrekenen door vanaf een jaar of 90 terug te rekenen naar nu.
Daarbij komt er op gezette tijden e.e.a. aan kosten bij.
Voorbeeld. Je wilt op latere leeftijd 2500-2750 overhouden en vanaf nu tot pensioenleeftijd rond de 3000.
Dat ziet er zo uit:
90..81: 2500pm - (AOW + pensioen)
80..68: 2750pm - (AOW + pensioen)
67..nu: 3000pm - (mijlpalen)
Mijlpalen:
- Hypotheek is afbetaald
- Kinderen zijn klaar met studeren
- Kinderen zijn het huis uit

Als je dat plaatje compleet maakt, kun je heel gemakkelijk uitrekenen wat je nodig hebt om FO te worden. Zeker voor mensen die net beginnen zal dat plaatje aangeven dat ze >1 miljoen nodig hebben.
Aan de andere kant kan dit plaatje gebruikt worden om de snijlijn te berekenen tussen je vermogensopbouw en je (verwachte) bestedingspatroon, zodat je kunt zien wanneer je FO zou worden.

(NB Er wordt in dit plaatje geen rekening gehouden met economische factoren zoals inflatie.)

[CornermanNL]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 09:38:
[...]

Misschien klinkt het wat mierenneukerig, maar je gaat nu voorbij aan de belangrijke stap die daar nog voor komt. Dat is nagaan hoeveel geld je per jaar nodig denkt te hebben. En daarna, kijken hoeveel inkomen er al 'geregeld' is (bv AOW en bedrijfspensioen).

Bij mezelf kon ik toen concluderen dat ik eigenlijk alleen FO vermogen nodig heb voor de periode tot de pensioenleeftijd. Maar ook als dat niet het geval was, zou ik een knip maken tussen voor en na de AOW leeftijd, omdat er een behoorlijk verschil zal zitten in hoeveel extra inkomen je zult moeten genereren.

Omdat het bij mij vooral om de periode tot de AOW leeftijd gaat, was mijn derde stap kijken wanneer met mijn huidige 'spaargedrag' (plus een redelijk rendement) de 'spaarpot' groot genoeg zal zijn voor het aantal jaren tot AOW leeftijd maal het jaarbedrag. Is dat voor je gevoel te laat, dan zul je je spaargedrag moeten kunnen aanpassen. Is het vroeger dan gedacht, dan kun je overwegen om minder te sparren of om uit te gaan van een hoger inkomen vanaf FO-moment.

Natuurlijk, je moet het ook uitrekenen, maar er wordt vaak enorm gesleuteld aan de bedragen, prognoses en rendementen. En wat je al dan niet zou moeten doen. Het doen wordt vaak vergeten. Er wordt veel gekeken naar het hoe en waarom maar in de uitvoering ontbreekt het vaak. Ik wacht nog even tot moment X om Y te ondernemen.

Ik heb daar zelf ook last van, maar het doen is de enige manier. Je begin berekening moet je maken, maar daarna hoef je daar niet heel erg meer mee bezig te zijn. En alles is toch maar een schatting.

Een AOW en pensioen is niet gegarandeerd, simpel voorbeeld het pensioengat, dat kwam voor veel mensen net te laat, de voorbereidingstijd om daar nog echt tegenaan te sparen was minimaal voor veel mensen. Zeker als ze vervroegd met pensioen gingen.

Het gaat er mij meer om dat als je eenmaal de bedragen hebt berekend (of geschat eigenlijk) is doen veel belangrijker. Soms is het meer wachten en nadenken dan echt doen en daarin loopt tijd weg. En tijd in een markt heb je nodig om de rendementen te maken.

Beleggen is eng , maar moet je wel zsm gaan doen. Vastgoed een wens , begin zo snel mogelijk aan het opbouwen van een portefeuille. Natuurlijk moet je de cijfers in de gaten houden. Maar op papier is alles mooi (of lelijk), heb je er een gevoel bij dat iets je ligt (beleggen vs vastgoed) en dan blijkt na jaren sparen voor de eerste stappen het niet voor jou weggelegd te zijn. Door te doen en te ervaren leer je meer dan het maken van veel berekeningen en herziening van de berekeningen.

De praktijk is altijd anders dan de berekeningen en het vooraf nadenken over hoe iets het in de toekomst gaat verlopen. Door het te doen maak je het echt mee en weet je wat het met je doet.

[Rubbergrover1]

Eens dat je vooral niet te veel moet theoretiseren, maar gewoon moet beginnen. Dan merk je snel genoeg hoe snel je je vermogen kunt opbouwen en wat een realistisch plan is. Dan zal 40 jaar voor de meesten niet echt realistisch zijn, maar 50 jaar voor iemand die vroeg begint misschien wel. En voor een ander is dat weer onmogelijk. Of zul je grote risico's moeten nemen om dat te kunnen bereiken.

Het is vooral prettig om enig houvast te hebben hoeveel je 'ongeveer' nodig hebt, per jaar en in totaal.

[Xanaroth]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 09:38:
[...]

Misschien klinkt het wat mierenneukerig, maar je gaat nu voorbij aan de belangrijke stap die daar nog voor komt. Dat is nagaan hoeveel geld je per jaar nodig denkt te hebben. En daarna, kijken hoeveel inkomen er al 'geregeld' is (bv AOW en bedrijfspensioen).

Bij mezelf kon ik toen concluderen dat ik eigenlijk alleen FO vermogen nodig heb voor de periode tot de pensioenleeftijd. Maar ook als dat niet het geval was, zou ik een knip maken tussen voor en na de AOW leeftijd, omdat er een behoorlijk verschil zal zitten in hoeveel extra inkomen je zult moeten genereren.

Omdat het bij mij vooral om de periode tot de AOW leeftijd gaat, was mijn derde stap kijken wanneer met mijn huidige 'spaargedrag' (plus een redelijk rendement) de 'spaarpot' groot genoeg zal zijn voor het aantal jaren tot AOW leeftijd maal het jaarbedrag. Is dat voor je gevoel te laat, dan zul je je spaargedrag moeten kunnen aanpassen. Is het vroeger dan gedacht, dan kun je overwegen om minder te sparren of om uit te gaan van een hoger inkomen vanaf FO-moment.

Geen idee of het voor jou specifiek geld, maar voordat iemand zich 'te' rijk rekent; pensioen zoals online te vinden is meestal op basis van daadwerkelijk fulltime doorwerken tot de pensioenleeftijd. Dus goed kijken dat je de juiste bedragen overneemt kijkend naar huidig opgebouwde bedragen.

Daarentegen kan het voor een FO-er hard inderdaad goed hard gaan. Ik krijg nu een pensioen van 340,- per maand (pensioen) en daarnaast 870 per maand (aow, mits altijd in nederland gewoond/gewerkt) voor 1210,- bruto totaal per maand. Vrouwlief zal ook op dergelijke bedragen zitten, dus totaal van zeg 2400,- bruto. En nog exclusief wat dingetjes als vakantiegeld.
Das best wat als je 'maar' 1500-2000 netto nodig hebt, een serieus stuk wat je dus minder FO hoeft te zijn vanaf 67e, wat met name voor opeet-scenario's boeiend is.

[ Voor 7% gewijzigd door Xanaroth op 23-07-2020 14:40 ]

[finsdefis]

Xanaroth schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 14:28:
[...]
Daarentegen kan het voor een FO-er hard inderdaad goed hard gaan. Ik krijg nu een pensioen van 340,- per maand (pensioen) en daarnaast 870 per maand (aow, mits altijd in nederland gewoond/gewerkt) voor 1210,- bruto totaal per maand. Vrouwlief zal ook op dergelijke bedragen zitten, dus totaal van zeg 2400,- bruto. En nog exclusief wat dingetjes als vakantiegeld.
Das best wat als je 'maar' 1500-2000 netto nodig hebt, een serieus stuk wat je dus minder FO hoeft te zijn vanaf 67e, wat met name voor opeet-scenario's boeiend is.

Inderdaad en mocht de AOW ergens van afhankelijk worden (inkomen of vermogen) dan kan je t.z.t. altijd nog je opties overwegen. Geen idee hoe realistisch dat is, maar het zou zomaar kunnen gebeuren.

Dan is je vermogen (grotendeels) opeten of fiscaal optimaliseren het overwegen waard. Hoewel je dan eerder gewoon met vroegpensioen bent dan FO.

[rube]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 14:27:
Het is vooral prettig om enig houvast te hebben hoeveel je 'ongeveer' nodig hebt, per jaar en in totaal.

Download dan alle inkomsten uitgaven van de afgelopen 5 jaar bij de bank. Zet het in excel, haal de echte uitschieters er uit (erfenis, aankoop nieuwe uit) en middel die (zodat het iers realistischer is).
Dan heb je zo'n beetje je uitgaven per jaar, doe het x 25 a 30 en voilla, je hebt grofweg je getal.
Kun je nog wat bijschaven: wel/geen studie kinderen, nog maar 20 jaar tot je AOW-pensioen, hoger of lager dan 3.3-4% rendement, maar dan heb je al heel snel enig houvast.

Dan doen zoals aangegeven werd en dan volgt het e.e.a. vanzelf wel. Of je nu 800K of 950K nodig hebt, of 400K of 450K maar in het begin van het FO pad geen moer uit. Wel of je op 500K of 1.5 Miljoen uit komt...

[MicroWhale]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 14:27:
Het is vooral prettig om enig houvast te hebben hoeveel je 'ongeveer' nodig hebt, per jaar en in totaal.

... dat tegenover wat je spaarprognose is voor de komende jaren, geeft een goede indicatie of je eventueel e.e.a. bij moet sturen om je doel te halen.

Veel mensen beseffen zich bijvoorbeeld niet dat de kosten voor een verpleeghuis inclusief (maximale) zorg rond de 2400 euro kost. E.e.a. is ook afhankelijk van in welk verpleeghuis je dan komt. Die kosten zullen alleen maar gaan stijgen. Wie houdt daar in zijn prognoses rekening mee?

Natuurlijk weet je niet hoe oud je wordt en tot hoe lang je nog mobiel/zelfstandig bent, maar ik houd daar in mijn prognoses wel rekening mee. Ik ga er voor het gemak van uit dat ik ~90 word en vanaf mijn 80e hulp nodig heb. Ik hoop dat ik op het eerste punt gelijk krijg en op het tweede niet.

[Rubbergrover1]

rube schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 15:00:
[...]

Download dan alle inkomsten uitgaven van de afgelopen 5 jaar bij de bank. Zet het in excel, haal de echte uitschieters er uit (erfenis, aankoop nieuwe uit) en middel die (zodat het iers realistischer is).

Dat is inderdaad een methode om een eerste inschatting van de uitgaven te krijgen. Maar het punt daarbij is wel dat het bij FO vaak gaat om de combinatie van (toekomstig) inkomen verhogen en uitgaven verlagen. Bv afgeloste hypotheek, kinderen op eigen benen etc. Met tegelijk de inschatting dat als je op een gegeven moment gaat stoppen met werken, er andere uitgavenposten hoger worden (bv reizen). Bepaling van het gewenste budget is dus vaak nog niet zo heel rechttoe rechtaan.

[ Voor 25% gewijzigd door Rubbergrover1 op 23-07-2020 15:35 ]

[Rubbergrover1]

Xanaroth schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 14:28:
[...]


Geen idee of het voor jou specifiek geld, maar voordat iemand zich 'te' rijk rekent; pensioen zoals online te vinden is meestal op basis van daadwerkelijk fulltime doorwerken tot de pensioenleeftijd. Dus goed kijken dat je de juiste bedragen overneemt kijkend naar huidig opgebouwde bedragen.

Je moet inderdaad best de juiste bedragen kijken. Ik kijk naar het opgebouwde bedrag en daarnaast naar de jaarlijkse extra opbouw. Belangrijk is ook dat je nagaat of het partnerpensioen al is ingekocht, of dat je bij pensionering een deel van het ouderdomspensioen moet uitruilen voor partnerpensioen. Dat kan anders nog wel eens een tegenvaller worden.

[Magpie]

De bedragen zijn inderdaad niet zo moeilijk uit te rekenen, maar zijn - zeker met een lange horizon en wat hogere gewenste maandelijkse onttrekking - fors. Er zijn mensen die ons beschouwen als rijke stinkerds, maar we zijn bij lange na nog niet aan het bedrag om te kunnen stoppen (op onze voorwaarden). Alleen met forse omzettingen (kleiner huis in goedkoper gebied, geen/kleine bijdrage aan studie kinderen en redelijk zuinig leven van 2k per maand hypotheekloos) en een rendement na inflatie van zeg 3% kan ik FO rondrekenen met mij ook wat te veel afhankelijkheid van AOW/pensioen.

Dat gaat niet gebeuren, dus gaat wat al laat FO is met 50 veranderen in vroeg stoppen met werken met 60 hoop ik haha.

[Tommie12]

MrWilliams schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 10:25:
[...]


1 miljoen is niet zo random hoor...

Dat kun je uitrekenen door vanaf een jaar of 90 terug te rekenen naar nu.
Daarbij komt er op gezette tijden e.e.a. aan kosten bij.
Voorbeeld. Je wilt op latere leeftijd 2500-2750 overhouden en vanaf nu tot pensioenleeftijd rond de 3000.
Dat ziet er zo uit:
90..81: 2500pm - (AOW + pensioen)
80..68: 2750pm - (AOW + pensioen)
67..nu: 3000pm - (mijlpalen)
Mijlpalen:
- Hypotheek is afbetaald
- Kinderen zijn klaar met studeren
- Kinderen zijn het huis uit

Als je dat plaatje compleet maakt, kun je heel gemakkelijk uitrekenen wat je nodig hebt om FO te worden. Zeker voor mensen die net beginnen zal dat plaatje aangeven dat ze >1 miljoen nodig hebben.
Aan de andere kant kan dit plaatje gebruikt worden om de snijlijn te berekenen tussen je vermogensopbouw en je (verwachte) bestedingspatroon, zodat je kunt zien wanneer je FO zou worden.

(NB Er wordt in dit plaatje geen rekening gehouden met economische factoren zoals inflatie.)

Geen enkel model is compleet als je inflatie niet mee rekent, en ook het verwacht rendement op je beleggingen. Het zal nooit 100% kloppen, dus je moet ook buffer/veiligheidsmarge voorzien.

Waarom je het bedrag na je 80e omlaag brengt is me niet duidelijk. Je gaat misschien minder reizen, maar daartegenover staan hogere medische en zorgkosten. Zijn die er niet, dan is het een dikke meevaller.

[Gurneyhck]

MrWilliams schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 15:32:
[...]


... dat tegenover wat je spaarprognose is voor de komende jaren, geeft een goede indicatie of je eventueel e.e.a. bij moet sturen om je doel te halen.

Veel mensen beseffen zich bijvoorbeeld niet dat de kosten voor een verpleeghuis inclusief (maximale) zorg rond de 2400 euro kost. E.e.a. is ook afhankelijk van in welk verpleeghuis je dan komt. Die kosten zullen alleen maar gaan stijgen. Wie houdt daar in zijn prognoses rekening mee?

Natuurlijk weet je niet hoe oud je wordt en tot hoe lang je nog mobiel/zelfstandig bent, maar ik houd daar in mijn prognoses wel rekening mee. Ik ga er voor het gemak van uit dat ik ~90 word en vanaf mijn 80e hulp nodig heb. Ik hoop dat ik op het eerste punt gelijk krijg en op het tweede niet.

Je eerste punt is key
Zoals hier boven wordt gesteld door meerdere mensen, doe de analyses en start vooral z.s.m. met uitvoering. Maar maak vooral dan ook de spaarprognose zodat je jaarlijks kan checken of dat overeen komt met je verwachtingen. Dit maakt het ook makkelijker om bij te sturen.
Daarnaast is het goed om ook een prognose te maken van je uitgaven. Waar wil je naar toe werken? Kun je die hypotheek terugbrengen, een afbetaling schrappen of een abonnement wegstrepen/optimaliseren.

Terugkijken wat je de laatste 5jaar hebt uitgegeven heeft imho weinig zin als je je in de beginjaren bevindt van je FO-plan. Dat zijn jaren geweest dat je er niet de volle aandacht bij had

[AceAceAce]

Klopt het dat het AOW bedrag dat je vanaf AOW-leeftijd krijgt, niet lager wordt als je eerder stopt met werken, zo lang je maar in NL blijft?

Ik weet dat wanneer je naar het buitenland verhuist, en je hier stopt met het betalen van de Premie volksverzekeringen (of het onderdeel Premie AOW daarvan), dat je dan per jaar dat je die niet inlegt je 2% gekort wordt op je AOW (bron).

M.a.w., als dit klopt en als je plannen maakt om eerder te stoppen met werken en je wilt je leefkosten drukken met verhuizing naar het buitenland, moet je wel rekening houden met een lagere AOW na AOW leeftijd (net zoals je dat moet doen voor je pensioen).

[ Voor 3% gewijzigd door AceAceAce op 23-07-2020 16:12 ]

[Mr_Blobby]

AceAceAce schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 16:10:
Klopt het dat het AOW bedrag dat je vanaf AOW-leeftijd krijgt, niet lager wordt als je eerder stopt met werken, zo lang je maar in NL blijft?

Ik weet dat wanneer je naar het buitenland verhuist, en je hier stopt met het betalen van de Premie volksverzekeringen (of het onderdeel Premie AOW daarvan), dat je dan per jaar dat je die niet inlegt je 2% gekort wordt op je AOW (bron).

M.a.w., als dit klopt en als je plannen maakt om eerder te stoppen met werken en je wilt je leefkosten drukken met verhuizing naar het buitenland, moet je wel rekening houden met een lagere AOW na AOW leeftijd (net zoals je dat moet doen voor je pensioen).

Over je eerste vraag, lees je eigen bron even na "U bouwt een volledige AOW-uitkering op als u in de 50 jaar voordat uw AOW-uitkering ingaat, in Nederland heeft gewoond.". Of je heb gewerkt of niet, is niet van belang.

[AceAceAce]

Mr_Blobby schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 16:21:
[...]
Over je eerste vraag, lees je eigen bron even na "U bouwt een volledige AOW-uitkering op als u in de 50 jaar voordat uw AOW-uitkering ingaat, in Nederland heeft gewoond.". Of je heb gewerkt of niet, is niet van belang.

Tijd voor koffie. Dank je wel.

[Xanaroth]

Magpie schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 15:42:
De bedragen zijn inderdaad niet zo moeilijk uit te rekenen, maar zijn - zeker met een lange horizon en wat hogere gewenste maandelijkse onttrekking - fors. Er zijn mensen die ons beschouwen als rijke stinkerds, maar we zijn bij lange na nog niet aan het bedrag om te kunnen stoppen (op onze voorwaarden). Alleen met forse omzettingen (kleiner huis in goedkoper gebied, geen/kleine bijdrage aan studie kinderen en redelijk zuinig leven van 2k per maand hypotheekloos) en een rendement na inflatie van zeg 3% kan ik FO rondrekenen met mij ook wat te veel afhankelijkheid van AOW/pensioen.

Dat gaat niet gebeuren, dus gaat wat al laat FO is met 50 veranderen in vroeg stoppen met werken met 60 hoop ik haha.

Vergeet niet naar je persoonlijke inflatie te kijken.. Rendement van 3% na 'die' inflatie moet heel goed beter te doen zijn. Groot deel van inflatie zit vaak net in kosten die voor FO-ers niet een groot deel van het budget uitmaken.

[Tommie12]

Xanaroth schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 16:33:
[...]


Vergeet niet naar je persoonlijke inflatie te kijken.. Rendement van 3% na 'die' inflatie moet heel goed beter te doen zijn. Groot deel van inflatie zit vaak net in kosten die voor FO-ers niet een groot deel van het budget uitmaken.

Dat klasseer ik onder jezelf rijk rekenen.
Ga er maar van uit dat zorgkosten eerder sneller zullen stijgen dan inflatie...
En bv reiskosten/hotelkamers, daar verwacht ik van dat die in prijs gaan zakken (overcapaciteit na corona), en dat brengt de inflatiecijfers naar beneden.

Maar een brood, biertje op terras, verplaatsingskosten... dat zal de inflatie niet ver ontlopen.

Maar ik ben het met je eens dat een rendement van 3% na inflatie moet kunnen lukken, maar dan enkel als je ook wat risico kan en wil nemen.

[ Voor 8% gewijzigd door Tommie12 op 23-07-2020 16:57 ]

[MicroWhale]

Gurneyhck schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 16:09:
[...]


Je eerste punt is key
Zoals hier boven wordt gesteld door meerdere mensen, doe de analyses en start vooral z.s.m. met uitvoering. Maar maak vooral dan ook de spaarprognose zodat je jaarlijks kan checken of dat overeen komt met je verwachtingen. Dit maakt het ook makkelijker om bij te sturen.
Daarnaast is het goed om ook een prognose te maken van je uitgaven. Waar wil je naar toe werken? Kun je die hypotheek terugbrengen, een afbetaling schrappen of een abonnement wegstrepen/optimaliseren.

Terugkijken wat je de laatste 5jaar hebt uitgegeven heeft imho weinig zin als je je in de beginjaren bevindt van je FO-plan. Dat zijn jaren geweest dat je er niet de volle aandacht bij had

Ja, dat dus. Je kunt wel een bedrag hebben waar je naartoe werkt, maar dat moet minimaal jaarlijks bijgewerkt worden. Dus andersom: Ik kijk naar wat ik denk nodig te hebben tot mijn dood en reken terug naar nu en leg daarnaast voor de komende 10 jaar elke maand 3 stromen vast: uitgaven, sparen en investeren. Dat wat ik al weet vul ik direct in, voor wat ik niet weet maak ik een prognose (met verwacht rendement).
Daarnaast heb ik een totaalstaat waarin ik (obv verwachte uitgaven en prognoses voor sparen en investeren, zie wat dat doet voor de vermogensopbouw tot pensoendatum. Ik zie dus wanneer ik FO kan zijn: Wanneer het vrije vermogen groter is dan wat ik tot mijn dood nodig heb obv een 'opmaakscenario'. Er zit ook een noodscenario in: Hoe lang kan ik als zelfstandige zonder inkomsten als nu mijn werk wegvalt? Hoe snel kan ik alle delen van mijn vermogen?
Deze methode werkt voor mij veel beter dan eenmaal een bedrag (4% regel) uitrekenen en daar op gaan mikken. Het leven verandert constant dus die plannen ook. Ik wil graag inzicht in wat dat voor de lange termijn doet.

[Rubbergrover1]

Xanaroth schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 16:33:
[...]


Vergeet niet naar je persoonlijke inflatie te kijken.. Rendement van 3% na 'die' inflatie moet heel goed beter te doen zijn. Groot deel van inflatie zit vaak net in kosten die voor FO-ers niet een groot deel van het budget uitmaken.

Ik ga voor de relatief korte termijn (10-15 jaar) er simpel vanuit dat inflatie en rendement gelijk zijn...

[Tommie12]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 20:37:
[...]

Ik ga voor de relatief korte termijn (10-15 jaar) er simpel vanuit dat inflatie en rendement gelijk zijn...

Dat is een veilige veronderstelling, maar ook dat lukt niet met geld op een spaarrekening.
Je zal hoedanook ergens een risico moeten nemen.

[JURIST]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 23 juli 2020 @ 20:37:
[...]

Ik ga voor de relatief korte termijn (10-15 jaar) er simpel vanuit dat inflatie en rendement gelijk zijn...

Wat bedoel je hiermee? Dat je uitgaat van netto 0% rendement? Waarom kijk je niet gewoon naar de recent-historische CPI? Dat lijkt me veilig genoeg en dan is 3% wel aan de hoge kant. Verder: aandelen zouden in principe een redelijke hedge moeten zijn voor inflatie

[GG85]

In hoeverre rekenen jullie met de mogelijkheid van het 'opeten' van je huis?

Stel, je hebt nu een hypotheek van 350k en je betaald daar €1400,- maandelijk op af. Tegen de tijd dat je 55 bent is die afbetaald en heb je dus stenen met een waarde en €1400,- minder maandlasten per maand.
Tegen die tijd is je huis misschien wel 500k waard dus waarom zou je op dat moment niet een opeethypotheek op de overwaarde nemen van 150k of zelfs een aflossingsvrije hypotheek van 250k over de totale waarde?

Uiteraard moet je rekening houden met je nabestaanden en of je op 0 wilt eindigen maar mij lijkt deze constructie FO weer een stuk bereikbaarder te maken?

[Zr40]

Ik niet. Ik zie een huis en een lening met het huis als onderpand als los van elkaar. Moeten lenen na het bereiken van FO vind ik niet passen bij FO.

[ Voor 15% gewijzigd door Zr40 op 24-07-2020 10:12 ]

[rube]

Waarom zou je dan eerst 1400 euro per maand afbetalen?

[Rubbergrover1]

JURIST schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 09:36:
[...]


Wat bedoel je hiermee? Dat je uitgaat van netto 0% rendement? Waarom kijk je niet gewoon naar de recent-historische CPI? Dat lijkt me veilig genoeg en dan is 3% wel aan de hoge kant. Verder: aandelen zouden in principe een redelijke hedge moeten zijn voor inflatie

Wat ik bedoel is dat ik dan voor mezelf een bepaald jaarbedrag bepaal en dat bedrag maal 10 of 15 doe om mijn doelbedrag te bepalen. Vanwege inflatie zal ik in de praktijk na 10 jaar een hoger bedrag moeten of willen kunnen uitgeven, maar in de tussentijd heeft mijn 'spaarpot' ook niet stilgestaan. Ik ga er dan dus simpelweg vanuit dat ik door dat rendement ook wel wat meer kán uitgeven.

Door als uitgangspunt te nemen dat in die 10-15 jaar de beleggingen ongeveer een zelfde rendement behalen als de inflatie zijn tegelijk ook een hoop negatieve scenario's, met dipjes erin, 'afgedekt'. En zit het mee, dan houd ik meer over dan gepland. Ook niet erg .

(Uiteraard zijn niet alle negatieve scenario's afgedekt, maar eventueel kunnen de uitgaven nog worden aangepast en ik heb naast dit FO potje ook altijd nog een gewone standaardbuffer...)

[Tommie12]

GG85 schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 09:53:
In hoeverre rekenen jullie met de mogelijkheid van het 'opeten' van je huis?

Stel, je hebt nu een hypotheek van 350k en je betaald daar €1400,- maandelijk op af. Tegen de tijd dat je 55 bent is die afbetaald en heb je dus stenen met een waarde en €1400,- minder maandlasten per maand.
Tegen die tijd is je huis misschien wel 500k waard dus waarom zou je op dat moment niet een opeethypotheek op de overwaarde nemen van 150k of zelfs een aflossingsvrije hypotheek van 250k over de totale waarde?

Uiteraard moet je rekening houden met je nabestaanden en of je op 0 wilt eindigen maar mij lijkt deze constructie FO weer een stuk bereikbaarder te maken?

Ik zie het opeten van mijn huis als allerlaatste reddingsscenario.
Dat is als alles op is, en we (beiden?) een verzorgingstehuis in moeten, maar dan verkoop ik het wel, of ik verhuur het.

Aflossingsvrij lenen betekent ook dat je maandelijks interesten moet betalen.

[Rubbergrover1]

Eens met Tommie12. Het is mooi om in je achterhoofd te houden dat je nog een zak geld in de stenen hebt zitten voor het geval dat, maar ik wil het liever niet aanspreken.

Het is ook handig voor het geval dat je alsnog naar een huurwoning wil/moet verhuizen, dat je waarschijnlijk uit de verkoopopbrengst wel (een groot deel van);die huur zult kunnen betalen.

rube schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 10:19:
Waarom zou je dan eerst 1400 euro per maand afbetalen?

Bijvoorbeeld omdat je dan de rest van je leven zonder hypotheeklasten zit? Wat een behoorlijk zekere besparing in de uitgaven geeft, terwijl bijvoorbeeld beleggen wel meer rendement op kán leveren, maar tegelijk een stuk extra onzekerheid introduceert.

[Unif]

Het ligt aan de situatie, op dit moment ben ik alleenstaand en geen kinderen.
Ik zie dus geen reden om iets na te laten voor mijn erfgenamen, die ik hooguit één of twee keer per jaar zie op familie verjaardagen.

Kan ik beter mijn woning verkopen als ik 60+ ben, en dat geld zelf opmaken.

[Wozmro]

En ook op voorwaarde dat je een realistisch beeld hebt van de waarde van je woning.

[Zwelgje]

Unif schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 11:55:
Het ligt aan de situatie, op dit moment ben ik alleenstaand en geen kinderen.
Ik zie dus geen reden om iets na te laten voor mijn erfgenamen, die ik hooguit één of twee keer per jaar zie op familie verjaardagen.

Kan ik beter mijn woning verkopen als ik 60+ ben, en dat geld zelf opmaken.

doen wij ook (zelfde situatie) ik wil als ik doodga gewoon 0,0 op de bank hebben staan. bij bepaalde leeftijd verkoop ik de assets en maak ik het geld op (verbrassen)

voordeel van geen erfgenamen hebben ja mag alles aan jezelf uitgeven en het leven maximaal consumeren

[Unif]

De waarde van mijn woning is niet van belang, ik reken het namelijk niet mee in mijn FO bedrag.
Het is puur een extraatje.

[Tommie12]

Unif schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 12:53:
De waarde van mijn woning is niet van belang, ik reken het namelijk niet mee in mijn FO bedrag.
Het is puur een extraatje.

Het feit dat je geen huur moet betalen brengt de maandlasten wel naar beneden, dus in die zin is het zeker een factor.

[R.van.M]

Unif schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 12:53:
De waarde van mijn woning is niet van belang, ik reken het namelijk niet mee in mijn FO bedrag.
Het is puur een extraatje.

Ik snap dat je het niet meerekent in het geval dat je nooit wil verhuizen en in de woning wil blijven tot je dood/verzorgingstehuis. In dat geval tel je het niet bij je FO bedrag, maar gaat je FO bedrag omlaag omdat je geen post voor huur/hypotheek hoeft mee te tellen in jouw uitgaven.

Waarom zou je je huis als een "extraatje" zien en een flink deel van je kapitaal anders behandelen dan de rest? Als ik zou zeggen dat ik mijn aandelen of obligaties niet meereken zou ook niemand dat begrijpen

[rube]

Rubbergrover1 schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 11:48:
[...]
Bijvoorbeeld omdat je dan de rest van je leven zonder hypotheeklasten zit? Wat een behoorlijk zekere besparing in de uitgaven geeft, terwijl bijvoorbeeld beleggen wel meer rendement op kán leveren, maar tegelijk een stuk extra onzekerheid introduceert.

De poster stelde eerst dat er afgelost zou worden en dan later op te nemen. Dan houd je ook hypotheeklasten (rentelasten).
Maar aangezien de rente heel laag staat, je lang kan vast zetten en aflossen en vervolgens weer opnemen niet altijd even makkelijk is (heb je over x-jaar nog een box 1 inkomen?) en ook met kosten komt (adviseur, taxateur, notaris) was mijn vraag waarom je in zo'n situatie überhaupt zou aflossen.

Geen/beperkte liquide middelen maar wel een afgeloste hypotheek introduceert ook een bepaalde onzekerheid. Wij lossen zo min mogelijk af ons eigen huis en op basis van de totale balans is dat denk ik op dit moment voor ons de beste keuze, het houd ons flexibel en maakt ons weerbaar. Maar, zoals ik al zo vaak heb aangegeven, dit is erg situatie en persoons-afhankelijk.

[Zr40]

Zwelgje schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 12:25:
[...]
voordeel van geen erfgenamen hebben

Je hebt meer erfgenamen dan je zou denken. Mogelijke erfgenamen zijn:

1. Partner, kinderen
2. Ouders, broers, zusters
3. Grootouders
4. Overgrootouders
5. Afstammelingen van bovenstaande tot en met de zesde graad (behalve van de partner en ouders)

[ Voor 48% gewijzigd door Zr40 op 24-07-2020 13:09 ]

[Hielko]

Zwelgje schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 12:25:
[...]


doen wij ook (zelfde situatie) ik wil als ik doodga gewoon 0,0 op de bank hebben staan. bij bepaalde leeftijd verkoop ik de assets en maak ik het geld op (verbrassen)

voordeel van geen erfgenamen hebben ja mag alles aan jezelf uitgeven en het leven maximaal consumeren

Maar hoe doe je dat? Je weet toch niet hoe oud je gaat worden? Het kan 70 zijn, maar je kan ook 110 worden in uitstekende gezondheid.

[Unif]

Een groot gedeelte van de mensen in nederland leeft van de AOW + pensioen, en beide ontvang je zolang je leeft.

[EDIT]

Wat betreft mijn woning verkopen; een gedeelte van de opbrengst is bedoeld om iets te kunnen huren en de rest om leuke dingen te kunnen doen.
Ik heb nog geen idee wanneer ik mijn woning verkoop, en wat/waar ik dan huur.
Het gaat mij erom dat ik het zonde vind om dadelijk als ik overlijd, een paar honderd duizend € na te laten aan mensen die ik amper ken, daarvoor heb ik niet mijn hele leven gespaard, dan doe ik er liever zelf iets leukt van.

[ Voor 67% gewijzigd door Unif op 24-07-2020 13:15 ]

[Hielko]

Tja, op die manier is natuurlijk half Nederland FO. Geloof nou niet echt dat het doel is wat de meeste mensen voor ogen hebben in dit topic. Daarnaast impliceert dat als je je huis opeet nadat je 60+ bent je gewenste uitgaven een stuk hoger zijn dan je AOW + evt pensioen.

[Tommie12]

Zwelgje schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 12:25:
[...]


doen wij ook (zelfde situatie) ik wil als ik doodga gewoon 0,0 op de bank hebben staan. bij bepaalde leeftijd verkoop ik de assets en maak ik het geld op (verbrassen)

voordeel van geen erfgenamen hebben ja mag alles aan jezelf uitgeven en het leven maximaal consumeren

De enige manier om dat te doen is dan om je huis op lijfrente te verkopen. Dan krijg je maandelijks een bedrag (wat meestal tegen valt), en kan je alles opeten.

[Unif]

ja en nee, ik zou het geld voornamelijk gebruiken voor dingen die je eens in je leven doet.
Zoals bijvoorbeeld een wereldreis van een jaar lang (of langer).

[CurlyMo]

Een familiehypotheek voor erfgenamen met een aflossingsvrije hypotheek als onderpand kan ook een prima manier zijn om een soort voorschot op de erfenis te geven. Dan heb je er allebei nog voordeel aan.

[Rubbergrover1]

rube schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 12:58:
[...]

De poster stelde eerst dat er afgelost zou worden en dan later op te nemen. Dan houd je ook hypotheeklasten (rentelasten).
Maar aangezien de rente heel laag staat, je lang kan vast zetten en aflossen en vervolgens weer opnemen niet altijd even makkelijk is (heb je over x-jaar nog een box 1 inkomen?) en ook met kosten komt (adviseur, taxateur, notaris) was mijn vraag waarom je in zo'n situatie überhaupt zou aflossen.

Als je niet aflost, dan zul je toch dat vermogen (dat anders eventueel weer uit de stenen gehaald zou worden), alsnog op een andere manier moeten 'verzamelen'. De netto besparing op de aflossing zul je dan vermoedelijk willen beleggen, zodat je op je 55ste alsnog een grote zak geld hebt. Daardoor is een groter deel van je vermogen afhankelijk van de beurs.

In het kader van het inperken van beursrisico kan het zijn dat je bewust kiest voor het zekere, maar lagere, 'rendement' dat aflossing geeft.
(Zeker als er ook nog een extra winst is vanwege aftrekbaarheid van annuïtaire rente versus niet aftrekbare rente bij aflossingsvrij)

[rube]

@Rubbergrover1 we praten gedeeltelijk langs elkaar heen...

[dlmh]

CurlyMo schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 13:21:
Een familiehypotheek voor erfgenamen met een aflossingsvrije hypotheek als onderpand kan ook een prima manier zijn om een soort voorschot op de erfenis te geven. Dan heb je er allebei nog voordeel aan.

Doordat we allemaal nu een stuk langer leven, en op latere leeftijd kinderen krijgen, is het (gemiddelde) moment van erven ook aanzienlijk opgeschoven. Vroeger kreeg je de erfenis meestal op een moment in je leven dat dit nog "life changing" kon zijn, maar tegenwoordig ben je zelf al bijna met pensioen. Je kunt er gedurende je werkende leven echter niet op rekenen dat er voldoende te erven valt om je pensioen mee te bekostigen, en op het moment dat je het krijgt is het huis al afbetaald.

Ondanks dat ik niet vind dat je het maar moet verbrassen, hoeft er van mij ook niks te erven te zijn. Liever geef ik dan met warme hand om mijn kinderen te helpen bij het kopen van een huis, en heb ik daarnaast zelf ook een leuk leven. Erfenissen geven daarnaast, in mijn ervaring, alleen maar gezeur over de verdeling ervan en gaat zelden echt gemoedelijk. Zeker een ouderlijk huis kan nogal eens voor kwaad bloed zorgen.

[Rubbergrover1]

dlmh schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 14:29:
Ondanks dat ik niet vind dat je het maar moet verbrassen, hoeft er van mij ook niks te erven te zijn. Liever geef ik dan met warme hand om mijn kinderen te helpen bij het kopen van een huis, en heb ik daarnaast zelf ook een leuk leven. Erfenissen geven daarnaast, in mijn ervaring, alleen maar gezeur over de verdeling ervan en gaat zelden echt gemoedelijk. Zeker een ouderlijk huis kan nogal eens voor kwaad bloed zorgen.

Daar is zo'n familiebank-lening ook een leuke methode voor. Dat kun je tzt trouwens ook met de kleinkinderen 'opzetten', als je wilt, waardoor je de familieleden die het echt nodig hebben ook meer kunt helpen.

Wat erfenissen betreft hoor je waarschijnlijk vooral over de situaties waarin het niet goed gaat. De vele gevallen waarin het gewoon probleemloos gaat, daar hoor je niet zo veel over. Ik vraag me daarbij overigens wel af of families waarin de afwikkeling van een erfenis een probleem oplevert niet ook juist de families zijn waarin familiehypotheken of schenkingen óók tot problemen en gedoe leiden.

[Tommie12]

Rubbergrover1 schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 16:09:
[...]

Daar is zo'n familiebank-lening ook een leuke methode voor. Dat kun je tzt trouwens ook met de kleinkinderen 'opzetten', als je wilt, waardoor je de familieleden die het echt nodig hebben ook meer kunt helpen.

Wat erfenissen betreft hoor je waarschijnlijk vooral over de situaties waarin het niet goed gaat. De vele gevallen waarin het gewoon probleemloos gaat, daar hoor je niet zo veel over. Ik vraag me daarbij overigens wel af of families waarin de afwikkeling van een erfenis een probleem oplevert niet ook juist de families zijn waarin familiehypotheken of schenkingen óók tot problemen en gedoe leiden.

Het punt met erfenissen is dat het moeilijk is om voor iedereen gelijk te doen. Met geld is dat simpel, maar als er bv een huis is, of meerdere huizen, dan zijn die nooit allemaal even veel waard, en je, dan wordt er ruzie gemaakt over een servies of een kast die op de rommelmarkt nog geen 100€ haalt.
Of de ene wil de auto van papa wel overnemen voor 6000€, maar de ander vindt dat die minstens 8k waard is.
Tot die door de ruzie verkocht wordt, en nog geen 5000€ oplevert...

Of mama heeft één diamanten ring, en 3 dochters....

[TechLight]

Je kunt ook je erfenis voor zover die er is aan een goed doel nalaten als je geen andere dependents hebt die je wilt voorzien. Dan doet je dood ook nog iets goeds voor de samenleving. Lijkt mij ook een mooie gedachte om wat buffer over te houden en daarmee goed te slapen, en ook te weten dat het toch nog goed terecht komt later.

Reden extra voor mij om het huis ook vooral te beschouwen zoals een aantal opmerken: lagere lasten tijdens FO, potentieel backup potje als 't tegen zit, en anders toch met een mooi doel. Ik reken de waarde van het huis dus ook niet bij actueel vermogen, maar wel dat de hypotheeklasten er straks af zijn qua uitgaven.

Over het feit dat half Nederland van AOW en pensioen leeft, dat is toch niet erg als dat tzt voldoende voor je is? Ik snap dat er een groot gebied tussen lean en fat FIRE zit, maar het is - natuurlijk afhankelijk van wanneer je stopt - potentieel best een groot deel van wat je nodig hebt, zeker na je 70e of 80e mocht je zo oud worden en niet meer zo actief zijn. Tenzij je echt helemaal onafhankelijk van de overheid wil zijn is dat een prima verzekering voor oud worden.

Ik zie overigens nog wel een interessante discussie of je extra vermogen wil hebben als je meer hulpbehoevend wordt. Je hebt dan geen kosten meer aan bepaalde 'actitiveiten' zoals (dure) reizen, maar wel aan 'hulp'. Kleinschalig lijkt me daarvoor prima te sparen, maar omdat er ook veel zorg gereguleerd is vraag ik me af of je (in Nederland) veel voordeel hebt van vermogen als het erger wordt. Bovendien kan dat dan best zodanig duur worden om prive te doen dat je daar echt significant meer vermogen voor nodig hebt en de lat voor FO veel hoger komt te liggen.

Je kunt dus ook kiezen daar niet specifiek voor te sparen, en op dat punt gewoon hetzelfde risico te lopen als de rest van Nederland. Wat vinden jullie?

[CurlyMo]

dlmh schreef op vrijdag 24 juli 2020 @ 14:29:
[...]

Doordat we allemaal nu een stuk langer leven, en op latere leeftijd kinderen krijgen, is het (gemiddelde) moment van erven ook aanzienlijk opgeschoven. Vroeger kreeg je de erfenis meestal op een moment in je leven dat dit nog "life changing" kon zijn, maar tegenwoordig ben je zelf al bijna met pensioen. Je kunt er gedurende je werkende leven echter niet op rekenen dat er voldoende te erven valt om je pensioen mee te bekostigen, en op het moment dat je het krijgt is het huis al afbetaald.

Dat sluit toch precies aan bij wat ik zeg. Dat je op fiscaal interessante manieren kan proberen die erfenis naar voren te trekken. Bijv. door familiehypotheek met onderpand een aflossingvrije hypotheek. Dan heb je er beide nog voordeel van ook.

[Tommie12]

TechLight schreef op zaterdag 25 juli 2020 @ 10:24:
Je kunt ook je erfenis voor zover die er is aan een goed doel nalaten als je geen andere dependents hebt die je wilt voorzien. Dan doet je dood ook nog iets goeds voor de samenleving. Lijkt mij ook een mooie gedachte om wat buffer over te houden en daarmee goed te slapen, en ook te weten dat het toch nog goed terecht komt later.

Reden extra voor mij om het huis ook vooral te beschouwen zoals een aantal opmerken: lagere lasten tijdens FO, potentieel backup potje als 't tegen zit, en anders toch met een mooi doel. Ik reken de waarde van het huis dus ook niet bij actueel vermogen, maar wel dat de hypotheeklasten er straks af zijn qua uitgaven.

Over het feit dat half Nederland van AOW en pensioen leeft, dat is toch niet erg als dat tzt voldoende voor je is? Ik snap dat er een groot gebied tussen lean en fat FIRE zit, maar het is - natuurlijk afhankelijk van wanneer je stopt - potentieel best een groot deel van wat je nodig hebt, zeker na je 70e of 80e mocht je zo oud worden en niet meer zo actief zijn. Tenzij je echt helemaal onafhankelijk van de overheid wil zijn is dat een prima verzekering voor oud worden.

Ik zie overigens nog wel een interessante discussie of je extra vermogen wil hebben als je meer hulpbehoevend wordt. Je hebt dan geen kosten meer aan bepaalde 'actitiveiten' zoals (dure) reizen, maar wel aan 'hulp'. Kleinschalig lijkt me daarvoor prima te sparen, maar omdat er ook veel zorg gereguleerd is vraag ik me af of je (in Nederland) veel voordeel hebt van vermogen als het erger wordt. Bovendien kan dat dan best zodanig duur worden om prive te doen dat je daar echt significant meer vermogen voor nodig hebt en de lat voor FO veel hoger komt te liggen.

Je kunt dus ook kiezen daar niet specifiek voor te sparen, en op dat punt gewoon hetzelfde risico te lopen als de rest van Nederland. Wat vinden jullie?

In België heb ik niet veel vertrouwen in pensioen. Zorg wordt betaalbaar gehouden, maar het is vrijwel onmogelijk te voorspellen wat er gebeurt binnen 30 jaar.
Wat ik nu al doe is dure reizen afstemmen op wat mijn vermogen doet. Als de beurs een sprintje trekt, dan wat duurder, en als de beurs tegen valt is het fietsen of zo.
Beide zijn leuk.

Ik wil die spaarpot voor later gewoon ruim hebben. En als ik er geen plezier van heb, dan zullen mijn kinderen er wat aan hebben.

[Magpie]

Ik neem alle bezittingen en schulden mee in de analyse. Een woning hoort daar gewoon bij. In ons geval heb ik er bij de verkoop van ons huis voor gekozen om 50% van de overwaarde liquide te maken. Aan de schuldenkant kwam daarvoor een aflossingsvrije box 3 hypotheek die 300 euro per maand aan rente kost.

Het angstscenario bij een huis is m.i. gedwongen verkoop bij bijvoorbeeld langdurige werkloosheid en helemaal als het dan 'onder water' staat. Het laatste is te ondervangen door een gezonde LTV (in ons geval 65-70%). Hierop wordt vaak gefixeerd. Minder vaak wordt onderkend dat een dikke buffer in cash/beleggingen (liquiditeit) het moment van gedwongen liquidatie heel lang kan uitstellen. En daarmee ook risicoverlagend werkt. Vergeet ook niet de mentale rust die het geeft om tijd te hebben om opties uit te werken. Daar heb ik die 300 euro per maand voor over.

IMHO betekent dit wel dat normaal gesproken de buffer niet 100% in in aandelen belegd kan worden, omdat je niet wil dat een verhoging van de rentestanden een hap neemt uit woningwaarde en buffer en misschien ook nog eens je rentelasten (op termijn) verhoogd. Tenzij de buffer natuurlijk gigantisch is, bijvoorbeeld 3x de hypothecaire lening haha. Lang verhaal kort, bekijk het hele plaatje in combinatie met een scherp oog voor de risico's die je loopt en wil lopen. En liquiditeit heeft hierin zeker een plaats.

[CornermanNL]

@Magpie helemaal mee eens, liquiditeit en de mate van liquiditeit in je assets is heel belangrijk om mee te nemen in je risico bepaling.

Voor wat betreft het huis, ik neem het mee tegen de aanschafwaarde en de lening die ertegenover staat los ik nu niet meer af. Op termijn is het idee om gelijkvloers te gaan wonen , dit moet wel wat eerder dan dat het noodzaak is want op een gegeven moment is het niet meer mogelijk om te lenen. En dat is wel wat ik dan nog ga doen.

De waarde bepaal ik op het moment van verkoop, en eventueel pas ik dan de wensen voor de gelijkvloerse woning wat aan. Huren is nu problematisch omdat er amper iets te vinden is. Wellicht is dat op het moment dat het nodig is wel weer een optie. Geen idee. Voorlopig is dan ook kopen het plan.

Het bepalen van het bedrag wat ik nodig heb dat is ooit een momentopname gewees aan het begin.

Daarin zat alles, reizen, een auto vervangen. Een auto heb ik niet meer, en reizen moet tegen die tijd ook nog maar kunnen. Met de gezondheid. Dus een minimaal bedrag en maximaal bedrag per maand berekend en ik mik op maximaal maar ga uit van ergens tussen die 2 bedragen dat ik daadwerkelijk nodig ga hebben.

Wat ik om mij heen zie is dat er fanatiek gereisd wordt in de eerste jaren na pensioen maar dat dat flink afneemt al vrij rap. De behoefte wordt gewoon minder, dat is niet voor iedereen zo. Maar in de buurt zie dat wel gebeuren.

Dat sterkt mij in het idee van mini sabbaticals , breaks of hoe je het ook noemen wil. Een aantal pauzes in lassen en dan de reizen of dingen doen die je wil doen. Niet wachten op het magische moment dat je kan stoppen maar gewoon tussendoor doen. Op een leeftijd dat je er de energie en de gezondheid nog voor hebt.

[Tommie12]

CornermanNL schreef op zaterdag 25 juli 2020 @ 12:03:
@Magpie helemaal mee eens, liquiditeit en de mate van liquiditeit in je assets is heel belangrijk om mee te nemen in je risico bepaling.


Wat ik om mij heen zie is dat er fanatiek gereisd wordt in de eerste jaren na pensioen maar dat dat flink afneemt al vrij rap. De behoefte wordt gewoon minder, dat is niet voor iedereen zo. Maar in de buurt zie dat wel gebeuren.

Dat sterkt mij in het idee van mini sabbaticals , breaks of hoe je het ook noemen wil. Een aantal pauzes in lassen en dan de reizen of dingen doen die je wil doen. Niet wachten op het magische moment dat je kan stoppen maar gewoon tussendoor doen. Op een leeftijd dat je er de energie en de gezondheid nog voor hebt.

Dat zie je in België ook. Veel werknemers krijgen bij pensionering een mooi kapitaaltje uitgekeerd van pensioensparen en/of groepsverzekering, en dan kan het de eerste jaren niet op.
Maar ik weet ook dat er na een paar reisen mensen krap bij kas komen te zitten, en gewoon het geld niet meer hebben. Maar dat wordt niet rap verteld natuurlijk. Dan is het “geen zin meer”.

[CornermanNL]

Tommie12 schreef op zaterdag 25 juli 2020 @ 12:42:
[...]


Dat zie je in België ook. Veel werknemers krijgen bij pensionering een mooi kapitaaltje uitgekeerd van pensioensparen en/of groepsverzekering, en dan kan het de eerste jaren niet op.
Maar ik weet ook dat er na een paar reisen mensen krap bij kas komen te zitten, en gewoon het geld niet meer hebben. Maar dat wordt niet rap verteld natuurlijk. Dan is het “geen zin meer”.

Dat zou ook kunnen dat het geld er te snel doorheen wordt gejaagd. Maar wat ik zie is het niet dat het geld op is. Gewoon de moeite niet meer willen nemen, te moe bij aankomst. Het bergwandelen dat toch lastiger is dan 15 jaar geleden. En ook de ineens opdoemende gezondheidsproblemen. Een knie die aan gort gaat. Of andere dingen.

Of gewoon simpelweg veel bij kinderen en kleinkinderen willen zijn. Er is 20 jaar geleden een inschatting gemaakt op basis van hoe men zich toen voelde en een verwachting dat het allemaal wel een beetje minder zou worden. Maar de praktijk blijkt tegen te vallen. Dat soort dingen.

Alhoewel pauzes nemen en het doen als je veel jonger bent een goede optie is, is het in carrière opzicht nog niet erg geaccepteerd. Het komt langzaamaan meer in zwang , je kan sparen voor sabbaticals, extra dagen kopen en in een pot stoppen en dan moet je op een gegeven moment een lange tijd weg.

Maar bij veel bedrijven moet je dan eigenlijk ontslag nemen. Daar is niets in die richting mogelijk.
En lange breaks op je CV is niet heel handig in de praktijk. Zo heeft alles zijn eigen voor en nadelen en dat maakt de afweging soms lastig om te maken. Doe ik iets nu of wacht ik ?

[Rubbergrover1]

CornermanNL schreef op zaterdag 25 juli 2020 @ 13:36:
[...]

Alhoewel pauzes nemen en het doen als je veel jonger bent een goede optie is, is het in carrière opzicht nog niet erg geaccepteerd. Het komt langzaamaan meer in zwang , je kan sparen voor sabbaticals, extra dagen kopen en in een pot stoppen en dan moet je op een gegeven moment een lange tijd weg.

Maar bij veel bedrijven moet je dan eigenlijk ontslag nemen. Daar is niets in die richting mogelijk.
En lange breaks op je CV is niet heel handig in de praktijk.

Het is vaak inderdaad de (reële) angst of je na terugkomst nog wel het zelfde werk kunt doen. Op meerdere manieren. Kun je je baan terugkrijgen? Heeft je collega niet inmiddels die leuke functie ingepikt? Heb je geen achterstand in kennis? Kun je je zelf nog wel concentreren en heb je zelf nog wel zijn in dat werk?

Daarnaast is het ook iets wat je als je kinderen hebt niet zo snel doet. Die laat je niet snel alleen thuis. Dus dan zit je toch weer meer aan de schoolvakanties vast, dus beperkte tijd en hoge kosten.

Tot het moment dat de kinderen ongeveer het huis uit zijn. Maar dan ben je misschien inmiddels ook al bijna FO...

[hv08]

Ik doe het juist nu er kinderen zijn. Je hoeft met een tussenjaar toch niet perse te reizen? Ik ben gewoon thuis, heerlijk voor de kinderen zorgen, beetje sporten en thuis aanrommelen als ze op school zijn en gewoon in de schoolvakanties op vakantie (net terug van een weekje in eigen land). Je hoeft niet een plan te hebben wat je in een jaar allemaal wilt doen en afvinken, al begrijp ik zeker dat die mensen er ook zijn.

Ik ben nu iets meer dan een jaar thuis na ontslag te hebben genomen, ze vinden me er thuis een leuker persoon door geworden. Ik denk dat ik het tussenjaar nog wel even wat langer laat duren dan 1 jaar!

[ Voor 11% gewijzigd door hv08 op 25-07-2020 22:51 ]

[!null]

Ja ik denk daar ook aan. Wij hebben eerder al 2 lange reizen gemaakt, 1 met de kids. Ik ben ook niet voor om alle dromen te parkeren tot (vervroegd) pensioen.

Wat ik steeds merk is dat het gewoon heel lastig is om te bedenken over 5 of 10 jaar wil. Omdat we nogal eens wat anders willen. Andere reden is dat je met meer financiële middelen andere keuzes maakt. Wat ook meteen een gevaar is voor FO, hogere levensstandaard aannemen betekent later FO.

[Wozmro]

Ik merk nu al dat het op gebied van werk een stuk kalmer is geworden door de Corona toestanden.

Ik ben heel benieuwd hoe we er tegen eind 2020 zullen voorstaan.

Ik heb zo het vermoeden dat arbeidsduurvermindering zal aangemoedigd worden door mijn werkgever.

Schrik heb ik daar niet voor, integendeel. Ik kan rustig afwachten en bedenken wat ik in de plaats zal doen.

[Rubbergrover1]

Wozmro schreef op zondag 26 juli 2020 @ 09:31:
Ik merk nu al dat het op gebied van werk een stuk kalmer is geworden door de Corona toestanden.

Hier totaal geen impact. Maar ik kan mij voorstellen dat als je in een bedrijf/sector met meer impact werkt, en als je tegen het FO moment aan zit, dat er straks een mooi moment aan komt om met een goede regeling eerder te stoppen. (En dan daarna wel te zien wat je gaat doen.)

[crimby]

In de opening topic staan wat boeken genoemd. Zijn dit ook echt aanraders om mee te beginnen? Of nog andere aanraders?

Ik ben nog helemaal niet bezig met FO en was voorheen eerder een “spend it all”. Ik ben echter nu op een moment dat ik comfortabel leef en dus niet perse meer wil uitgeven. Kijken of en hoe ik een ommezwaai kan maken. Een simpele en leuke intro zou fijn zijn.

[Zr40]

In het kort:

• Geef minder uit dan je verdient (hoe minder, hoe sneller het gaat)
• Leg een buffer aan (zodat je niet hoeft te lenen of je investeringen hoeft te verkopen bij onverwachte uitgaven of tegenslagen)
• Los dure leningen af
• Investeer de rest (VWRL is een prima keuze, en lekker eenvoudig)
• Vuistregel: wanneer je geïnvesteerd vermogen 33x zo groot is als je totale uitgaven per jaar ben je niet meer afhankelijk van werk

[ Voor 13% gewijzigd door Zr40 op 26-07-2020 11:47 ]

[feelthepower]

En het is beter om met bovenstaande vuistregels zo snel mogelijk te beginnen. Iets doen is beter dan niets doen.

Daarmee bedoel ik, besteed aandacht aan alle punten, maar als je je nog niet senang voelt bij investeren ga niet all-in maar begin vast in het klein, maar maak een begin!

[ Voor 4% gewijzigd door feelthepower op 26-07-2020 11:45 ]

[MrBlack]

Zo vroeg mogelijk beginnen helpt ook enorm.

In de leeftijd 20-30 (Ev) de luxe kleding, auto’s, gadgets laten liggen en die 2-3k per jaar in de markt steken (worldwide etf) en je bent ook bij een historisch Lager rendement (stel 5% pj) een jaar of 3-4 eerder FO

Basically bij elke aankoop een afweging maken: hoeveel (toekomstige) tijd wil je opofferen voor een luxe levensstijl

[ Voor 4% gewijzigd door MrBlack op 26-07-2020 14:17 ]

[crimby]

Zr40 schreef op zondag 26 juli 2020 @ 11:37:
In het kort:

• Geef minder uit dan je verdient (hoe minder, hoe sneller het gaat)
• Leg een buffer aan (zodat je niet hoeft te lenen of je investeringen hoeft te verkopen bij onverwachte uitgaven of tegenslagen)
• Los dure leningen af
• Investeer de rest (VWRL is een prima keuze, en lekker eenvoudig)
• Vuistregel: wanneer je geïnvesteerd vermogen 33x zo groot is als je totale uitgaven per jaar ben je niet meer afhankelijk van werk

Nu heb ik dus weer minder om handen en meer tijd om geld uit te geven haha! Anyway super bedankt dit klinkt best simpel. Het is vooral de mindset die moet veranderen waarbij je minder uitgeeft zonder het idee in een compromis te moeten leven. Je weet maar nooit wat er over 20-30-40 jaar gebeurt waardoor je misschien niks meer hebt aan FO.

[Rubbergrover1]

Het helpt misschien ook om een wat meer korte termijn 'doel' te hebben, of iets minder abstract dan een '33 keer jaaruitgaven'. (Bovendien zit in dat laatste bedrag ook niet verwerkt dat je vandaag een bepaald moment bv AOW of een bedrijfspensioen ontvangt, zodat je vanaf dat moment veel minder eigen geld nodig hebt.)

Bij mij gingen de eerste stappen eigenlijk geleidelijk of 'vanzelf'. Ik had al vrij snel het idee dat mijn (tijdelijke) baan/banen niet tot aan mijn pensioen zouden duren en heb daarom mezelf aangeleerd om er vanuit te gaan dat ik ook zonder aanpassingen (of eigen geld) van de WW zou moeten kunnen leven. Met dit in mijn achterhoofd heb ik een uitgavenpatroon van 70% van mijn inkomen aangenomen. En zo spaar je dus 'automatisch' al 30% van je inkomen.

Dat zal waarschijnlijk niet iets zijn wat je van het ene op het andere moment kunt doen, maar het lijkt mij een mooi en concreet eerste doel

[JURIST]

CornermanNL schreef op zaterdag 25 juli 2020 @ 13:36:
[...]

Alhoewel pauzes nemen en het doen als je veel jonger bent een goede optie is, is het in carrière opzicht nog niet erg geaccepteerd. Het komt langzaamaan meer in zwang , je kan sparen voor sabbaticals, extra dagen kopen en in een pot stoppen en dan moet je op een gegeven moment een lange tijd weg.

Maar bij veel bedrijven moet je dan eigenlijk ontslag nemen. Daar is niets in die richting mogelijk.
En lange breaks op je CV is niet heel handig in de praktijk. Zo heeft alles zijn eigen voor en nadelen en dat maakt de afweging soms lastig om te maken. Doe ik iets nu of wacht ik ?

In traditionele bedrijven en sectoren is het misschien nog steeds enigszins vreemd, maar ik merk in mijn omgeving wel dat langere breaks steeds meer geaccepteerd worden. Als je het beperkt tot 3 maanden of wellicht zelfs 6 maanden is de angst voor permanente inname van een functie ook niet altijd terecht. Steeds meer CAO's faciliteren sabbaticals. Het zal ook wel moeten in een tijd dat de pensioenleeftijd oploopt, partners meer zijn gaan werken en de verzorgingsstaat onder druk staat. Eigenlijk vreemd dat in Nederland de levensloopregeling is beëindigd. Het moet in deze tijd m.i. flexibeler kunnen, ook voor het welzijn van werknemers.
Ik denk zelf ook na over zo'n tussentijdse periode voor volgend jaar of 2022, die zou in mijn geval dan wel ook de hele zomervakantie beslaan. Het voordeel van een langere periode off zoals @hv08 doet is m.i. dat je in NL fiscaal gezien inkomensmiddeling kan toepassen om de belastingdruk te verlagen. Dat zou je in theorie 3 jaar later nog een keer kunnen, als je in tussentijd weer goedbetaald aan het werk kan. Bij een sabbatical van 3 maanden zou dat in mijn geval vermoedelijk niet heel veel opleveren.

[Wozmro]

Ik heb zelf geen schrik om een specifieke 'functie' kwijt te geraken, functie als in leidinggevende functie. Dat zegt me weinig.

Waar ik me soms wel wat vragen bij stel is of dat je bij 40+ leeftijd nog veel van job kan veranderen zonder het etiket 'jobhopper' te krijgen.

Met veel bedoel ik zo om de vier à vijf jaar iets anders gaan doen, wel binnen hetzelfde vakgebied en werkervaring. Maar qua werkgever en inhoud iets anders.

Ik denk er over om nog eens een trajectje loopbaanbegeleiding te doen om dat voor mezelf helder te krijgen.
Als het financieel niet meer van moeten is dan focus je veel meer op het inhoudelijke. En ik heb nogal behoefte aan inhoudelijke afwisseling.

[Torgo]

Wozmro schreef op zondag 26 juli 2020 @ 16:39:

Waar ik me soms wel wat vragen bij stel is of dat je bij 40+ leeftijd nog veel van job kan veranderen zonder het etiket 'jobhopper' te krijgen.

Dat hangt er natuurlijk vanaf hoe je ‘job hopt’. Als jij door continu leren en zelf ontwikkeling iedere x jaar een betere functie of dezelfde functie bij een beter bedrijf krijgt, dan is dat een plus. Als je willekeurig iedere x jaar van het ene bedrijf naar het andere bedrijf hopt, zonder dat daar enige progressie in zit, dan is dat minder aantrekkelijk.

[ Voor 11% gewijzigd door Torgo op 26-07-2020 17:42 ]

[Rubbergrover1]

Volgens mij is tegenwoordig het predicaat 'jobhopper' ook zeker niet meer zo negatief. Het is wel lastiger als je op latere leeftijd een totaal ander beroep wil gaan doen.

[tuinïnen]

Ik vind de verhalen over sabbaticals prachtig klinken, maar ik kan het mij als ondernemer gewoon niet voorstellen om zo lang een break te kunnen nemen. Ik heb nu voor het eerst in 5 jaar nu 3 weken vakantie en dit voelt al als een sabbatical

[TechLight]

MrBlack schreef op zondag 26 juli 2020 @ 14:15:
Zo vroeg mogelijk beginnen helpt ook enorm.

(...)

Basically bij elke aankoop een afweging maken: hoeveel (toekomstige) tijd wil je opofferen voor een luxe levensstijl

Helemaal mee eens.

Met vroeg beginnen geef je jezelf de beste kans, en steeds de afweging maken helpt je bewustwording, dat je iedere keer een keuze maakt. Wellicht kom je er dan achter dat FO streven toch niet je ding is, of dat je het wat minder snel wil doen om ook nu te genieten.

Ook dat kan allemaal stap-voor-stap. Eerst gewoon een buffer opbouwen om financieel gezond te zijn, en als dat goed bevalt en je niet voelt dat je teveel moet laten kun je verder sparen.

Als je echt wilt, maar het niet goed voelt kun je ook aan je psychologie werken. Ik heb er nooit wat over gelezen, maar wat mij wel hielp is om te realiseren dat ik van bepaalde materiale dingen helemaal niet veel blijer werd, en dat het uitsparen me later wel degelijk wat oplevert. Niet alleen een abstract nummer op de bank, maar vrijheid en mogelijkheid andere dingen te doen.