Financiële onafhankelijkheid - Deel 3

[Wozmro]

Elk zijn eigen tactiek.

Ik heb mijn woning wel al afbetaald (in 10j) en ik heb een cashbuffer van 100k.

Als eenmanszaak heb je meer buffer nodig dan een werknemer, dat is iets dat meespeelt. Maar daarnaast heb ik voor deze richting gekozen om mijn basic financiële footprint zo klein mogelijk te houden. Ik hou niet van financiële verplichtingen, ook als zzp'er maak ik geen gebruik van kredieten.

Het ligt gewoon in mijn karakter dat ik graag de vrijheid heb om morgen iets anders van werk te gaan doen zonder dat daar financiële beslommeringen bij komen kijken.

Daarnaast geeft het ook het voordeel dat ik rustig kan beleggen: iedere maand bijkopen maar ook nog genoeg buffer om te blijven bijkopen bij een 'echte' correctie. In februari dit jaar ben ik blijven kopen en dat pakt goed uit.

[Redbull4u]

CtrAltDelicious schreef op woensdag 29 augustus 2018 @ 16:11:
[...]

Offtopic gratis tip voor je signature: does'nt --> doesn't

.Offtopic: De signature is als zo oud als het account zelf. Ik zal hem een keer aanpassen. Tnx.

[_eLMo_]

﴾͡๏̯͡๏﴿

[ Voor 97% gewijzigd door _eLMo_ op 04-09-2018 09:36 ]

[coelho]

Dank voor alle meningen rondom mijn crypto Guldens. Wel mooi om te zien dat jullie niet eenduidig zijn. Laat ik dat aan mezelf maar vertalen als dat ik in principe niet fout kan doen mits ik maar achter mijn beslissing sta. Ik laat het staan, schrijf het in gedachten af en kijk over een tijdje wel weer wat de ontwikkeling is en of het dan nog een meevallertje wordt.

[Blik1984]

orf schreef op woensdag 29 augustus 2018 @ 16:23:
[...]


Het heeft veel met timing te maken. Ik heb ruim 1.000% resultaat met crypto. Dat is op het toppunt meer dan 1.500% geweest, maar nog steeds een verbluffend resultaat. Ik heb nog steeds vertrouwen in BTC en daarom nog 50% van m'n BTC. Wel heel blij dat ik goed gegokt heb en in december 50% verkocht heb.

Sta ook in de plus, zij het maar een beetje. Maar eens dat het draait om timing, de swings zijn dermate groot dat bijkopen in een dip enorm effect heeft op je rendement. De enige reden dat ik in de plus sta is omdat ik half augustus flink heb bijgekocht toen alles flink gekelderd was

[Tommie12]

Wozmro schreef op woensdag 29 augustus 2018 @ 18:05:
Elk zijn eigen tactiek.

Ik heb mijn woning wel al afbetaald (in 10j) en ik heb een cashbuffer van 100k.

Als eenmanszaak heb je meer buffer nodig dan een werknemer, dat is iets dat meespeelt. Maar daarnaast heb ik voor deze richting gekozen om mijn basic financiële footprint zo klein mogelijk te houden. Ik hou niet van financiële verplichtingen, ook als zzp'er maak ik geen gebruik van kredieten.

Het ligt gewoon in mijn karakter dat ik graag de vrijheid heb om morgen iets anders van werk te gaan doen zonder dat daar financiële beslommeringen bij komen kijken.

Daarnaast geeft het ook het voordeel dat ik rustig kan beleggen: iedere maand bijkopen maar ook nog genoeg buffer om te blijven bijkopen bij een 'echte' correctie. In februari dit jaar ben ik blijven kopen en dat pakt goed uit.

Respect daarvoor, maar zou je vrijheid niet groter zijn als je een cash/beleggingsbuffer zou hebben van 200k, en nog een restschuld van 100k op je hypotheek?

Op elk moment heb je beschikking over 200k, en die lening smelt rustig verder weg. Je kan op elk moment die lening terugbetalen als dat nuttig zou zijn.
En bij een beurscorrect kan je nog meer bijkopen.

Door je lening zo snel te betalen heb je dat geld gewoon belegd aan ca 2% (werkelijke rente min inflatie min fiscaal voordeel).

[Blazer Coke]

_eLMo_ schreef op woensdag 29 augustus 2018 @ 19:16:
[...]


Het bruto leasebedrag komt rechtstreeks uit mijn brutoloon, werkgever betaald alleen de laadpas als compensatie ten opzichte van mijn huidige kilometervergoeding.

Heb je dan nog voordeel tov zelf kopen?

Je loon wordt lager wat invloed kan hebben op andere zaken als maximale hypotheek.

[Gecko123]

Wozmro schreef op woensdag 29 augustus 2018 @ 18:05:
Elk zijn eigen tactiek.

Ik heb mijn woning wel al afbetaald (in 10j) en ik heb een cashbuffer van 100k.

Als eenmanszaak heb je meer buffer nodig dan een werknemer, dat is iets dat meespeelt. Maar daarnaast heb ik voor deze richting gekozen om mijn basic financiële footprint zo klein mogelijk te houden. Ik hou niet van financiële verplichtingen, ook als zzp'er maak ik geen gebruik van kredieten.

Het ligt gewoon in mijn karakter dat ik graag de vrijheid heb om morgen iets anders van werk te gaan doen zonder dat daar financiële beslommeringen bij komen kijken.

Daarnaast geeft het ook het voordeel dat ik rustig kan beleggen: iedere maand bijkopen maar ook nog genoeg buffer om te blijven bijkopen bij een 'echte' correctie. In februari dit jaar ben ik blijven kopen en dat pakt goed uit.

Een woning in 10j afbetalen is toch voor de meeste van ons een illusie. Kredieten zijn misschien niet verstandig maar je schetst het als een keuze. Klopt dat? Zit er nog een specifieke strategie aan?

Ik denk dat iedereen met een regelmatig inkomen regelmatig kan blijven bijkopen. Wat bedoel je hier eigenlijk mee?

[JURIST]

Blazer Coke schreef op woensdag 29 augustus 2018 @ 16:58:
[...]

Ik zeg nooit nee tegen een leasebak.

In het kader van FO is het m.i. slim om ook een lease auto door te rekenen. Het lijkt altijd een cadeau van de werkgever en als je daarmee een privé auto kan vervangen is dat misschien ook zo, maar als je met het ov, fiets of anders reist en nu geen auto hebt, ligt dat misschien anders.
Ik doe woon-werkverkeer met een ov-kaart (ook naar afspraken in het land, al is dat eerlijk is eerlijk niet altijd even makkelijk). Prive reis ik daar ook mee en partner en kinderen hebben kortingskaarten of reizen gratis mee. Voor de zomervakantie huur of leen ik auto, dat is gunstiger dan bijtelling a 52% (Voor de nier full-electric versies). Ik sla een leaseauto daarom af als deze wordt aangeboden. Overigens weegt daarbij de voorkeur om niet achter het stuur te zitten ook mee, maar dat terzijde, anders had ik natuurlijk voor de rittenadministratie en de non-bijtelling kunnen gaan.

[ Voor 3% gewijzigd door JURIST op 30-08-2018 06:40 ]

[_eLMo_]

﴾͡๏̯͡๏﴿

[ Voor 101% gewijzigd door _eLMo_ op 04-09-2018 09:36 ]

[Blik1984]

_eLMo_ schreef op donderdag 30 augustus 2018 @ 07:05:
[...]

Twijfelpunt is wel nog toekomstige bonussen en verhogingen waarvan ik natuurlijk wel wil dat men die wel blijft bereken over mijn volledige salaris (inclusief lease).

Dat is iig niet normaal dat dat gebeurt. Een leasebudget is meestal gekoppeld aan je functie en staat los van bonus en verhogingen, tenzij je echt een nieuwe functie krijgt

[CornermanNL]

Tommie12 schreef op woensdag 29 augustus 2018 @ 17:24:
De totale aversie over schulden zit ook niet goed denk ik.

Mijn principe was altijd: alleen lenen voor een huis en de eerste auto als je die nodig hebt om te gaan werken.
En ik ben tegen het vervroegd aflossen van een hypotheek, zeker als de echte rente (inclusief fiscale aftrek) onder de 2-3% ligt.
Dan ben je op lange termijn echt véél beter af met goed gespreid beleggen.

Ik heb enkel een hypotheek, ik heb voor mezelf de stelregel aangehouden om het geld dat ik 'spaar' door 3 te delen en dat te verdelen over de cash buffer, beleggingen in aandelen en het aflossen van het huis.

Dit heb ik net zo lang gedaan totdat ik een voor mij acceptabele cash buffer had bereikt en nu zit ik op 50/50.
Ik wil mijn hypotheek lening niet gebruiken als hedge voor mijn beleggingen in aandelen. Dit werkt tot nu toe uitstekend, ik had wellicht enigszins meer rendement kunnen halen door alles te beleggen, maar door het bespaarde bedrag weer te verdelen op dezelfde manier loopt het toch leuk op allemaal.

Ik denk dat ik hiermee bij een volgende crisis goed zit, is het optimaal, vast niet. Maar ik heb teveel mensen te grote 'veilige' posities zien innemen waar ze vervolgens toch vanaf moesten. Al het opbouwen voor niets geweest en je kan weer opnieuw beginnen.

Ik denk dat het beter is om constante resultaten te halen en schulden zo snel mogelijk af te bouwen dan om maximale resultaten te behalen. Als ik er echt goed in zou zijn, in beleggen dan kan ik er beter mijn werk van maken, maar dat is niet het geval.

[_eLMo_]

﴾͡๏̯͡๏﴿

[ Voor 98% gewijzigd door _eLMo_ op 04-09-2018 09:36 ]

[Wozmro]

Gecko123 schreef op donderdag 30 augustus 2018 @ 00:14:
[...]


Een woning in 10j afbetalen is toch voor de meeste van ons een illusie. Kredieten zijn misschien niet verstandig maar je schetst het als een keuze. Klopt dat? Zit er nog een specifieke strategie aan?

Ik denk dat iedereen met een regelmatig inkomen regelmatig kan blijven bijkopen. Wat bedoel je hier eigenlijk mee?

Mijn hyp lening begon in 2005; 4,57% en een bedrag van 'maar' 72k (de rest zelf cash betaald + renovatie ook). Dat betekende een vaste maandelijkse afbetaling van 450€ op 20j. Kapitaal + intrest terug te betalen aan de bank: 105.000€ (bruto).
Ja, er zijn fiscale voordelen aan lenen maar naar mijn mening wordt dit gewoon verrekend in de aankoopprijs van de woning dus eigenlijk is dit een nuloperatie.
En ja er is zoiets als inflatie; 450€/maand was in 2005 een redelijk bedrag maar dat is het nu nog steeds.

De belangrijkste reden waarom ik spaar/beleg is om op mijn gemak te zijn, om geen financiële stress te hebben.
Met een hefboom is het rendement in principe hoger maar daar is meer risico aan verbonden en daar kies ik niet voor. Net die keuze hebben vind ik het leukst, er zijn veel mensen die die keuze niet hebben en moeten lenen om iets te bekomen.

[Corrit]

coelho schreef op woensdag 29 augustus 2018 @ 19:47:
Dank voor alle meningen rondom mijn crypto Guldens. Wel mooi om te zien dat jullie niet eenduidig zijn. Laat ik dat aan mezelf maar vertalen als dat ik in principe niet fout kan doen mits ik maar achter mijn beslissing sta. Ik laat het staan, schrijf het in gedachten af en kijk over een tijdje wel weer wat de ontwikkeling is en of het dan nog een meevallertje wordt.

Tip: Je kunt via ifttt.com (if this then that) een trigger aanmaken waarbij je een mailtje krijgt op het moment dat de koers van een cryptomunt boven een bepaald niveau uit komt. Je kunt dan een koers kiezen waarbij de waarde van je investering bijvoorbeeld boven de 500 euro uit komt. Dan hoef je er in principe nooit meer naar om te kijken, maar mocht het ooit nog wat waard worden dan weet je het in elk geval zodat je ze kunt verkopen en het verlies wat kunt beperken.

Edit: dit kan in ieder geval met btc, Gulden weet ik niet helemaal zeker.

[ Voor 3% gewijzigd door Corrit op 30-08-2018 15:57 ]

[assje]

_eLMo_ schreef op donderdag 30 augustus 2018 @ 09:43:
[...]
Gevolg: het is niet meer aantrekkelijk voor mij om een elektrische auto zakelijk te gaan leasen.

Wat voor range heb je nodig? Prive een jong gebruikte EV kopen is waarschijnlijk een nog voordeligere optie.

[_eLMo_]

﴾͡๏̯͡๏﴿

[ Voor 97% gewijzigd door _eLMo_ op 04-09-2018 09:37 ]

[Smuggler]

_eLMo_ schreef op donderdag 30 augustus 2018 @ 16:06:
[...]


Een range onder de 250 (in de winter) is niet acceptabel voor ons, dan blijven we liever brandstof rijden of kopen we in de toekomst een tweedehands EV (stuk goedkoper dan nieuw).

Dus een Kia Niro of Hyundai Kona zijn op het moment de opties. Sowieso privé niet 20k nu om neer te leggen voor een jongebruikte EV, zie het schuldenplan

Als je per maand vervolgens 50 euro wegenbelasting ,100 euro brandstof bespaard en 30 euro onderhoud. door een schuld aan te gaan, dan maakt dat toch niet uit. het gaat uiteindelijk om de totale kosten die je maakt in beiden situaties. En als je door een inverstering /schulden maken, de uit uiteindelijke kosten lager uitkomen dan kan dat heel goed in de FO filosofie passen. Zo heb ik ook mijn eerste auto nieuw gekocht. Ben daar een lening voor aangegaan van 18.000 euro. maar heb uiteindelijk voor 17 cent per kilometer de auto kunnen rijden over de hele levensduur. Voordeel haalde ik uit: wegenbelasting vrij de eerste jaren, zeer zuinige auto en weinig kosten voor het onderhoud, en de rest waarde van toen nog 4000 euro na 5 jaar viel ook mee aangezien ik de auto op papier naar 0 had afgeschreven.
Moet wel zeggen dat ik 50.000km per jaar ermee reed en dat pakte in deze berekening erg gunstig uit.

[Het Fantoom]

Smuggler schreef op donderdag 30 augustus 2018 @ 16:58:
[...]
Moet wel zeggen dat ik 50.000km per jaar ermee reed en dat pakte in deze berekening erg gunstig uit.

Financieel wel, maar ik zou er niet aan moeten denken om zoveel km's in een jaar te moeten rijden in een wagentje met een nieuwwaarde van 18k.

[_eLMo_]

﴾͡๏̯͡๏﴿

[ Voor 98% gewijzigd door _eLMo_ op 04-09-2018 09:40 ]

[assje]

_eLMo_ schreef op donderdag 30 augustus 2018 @ 21:01:
[...]


Helaas heb je voor 18k geen elektrische auto die aan de range eis van minimaal 250km winter bereik voldoet.
Tevens vergeet je bij deze berekening de afschrijving vermoed ik. Een tweedehands auto van 18k rijd meestal niet goedkoper dan een van 4k in goede staat van onderhoud met vergelijkbare kilometerstand.

Met 50kkm/jaar wordt dat minder relevant. 14k afschrijving op 250kkm is absoluut niet slecht, verbruik gaat dan veel zwaarder wegen.

[R.van.M]

Wellicht leuk om beetje inzicht te krijgen voor diegene die al wat verder onderweg zijn in de FO rit. Hoe is jullie huidige asset allocation m.b.t. het beschikbare vermogen buiten eigen huis?

Voor mij als volgt:
10% Goud
10% Dollar medium/long term gov.bonds
40% Cash
40% Aandelen (ETF world stock market)


Op dit moment redelijk conservatief met een relatief laag percentage in aandelenmarketen, wat ik over de komende jaren langzaam ga opbouwen naar >60%

Goud, dit blijft uiteraard een discussiepunt, maar hier is de afgelopen pagina's al het een en ander over gezegd. Ik stel voor dat we dit punt overslaan in de discussie

Dollar bonds, aangezien ik een flink deel in cash heb zitten heb ik besloten hier ook in te diversificeren. Omdat het aanhouden van dollars lastig(er) is, heb ik besloten long term gov bonds te nemen. Vrijwel net zo veilig als spaargeld (in mijn ogen)

Cash, te hoog wellicht. Heb het gevoel dat we toch weer richting het ravijn aan het wandelen zijn met de ogen dicht op de beurzen, waardoor ik op dit moment wat hogere cash allocatie heb.

Aandelen, de groeimotor van de allocatie. Hier moet het rendement gemaakt worden om de groei te krijgen die nodig is voor FO

[Sibylle]

R.van.M schreef op zaterdag 1 september 2018 @ 11:03:
Wellicht leuk om beetje inzicht te krijgen voor diegene die al wat verder onderweg zijn in de FO rit. Hoe is jullie huidige asset allocation?

Voor mij als volgt:
10% Goud
10% Dollar medium/long term gov.bonds
40% Cash
40% Aandelen (ETF world stock market)


Op dit moment redelijk conservatief met een relatief laag percentage in aandelenmarketen, wat ik over de komende jaren langzaam ga opbouwen naar >60%

Goud, dit blijft uiteraard een discussiepunt, maar hier is de afgelopen pagina's al het een en ander over gezegd. Ik stel voor dat we dit punt overslaan in de discussie

Dollar bonds, aangezien ik een flink deel in cash heb zitten heb ik besloten hier ook in te diversificeren. Omdat het aanhouden van dollars lastig(er) is, heb ik besloten long term gov bonds te nemen. Vrijwel net zo veilig als spaargeld (in mijn ogen)

Cash, te hoog wellicht. Heb het gevoel dat we toch weer richting het ravijn aan het wandelen zijn met de ogen dicht op de beurzen, waardoor ik op dit moment wat hogere cash allocatie heb.

Aandelen, de groeimotor van de allocatie. Hier moet het rendement gemaakt worden om de groei te krijgen die nodig is voor FO

Bedoel je dat je zelf al ver onderweg bent, of dat je input wilt van heb die dat al zijn?

[R.van.M]

Sibylle schreef op zaterdag 1 september 2018 @ 11:07:
[...]


Bedoel je dat je zelf al ver onderweg bent, of dat je input wilt van heb die dat al zijn?

Ik ben nieuwsgierig naar degene die al een flink bedrag hebben opgebouwd, maar nog niet FO zijn. Dus degene die halverwege zijn.

[JURIST]

Ik ben ruwweg halverwege en heb de volgende assetverdeling los van overwaarde eigen woning:
Aandelen (combinatie van ETF's) 25%
Bedrijfs en staatsobligaties 5%
Crowdfunding en overig 10%
Spaargeld en deposito's 60%

Ik heb veel oude deposito's die nog 4%-5% renderen, maar die lopen af. Voor mij geldt ook dat het aandeel aandelen de komende jaren zal (moeten) stijgen.

[route99]

_eLMo_ schreef op donderdag 30 augustus 2018 @ 21:01:
[...]Helaas heb je voor 18k geen elektrische auto die aan de range eis van minimaal 250km winter bereik voldoet.
Tevens vergeet je bij deze berekening de afschrijving vermoed ik. Een tweedehands auto van 18k rijd meestal niet goedkoper dan een van 4k in goede staat van onderhoud met vergelijkbare kilometerstand.

Alleen die van 4k in die toestand zijn vrij zeldzaam.... Ik heb er nu eentje die op dat punt zit ... zeer gewild.... maar waarom zou ik hem nu verkopen... en dan "moet" ik weer een auto van 18k kopen en weer opnieuw beginnen... dus ik rijd hem af, de grootste afschrijving heb je immers al achter je, en met mij doen velen dat zo als je zo een auto hebt.
Ergo ... zulke autos vind je er moeilijk... dus geen krachtig argument.

[Ko.Kane]

R.van.M schreef op zaterdag 1 september 2018 @ 11:03:
Wellicht leuk om beetje inzicht te krijgen voor diegene die al wat verder onderweg zijn in de FO rit. Hoe is jullie huidige asset allocation m.b.t. het beschikbare vermogen buiten eigen huis?

Voor mij als volgt:
10% Goud
10% Dollar medium/long term gov.bonds
40% Cash
40% Aandelen (ETF world stock market)


Op dit moment redelijk conservatief met een relatief laag percentage in aandelenmarketen, wat ik over de komende jaren langzaam ga opbouwen naar >60%

Goud, dit blijft uiteraard een discussiepunt, maar hier is de afgelopen pagina's al het een en ander over gezegd. Ik stel voor dat we dit punt overslaan in de discussie

Dollar bonds, aangezien ik een flink deel in cash heb zitten heb ik besloten hier ook in te diversificeren. Omdat het aanhouden van dollars lastig(er) is, heb ik besloten long term gov bonds te nemen. Vrijwel net zo veilig als spaargeld (in mijn ogen)

Cash, te hoog wellicht. Heb het gevoel dat we toch weer richting het ravijn aan het wandelen zijn met de ogen dicht op de beurzen, waardoor ik op dit moment wat hogere cash allocatie heb.

Aandelen, de groeimotor van de allocatie. Hier moet het rendement gemaakt worden om de groei te krijgen die nodig is voor FO

JURIST schreef op zaterdag 1 september 2018 @ 11:21:
Ik ben ruwweg halverwege en heb de volgende assetverdeling los van overwaarde eigen woning:
Aandelen (combinatie van ETF's) 25%
Bedrijfs en staatsobligaties 5%
Crowdfunding en overig 10%
Spaargeld en deposito's 60%

Ik heb veel oude deposito's die nog 4%-5% renderen, maar die lopen af. Voor mij geldt ook dat het aandeel aandelen de komende jaren zal (moeten) stijgen.

De hoge cash posities vallen mij op. In geval van 4-5% deposito is het momenteel niet zo gek, plus je zit er aan vast.

Maar als ik even de aanname maak, dat men vaak wel 20k per jaar wil als FO-er dan is je target ~500k, dus halverwege is ~250k. Dan is 40% cash dus een 100k reserve. Dat is ook 5x je target jaar budget. Ik vind dat erg ruim en zou zelf max 2 jaar aanhouden tijdens de groei fase. In loondienst in een baanzekere branche lijkt me 1 jaar zelfs prima, aangezien je ook nog uitkering krijg in geval van ontslag en je wilt in de opbouw fase een zo groot mogelijke voet hebben. (Tijdens de FO fase wel weer meer om risico adverser te zijn.)

Jullie noemen 'buiten eigen huis' is dat dan al helemaal afbetaald? In dien niet zou ik de cash voorraad gebruiken om meteen de hypotheek verlagen als je toch al besloten hebt het niet in aandelen te willen doen ivm risico.

[JURIST]

Ko.Kane schreef op zaterdag 1 september 2018 @ 11:55:
[...]


[...]

De hoge cash posities vallen mij op. In geval van 4-5% deposito is het momenteel niet zo gek, plus je zit er aan vast.

Maar als ik even de aanname maak, dat men vaak wel 20k per jaar wil als FO-er dan is je target ~500k, dus halverwege is ~250k. Dan is 40% cash dus een 100k reserve. Dat is ook 5x je target jaar budget. Ik vind dat erg ruim en zou zelf max 2 jaar aanhouden tijdens de groei fase. In loondienst in een baanzekere branche lijkt me 1 jaar zelfs prima, aangezien je ook nog uitkering krijg in geval van ontslag en je wilt in de opbouw fase een zo groot mogelijke voet hebben. (Tijdens de FO fase wel weer meer om risico adverser te zijn.)

Jullie noemen 'buiten eigen huis' is dat dan al helemaal afbetaald? In dien niet zou ik de cash voorraad gebruiken om meteen de hypotheek verlagen als je toch al besloten hebt het niet in aandelen te willen doen ivm risico.

Cashpositie is in mijn geval inderdaad erg ruim. Ik heb in de tijd dat deposito sparen nog loonde de basis voor FO gelegd en dat zit nog grotendeels vast. Verder staat er nog zo'n 60/k op een levenslooprekening waar geen VRH over wordt geheven en die ik wil gebruiken om in te stappen bij een correctie.
Cashbuffer vind ik eigenlijk niet nodig als je maandelijks 1 keer je maandelijkse uitgaven overhoud, vermogensinkomsten hebt en aanspraak kan maken op WW bij baanverlies.
Bij het grote aandeel cash was het idee dat als ik wat meer op weg zou zijn en de inkomsten uit vermogen meer zouden bijdragen aan de spaarquote, een hoger risico voor mij acceptabel zou zijn (dit is mogelijk irrationeel omdat ik inmiddels ook ouder ben, maar goed ik blijf een mens ).
Op de eigen woning hebben we al flink afgelost, maar daarmee nu gestopt i.v.m. lage risicocategorie, netto rente van minder dan 1% en toekomstige verhuisplannen, waarbij ik liever aanspraak houdt op aftrekbaarheid.

Ik zou het wel interessant vinden om meer assetverdelingen te zien, ik heb het idee dat de meesten hier niet voor 100% in aandelen en obligaties zitten met uiteenlopende redenen.

[Ko.Kane]

JURIST schreef op zaterdag 1 september 2018 @ 12:55:
[...]


Cashpositie is in mijn geval inderdaad erg ruim. Ik heb in de tijd dat deposito sparen nog loonde de basis voor FO gelegd en dat zit nog grotendeels vast. Verder staat er nog zo'n 60/k op een levenslooprekening waar geen VRH over wordt geheven en die ik wil gebruiken om in te stappen bij een correctie.
Cashbuffer vind ik eigenlijk niet nodig als je maandelijks 1 keer je maandelijkse uitgaven overhoud, vermogensinkomsten hebt en aanspraak kan maken op WW bij baanverlies.
Bij het grote aandeel cash was het idee dat als ik wat meer op weg zou zijn en de inkomsten uit vermogen meer zouden bijdragen aan de spaarquote, een hoger risico voor mij acceptabel zou zijn (dit is mogelijk irrationeel omdat ik inmiddels ook ouder ben, maar goed ik blijf een mens ).
Op de eigen woning hebben we al flink afgelost, maar daarmee nu gestopt i.v.m. lage risicocategorie, netto rente van minder dan 1% en toekomstige verhuisplannen, waarbij ik liever aanspraak houdt op aftrekbaarheid.

Ik zou het wel interessant vinden om meer assetverdelingen te zien, ik heb het idee dat de meesten hier niet voor 100% in aandelen en obligaties zitten met uiteenlopende redenen.

Cashbuffer van 1 maand vind ik wel weinig hoor. Dat kan toch nog leiden tot onnodige stress als je keer een onverwachte uitgave moet doen. Zelf betaal ik ook zoveel mogelijk per jaar, wegenbelasting verzekering etc, zeker als het dan beetje korting oplevert. Dat betekent dat mijn echte maanduitgaven erg om het gemiddelde fluctueren. Als ik in die maand dan nog tegenvaller heb of de zomervakantie wil boeken zou ik al krap kunnen zitten.

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

[ Voor 10% gewijzigd door Ko.Kane op 01-09-2018 18:33 ]

[Wozmro]

45% in aandelen, etf's, fondsen, pensioenbelegging (van vroegere werkgevers en als zzp'er)
35% cash (spaarrekening + nog een deeltje termijnrekening)
20% in deel van een tweede woning die verhuurd is.

Ik zou in principe ook wel toekomen met veel minder cash maar er is ook nog zoiets als een psychologische grens waar je je goed bij voelt.

[Torgo]

Aflossing / bankspaar : 52%
Beleggen (ETFs) : 38%
cash / depositos : 10%

[TucanoItaly]

R.van.M schreef op zaterdag 1 september 2018 @ 11:03:
Wellicht leuk om beetje inzicht te krijgen voor diegene die al wat verder onderweg zijn in de FO rit. Hoe is jullie huidige asset allocation m.b.t. het beschikbare vermogen buiten eigen huis?

Leuke vraag

12% euro government bonds 7-10 jaar
12% ETF Europese aandelen
14% goud
62% cash (wat deposito's à 0,7% en wat spaarrekeningen à 0,5% rente)

Waarbij cash staat voor anderhalf jaarsalaris, want ZZP'er.

[oscar82]

Ik streef naar 20% cash. Dat is ongeveer 6 maanden buffer in mijn geval. Hoge baanzekerheid.
16% obligaties
64% aandelen etfs

[Tommie12]

15% cash hier, de rest zit in losse aandelen (40%) en meestal gemengde fondsen (45%)
Hoeveel daarvan in obligaties zit weet ik niet, maar het is laag.

Daarboven heb ik nog de naakte eigendom van 2 halve appartmenten. Wanneer dat vrijkomt is natuurlijk onvoorspelbaar, en eigenlijk hoe later hoe liever.
Eigen huis is afbetaald.
Ik hou bewust weinig cash aan.
Als er iets groter voorbijkomt, dan is er altijd wel een fonds of aandeel dat ik kan verkopen, en dat geld heb ik ook op 2-3 dagen.

[Zygapophysis]

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

[Blazer Coke]

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

[pirke]

Momenteel heb ik bijna 80% cash, maar we hebben een huis gekocht waar het grootste deel van de cash naar toe gaat om de LTV wat te drukken. Direct na de overdracht wordt dit de verhouding:
34% cash
37% aandelen wereldwijd etf
6% hoog dividend aandelen etf
16% bedrijfsobligaties etf
7% reit etf

M'n cash buffer is dan in absolute getallen iets lager dan ik prettig zou vinden (2 jaaruitgaven), maar dat wordt in de maanden na de verhuizing wel weer rechtgetrokken, of direct als we ons huidige huis straks gaan verkopen en de overwaarde beschikbaar komt.

Als ik al m'n huidige cash belegd zou hebben en we niet zouden verhuizen zou ik op 60% FO zitten, met nog 2,5 jaar te gaan. FO voor m'n 40e (of nu al als ik in een sociale huurwoning zou wonen...) Na de overdracht en verkoop vd huidige woning vallen we terug tot 20% FO met nog 7,5 jaar te gaan, gerekend met de hogere maandlasten. Persoonlijk vind ik het meer dan waard om 5 jaar extra te werken om nog 30-60 jaar in ons droomhuis te kunnen wonen. Daarnaast gaat mijn partner over een jaar weer werken (zit nu thuis voor de kinderen), dat zal het proces ook weer versnellen. En mijn doel een paar jaar terug was FO op mijn 45e, en dat ga ik nog steeds halen

Mochten we ooit kleiner gaan wonen, dan komt er weer een flinke pensioenpot vrij. Lekker sparen in box 1 zonder VRH, laag rendement maar wel flink woongenot. En relatief vrij opneembaar vergeleken bij vermogen dat in een pensioen vast zit en pas op mijn 70e in gaat. Wie weet wat er over 15 jaar gebeurd waarbij ik spontaan m'n volledige vermogen nodig heb. Dan wil ik niet nog eens bijna 20 jaar moeten wachten voordat ik het mondjesmaat toegestuurd krijg... Jaartje wachten tot het huis verkocht is en klaar.

[Lud0v1c]

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

[ Voor 53% gewijzigd door Lud0v1c op 02-09-2018 15:31 ]

[Baytep]

Members only: title

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

Vastgoed gekocht toen de prijzen goed waren, en de huidige markt zorgt voor een lekker fictief rendement.
In dit vastgoed (incl. eigen huis) ook aardig geinvesteerd (renoveren en LTV ratio terugbrengen).
nu sinds een jaar gaan beleggen (ETF's) en van plan dat stukje te laten groeien, ook mbv box 1 opbouw

[TucanoItaly]

Baytep schreef op zondag 2 september 2018 @ 10:59:
***members only***

Eigen huis is moeilijk als een échte belegging te zien, mijns inziens. Het heeft wel een enkel aspect er van. Maar ik denk dat de meeste mensen het niet tot hun belegde vermogen rekenen.

Desalniettemin zet het me wel aan het denken: àls je het mee rekent, welk percentage ten opzichte van je belegde vermogen is dat?

In mijn geval ziet het er dan compleet anders uit door overwaarde, aflossingen en krankzinnige waardestijgingen in vastgoed afgelopen jaren:
Huis: 69%
Cash: 22%
Goud, obligaties en aandelen: ieder 3%...

[ Voor 6% gewijzigd door TucanoItaly op 02-09-2018 20:29 ]

[rube]

Een beter beeld geeft het posten van een balans, zoals o.a. @Rukapul een paar keer gedaan heeft.

[Torgo]

TucanoItaly schreef op zondag 2 september 2018 @ 20:28:
[...]


Eigen huis is moeilijk als een échte belegging te zien, mijns inziens. Het heeft wel een enkel aspect er van. Maar ik denk dat de meeste mensen het niet tot hun belegde vermogen rekenen.

Desalniettemin zet het me wel aan het denken: àls je het mee rekent, welk percentage ten opzichte van je belegde vermogen is dat?

In mijn geval ziet het er dan compleet anders uit door overwaarde, aflossingen en krankzinnige waardestijgingen in vastgoed afgelopen jaren:
Huis: 69%
Cash: 22%
Goud, obligaties en aandelen: ieder 3%...

Tot dusver heb ik het huis tegen aankoop waarde minus restschuld gerekend, maar nadat ikdit jaar de erfpacht af heb gekocht zet ik hem tegen de taxatie waarde (nog steeds minder dan de actuale marktwaarde) in mijn balans. Geeft wel een beetje een rare afwijking dit jaar.

[TucanoItaly]

Torgo schreef op maandag 3 september 2018 @ 00:09:
Geeft wel een beetje een rare afwijking dit jaar.

Kadaster publiceert recente verkoopprijzen. Dus wat je kunt doen, is elk jaar in het kadaster kijken voor jouw postcode, kost iets van 3 euro. Je moet wel minimaal 3 maanden wachten om de meest recente verkoop te zien. Dan houd je het een beetje bij.

Maar ja, het is een beetje onzinnig, IMHO. Wat heb je er aan? Papieren winst als je slechts 1 woning bezit waar je ook in woont.

[R.van.M]

De reden dat ik hoog in cash zit is omdat de P/E van de markten op dit moment erg hoog zijn, en ik betwijfel of het verstandig is om een groter percentage in de aandelenmarkten te gaan.
Daar tegenover staat natuurlijk dat niemand de markt kan timen, maar een hoge P/E heeft daadwerkelijk invloed want;

Op de website earlyretirementnow die hierboven genoemd word (dank hiervoor) staat ook een sheet met daarin de SWR relatief to the CAPE (P/E)


De huidige Shiller P/E is 33.3 waarmee de Shiller P/E 97% hoger is dan de gemiddelde van 16.9.

Voor degene die hoog in de aandelen zitten, stel dat jullie mogen 100k winnen zouden jullie dat direct in de markten stoppen? DCA? of wachten op een correctie?

[StephaN900]

R.van.M schreef op maandag 3 september 2018 @ 08:59:
Voor degene die hoog in de aandelen zitten, stel dat jullie mogen 100k winnen zouden jullie dat direct in de markten stoppen? DCA? of wachten op een correctie?

DCA. Ik stop liever niet alles in 1 keer in aandelen, omdat het mij emotioneel toch zou raken als de markt vlak daarna een correctie meemaakt.
En uiteraard niet "wachten op een correctie", die optie gaat er vanuit dat ik de markt kan voorspellen.

Mocht je hier geen goed gevoel bij hebben, dan zou ik voorstellen je risico te spreiden (hoger % obligaties, meer cash of bijv. in vastgoed beleggen)

[oscar82]

Als je je laat leiden door shiller of cape getallen, ga je er dan niet toch stiekem een beetje van uit dat je de markt kan timen?
Ik zou zeker de asset allocatie aanhouden waar je je senang bij voelt. Bij plotseling meer geld zou ik meer aflossen op Mn huis.

[FSchaafsma]

oscar82 schreef op maandag 3 september 2018 @ 09:48:
Als je je laat leiden door shiller of cape getallen, ga je er dan niet toch stiekem een beetje van uit dat je de markt kan timen?

Ik ben ook de m'n gedeelte aandelen t.o.v. obligaties en cash aan het verminderen, o.a. gebaseerd op shiller en cape getallen.

Ik heb niet de illusie te kunnen voorspellen wanneer aandelen zullen stijgen en dalen, dus in die zin probeer ik niet 'de markt te timen'. Ik denk wel dat aandelen (vooral in Amerika) nu 'duur' zijn, dus de kans dat ze flink zullen stijgen een stuk minder is dan een paar jaar geleden. En de kans dat ze flink dalen groter.

Of dit uiteindelijk een goede strategie is weet ik nog niet. Ik heb flink kunnen bijkopen in 2009 wat geholpen heeft. Maar tot nu toe ben ik te snel geweest met minderen van m'n percentage aandelen. Al in 2010 ben ik
minder aandelen gaan kopen, en sinds een jaar of vier zelfs gaan verkopen. Een voordeel is wel dat ik beter slaap. Als de aandelen nu omlaag gaan zie ik dat als een mooie kans in plaats van een verlies van m'n kapitaal :-)

[JURIST]

R.van.M schreef op maandag 3 september 2018 @ 08:59:
De reden dat ik hoog in cash zit is omdat de P/E van de markten op dit moment erg hoog zijn, en ik betwijfel of het verstandig is om een groter percentage in de aandelenmarkten te gaan.
Daar tegenover staat natuurlijk dat niemand de markt kan timen, maar een hoge P/E heeft daadwerkelijk invloed want;

Op de website earlyretirementnow die hierboven genoemd word (dank hiervoor) staat ook een sheet met daarin de SWR relatief to the CAPE (P/E)
[afbeelding]

De huidige Shiller P/E is 33.3 waarmee de Shiller P/E 97% hoger is dan de gemiddelde van 16.9.

Voor degene die hoog in de aandelen zitten, stel dat jullie mogen 100k winnen zouden jullie dat direct in de markten stoppen? DCA? of wachten op een correctie?

Dank voor de info en interessant. Toch lastig wat de conclusies moeten zijn ten aanzien van portefeuillemanagement voor FO. Net als de omgekeerde rentecurve die zich inmiddels heeft ontwikkeld in de VS en waarvan wordt gezegd dat het steevast een sterke recessieindicatie geeft.
Ik neig toch naar stug doorgaan met maandelijks inleggen in combinatie met een reserve achter de hand houden om extra in te stappen.

[pirke]

Een hoge P/E wordt vanzelf een lage als de winsten stijgen. Een lage P/E kan er ook op wijzen dat de toekomstverwachtingen slecht zijn, waardoor het spontaan weer een hoge P/E wordt. Resultaten uit het verleden bieden nu eenmaal geen garantie voor de toekomst.

[rube]

Wat is the PE volgens de schiller methode voor Europa?

[-AzErTy-]

Ik vind die P/E waarderingen relatief waardeloos indien gegeneraliseerd over de markt type S&P500.
Hier ziiten zo'n grote verstoorders zoals REITS waar P/E waarde betekenisloos is en P/FFO gebruikt moet worden. Of aandelen als Amazon met P/E van 116 of Netflix met P/E van 138 etc..

Zelfs in de huidige markt zijn er aandelen met vrij normale P/E waardes tussen 10-15.

[jsuijker]

Moet die failure bij hoge PE dan gezien worden als de PE bij de start van je early retirement?

[Ko.Kane]

Zo even een stukje typen:

Als ik sommige posts lees vraag mij af hoe gaan jullie dan de FO periode aanpakken, zowel financieel als mentaal? (Geen kritiek, maar oprechte vraag!)

Mijn eerste vraag aan jullie:
Ga je echt uit van FO? Dus dat je som X wil bereiken om vervolgens dat te beleggen voor eeuwig en jaarlijks een y% van het startbedrag onttrekt (SWR ~3-4%)? Of is het een vooral een overbrugging van zeg max 10-15jr tot aan je pensioen/AOW (met andere woorden de FO-pot mag droog vallen)?

De tweede situatie is niet zozeer FO, en minder complex: 10 x je jaarbedrag sparen en dan op consumeren tot aan de start van pensioen plus AOW, kan zonder beleggen en gewoon via spaarrekening.

Voor mij is het de eerste situatie. (Ik ben 34 en mijn pensioen + AOW bouwt niet meer op en zal later 400e per maand netto zijn). En ook de situatie die ik voor onderstaande tekst als uitgangspunt neem.

Ik heb dus de laatste tijd veel nagedacht over het mentale aspect.

Even 2x een typisch voorbeeld:
Eerste

• stel dat je 20k per jaar denkt nodig te hebben
• je gelooft in 4% SWR en verlangt een rendement van 5%
• je moet dus 25x20=500k sparen

Tweede

• stel dat je 20k per jaar denkt nodig te hebben
• je gelooft in 3% SWR en verlangt een rendement van 5%
• je moet dus 33x20=660k sparen

PS bovenstaande los van belastingen die je positieve rendementen dempen en je verliezen verergeren

De tweede wordt gezien als veel zekerder en risico adverser. Maar in beide gevallen zal je de volle pot moeten beleggen om je 5% te halen. Dus 500k of 660k inzetten. Je kan natuurlijk 100k op een spaarrekening zetten tegen 0.25%, maar dat betekent alleen maar dat je de overige som zo moet beleggen dat je meer dan 5% haalt, dus met de rest meer risico gaat zoeken.

Er zijn uiteraard tal van manieren buiten aandelen, zoals verhuur. Maar je bent hoe dan ook afhankelijk van het gemiddelde rendement. Huur kan andere tegenslagen brengen die dat rendement drukken, zoals leegstand, wanbetalers of onverwacht groot onderhoud, of erger: de huizenprijzen dalen waardoor je vermogen afneemt, maar ook dalende huurprijzen waardoor je ineens je maandelijkse inkomsten ziet dalen, voor tig jaar.

Haal je niet je benodigde rendement (tov je opname rate) dan betekent dat dat je buiten de safe marge van de Trinity studie valt en je dus significant risico hebt dat je pot opdroogt voordat je zelf opdroogt...

Rechtsom of linksom moet je een gemiddeld rendement van 5% over de volle pot halen. En als dat echt super makkelijk kan en zonder centje stress dan deed iedereen dat wel, toch?

Als je dus in 2005 FO was geworden dan mag je dus goede zenuwen hebben gehad in de periode 2008+.
En zelfs als je dan ook nog iemand was met 100k op spaarbank als cash reserve, had je na je verlies ook nog de ballen nodig om in het midden van recessie te zeggen: "ja, dit zal de bodem wel zijn, ik moet nu met mijn 100k erbij stappen, want dat is beste long term beslissing".....

Het mentale aspect wordt denk ik soms onderschat: In de FO fase heb je dit geld echt nodig en ben je er afhankelijk van. Als je FO bent en jonger dan 65 dan kan je worst case nog bij werken maar als je ouder wordt niet. Ik denk dat je je echt moet voorbereiden op dit aspect en al in de opbouw fase.

In de opbouwfase heb je dit geld niet nodig, immers je bent een spaarder met misschien wel een 50% savingsrate: je verdient 2x meer dan je nodig hebt om een voor jou acceptabele levensstijl te hebben.

Dus ik ben gaan bedenken hoe ik het mentaal in beter perspectief kan plaatsen. Bijvoorbeeld door na te denken over wat het betekent als ik morgen 50% van me spaartegoed kwijt raak. Het antwoord is dus: eigenlijk niks. Behalve dat ik er wel enorm brandend maagzuur van krijg.. Maar mijn huidige leven gaat exact hetzelfde door, ik hoef niks aan te passen. Behalve dus mijn 'road to FO grafiek' in excel verandert. En ik ga rustig door met weer opbouwen. Als je wel AOW en pensioen opbouwt zit je nog beter dan ik ook!

Mijn conclusie was wel dat het verschuift naarmate je dichter bij je FO datum zit. Niks zo zuur om het jaar voor je FO-datum de helft te verliezen, dan weet je gewoon zeker dat het niet binnen jaar hersteld. Ik zal dus dichter bij het eind cash/obligaties nemen om dat scenario te voorkomen. (In lijn met wat hierboven positive equity glidepath wordt genoemd.)

Het lijkt er volgens mij dus op dat het aan te raden is in de opbouwfase je zelf te gewennen aan de fluctuaties en de toekomstige situatie dat je een grote som hebt uitstaan met potentieel risico. De opbouwfase is de perfecte periode om je zelf los te maken van geld en het te leren zien als nummertjes in Excel. Want als je nu al gek wordt van enig risico, terwijl je nog verdient en spaart: hoe denk je het dan aan te kunnen als je (en misschien partner en kinderen) er 100% van afhankelijk bent?


TLDR:
Hoe ga je er later mentaal mee om wanneer je afhankelijk bent van je beleggingen als inkomen, als je in de opbouwfase al moeite hebt om een groot deel van je vermogen te beleggen?


Als bonus:

R.van.M schreef op maandag 3 september 2018 @ 08:59:
*knip*
Voor degene die hoog in de aandelen zitten, stel dat jullie mogen 100k winnen zouden jullie dat direct in de markten stoppen? DCA? of wachten op een correctie?

Ik zou het beleggen omdat ik nog niet vlakbij mijn eind-datum zit en:
Zolang het goed gaat in mijn branche zou ik ook mijn FO target 100k opschuiven, omdat ik dan ~4k voor alle komende jaren extra heb en dat is toch leuke extra som voor reizen oid.
Als het me minder af gaat, dan zou ik mijn FO target origineel houden om verschuivende FO datum tegen te houden.

[Tommie12]

Ko.Kane schreef op maandag 3 september 2018 @ 14:34:
Zo even een stukje typen:

Als ik sommige posts lees vraag mij af hoe gaan jullie dan de FO periode aanpakken, zowel financieel als mentaal? (Geen kritiek, maar oprechte vraag!)

Mijn eerste vraag aan jullie:
Ga je echt uit van FO? Dus dat je som X wil bereiken om vervolgens dat te beleggen voor eeuwig en jaarlijks een y% van het startbedrag onttrekt (SWR ~3-4%)? Of is het een vooral een overbrugging van zeg max 10-15jr tot aan je pensioen/AOW (met andere woorden de FO-pot mag droog vallen)?

De tweede situatie is niet zozeer FO, en minder complex: 10 x je jaarbedrag sparen en dan op consumeren tot aan de start van pensioen plus AOW, kan zonder beleggen en gewoon via spaarrekening.

Voor mij is het de eerste situatie. (Ik ben 34 en mijn pensioen + AOW bouwt niet meer op en zal later 400e per maand netto zijn). En ook de situatie die ik voor onderstaande tekst als uitgangspunt neem.

Ik heb dus de laatste tijd veel nagedacht over het mentale aspect.

Even 2x een typisch voorbeeld:
Eerste

• stel dat je 20k per jaar denkt nodig te hebben
• je gelooft in 4% SWR en verlangt een rendement van 5%
• je moet dus 25x20=500k sparen

Tweede

• stel dat je 20k per jaar denkt nodig te hebben
• je gelooft in 3% SWR en verlangt een rendement van 5%
• je moet dus 33x20=660k sparen

PS bovenstaande los van belastingen die je positieve rendementen dempen en je verliezen verergeren

De tweede wordt gezien als veel zekerder en risico adverser. Maar in beide gevallen zal je de volle pot moeten beleggen om je 5% te halen. Dus 500k of 660k inzetten. Je kan natuurlijk 100k op een spaarrekening zetten tegen 0.25%, maar dat betekent alleen maar dat je de overige som zo moet beleggen dat je meer dan 5% haalt, dus met de rest meer risico gaat zoeken.

Er zijn uiteraard tal van manieren buiten aandelen, zoals verhuur. Maar je bent hoe dan ook afhankelijk van het gemiddelde rendement. Huur kan andere tegenslagen brengen die dat rendement drukken, zoals leegstand, wanbetalers of onverwacht groot onderhoud, of erger: de huizenprijzen dalen waardoor je vermogen afneemt, maar ook dalende huurprijzen waardoor je ineens je maandelijkse inkomsten ziet dalen, voor tig jaar.

Haal je niet je benodigde rendement (tov je opname rate) dan betekent dat dat je buiten de safe marge van de Trinity studie valt en je dus significant risico hebt dat je pot opdroogt voordat je zelf opdroogt...

Rechtsom of linksom moet je een gemiddeld rendement van 5% over de volle pot halen. En als dat echt super makkelijk kan en zonder centje stress dan deed iedereen dat wel, toch?

Als je dus in 2005 FO was geworden dan mag je dus goede zenuwen hebben gehad in de periode 2008+.
En zelfs als je dan ook nog iemand was met 100k op spaarbank als cash reserve, had je na je verlies ook nog de ballen nodig om in het midden van recessie te zeggen: "ja, dit zal de bodem wel zijn, ik moet nu met mijn 100k erbij stappen, want dat is beste long term beslissing".....

Het mentale aspect wordt denk ik soms onderschat: In de FO fase heb je dit geld echt nodig en ben je er afhankelijk van. Als je FO bent en jonger dan 65 dan kan je worst case nog bij werken maar als je ouder wordt niet. Ik denk dat je je echt moet voorbereiden op dit aspect en al in de opbouw fase.

In de opbouwfase heb je dit geld niet nodig, immers je bent een spaarder met misschien wel een 50% savingsrate: je verdient 2x meer dan je nodig hebt om een voor jou acceptabele levensstijl te hebben.

Dus ik ben gaan bedenken hoe ik het mentaal in beter perspectief kan plaatsen. Bijvoorbeeld door na te denken over wat het betekent als ik morgen 50% van me spaartegoed kwijt raak. Het antwoord is dus: eigenlijk niks. Behalve dat ik er wel enorm brandend maagzuur van krijg.. Maar mijn huidige leven gaat exact hetzelfde door, ik hoef niks aan te passen. Behalve dus mijn 'road to FO grafiek' in excel verandert. En ik ga rustig door met weer opbouwen. Als je wel AOW en pensioen opbouwt zit je nog beter dan ik ook!

Mijn conclusie was wel dat het verschuift naarmate je dichter bij je FO datum zit. Niks zo zuur om het jaar voor je FO-datum de helft te verliezen, dan weet je gewoon zeker dat het niet binnen jaar hersteld. Ik zal dus dichter bij het eind cash/obligaties nemen om dat scenario te voorkomen. (In lijn met wat hierboven positive equity glidepath wordt genoemd.)

Het lijkt er volgens mij dus op dat het aan te raden is in de opbouwfase je zelf te gewennen aan de fluctuaties en de toekomstige situatie dat je een grote som hebt uitstaan met potentieel risico. De opbouwfase is de perfecte periode om je zelf los te maken van geld en het te leren zien als nummertjes in Excel. Want als je nu al gek wordt van enig risico, terwijl je nog verdient en spaart: hoe denk je het dan aan te kunnen als je (en misschien partner en kinderen) er 100% van afhankelijk bent?


TLDR:
Hoe ga je er later mentaal mee om wanneer je afhankelijk bent van je beleggingen als inkomen, als je in de opbouwfase al moeite hebt om een groot deel van je vermogen te beleggen?


Als bonus:

[...]

Ik zou het beleggen omdat ik nog niet vlakbij mijn eind-datum zit en:
Zolang het goed gaat in mijn branche zou ik ook mijn FO target 100k opschuiven, omdat ik dan ~4k voor alle komende jaren extra heb en dat is toch leuke extra som voor reizen oid.
Als het me minder af gaat, dan zou ik mijn FO target origineel houden om verschuivende FO datum tegen te houden.

Heel goede bedenkingen.
Ik werk nog en beheer het spaargeld. Omdat ik het nog een tijdje kan missen durf ik meer risico nemen, en ik haal nu ook meer rendement dan die 5%.
Momenteel slaap ik nog altijd goed als er eens een aandeel de kelder in gaat en zelfs waardeloos wordt.
Mijn partner zit anders in elkaar, en zou daar slecht van slapen. Ze kijkt er gewoon niet naar, en laat me doen. Zo veel vertrouwen heeft ze wel. Als ik dan eens slecht nieuws heb, dan verpak ik het met goed nieuws, er dan altijd wel een aandeel dat het goed doet ook. En af ten toe kijkt ze alleen naar de som onderaan om te zien hoe het allemaal samen loopt.

Ik kan me wel voorstellen dat je daar anders tegenaan kijkt als je daar echt van moet leven.
Daarom ook dat ik niet zo krap wil rekenen, en vind ik 500k niet genoeg.
Als er een stuk meer geld is, en dat zit in diverse activa, dan kan je in een crisis wel datgene verkopen wat minder hard geraakt is, en voor de overige beleggingen wachten op herstel.
Ik voel me minder veilig door inflatie. Als je 100k cash aan houdt, dan kost je dat al 2k per jaar gewoon aan inflatie. Ook de rest van de beleggingen moeten boven die 2% uit stijgen om echt rendement op te leveren.

Nu geloof ik er ook wel in dat je je uitgaven wat kan sturen.
Als de beurs het slecht doet, dan moet die nieuwe auto of safari maar eens wat wachten, en komt er kip op de kersttafel ipv reerug.
Zeker als je nog lang door moet leven van je kapitaal, dan moet je in die jaren zorgen dat het kapitaal zelf niet inzakt.
Als je 84 bent, en er staat nog 350k, dan hoef je nog niet direct aan de boterhammen met Lidl confituur.

[Blazer Coke]

Sinds 1990 is die schiller P/E, met uitzondering van de financiele crisis, al niet meer onder het gemiddelde geweest.

Verder komt het imo oa door tech bedrijven die alleen maar hoog staan vanwege toekomst verwachtingen.
Sommige hebben nog nooit of nauwelijks winst gedraaid.

Facebook
Amazon
Salesforce
Tesla
Netflix
Godaddy
Hubspot
Linkedin

Dat trekt de rest vd beurs ook omhoog imo.
Veel blue chip aandelen met weinig groeipotentieel, staan ook erg hoog.

[rube]

Ko.Kane schreef op maandag 3 september 2018 @ 14:34:
Het lijkt er volgens mij dus op dat het aan te raden is in de opbouwfase je zelf te gewennen aan de fluctuaties en de toekomstige situatie dat je een grote som hebt uitstaan met potentieel risico. De opbouwfase is de perfecte periode om je zelf los te maken van geld en het te leren zien als nummertjes in Excel. Want als je nu al gek wordt van enig risico, terwijl je nog verdient en spaart: hoe denk je het dan aan te kunnen als je (en misschien partner en kinderen) er 100% van afhankelijk bent?

Dit dus. Een aangezien de meeste mensen er toch wel 18-15 jaar zeker over doen, maak je het e.e.a. mee om hier aan te wennen en/if de voor jou beste strategie te vinden.

Daarnaast, altijd zorgen dat je "weerbaar" blijft door flexibel te blijven. B.v. zodat je andere inkomstenbronnen aan kunt boren indien nodig. Een paar honderd euro bij verdienen kan dan b.v. al het verschil maken tussen wel of niet interen op je vermogen, of dat je goedkoper kunt gaan wonen, of....etc.

[Wozmro]

Ik heb ook al redelijk wat nagedacht over het mentale aspect.

Zoals reeds eerder vermeldt: ik ga daar mee om door redelijk wat cash aan te houden en door geen leningen aan te gaan. Ja dat heeft zijn prijs door de inflatie.
Verder probeer ik mijn uitgaven zo flexibel mogelijk te houden zodat ik gemakkelijk kan 'terugdraaien' indien nodig. Dus: relatief weinig materiële bezittingen, basic huis en auto,... maar bvb wel graag op reis gaan of als ik iets extra nodig heb dan huur ik het gewoon.

Ik werk nu gemiddeld gezien al niet meer fulltime, maar 3 à 4 dagen per week, ik zie dit wel evolueren naar pakweg 1 à 2 dagen of langere vakanties maar helemaal stoppen dat hoeft voor mij niet.

Wat ik mij dan wel eens afvraag: hoe doen de mensen met een kapitaal van pakweg 10M€ dit? Hoe gaan zij om met een plots verlies van 10% = 1M€.
Het is ook maar wat je gewoon bent.

[armageddon_2k1]

Wozmro schreef op maandag 3 september 2018 @ 15:43:
Wat ik mij dan wel eens afvraag: hoe doen de mensen met een kapitaal van pakweg 10M€ dit? Hoe gaan zij om met een plots verlies van 10% = 1M€.
Het is ook maar wat je gewoon bent.

Ligt eraan wat hun uitgavepatroon is natuurlijk. Als die lineair meegeschaald is met hun kapitaal, dan balen ze er net zo van als de 'gewone burger'. Hebben ze, vanwege hun FO-mindset, een uitgavepatroon, die overeenkomt kwa ordergrootte met dat van jou en mij zullen ze het even vervelend vinden, maar daarna weer rustig verder leven

[Tommie12]

Wozmro schreef op maandag 3 september 2018 @ 15:43:
Ik heb ook al redelijk wat nagedacht over het mentale aspect.

Zoals reeds eerder vermeldt: ik ga daar mee om door redelijk wat cash aan te houden en door geen leningen aan te gaan. Ja dat heeft zijn prijs door de inflatie.
Verder probeer ik mijn uitgaven zo flexibel mogelijk te houden zodat ik gemakkelijk kan 'terugdraaien' indien nodig. Dus: relatief weinig materiële bezittingen, basic huis en auto,... maar bvb wel graag op reis gaan of als ik iets extra nodig heb dan huur ik het gewoon.

Ik werk nu gemiddeld gezien al niet meer fulltime, maar 3 à 4 dagen per week, ik zie dit wel evolueren naar pakweg 1 à 2 dagen of langere vakanties maar helemaal stoppen dat hoeft voor mij niet.

Wat ik mij dan wel eens afvraag: hoe doen de mensen met een kapitaal van pakweg 10M€ dit? Hoe gaan zij om met een plots verlies van 10% = 1M€.
Het is ook maar wat je gewoon bent.

Bwaah...
Ik maak me meer zorgen over een verlies van 2k op 20k dan over een verlies van 20k op 200k.
Wat het betekent over 10m kan ik niet persoonlijk zeggen. Ik wou dat ik je daarmee kon helpen.

[Blazer Coke]

Het mentale aspect heb ik niet zo een probleem mee.

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

Een veel grotere impact vind ik de haalbaarheid van FO in Nederland.

De belasting druk op box 1 inkomen is enorm hoog. Dit maakt veel netto inkomen vergaren en dus ook sparen een stuk lastiger.

Ook de jaarlijkse belasting op box 3 scheelt je al snel 1% wat erg aantikt over 20/30 jaar opbouwen.

En in de toekomst met bevolkingskrimp en mindere economie zal de overheid waarschiknlijk nog meer gaan belasten om de begroting rond te krijgen.

Imo heb je echt minimaal 500k-750k nodig voor een beetje leuke FO.
Met je 50ste alles opmaken en bij je 70ste op 0 eindigen vind ik erg riskant.
FO worden op je 65ste heeft imo dan weer weinig nut.

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

Ik hoop iig rond de 50/55 wel richting de FO te gaan.

Een van de wensen is iig minder gaan werken

Daarbij leef ik ook nu en wil ik nu het meeste eruit halen nu ik nog redelijk gezond ben.

[President]

Aangezien we later tot onze 73e mogelijk moeten, kan FO zijn met 65 ook veel nut hebben.. nogmaals: FO zijn betekent niet dat je op een bepaalde leeftijd moet stoppen met werken, maar dat je niet verplicht hoeft te werken omdat je het salaris nodig hebt

[Tommie12]

President schreef op maandag 3 september 2018 @ 18:35:
Aangezien we later tot onze 73e mogelijk moeten, kan FO zijn met 65 ook veel nut hebben.. nogmaals: FO zijn betekent niet dat je op een bepaalde leeftijd moet stoppen met werken, maar dat je niet verplicht hoeft te werken omdat je het salaris nodig hebt

Klopt.
Psychologisch vind ik het ook moeilijk om bv op je 55e te stoppen. Stel dat je dan binnen de 5 jaar een crisis meemaakt, en een dikke financiële tegenslag, dan wordt het wel moeilijk om op je 60e terug werk te zoeken en aan de slag te gaan.

[Hielko]

Tommie12 schreef op maandag 3 september 2018 @ 21:12:
[...]


Klopt.
Psychologisch vind ik het ook moeilijk om bv op je 55e te stoppen. Stel dat je dan binnen de 5 jaar een crisis meemaakt, en een dikke financiële tegenslag, dan wordt het wel moeilijk om op je 60e terug werk te zoeken en aan de slag te gaan.

Je kan niet voor alles plannen, maar je bent niet FO als je met stijf geknepen billetjes naar de beurskoersen moet kijken en hopen dat die niet gaan kelderen. Want dat gaat natuurlijk gewoon ooit gebeuren.

[President]

Tommie12 schreef op maandag 3 september 2018 @ 21:12:
[...]


Klopt.
Psychologisch vind ik het ook moeilijk om bv op je 55e te stoppen. Stel dat je dan binnen de 5 jaar een crisis meemaakt, en een dikke financiële tegenslag, dan wordt het wel moeilijk om op je 60e terug werk te zoeken en aan de slag te gaan.

Zelfs als ik nu 10 miljoen euro zou winnen met de loterij dan blijf ik nog lekker werken Heb het reuze naar mijn zin op mijn werk! En als het niks meer is dan hoop ik dat ik nog jong genoeg ben om mij om te laten scholen... Maar ik zie FO worden wel als doel, al heb ik nog meer doelen... Ik schenk mijn kind liever 100.000 euro op zijn 22e zodat hij een flatje/huis kan kopen, dan dat hij tot zijn 30e thuis woont omdat hij nog 8 jaar moet sparen om een huis te kunnen kopen... Dat gaat ten koste van mijn FO zijn, maar geeft mij wel 8 jaar 'meer vrijheid'.

Al met al is het keuzes maken. Ik ga er wel voor zorgen dat ik niet zo'n stakker wordt die straks loopt te mopperen dat het werk niet leuk is maar nog 2 of 5 jaar moet werken voordat zijn pensioen begint

[Ortep]

Tommie12 schreef op maandag 3 september 2018 @ 21:12:
[...]


Klopt.
Psychologisch vind ik het ook moeilijk om bv op je 55e te stoppen. Stel dat je dan binnen de 5 jaar een crisis meemaakt, en een dikke financiële tegenslag, dan wordt het wel moeilijk om op je 60e terug werk te zoeken en aan de slag te gaan.

Ik vond het ook lastig ik heb tijden gedacht ohhhhh als het maar genoeg is. Maar juist omdat ik zo extreem defensief ben geweest maakt een crisis me weinig uit. Huis helemaal afbetaald en dus kan het niet onder water staan. En bovendien zijn daardoor mijn maandlasten extreem laag. Geld botweg op de bank. Netjes verspreid. Ik hoef niet naar aandelenkoersen te kijken die kunnen dalen. En ja, ik zou meer rendement kunnen halen als ik in eft's zat. Maar dat maakt me niets uit. Ik slaap liever rustig. Er is genoeg en ik blijk veel minder geld per maand nodig te hebben dan ik berekend had. Ik had echt de invloed van hypotheek vrij zijn onderschat. Natuurlijk weet je de hoeveelheid geld die je niet meer hoeft te betalen. Maar dat werkt harder door dan je denkt.
Stel je inkomen is 2500, de hypotheek is 750 netto. Dan denk je in eerste instantie dat je van 1750 naar 2500 vrij te besteden gaat, 35% beter of zo. Maar je hebt nog een hele serie andere vaste lasten. Verzekeringen, belastingen, energie enz. Waarschijnlijk heb je eigenlijk maar 750 vrij te besteden. Komt daar 750 bij, dan verdubbelt je ruimte in een keer. Valt je inkomen uit vermogen tegen en heb je nog 'maar' 1000 vrij te besteden, dan is dat nog steeds een forse vooruitgang
AOW krijg ik nog lang niet, maar mijn pensioen laat ik alvast deels uitbetalen.

[pirke]

Ik vind 750/2500 = 30% van je netto inkomen aan netto hypotheek kwijt zijn best veel... Dat had ik in het begin ook, maar dat zou ik nooit meer willen. Momenteel is de netto hypotheek (incl aflossing) minder dan 6% van ons netto inkomen. Puur netto rentelast is 2% van het netto inkomen (niks extra's afgelost, ons inkomen is de laatste jaren gegroeid).

Na de verhuizing zitten we straks op 15% netto hypotheek, waarvan 10% aflossing en 5% netto rente. Meer dan dat wil ik er ook absoluut niet aan kwijt zijn, anders zakt de savings rate te hard

[Sibylle]

pirke schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 00:40:
Ik vind 750/2500 = 30% van je netto inkomen aan netto hypotheek kwijt zijn best veel... Dat had ik in het begin ook, maar dat zou ik nooit meer willen. Momenteel is de netto hypotheek (incl aflossing) minder dan 6% van ons netto inkomen. Puur netto rentelast is 2% van het netto inkomen (niks extra's afgelost, ons inkomen is de laatste jaren gegroeid).

Na de verhuizing zitten we straks op 15% netto hypotheek, waarvan 10% aflossing en 5% netto rente. Meer dan dat wil ik er ook absoluut niet aan kwijt zijn, anders zakt de savings rate te hard

Heel mooi voor jullie, maar als we realistisch kijken naar wat er mogelijk is voor de meesten:
Als je met twee elk €35.000 bruto verdient jaarlijks, kun je bij 2.5% een lening krijgen van €300.000.
De netto maandlasten zijn in het begin (annuïteiten) rond de €975.

Dat is voor de meesten de huidige situatie, de huizen zijn erg duur en je koopt al snel rond de maximale hypotheek.

Je kunt je afvragen of dat verstandig is, maar als je in de stad wilt wonen ben je al snel €300.000 tegen 2.5% kwijt, als dat 15% van je netto maandlasten zijn, dan heb je dus een netto inkomen van €6500 nodig....dat is natuurlijk niet weggelegd voor de meesten.


In plaats van focussen op wat je hypotheeklasten zijn tov je inkomen, is het verstandiger om te kijken wat de totale vaste lasten tov je inkomen+vermogen. En te corrigeren voor de alternatieven.
Als het alternatief voor 30% hypotheeklasten is om te huren tegen 30%, of om één of twee keer extra te (moeten) verhuizen, of zeer afhankelijk te zijn van OV/auto, dan is het nog maar de vraag wat financieel gezien het minste risico met zich mee brengt.

[TucanoItaly]

pirke schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 00:40:
Momenteel is de netto hypotheek (incl aflossing) minder dan 6% van ons netto inkomen.

Laten we zeggen dat je een flat koopt van 150.000 euro, tegen 2,12% rente. Netto lasten zijn, grof geschat, een 450 euro. In jouw scenario zou je dan ieder 4k netto moeten binnentrekken.

Als ik dit even laat inzinken, dan denk ik: Wow... Ik vind het knap Hoe heb je dit voor elkaar gekregen? In welke fase van de FO-reis zit je? Of klopt bovenstaand scenario niet?

[pirke]

@Sibylle Als je wat gespaard hebt (dit is het FO forum...) zit je al snel onder de NHG grens en krijg je 1,65% rente ipv een tophypotheek tegen 100% zonder NHG. Dat scheelt je 3k per jaar, bijna een ton tijdens de looptijd, en grofweg 10% van je netto maandinkomen.

Een tophypotheek zou niet de default hypotheek moeten zijn! Helemaal als je FO nastreeft. Dan wil je een hoge savingsrate hebben. Dat betekent wellicht een kwartier extra reistijd zodat je ergens gaat wonen waar het veel betaalbaarder is.

Onze nieuwe woning kost 650k, is ons droomhuis op een mooie locatie, maar we accepteren wel wat extra reistijd. Als dit op een toplocatie zou staan (dichterbij een stad of ergens in de randstad) hadden we letterlijk het dubbele mogen aftikken. Dat is snel verdiend hoor.

[pirke]

TucanoItaly schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 08:01:
[...]


Laten we zeggen dat je een flat koopt van 150.000 euro, tegen 2,12% rente. Netto lasten zijn, grof geschat, een 450 euro. In jouw scenario zou je dan ieder 4k netto moeten binnentrekken.

Als ik dit even laat inzinken, dan denk ik: Wow... Ik vind het knap Hoe heb je dit voor elkaar gekregen? In welke fase van de FO-reis zit je? Of klopt bovenstaand scenario niet?

Ons huidige huis is kleine vrijstaande woning in een uithoek van NL, 230k hypotheek (bankspaar+aflossingsvrij), rente heel veel lager (deels variabel, deels 1 jaar vast), netto last is vergelijkbaar. Inkomen klopt vrij aardig, behalve dat mijn vrouw niet werkt. Geen loondienst. Dat laatste was het gevolg na wat rekenwerk en de FO plannen: uitgaven omlaag en inkomen omhoog. Daar hoort wat risico bij. Zonder risico geen FO (met een spaarrekening kom je ook niet aan 7% rendement en 4% SWR).

[Sibylle]

pirke schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 08:10:
@Sibylle Als je wat gespaard hebt (dit is het FO forum...) zit je al snel onder de NHG grens en krijg je 1,65% rente ipv een tophypotheek tegen 100% zonder NHG. Dat scheelt je 3k per jaar, bijna een ton tijdens de looptijd, en grofweg 10% van je netto maandinkomen.

Een tophypotheek zou niet de default hypotheek moeten zijn! Helemaal als je FO nastreeft. Dan wil je een hoge savingsrate hebben. Dat betekent wellicht een kwartier extra reistijd zodat je ergens gaat wonen waar het veel betaalbaarder is.

Onze nieuwe woning kost 650k, is ons droomhuis op een mooie locatie, maar we accepteren wel wat extra reistijd. Als dit op een toplocatie zou staan (dichterbij een stad of ergens in de randstad) hadden we letterlijk het dubbele mogen aftikken. Dat is snel verdiend hoor.

Mijn punt was dat het weinig zin heeft te praten over de uitzonderingen alsof ze een voorbeeld of leidraad zijn.
Jij woont in een 650K huis en je maandlasten zijn 6% van je netto inkomen. Dat is heel mooi, maar is geen goede algemene richtlijn.

De discussie waar ik op reageerde ging over woonlasten als je tussen de 50-60 FO begint te worden. Het ging over €750 pm lasten tov ~2K inkomsten. Mijn punt is dat je niet kunt zeggen of 30% van je inkomen besteden aan woonlasten wel of niet verstandig is vanuit FO oogpunt zonder veel meer factoren mee te nemen.

[PnD]

Resultaat van een jaartje Meesman. In het kader van spreiding zit ik er met ca. de volgende verdeling in qua geld.

25% Aandelen Wereldwijd 7,35%
25 % Aandelen Europa 0,13%
25% Aandelen Opkomende Landen -3,64%
12,5% Obligaties Wereldwijd -0,79%
12,5% Obligaties Eurolanden -1,05%

Totaal gezien zit ik nog heel beperkt in de aandelen, ik geef de voorkeur aan aflossing van mijn hypotheek (3,6% rente).

Eigen huis 51%
Spaargeld 41%
Beleggingen 8%

[TucanoItaly]

Ko.Kane schreef op maandag 3 september 2018 @ 14:34:
Ga je echt uit van FO?

Goed stuk wel

Voor beide scenarios (full FO, en overbrugging tot pensioen/AOW) heb ik een berekening gemaakt. Ik zie wel waar het schip strandt. Qua rendement, ik ben er niet van overtuigd dat ik stalen zenuwen heb. Dus ik beleg zeer behoudend. Wellicht dat ik later een andere strategie kies, maar van wat ik lees, is het belangrijk om een strategie te kiezen en daar aan vast te houden -- niet je laten verleiden door de waan van de dag, of wat anderen claimen aan rendement te krijgen.

Ko.Kane schreef op maandag 3 september 2018 @ 14:34:
Hoe ga je er later mentaal mee om wanneer je afhankelijk bent van je beleggingen als inkomen, als je in de opbouwfase al moeite hebt om een groot deel van je vermogen te beleggen?

Geen idee... nog ver in de toekomst. Als ik naar m'n vader kijk, die gepensioneerd is, dan zie ik dat hij toch telkens weer een jaartje extra werkte. Van z'n 51e tot z'n 55e zei hij elke keer dat hij ging stoppen, maar ja -- hij verdiende goed. Durfde de stap toch niet zo goed te maken. En dat begrijp ik best goed.

[pirke]

Sibylle schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 08:22:
[...]


Mijn punt was dat het weinig zin heeft te praten over de uitzonderingen alsof ze een voorbeeld of leidraad zijn.
Jij woont in een 650K huis en je maandlasten zijn 6% van je netto inkomen. Dat is heel mooi, maar is geen goede algemene richtlijn.

De discussie waar ik op reageerde ging over woonlasten als je tussen de 50-60 FO begint te worden. Het ging over €750 pm lasten tov ~2K inkomsten. Mijn punt is dat je niet kunt zeggen of 30% van je inkomen besteden aan woonlasten wel of niet verstandig is vanuit FO oogpunt zonder veel meer factoren mee te nemen.

p.s. wat is jullie openstaande hypotheek nog?

We wonen nu nog in een 250k huis (schatting), met 230k hypotheek. Er staat 25k op het bankspaarsaldo, maar dat maakt voor de maandlasten niets uit.

De nieuwe woning kopen we met 480k hypotheek en de bankspaar wordt fiscaal geruisloos doorgezet. Effectief staat er bij de start nog 455k hypotheek open, 70% LTV tegen 1,86% 10 jaar vast.

Mijn punt is vooral dat mensen maar standaard het maximale willen lenen wat ze kunnen lenen, dat zou ik nooit meer willen doen, ongeacht welk inkomen ik zou hebben. Je wilt maandelijks geld overhouden, dat lukt niet als je alles kwijt bent om leningen af te lossen.

Ja je moet ergens wonen, en kopen kan zeker voordeliger zijn dan huren (laten we die discussie niet gaan voeren), maar netto 30% van je netto inkomen is gigantisch, ongeacht hoe hoog dat is in absolute getallen.

De weg naar FO is simpel: hoge savingsrate. Dat doe je door een zo groot mogelijk verschil tussen inkomen en uitgaven te realiseren. Een tophypotheek past daar niet bij. Natuurlijk wil je leven tijdens deze reis, maar het zal offers vergen. Meer reistijd, ver onder je stand leven, noem maar op.

Wij leven van 2500 netto per maand, inc vakanties, hypotheek etc. Gezin met twee kinderen en twee grote honden. We hebben een savingsrate van 70%. En dit is al met flinke levensstijl inflatie (en de kinderen), een paar jaar terug leefden we van 1500 netto per maand (inc vakanties en alles, nog geen kinderen, dat is bijstandsniveau!). Savingsrate was toen nog 50% ofzo, het inkomen lag een stuk lager.

Als je maandelijks ongeveer alles opmaakt hou je nooit wat over. De enige manier om flink te sparen is door niet uit te geven wat wel binnenkomt.

Dat we nu gaan verhuizen hakt er flink in, savingsrate zal van 70% naar 60% gaan en een groot deel van ons vermogen verdwijnt er in. We hadden nog veel duurder kunnen gaan wonen, maar waarom zouden we? Dat we moesten verhuizen was wel een feit, ons huidige huis heeft maar twee slaapkamers, en met twee kinderen en onszelf is dat wat krap. Niet onmogelijk, maar niet wenselijk. Maar we hoeven gelukkig niet meer op bijstandsniveau te leven om toch nog een reëel FO plan na te streven. Dat hebben we jaren wel gedaan en zou ons prima lukken mocht het weer nodig zijn. Kwestie van prioriteiten stellen.

[R.van.M]

pirke schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 08:55:
[...]


We wonen nu nog in een 250k huis (schatting), met 230k hypotheek. Er staat 25k op het bankspaarsaldo, maar dat maakt voor de maandlasten niets uit.

De nieuwe woning kopen we met 480k hypotheek en de bankspaar wordt fiscaal geruisloos doorgezet. Effectief staat er bij de start nog 455k hypotheek open, 70% LTV tegen 1,86% 10 jaar vast.

Mijn punt is vooral dat mensen maar standaard het maximale willen lenen wat ze kunnen lenen, dat zou ik nooit meer willen doen, ongeacht welk inkomen ik zou hebben. Je wilt maandelijks geld overhouden, dat lukt niet als je alles kwijt bent om leningen af te lossen.

Dat is makkelijk zeggen als je een woning kan kopen voor 600k. Genoeg keuze in deze prijsklasse (en 300k daaronder). Voor de mensen die maximaal 200k kunnen lenen is het al een heel ander verhaal. Dan word de keuze bijvoorbeeld.. ga ik nu max voor eengezinswoning of voor een paar jaar een flatje

Ja je moet ergens wonen, en kopen kan zeker voordeliger zijn dan huren (laten we die discussie niet gaan voeren), maar netto 30% van je netto inkomen is gigantisch, ongeacht hoe hoog dat is in absolute getallen.

De weg naar FO is simpel: hoge savingsrate. Dat doe je door een zo groot mogelijk verschil tussen inkomen en uitgaven te realiseren. Een tophypotheek past daar niet bij. Natuurlijk wil je leven tijdens deze reis, maar het zal offers vergen. Meer reistijd, ver onder je stand leven, noem maar op.

Wij leven van 2500 netto per maand, inc vakanties, hypotheek etc. Gezin met twee kinderen en twee grote honden. We hebben een savingsrate van 70%. En dit is al met flinke levensstijl inflatie (en de kinderen), een paar jaar terug leefden we van 1500 netto per maand (inc vakanties en alles, nog geen kinderen, dat is bijstandsniveau!). Savingsrate was toen nog 50% ofzo, het inkomen lag een stuk lager.

Dat vind ik dan knap. Heb net even zitten rekenen op basis van de gegeven die je bovenaan hebt gegeven en je hypotheek (480k annuiteiten tegen 1,7%is netto 1500, 230k bankspaar tegen 1,7% is netto 815)

Als je maandelijks ongeveer alles opmaakt hou je nooit wat over. De enige manier om flink te sparen is door niet uit te geven wat wel binnenkomt.

Dat we nu gaan verhuizen hakt er flink in, savingsrate zal van 70% naar 60% gaan en een groot deel van ons vermogen verdwijnt er in. We hadden nog veel duurder kunnen gaan wonen, maar waarom zouden we? Dat we moesten verhuizen was wel een feit, ons huidige huis heeft maar twee slaapkamers, en met twee kinderen en onszelf is dat wat krap. Niet onmogelijk, maar niet wenselijk. Maar we hoeven gelukkig niet meer op bijstandsniveau te leven om toch nog een reëel FO plan na te streven. Dat hebben we jaren wel gedaan en zou ons prima lukken mocht het weer nodig zijn. Kwestie van prioriteiten stellen.

Verder ben ik het met je eens hoor, ik heb ook altijd onder mijn stand geleefd. Ik denk dat je echter onderschat hoe veel lastiger het wordt als je modaal verdient.

[missTweakers]

pirke schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 08:10:
@Sibylle Als je wat gespaard hebt (dit is het FO forum...) zit je al snel onder de NHG grens en krijg je 1,65% rente ipv een tophypotheek tegen 100% zonder NHG. Dat scheelt je 3k per jaar, bijna een ton tijdens de looptijd, en grofweg 10% van je netto maandinkomen.

Dat klopt niet helemaal. Voor NHG telt de koopsom van je huis, niet de hypotheeksom. Dus als je een hypotheek van 250.000 neemt voor een huis van 400.000, dan heb je geen recht op NHG (grens koopsom is nu 265.000 volgend jaar misschien 290.000).

[R.van.M]

Ko.Kane schreef op maandag 3 september 2018 @ 14:34:

[...]
Mijn eerste vraag aan jullie:
Ga je echt uit van FO? Dus dat je som X wil bereiken om vervolgens dat te beleggen voor eeuwig en jaarlijks een y% van het startbedrag onttrekt (SWR ~3-4%)? Of is het een vooral een overbrugging van zeg max 10-15jr tot aan je pensioen/AOW (met andere woorden de FO-pot mag droog vallen)?

Combinatie van. Ik neem de AOW en pensioen mee in mijn berekening, echter niet inflatiegecorrigeerd.
Uit mijn FO pot moet ik leven vanaf mijn FO-datum tot mijn wettelijke pensioendatum. Daarna heb ik nog steeds beetje nodig uit de pot, echter significant minder.

De tweede situatie is niet zozeer FO, en minder complex: 10 x je jaarbedrag sparen en dan op consumeren tot aan de start van pensioen plus AOW, kan zonder beleggen en gewoon via spaarrekening.

Hier is al wat discussie over gevoerd. In mijn optiek zal iets als AOW altijd blijven bestaan aangezien de meerderheid in NL het nodig heeft. Dus ik vind het raar om dit niet mee te nemen in de berekeningen.

[...]mentaal aspect[..]

Dit is iets waar ik nu dus last van begin te krijgen en daarom was ik dus ook benieuwd hoe de asset allocatie van mensen hier is. Op basis van de theorie is het verstandig om nu (ik ben 35) 80% in aandelen te zetten. Echter nu de bedragen groter worden komt dit mentaal aspect om de hoek kijken.

Zo te zien aan de asset allocaties geldt dat voor meerdere mensen hier want de cash percentages zijn relatief hoog

[Sibylle]

pirke schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 08:55:
[...]


We wonen nu nog in een 250k huis (schatting), met 230k hypotheek. Er staat 25k op het bankspaarsaldo, maar dat maakt voor de maandlasten niets uit.

De nieuwe woning kopen we met 480k hypotheek en de bankspaar wordt fiscaal geruisloos doorgezet. Effectief staat er bij de start nog 455k hypotheek open, 70% LTV tegen 1,86% 10 jaar vast.

Mijn punt is vooral dat mensen maar standaard het maximale willen lenen wat ze kunnen lenen, dat zou ik nooit meer willen doen, ongeacht welk inkomen ik zou hebben. Je wilt maandelijks geld overhouden, dat lukt niet als je alles kwijt bent om leningen af te lossen.

Ja je moet ergens wonen, en kopen kan zeker voordeliger zijn dan huren (laten we die discussie niet gaan voeren), maar netto 30% van je netto inkomen is gigantisch, ongeacht hoe hoog dat is in absolute getallen.

De weg naar FO is simpel: hoge savingsrate. Dat doe je door een zo groot mogelijk verschil tussen inkomen en uitgaven te realiseren. Een tophypotheek past daar niet bij. Natuurlijk wil je leven tijdens deze reis, maar het zal offers vergen. Meer reistijd, ver onder je stand leven, noem maar op.

Wij leven van 2500 netto per maand, inc vakanties, hypotheek etc. Gezin met twee kinderen en twee grote honden. We hebben een savingsrate van 70%. En dit is al met flinke levensstijl inflatie (en de kinderen), een paar jaar terug leefden we van 1500 netto per maand (inc vakanties en alles, nog geen kinderen, dat is bijstandsniveau!). Savingsrate was toen nog 50% ofzo, het inkomen lag een stuk lager.

Als je maandelijks ongeveer alles opmaakt hou je nooit wat over. De enige manier om flink te sparen is door niet uit te geven wat wel binnenkomt.

Dat we nu gaan verhuizen hakt er flink in, savingsrate zal van 70% naar 60% gaan en een groot deel van ons vermogen verdwijnt er in. We hadden nog veel duurder kunnen gaan wonen, maar waarom zouden we? Dat we moesten verhuizen was wel een feit, ons huidige huis heeft maar twee slaapkamers, en met twee kinderen en onszelf is dat wat krap. Niet onmogelijk, maar niet wenselijk. Maar we hoeven gelukkig niet meer op bijstandsniveau te leven om toch nog een reëel FO plan na te streven. Dat hebben we jaren wel gedaan en zou ons prima lukken mocht het weer nodig zijn. Kwestie van prioriteiten stellen.

Dat is mn punt niet, natuurlijk is meer sparen beter. Maar het ging om later in je leven een huis kopen en hoe dat je FO beïnvloed.

Stel je wilt voor ~15 jaar een huis kopen op je 55e. Inkomen is stabiel rond de 2500 netto, en je hebt €250.000 cash/aandelen.
Het huis dat je wilt kost €350.000 en je kunt tegen 2.5% lenen.

Wat is dan het beste vanuit FO oogpunt?
Al je vermogen erin en lage maandlasten? Je bent dan volledig afhankelijk van de lokale huizenmarkt als je wilt verkopen over 15jaar.
Alles beleggen en hoge maandlasten? Dan kun je minder sparen, maar totaal plaatje is zo slecht nog niet.

De beste keuze is per situatie verschillend, mijn punt is dat je niet zomaar met slechts een percentage kan vertellen of de woonlasten te hoog zijn voor FO.

[ybos]

missTweakers schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 09:07:
[...]


Dat klopt niet helemaal. Voor NHG telt de koopsom van je huis, niet de hypotheeksom. Dus als je een hypotheek van 250.000 neemt voor een huis van 400.000, dan heb je geen recht op NHG (grens koopsom is nu 265.000 volgend jaar misschien 290.000).

Gaat de NHG grens zo omhoog Ik dacht juist dat ze het steeds meer af gingen bouwen.

[GH45T]

pirke schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 08:55:
[...]


We wonen nu nog in een 250k huis (schatting), met 230k hypotheek. Er staat 25k op het bankspaarsaldo, maar dat maakt voor de maandlasten niets uit.

De nieuwe woning kopen we met 480k hypotheek en de bankspaar wordt fiscaal geruisloos doorgezet. Effectief staat er bij de start nog 455k hypotheek open, 70% LTV tegen 1,86% 10 jaar vast.

Mijn punt is vooral dat mensen maar standaard het maximale willen lenen wat ze kunnen lenen, dat zou ik nooit meer willen doen, ongeacht welk inkomen ik zou hebben. Je wilt maandelijks geld overhouden, dat lukt niet als je alles kwijt bent om leningen af te lossen.

Ja je moet ergens wonen, en kopen kan zeker voordeliger zijn dan huren (laten we die discussie niet gaan voeren), maar netto 30% van je netto inkomen is gigantisch, ongeacht hoe hoog dat is in absolute getallen.

De weg naar FO is simpel: hoge savingsrate. Dat doe je door een zo groot mogelijk verschil tussen inkomen en uitgaven te realiseren. Een tophypotheek past daar niet bij. Natuurlijk wil je leven tijdens deze reis, maar het zal offers vergen. Meer reistijd, ver onder je stand leven, noem maar op.

Wij leven van 2500 netto per maand, inc vakanties, hypotheek etc. Gezin met twee kinderen en twee grote honden. We hebben een savingsrate van 70%. En dit is al met flinke levensstijl inflatie (en de kinderen), een paar jaar terug leefden we van 1500 netto per maand (inc vakanties en alles, nog geen kinderen, dat is bijstandsniveau!). Savingsrate was toen nog 50% ofzo, het inkomen lag een stuk lager.

Als je maandelijks ongeveer alles opmaakt hou je nooit wat over. De enige manier om flink te sparen is door niet uit te geven wat wel binnenkomt.

Dat we nu gaan verhuizen hakt er flink in, savingsrate zal van 70% naar 60% gaan en een groot deel van ons vermogen verdwijnt er in. We hadden nog veel duurder kunnen gaan wonen, maar waarom zouden we? Dat we moesten verhuizen was wel een feit, ons huidige huis heeft maar twee slaapkamers, en met twee kinderen en onszelf is dat wat krap. Niet onmogelijk, maar niet wenselijk. Maar we hoeven gelukkig niet meer op bijstandsniveau te leven om toch nog een reëel FO plan na te streven. Dat hebben we jaren wel gedaan en zou ons prima lukken mocht het weer nodig zijn. Kwestie van prioriteiten stellen.

Leuk allemaal, maar besef je wel dat een hele grote groep mensen wel moet kopen om te kunnen wonen waarbij vaak al rond de 30% naar de hypotheek gaat. Reden is niet alleen dat mensen die tophypotheek "willen" maar ook door de hoge huizenprijzen, kosten welke gemaakt worden bij verhuizen welke je niet te vaak wil maken (dat is immers weggegooid geld) en dat starters al een aantal jaar alleen nog een annuiteiten of lineaire hypotheek kunnen kiezen als ze HRA willen krijgen.

Mijn hypotheek is ook ongeveer 30% van mijn inkomen. Maar de hypotheekkosten bestaan wel voor meer dan de helft uit aflossing. Dat is ook vermogensopbouw en de hypotheeklasten dalen alleen maar (lineaire hypotheek). Daarnaast heb ik nog een aparte spaarrekening waar ik maandelijks op stort en na verloop van tijd extra wil aflossen om mijn huis na 20 jaar hypotheekvrij te hebben. De laatste tijd ben ik aan het denken om dat laatste potje te gebruiken om te gaan beleggen.

Overigens komt mijn vriendin over enkele weken bij mij inwonen, ze heeft haar appartement verkocht en dan daalt de relatieve hypotheeklast ten opzichte van het inkomen drastisch. Maar ook dan blijft het voorlopig "mijn" huis waarbij ik het grootste gedeelte van de hypotheeklasten zal dragen.

Nu ben ik wel bezig met FO dingen, maar niet zozeer in de enorme vermogensopbouw maar meer in het besparen op vaste lasten. Het blijft mij verbazen als ik hoor wat voor bedragen andere mensen kwijt zijn aan televisie/internet, mobiele telefoon, verzekeringen, energie (ik heb enkele maanden geleden gebruikte zonnepanelen zelf geplaatst welke over een paar jaar terug zijn verdiend). Door die lagere vaste lasten kan ik nu meer sparen en ben ik straks gewend om deze zaken goed uit te zoeken en genoegen te nemen met minder.

[DKjordy]

ybos schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 09:19:
[...]

Gaat de NHG grens zo omhoog Ik dacht juist dat ze het steeds meer af gingen bouwen.

De NHG-grens is gebaseerd op de gemiddelde verkoopprijs van huizen, zolang de prijzen dus stijgen zal deze meestijgen. Afhankelijk van de gemiddelde prijzen zal deze volgend jaar dus 290k of misschien zelfs 295k zijn. Met energiebesparende voorzieningen kom je dus zelfs boven de 3 ton uit (106%).

[Pannencouque]

GH45T schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 09:34:
Nu ben ik wel bezig met FO dingen, maar niet zozeer in de enorme vermogensopbouw maar meer in het besparen op vaste lasten.

Dat is sowieso slim. Hier is de vrouw in huis niet per se bezig met FMA, die wil zichzelf ook wat luxe geven. Daarom hebben we afgesproken dat ik de scepter zwaai over diverse abonnementen en nutsvoorzieningen, zodat we daar telkens goede deals scoren. Zij zou gewoon voor het gemak bij één aanbieder blijven zitten. Die optimalisatie voelt ook gewoon al prettig.

[jsuijker]

Over die hypotheken en savingsrate.
Leuk dat 30% aan hypotheek als teveel wordt gezien maar een groot gedeelte (zeker met de huidige rentes) is gewoon vermogensopbouw (immers aflossing van een schuld) in andere assets dan aandelen of cash etc

[capellio]

Ik blijf extra aflossen op de hypotheek om drie redenen:
1) Directe kostenbesparing op de maandlasten (volledig lineair dus lagere rente en lagere aflossing)
2) Toekomstige kostenbesparing (geen hypotheek meer dus lage maandlasten)
3) "Verzekering" voor mindere tijden (mocht ik komen te overlijden kan het gezin blijven wonen)

Ik zie het daarom ook gewoon als een spaarvorm (dat het in de stenen zit maakt niet uit) en reken de maandelijks extra aflossing ook gewoon bij de savingsrate. Je kunt sparen/beleggen om later je hogere maandlasten te kunnen betalen (uit je SWR) of je kunt je maandlasten drukken door af te lossen. Beter is nog om allebei te doen. Spreiding is belangrijk, de verhoudingen onderling zijn persoonlijke keuzes.

De hypotheeklasten (bruto, excl. extra aflossing) komt bij mij op 27% van het inkomen (wat hoger ligt dan modaal). De extra aflossingen brengen de hypotheeklasten op iets meer dan 39% van het inkomen. Dat lijkt allemaal best veel maar is allemaal goed overwogen vanwege bovenstaande 3 redenen. Die extra 12% kan ik ook (extra) beleggen maar het is mijn persoonlijke keuze om deze spreiding aan te houden.

[rube]

@hypotheek: kosten en cashflow worden door elkaar gehaald. Dit maakt het onmogelijk om goed met elkaar te vergelijken.

[JURIST]

President schreef op maandag 3 september 2018 @ 21:24:
[...]

Al met al is het keuzes maken. Ik ga er wel voor zorgen dat ik niet zo'n stakker wordt die straks loopt te mopperen dat het werk niet leuk is maar nog 2 of 5 jaar moet werken voordat zijn pensioen begint

Prima dat je als dertiger stellig bent over doorwerken tot ruim na je 60e, maar dat geldt niet voor iedereen en zeker onder vijftigers zal dit vaak niet zo zijn. In het bijzonder als het werk mentaal of fysiek belastend is en als je als oudere te maken hebt met een ontoegankelijke arbeidsmarkt.
Werken is een manier om je te ontwikkelen en als je niets om handen hebt en weinig te besteden maakt werken misschien gelukkig, maar minder of niet werken is ook een luxe. Ik vind werken nu prima en ben blij dat ik als WO-er werk kan doen dat interessant is, maar werken is voor mij niet het hoogste goed en verlagen van de druk om arbeidsinkomen te genereren een belangrijk FO-doel.
Ergo: als je als doel hebt om minder of niet te werken, eerder stoppen en je op een andere manier te ontplooien zoals met vrijwilligerswerk ben je niet zielig.

[JURIST]

rube schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 12:06:
@hypotheek: kosten en cashflow worden door elkaar gehaald. Dit maakt het onmogelijk om goed met elkaar te vergelijken.

Verwarrend is dat de woonquote die Nibud vaststelt voor huishoudens en wat een leidraad is voor de maximale hypotheek inclusief aflossing is. Die maximale woonquote ligt afhankelijk van de inkomenssituatie (een-twee verdieners en de hoogte) rond de 30%. Als je puur kijkt naar kosten zijn slechts een deel daarvan woonkosten, de rest is vermogensopbouw.

[Mirved]

Sibylle schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 09:19:
[...]


Dat is mn punt niet, natuurlijk is meer sparen beter. Maar het ging om later in je leven een huis kopen en hoe dat je FO beïnvloed.

Stel je wilt voor ~15 jaar een huis kopen op je 55e. Inkomen is stabiel rond de 2500 netto, en je hebt €250.000 cash/aandelen.
Het huis dat je wilt kost €350.000 en je kunt tegen 2.5% lenen.

Wat is dan het beste vanuit FO oogpunt?
Al je vermogen erin en lage maandlasten? Je bent dan volledig afhankelijk van de lokale huizenmarkt als je wilt verkopen over 15jaar.
Alles beleggen en hoge maandlasten? Dan kun je minder sparen, maar totaal plaatje is zo slecht nog niet.

De beste keuze is per situatie verschillend, mijn punt is dat je niet zomaar met slechts een percentage kan vertellen of de woonlasten te hoog zijn voor FO.

Die 2,5% is een stuk lager dan het rendement op de beurs. Hypotheek + beleggen lijkt mij een no brainer.

[Hielko]

Mirved schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 12:29:
[...]


Die 2,5% is een stuk lager dan het rendement op de beurs. Hypotheek + beleggen lijkt mij een no brainer.

Geld lenen om te beleggen, nee, dat is inderdaad nog nooooit misgegaan...

_{(Niet dat het per definitie een slecht plan is, maar om het nou een no-brainer te noemen...)}

[Tommie12]

Sibylle schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 09:19:
[...]


Dat is mn punt niet, natuurlijk is meer sparen beter. Maar het ging om later in je leven een huis kopen en hoe dat je FO beïnvloed.

Stel je wilt voor ~15 jaar een huis kopen op je 55e. Inkomen is stabiel rond de 2500 netto, en je hebt €250.000 cash/aandelen.
Het huis dat je wilt kost €350.000 en je kunt tegen 2.5% lenen.

Wat is dan het beste vanuit FO oogpunt?
Al je vermogen erin en lage maandlasten? Je bent dan volledig afhankelijk van de lokale huizenmarkt als je wilt verkopen over 15jaar.
Alles beleggen en hoge maandlasten? Dan kun je minder sparen, maar totaal plaatje is zo slecht nog niet.

De beste keuze is per situatie verschillend, mijn punt is dat je niet zomaar met slechts een percentage kan vertellen of de woonlasten te hoog zijn voor FO.

Ik zou de kerk wat in het midden houden.
Zeker niet al je cash er in, maar een lening op 30 jaar zou ik ook niet willen (en die zal je niet krijgen denk ik).

Ik zou ca 50-70% lenen, en proberen af te betalen op 15 jaar max, maar dat is wellicht wat zwaar met een inkomen van 2500€

[Ko.Kane]

Tommie12 schreef op maandag 3 september 2018 @ 21:12:
[...]


Klopt.
Psychologisch vind ik het ook moeilijk om bv op je 55e te stoppen. Stel dat je dan binnen de 5 jaar een crisis meemaakt, en een dikke financiële tegenslag, dan wordt het wel moeilijk om op je 60e terug werk te zoeken en aan de slag te gaan.

Toch is een overbrugging van 67-55 maar 12 jaar en kan je nog aan sparen met 12x jaaruitgaven, want als je op 67 vol AOW ontvangt en pensioen opbouw had tot je 55ste dan red je het na je 67 waarschijnlijk wel. En is dus wel makkelijker doel dan 25-30 x je jaaruitgaven sparen en eeuwig laten renderen.

TucanoItaly schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 08:38:
[...]


Goed stuk wel

Voor beide scenarios (full FO, en overbrugging tot pensioen/AOW) heb ik een berekening gemaakt. Ik zie wel waar het schip strandt. Qua rendement, ik ben er niet van overtuigd dat ik stalen zenuwen heb. Dus ik beleg zeer behoudend. Wellicht dat ik later een andere strategie kies, maar van wat ik lees, is het belangrijk om een strategie te kiezen en daar aan vast te houden -- niet je laten verleiden door de waan van de dag, of wat anderen claimen aan rendement te krijgen.


[...]


Geen idee... nog ver in de toekomst. Als ik naar m'n vader kijk, die gepensioneerd is, dan zie ik dat hij toch telkens weer een jaartje extra werkte. Van z'n 51e tot z'n 55e zei hij elke keer dat hij ging stoppen, maar ja -- hij verdiende goed. Durfde de stap toch niet zo goed te maken. En dat begrijp ik best goed.

Dank je.

Ik heb ook meerdere sheets uitgewerkt, ook waar ik kan spelen met rendementen, SWR's etc, maar ook de opbouwfase scenario's kan doorrekenen. Om te zien bijvoorbeeld wat er gebeurd als ik minder ga werken/ander werk doen (en dus minder sparen) of een sabbatical neem. Door de keuzes te visualiseren en bv in jaar 3 in je FO fase eens een -30% rendement te zetten vs in jaar 15 dan zie je wat voor impact het heeft maar ook wat je dus kan verwachten en sterkt het je beslissingen.

@Blazer Coke De (on)haalbaarheid van FO in NL is een belangrijk punt. Maar deels komt dat ook omdat een groot deel 'FO' verplicht wordt geregeld: AOW en pensioen wordt je toe gedwongen (mits loondienst).
Ik denk dat men ook eerlijk naar zich zelf moet zijn om te kijken wat haalbaar is 'echt' FO. Of sparen voor een vervroegd pensioen. Omdat het anders alleen maar aanzet tot je zelf dingen in het nu te ontzien voor een praktisch onbereikbaar doel.

Iemand postte onderstaand grafiek al eens, mits je in het NL systeem zit hoef je ook maar dit te doen voor een vervroeg pensioen vanaf bv 55-60:

R.van.M schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 09:17:
[...]
Combinatie van. Ik neem de AOW en pensioen mee in mijn berekening, echter niet inflatiegecorrigeerd.
Uit mijn FO pot moet ik leven vanaf mijn FO-datum tot mijn wettelijke pensioendatum. Daarna heb ik nog steeds beetje nodig uit de pot, echter significant minder.
[...]
Hier is al wat discussie over gevoerd. In mijn optiek zal iets als AOW altijd blijven bestaan aangezien de meerderheid in NL het nodig heeft. Dus ik vind het raar om dit niet mee te nemen in de berekeningen.
[...]
knip

Mijn punt is ook zeker dat je alles moet meenemen wat voor je van toepassing is. Alleen als het niet van toepassing dan verhoogd het je risico horizon nogal. Want als het een overbrugging is tot aan je substantiële AOW+pensioenpot dan valt je risicovolle periode nog samen met een periode waar je zou kunnen werken om eventuele tegenvallers op te vangen (bv 50-67) en op het moment dat je 67 bent is je risico gedempt omdat je vooral van pensioen en AOW leeft en wat over is van de FO pot is extra.

Als je dus geen AOW of pensioen hebt, dan heb je dus ook zon 30 jaar te overbruggen dat je niet meer kan gaan werken. Nu kun je dat afdekken door een verzekeringsproduct te kopen met je FO pot op je 65, maar die zijn niet echt voordelig. Maar wellicht wel voor je gemoedstoestand.

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

[Ko.Kane]

Een ander aspect wat onderbelicht blijft in dit topic is inkomen maximalisatie. In de bovenstaande hypotheek discussie wordt vaak genoemd "situatie X is niet haalbaar voor Jan Modaal". Het is dan ook deels de truc om boven Jan Modaal uit te stijgen. Mits dat inkomensstijging ook echt je doel is en je niet stiekem verknocht bent aan je baan.

Ik weet niet of er een topic over is op tweakers, maar tips met betrekking omscholing, bijscholing, mogelijke carriere switches etc met als doel om inkomen te vergroten zouden ook veel mensen kunnen helpen met hun doelen.

ZZP-er worden in dezelfde functie is vaak al lonend, doch meer risicovoller dan de loondienst tegenhanger. Maar lonender is vaak ZZP-er in je branche als trainer, cursusverzorger of adviseur. Wat je ook kan combineren met bv 32 uur loondienst en 1 dag in de week cursussen verzorgen bv.

[Mirved]

Hielko schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 12:31:
[...]

Geld lenen om te beleggen, nee, dat is inderdaad nog nooooit misgegaan...

_{(Niet dat het per definitie een slecht plan is, maar om het nou een no-brainer te noemen...)}

Dan moet je ook geen huis kopen van geleend geld als je dat risico niet aankunt.

Als jij je je maandlasten prima kunt voldoen is er totaal geen reden om geen hypotheek te nemen op je huis en je spaargeld te beleggen in indexfondsen. Je bent een dief van je portemonnee als je het niet doet. Je huis is onderpand en dat is het risico dat je loopt. Waar jij het over hebt is geld lenen zonder onderpand en daarvan aandelen kopen. Dat is totaal iets anders en zeer risicovol. Dat zijn de verhalen die misgaan.

[Hielko]

Mirved schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 13:19:
[...]


Dan moet je ook geen huis kopen van geleend geld als je dat risico niet aankunt.

Als jij je je maandlasten prima kunt voldoen is er totaal geen reden om geen hypotheek te nemen op je huis en je spaargeld te beleggen in indexfondsen. Je bent een dief van je portemonnee als je het niet doet. Je huis is onderpand en dat is het risico dat je loopt. Waar jij het over hebt is geld lenen zonder onderpand en daarvan aandelen kopen. Dat is totaal iets anders en zeer risicovol. Dat zijn de verhalen die misgaan.

Een dief van je portemonnee als je het niet doet? Je doet het voorkomen als aandelenkoersen alleen maar omhoog kunnen gaan.

En ja, een huis kopen met geleend geld heeft zeker risico's. Maar 1. niet alle risico's kan je uitsluiten (je zal toch ergens moeten wonen) en 2. er is geen equivalentie tussen het risico van een huis kopen met geleend geld of aandelen kopen met geleend geld. Omdat een huis kopen met een lening niet zonder risico is dan volgt daaruit niet dat iedereen maar al zijn geld in aandelen moet stoppen...

[TucanoItaly]

Ko.Kane schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 13:12:
In de bovenstaande hypotheek discussie wordt vaak genoemd "situatie X is niet haalbaar voor Jan Modaal". Het is dan ook deels de truc om boven Jan Modaal uit te stijgen.

Herkenbaar. Mijn eerste reactie is vaak sceptisch, zelfs binnen dit forum. Bijv. toen @pirke postte over lage woonlasten, dacht ik, "dat kan helemaal niet". Maar hij zit hier niet te trollen natuurlijk, het is dus veel leuker om te vragen hoe dat zit. Het kan je perspectief ten goede veranderen.

[Mirved]

Hielko schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 13:32:
[...]

Een dief van je portemonnee als je het niet doet? Je doet het voorkomen als aandelenkoersen alleen maar omhoog kunnen gaan.

Ja aandelen zullen alleen maar stijgen over een langere periode. Dat is precies wat de Trinity study bewezen heeft en waar je op bouwt als je FO na streeft. 7% rendement p.j. op de lange termijn.

[rube]

TucanoItaly schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 13:36:
[...]
Herkenbaar. Mijn eerste reactie is vaak sceptisch, zelfs binnen dit forum. Bijv. toen @pirke postte over lage woonlasten, dacht ik, "dat kan helemaal niet". Maar hij zit hier niet te trollen natuurlijk, het is dus veel leuker om te vragen hoe dat zit. Het kan je perspectief ten goede veranderen.

Inderdaad. Ik wil ook niet opscheppen, maar nog geen 10 jaar geleden zaten wij gezamenlijk nog niet eens op een inkomen van 50K. Dat is inmiddels gestegen naar zo'n 180K. En dit is gewoon in loondienst, in Nederland en niet eens met weken van 50+ uur ofzo. Redelijk 40 uur + reizen en buiten kantoor uren zaken in de gaten houden. Maar de ander werkt zelfs parttime (32) uur. En ja, dat is inderdaad vrij uitzonderlijk, en je moet geluk hebben. Maar je moet ook de situatie creëren dat je dat "geluk" kunt hebben/krijgen.

[Hielko]

Mirved schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 13:37:
[...]


Ja aandelen zullen alleen maar stijgen over een langere periode. Dat is precies wat de Trinity study bewezen heeft en waar je op bouwt als je FO na streeft. 7% rendement p.j. op de lange termijn.

Ik geloof dat je even de disclaimer hebt gemist die in elke prospectus staat: "resultaten uit het verleden bieden geen garanties voor de toekomst". En dat geldt ook voor de Trinity studie. Niemand kan "bewijzen" wat er in de toekomst gaat gebeuren. Tenzij je een glazen bol hebt...

[Mirved]

Hielko schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 13:44:
[...]

Ik geloof dat je even de disclaimer hebt gemist die in elke prospectus staat: "resultaten uit het verleden bieden geen garanties voor de toekomst". En dat geldt ook voor de Trinity studie. Niemand kan "bewijzen" wat er in de toekomst gaat gebeuren. Tenzij je een glazen bol hebt...

Ok, ik heb mij laten overtuigen door een studie dat het zeer waarschijnlijk is dat beleggingen in de toekomst zullen stijgen. Dat is hetgeen wat meeste mensen ook het vertrouwen geeft om honderdduizenden euro's te beleggen om zo FO te worden. Toekomst is niet te voorspellen maar de studie geeft wel een zeer goed beeld van de mogelijke toekomst. De wereld kan morgen eindigen, er kan oorlog komen, jouw huis kan net zo goed waardeloos worden etc. etc. daar kun je allemaal niet op inspelen. Maar als alles gewoon normaal blijft is indexbeleggen de beste manier om tegen een aanvaardbaar risico FO te worden. Veel geld vroeg in de opbouwfase in je hypotheek steken zorgt ervoor dat je jaren later FO wordt onder normalen omstandigheden.

[Tommie12]

Ko.Kane schreef op dinsdag 4 september 2018 @ 12:47:
[...]


[afbeelding]


[...]

Dat grafiekje is correct in essentie.
Maar...
Inflatie over zo'n lange periode kan moordend zijn, en een deftige crisis kan de zaak deftig overhoop gooien.

30 jaar geleden was de inflatie ook 2-3 %, maar je kreeg op een stom veilig spaarboekje makkelijk 5% rente.
Met een termijnrekening nog iets meer.
Dan kon je sowieso uitgaan van een SWR van 2-3%, en dat gedurende jaren zonder risico te nemen op de beurs. Dat lukt niet meer, en dus moet je een extra veiligheidsbuffer in bouwen.