Dank aan @Pistachenootje voor het starten van deel 1 en aan @ZieMaar! voor deel 2. Ik heb de topicstart van deel 2 als basis genomen, maar een aantal in deel 2 weggevallen passages weer toegevoegd, enkele punten gecorrigeerd en hier en daar aangevuld, mede met inbreng van hebben @Gerbenvl en @Mr FOB.
Ben je nieuw met beleggen? Lees dan in elk geval secties 1 t/m 4: wat passief beleggen is, waarom het werkt, hoe je begint en de belangrijkste begrippen en valkuilen. Daarmee kan je uit de voeten; de rest kan later.
Sectie 5 is verdieping voor wie verder wil: indexkeuze, factorbeleggen en het verschil tussen ETF's en beleggingsfondsen. Sectie 6 behandelt belastingen, met aparte stukken voor Nederlanders (dividendlekkage) en Belgen (beurstaks, roerende voorheffing). Sectie 7 gaat over beleggen buiten aandelen, zoals obligaties en geldmarktfondsen. Sectie 8 belicht de risico's, zoals faillissementen.
Staat je vraag er niet tussen? Kijk eerst bij de veelgestelde vragen (sectie 9) en de leestips (sectie 10). Sectie 11 beschrijft waar dit topic wel en niet voor bedoeld is; lees dat ook even door voordat je een vraag/opmerking plaatst.
Gebruikte icoontjes (under construction):
De kernprincipes:
Een vraag die vaak terugkomt: waarom zou een brede aandelenmarkt op lange termijn eigenlijk stijgen? Kort gezegd creëren bedrijven reële waarde via winst en herinvestering, en prijst de markt de verwachte toekomstige groei (de vooruitzichten van bedrijven) alvast in de huidige koers in. Een toegankelijke uitleg met grafieken staat in deze forumpresentatie van xiaogi - met name de slides vanaf ca. nummer 30 lichten dit goed toe.
🚩 Wees in het algemeen sceptisch voor bronnen en "informatieve" websites/youtube fimpjes/podcasts die je van alles willen uitleggen hoe beleggen "écht" werkt. Deze zitten meestal vol met affiliate links, vermelden alleen wat in hun voordeel is en/of dat waar ze voor adverteren. Dit is in wezen marketing en wordt ook wel "finfluencing" genoemd. Het is de moderne variant van beleggingscursussen, -workshops, en dat "experts" bij Harry Mens aanschuiven om de strategie van de week/maand te bespreken.
💡 Een wereldindex-beleggingsstrategie is erg simpel uit te leggen, waar je hooguit 1 filmpje of 1 podcast-aflevering aan kan wijden en klaar is Kees. Daar kan zo'n finfluencer geen brood aan verdienen, dus moeten ze het wel van al het andere hebben. Als je met zo'n bron in zee gaat ben je dus in hun verdienmodel aan het tuinen, niet in wat jou gaat helpen een succesvolle passieve beleggingsportfolio te vormen.
Praktische leidraad: koop altijd in EUR, tenzij je al geld in een andere valuta hebt en dat ook zo geïnvesteerd wilt houden. Stel je hebt uit een arbeidsbetrekking USD ontvangen en wil dat in de verre toekomst uitgeven als USD, dan is het nuttiger om het ook in een USD genoteerd fonds te investeren.
Er bestaan zogeheten hedged fondsen die valutarisico ondervangen, maar die hebben een vaste kostenopslag over de gehele looptijd. In de praktijk wordt hedging niet aangeraden - de kans dat je bij een transactie net zo'n zeldzame fluctuatie treft is kleiner dan het cumulatieve verlies op de hedge-opslag. (Ben Felix heeft hier een video over currency hedging - zie punt 10.)
De meeste bekende indexen (zoals de FTSE All World en MSCI ACWI) wegen bedrijven op basis van beurswaarde (market cap): koers per aandeel × aantal uitstaande aandelen. Dat is simpel, transparant en goedkoop om te volgen. Betekent dat market cap altijd de beste keuze is voor de toekomst? Nee. Daarom wordt er ook geëxperimenteerd met factorbeleggen: je stuurt dan op kenmerken als waarde (goedkoop), kwaliteit, momentum of lage volatiliteit. De catch: een factorpremie kan zich tussendoor 10 tot 20 jaar niet laten zien en zo lang achterblijven bij een gewone market cap-index (langer dan ~20 jaar is tot nu toe niet voorgekomen, en zelden blijven álle premies tegelijk weg). Heb je dat geduld niet, dan loop je het risico op een verkeerd moment in te stappen.
Door middel van die market cap weging worden bedrijven geclassificeerd in drie groepen: Large Cap, Mid Cap en Small Cap. De exacte drempelwaardes verschillen per indexaanbieder, maar komt neer op ca. 90% van de wereldmarkt bij FTSE en 85% bij MSCI als Large + Mid Cap. De "rest" is dan Small Cap.
Sommige beleggers zien SC daarnaast als het minder volwassen deel van de markt: ze worden vaak door minder analisten gevolgd, krijgen minder aandacht van institutionele beleggers en hebben soms een minder uitgebreide governance-structuur. Op sommige kleinere beurssegmenten kunnen bovendien de noterings- en rapportage-eisen minder streng zijn dan op de hoofdbeurs.
Daar staat tegenover dat SC een wezenlijk deel van de markt vormen: grofweg 10-15% van de wereldwijde marktkapitalisatie. Wie ze weglaat, wijkt dus per definitie stevig af van de wereldmarkt als geheel. Steeds meer aanbieders nemen ze daarom wél mee, of bieden er in elk geval een aparte tracker voor aan.
💡 De term "All-World", die in de praktijk neerkomt op World + EM is dus eigenlijk niet juist, men bedoelt slechts "All-World Mid+Large Cap". Indexproviders noemen de volledige World+EM+SC combo bijvoorbeeld "Total World" of "All-World All-Cap" of "All Country Investible Market". Duidelijker wordt het er in ieder geval niet op.
Een gevestigde factorbelegging als lange termijn tegenhanger van Market Cap Weighted is Small Cap Value (SCV): de combinatie van Size en Value vanwege:
Equal weight is een derde, minder bekende methodiek. Elk aandeel krijgt exact hetzelfde gewicht (1/N), ongeacht beurswaarde. Daardoor krijgen kleinere bedrijven automatisch relatief meer gewicht dan in een market-cap-index, terwijl grote bedrijven juist worden teruggebracht. Bij elke periodieke herweging wordt die gelijke verdeling opnieuw hersteld: winnaars worden deels verkocht en achterblijvers juist bijgekocht ("afromen"). In de praktijk beperken wereldwijde equal-weight-fondsen het aantal opgenomen bedrijven echter vaak fors om de hogere handelskosten beheersbaar te houden, waardoor er alsnog een selectie op Size ontstaat (large cap only).
Vergelijking van de drie methodieken:
Zie hierbij de kern van het verschil niet over het hoofd: bij market-cap-weging en de meeste factorstrategieën schaalt het gewicht van een positie (vrijwel) onbeperkt mee met de markt. Een succesvol bedrijf groeit vanzelf uit tot een grotere positie, zonder dat daarvoor bijgestuurd hoeft te worden.
Bij equal weight ontbreekt die automatische opschaling: bij elke herweging wordt elk aandeel weer teruggebracht naar 1/N, waardoor winnaars structureel worden afgeroomd en achterblijvers worden bijgekocht. In theorie kan een equal-weight index duizenden aandelen bevatten, maar in de praktijk beperken wereldwijde ETF's het universum vaak om de hogere handelskosten beheersbaar te houden. De momenteel beschikbare wereldwijde equal-weight ETF van VanEck volgt bijvoorbeeld circa 250 aandelen.
Daardoor heeft de strategie niet alleen een equal-weight-karakter, maar ook een selectie-effect: bedrijven buiten die selectie dragen pas bij aan je rendement nadat ze eventueel zijn opgenomen. De volledige opmars van bedrijven die zich buiten de selectie ontwikkelen tot toekomstige wereldspelers gaat daarmee volledig aan je voorbij. Juist bij een selectie van ongeveer 250 aandelen zullen daar achteraf onvermijdelijk veel gemiste boten tussen zitten. Een SCV fonds doet dan in wezen het omgekeerde, omdat die volledig richt op die kant van de markt en die vervolgens wel breed afdekt en de schaling meepakt.
Wat betreft Buffett: die is in de eerste plaats rijk geworden door rijke ouders te hebben en vervolgens, samen met Charlie Munger, een getalenteerd angel investor in private equity te worden. Niet op de beurs dus. Voor diegenen die in de geschiedenis geïnteresseerd zijn is het aan te raden de "Charlie Munger press conference" video's op youtube op te zoeken, daar legt hij uit hoe ze te werk gingen om, in wezen als factorbeleggers, zelf bedrijven uit te kiezen voor angel investing.
Daarnaast gaf hij het advies "koop gewoon de S&P500" aan Amerikanen, die al op hun eigen economisch voetstuk leven; voor hen is 100% in de eigen economie beleggen minder onlogisch (en zelfs te beargumenteren als verkiesbaar). Voor een Europeaan is dat niet automatisch toepasbaar - wat zou die eraan hebben om 100% op één externe economie op een ander continent te gokken?
Een bekend argument is nog "maar de S&P500 bedrijven opereren ook voor een groot deel buiten de VS". Dat is waar, maar niet universeel noch de hoofdfactor, het overgrote deel van hun resultaat is gewoon binnenlands. Hoe dan ook is het een raar soort cirkelredenatie. Als je wil investeren in datgene wat ook buiten de VS opereert, waarom zou je dan niet gewoon de wereldindex nemen, dan heb je allebei (succesvolle VS maar ook alles erbuiten)? Bij de S&P500 ben je geheel afhankelijk van je hoopvolle aanname dat ze niet voor de wereldindex onder zullen doen. Alle groei buiten die bedrijven loop je automatisch mis. Waarom zou je dat willen.
Een ander detail dat vaak wordt weggelaten: de S&P 500 is geen geheel passieve index. Men beslist nog steeds actief wat wel en niet wordt toegelaten, mede op basis van eigen visie. Tesla is hierom erg lang buiten de index gehouden, wat ook veel rendement heeft weggehouden. Als je strategie écht 100% VS zou zijn, dan is een algemene, passieve VS-index zoals CRSP US Total Market een logischere optie. Dat social media en de koffiecorner het tóch steeds over de S&P 500 hebben, zou al te denken moeten geven.
De wedervraag bij elke "index A/B/C deed het veel beter" blijft: hoe weet je dat die dat zal blíjven doen? Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Met een wereldindex spreid je je kansen en maak je geen actieve keuze voor één economie.
Er speelt nog een ander aspect: wat je effectief doet met de wereldmarkt afkaarten is in wezen investeren in het concept "aandelen" in het algemeen. Je lift mee op de groei waar dan ook, zolang het geld maar in aandelen ergens blijft zitten. Daarmee compenseer je dus ook het risico dat land X, industrie Y, hoogvlieger Z weer een krimp doormaakt, wat wel eens gebeurt, want dan gaat het geld meestal niet uit aandelen als geheel, het gaat van die X, Y of Z naar een andere bestemming die men als alternatieve investering met meer potentie ziet. Zolang dat maar gebeurt, zit je als passief belegger dus goed "voorgesorteerd", immers je profiteert in al die gevallen van die groei
Met het handmatig toepassen van een eigen verdeling, ondermijn je dat effect.
ETF's:
* De verwerkingstijd op de beurs is weliswaar zeer kort; de tijd totdat je het geld op je normale rekening hebt kan nog steeds langer zijn, indien de broker geen instant payments aanbiedt. Reken dan alsnog met 1 dag extra vertraging. Of probeer het een keer uit zodat je weet hoe lang het praktisch duurt.
Fondsen in Europa moeten vermelden aan welk SFDR-artikel ze voldoen:
Directe aandelen - het idee erachter. Stel je koopt Amerikaanse aandelen bij een broker. De VS houdt standaard 30% dividendbelasting in, maar met een W8-BEN-formulier gaat dat tarief naar 15% (het verdragstarief). De broker draagt die 15% voor je af, en omdat je die al betaald hebt, mag je hem bij je aangifte inkomstenbelasting verrekening - je moet enkel Box 3-belasting betalen (zie 6.4). Bij Nederlandse aandelen werkt het vergelijkbaar, maar is het tarief al 15% én is de Nederlandse dividendbelasting een voorheffing: die staat los van Box 3 en krijg je altijd volledig terug. De Belastingdienst dicht het lek dus al voor je.
Een buitenlandse ETF (bijv. VWCE van Vanguard, Iers). Hier zit het lek dieper. De onderliggende bronbelasting (bijv. van de VS) wordt binnen het fonds betaald en verschijnt níet op jouw broker-overzicht. Je bent wél deelnemer in het fonds, maar het Ierse dividendbelastingtarief richting jou is 0% - er valt dus niets te verrekenen in je aangifte. De bronbelasting die in het fonds is blijven hangen, ben je kwijt. Dat geldt ongeacht of de ETF accumulerend of distribuerend is. Het lek zit namelijk tussen het land van origine van het aandeel dat uitkeert (VS bijvoorbeeld) en het land waar de ETF in geregistreerd is (Ierland bijvoorbeeld). De accumulattie/distributie vindt plaatst tussen de ETF en jouw broker, een stap verder dus.
Nederlandse FBI-fondsen. Fondsen met de status fiscale beleggingsinstelling (FBI) - zoals die van Northern Trust of Actiam/Cardano - houden bij uitkering aan jou 15% Nederlandse dividendbelasting in en dragen die af. Díe 15% kun jij vervolgens weer verrekenen of terugkrijgen, waardoor de Belastingdienst het lek opnieuw voor je dicht. In de praktijk zijn deze fondsen daardoor vrijwel volledig dividend-efficiënt. Er blijft nog wel wat marginale restlekkage, vooral bij Emerging Markets, omdat Nederland met sommige landen geen of een ongunstig verdrag heeft.
⚠️ Het is niet zo dat een Nederlands fonds automatisch de FBI-status heeft. Dat kan voor de hand liggen, maar is geen gegeven en kan niet vanuit gegaan worden.
Zie ook het uitgebreide artikel van Gerben op het Mr FOB-blog: wat is dividendlekkage.
Hoeveel scheelt het?
gerbenvl heeft jaarverslagen van fondsaanbieders geanalyseerd (geactualiseerd voorjaar 2026); die cijfers zitten in de FOB Vergelijker. Voor een buitenlandse wereld-ETF loopt de lekkage in de orde van ~0,24-0,30% per jaar; Nederlandse FBI-fondsen zijn zoals gezegd praktisch lekvrij. Het exacte verschil hangt af van het fonds en van het uitgekeerde dividend per jaar.
Ook is er een bedrag waaronder het vermogen vrijgesteld is van deze belasting. Het is dus niet zo dat je over € 1000 belegd geld gelijk al belasting betaalt; de laatste jaren was dit "heffingsvrij vermogen" rond de € 57.000.
Simpel voorbeeld: € 100.000 belegd vermogen = € 43.000 belast vermogen (de heffingsvrije som gaat er vanaf). Daarvan 6% = € 2580 fictief rendement. Daar weer 36% van = € 928.80 en dit is de VRH die je betaalt. Effectief 0,93% van het vermogen van dit voorbeeld.
Is je werkelijke rendement lager dan het forfaitaire rendement van 6%, dan kan je gebruikmaken van de "tegenbewijsregeling" en verzoeken om belasting over het werkelijke rendement. Daarvoor moet je je werkelijke rendement kunnen onderbouwen met bijvoorbeeld jaaroverzichten van je bank of broker. Als het werkelijke rendement volgens de fiscale regels nihil of negatief is, kan de verschuldigde belasting ook uitkomen op € 0.
Je bent dus niet verplicht belasting te betalen over een hoger fictief rendement zolang je kunt aantonen dat je werkelijke rendement lager was. Is je werkelijke rendement juist hoger dan het forfaitaire rendement, dan blijft het forfaitaire systeem van toepassing. In jouw voordeel, maar dat is gewoon toegestaan (en de bedoeling). Het is geen ontduiking of iets dergelijks om dan "stil te blijven" dat je bijvoorbeeld 10% hebt behaald. De forfaitaire 6% was al gekozen met het oog op het gemiddelde over de lange termijn.
💡Als je een fiscaal partnerschap hebt verdubbelt zelfs je heffingsvrije vermogen. Jullie mogen dan zelf bepalen hoe jullie het vermogen van beiden in de aangiftes opgeeft. Het kan voordeliger zijn om dit zo te verdelen dat het bij elk rond of onder de heffingsvrije grens uitkomt en er zo weinig tot geen belasting hoeft te worden betaald.
Er wordt op dit moment (2026) gewerkt aan een nieuw Box 3-stelsel op basis van het werkelijke rendement, maar wanneer dat definitief ingaat en de precieze uitwerking staan nog niet vast.
Zie het bestemde topic Vermogensrendementheffing 2.0 deel 2 voor meer informatie. Discussies over de ontwikkeling hiervan, de politieke andere diepgaande aspecten kunnen beter in dat topic gevoerd worden.
Met het oog op de mogelijke wijzigingen in Box 3 kan dit ook al eerder interessant worden; houdt het dus in de gaten!
Zie het bestemde topic Oriëntatie] Beleggen & Sparen via een B.V. voor meer informatie.
Zie ook de Ben Felix video: The Irrelevance Of Dividends.
De reden waarom er fondsen as "Dividend Aristocrats" en "High Dividend Yield" bestaan is omdat in sommige landen, zoals de VS, het fiscaal gunstiger uitpakt als er via dividend winst "weglekt" richting cash. Veel pensionado's gebruiken dit voor hun beleggingspensioen en nemen de nadelen voor lief (zoals een zeer selectieve fondselectie, puur op hun dividenduitkering, wat dus flink uit de pas zal lopen t.o.v. de wereldindex).
Voor Nederland belastingbetalers, waar dividend en gerealiseerd rendement gelijkwaardig worden belast, heeft het kiezen voor dividendfondsen geen toegevoegde waarde en kent wel o.a. het genoemde nadeel.
🚩 Sommige bronnen beweren dat dat soort fondsen een "lager risico" hebben e.d. lokkertjes als een soort hedge tegenover een klassieke "risicovolle" aandelenbelegging. Dit is schijn en correlatief op z'n best. Niemand die je ook maar iets kan garanderen over hoe High Dividend fondsen zich in de toekomst gedragen (wie dat beweert zuigt het uit de duim), maar je weet wel 100% zeker dat het slechts een selectie is die puur leunt op de keuze van de directie om veel dividend uit te keren. Wat, zoals al wordt aangegeven, een sigaar uit de eigen doos is voor een belegger.
🚩 Blijf wel alert op het verdienmodel bij brokers en finfluencers: als een 'bron' vooral obligaties en bijvoorbeeld vastgoed aanprijst 'om te diversificeren' (en niks over sparen/deposito's zegt), schuilt daar niet zelden een verdienmodel achter. Ze verdienen immers het meest aan je als jij met al je geld op een manier bij ze blijft, niet als je een deel erbuiten brengt bij een spaarbank.
Voordelen:
Zie voor meer informatie het topic Goedkoopste manier voor geldmarktfonds.
Binnen de EU bestaan er ook bepaalde "noodpotjes", waar de centrale banken garant voor staan. Voor vrij geld bij een bank (vaak "spaargeld" genoemd) is dit het Depositogarantiestelsel, wat uitkeert tot € 100.000. Bij beleggersfirma's is die de Beleggerscompensatie, wat slechts tot € 20.000 beschermt. Dat lijkt oneerlijk en/of risicovoller, maar zie de vorige alinea: in tegenstelling tot een (spaar)bank zijn de beleggingen al veiliggesteld. Waar bestaat de compensatie dan wel voor? Voor vrij geld dat je op de rekening bij de broker had staan. Niet je beleggingen.
Daarom is het aan te raden om niet meer dan € 20.000 euro op een vrije rekening bij de broker te laten staan en de rest in "een" belegging te stoppen (bijv. een geldmarktfonds als veilige "parkeerplaats", zie § 7.3) ofwel naar een spaarrekening te verplaatsen. Bij grote overboekingen is het dus ook raadzaam dit in tranches van € 20.000 te doen, zodat als de boel net op dat moment op de fles gaat, je steeds toch volledig gedekt bent.
💡 Het kan zo zijn dat de broker een bank gebruikt om het vrije geld te “stallen”, dit keert dan vaak ook een redelijk marktconforme rente uit. Dan is dat geld mogelijk wel onder het Depositogarantiestelsel gedekt, maar dat moet je wel goed checken in de kleine lettertjes. Soms gebruikt men (deels) geldmarktfondsen en dan gaat de vlieger niet op. Alleen geldt dan weer de basis dat beleggingen automatisch in een bewaarfirma worden ondergebracht.
Wat betreft je beleggingen hoort er, zolang de broker niks 'geks' doet, dus nooit wat mee aan de hand te zijn. In het ergste geval moet je slechts lang wachten totdat de curator het bewaardepot laat uitkeren. Dat gezegd hebbende, het valt nooit uit te sluiten dat er schimmige zaken gebeuren die pas na afloop aan het licht komen. Daarom is het alsnog raadzaam met bekende bedrijven in zee te gaan, bij voorkeur binnen eigen landsgrenzen en/of in respectabele landen (Duitsland, Ierland) en niet aan de rand van het continent of verder weg.
Veel fondsbeheerders, zoals bijvoorbeeld Meesman, zijn technisch gezien geen beleggingsinstelling en vallen daardoor niet onder het compensatiestelsel, maar wel onder dezelfde wetgeving en het toezicht van de AFM qua bewaardepot. Ze hebben dan ook geen vrije rekening, maar beleggen direct je geld in de fondsen naar keuze, en bij verkoop keren ze direct uit naar je tegenrekening.
⚠️ Bedenk je een tweede keer voordat je voor de goedkoopste van de goedkoopste kiest en/of puur kijkt naar hoe leuk en vlot hun app is. Als de spreekwoordelijke pl.. uitbreekt ben je maar wat blij als je bij een suffe ouderwetse broker zit, met een kantoor waar men de telefoon persoonlijk opneemt en brieven leest en beantwoordt.
Als je er met je broker niet uitkomt kan je vervolgstappen ondernemen:
🇳🇱 Eerst het Kifid inschakelen voor klachtafhandeling, Nederlandse firma's moeten hierbij aangesloten zijn en meewerken. Het kan echter zijn dat Kifid een niet-bindend oordeel uitgeeft (dit gaat doorgaans in overleg) en de instelling dat naast zich neerlegt (gebeurt niet vaak maar is mogelijk). Dan rest niks anders dan via de civiele rechter verder gaan. Logischerwijs zal iets eenvoudigs en onschuldigs niet snel zover komen. Omgekeerd is het wel zo dat een bindende uitspraak de mogelijkheid tot rechtsgang uitsluit.
🇧🇪 Eerst Ombudsfin inschakelen voor klachtafhandeling; Belgische firma's moeten hierbij aangesloten zijn en meewerken. Ombudsfin geeft echter altijd een niet-bindend advies dat de instelling naast zich neer kan leggen. Hoewel dit in de praktijk niet vaak gebeurt vanwege reputatieschade, is het wettelijk wel mogelijk. In dat geval rest niets anders dan via de rechtbank van eerste aanleg of de ondernemingsrechtbank verder te gaan. Logischerwijs zal een eenvoudig geschil niet snel zover komen.
Verder kan je ook een klacht indienen bij de 🇳🇱 ACM / 🇧🇪 FSMA, die gaan echter niet in op individuele gevallen, maar als ze meer klachten waarnemen kan er wel actie uit voortkomen.
Voor andere landen: meestal is de procedure min of meer hetzelfde, met name in West-Europa. Het is natuurlijk zeer te adviseren die wel een keer te onderzoeken als je ervoor kiest om grote bedragen bij een buitenlandse instelling onder te brengen.
Helemaal niets. Een crash is alleen een verlies als je verkoopt. Blijf maandelijks inleggen - je koopt dan juist goedkoper in. Dit is gebaseerd op het verleden, waarin de beurs steeds weer herstelde.
Wijzig je dan nooit meer wat?
In principe niet vanwege marktveranderingen of nieuwsmedia. Wel kun je wisselen van broker of fondsbeheerder om kosten of gebruiksgemak te optimaliseren. Minstens de helft van passief beleggen is de beteugeling van de eigen psyche.
Wat als ik voor een kortere termijn (<10 jaar) wil beleggen?
Het is dan meestal af te raden om in aandelen te investeren - je hebt niet de tijd om de markt te laten herstellen bij een dip. Bepaal zelf welk deel van je geld je korter dan 10 jaar nodig hebt (sparen), en welk deel je langer kunt missen (beleggen). Laat je daarin niet sturen door een externe partij die voor jou de verhouding vastlegt (bijv. een kant-en-klare "50% aandelen / 50% obligaties"-portefeuille).
Het heet dan wel 'all world', maar je zit voor ~70% in de VS! Wat als Trump nou dit of dat?
Het principe van market-cap-weging gecombineerd met het recente succes van de VS (met name Big Tech) zorgt ervoor dat de VS zwaar meeweegt in de wereldindex. Strikt genomen is dat geen 'over'vertegenwoordiging: bij market-cap-weging is dat simpelweg hoe de markt op dit moment verdeeld is. De meningen zijn verdeeld of dat gevaarlijk is.
Het is alleen bepaald niet de eerste keer dat men "allerlei rampen" voorzag en de beurs daar vervolgens niet lang last van had. Dit is juist van alle tijden. Er zijn ook argumenten voor een 'home bias' (extra Europa), maar die zijn eerlijk gezegd vrij zwak - Ben Felix heeft hier een verhelderende video over (zie punt 10). En 'home bias' kies je ooit vast voor en daar blijf je dan bij. Je doet het niet halsoverkop omdat je van het nieuws en de situatie in de wereld schrikt, de oplossing daarvoor zit niet in je beleggingsportfolio. Banker on Wheels legt daarnaast goed uit waarom het bewust 'wegtilten' van de VS meestal niet verstandig is (zie punt 10).
Is het niet gevaarlijk dat miljoenen mensen passief zijn gaan beleggen?
Begin eerst met het onderkennen van de selectiviteit in de probleemstelling. Marktbreed investeren is niet nieuw - het bestaat al eeuwen en heeft tot de ontwikkeling van indexen geleid. De grootste fondsen op aarde (hedgefondsen, pensioenfondsen) doen al sinds jaar en dag niks anders dan min of meer breed en marktgewogen investeren; de actieve handelaren zorgen nog steeds voor de prijsvorming. De instroom van particulieren verandert daar weinig aan. Het is eerder een bedreiging voor de bedrijfstak die leeft van de actieve belegger - vandaar de vele reclame en finfluencing voor actiever handelen met de ETF-van-de-week, goud, crypto, CFD's en andere spielerei, want dáár valt nog wat te verdienen. (Ben Felix heeft hier een goede video over: veroorzaakt indexbeleggen een 'bubbel'? - zie punt 10.)
En je komt weer bij een terugkerend punt uit: het is niet moeilijk om een potentieel gevaar aan te wijzen, maar juist wel om met iets beters te komen wat opgeteld minder problemen zou kennen. Er bestaat geen perfecte strategie die geen risico's kent, dat is iets wat je moet accepteren. Je zoekt daarom naar datgene wat ondanks die risico's de beste balans geeft en daarmee kom je automatisch op het simpelweg passief volgen van de hele markt uit.
Leeswijzer
De TS is onderverdeeld in secties om de verschillende facetten en onderwerpen behapbaar te houden.Ben je nieuw met beleggen? Lees dan in elk geval secties 1 t/m 4: wat passief beleggen is, waarom het werkt, hoe je begint en de belangrijkste begrippen en valkuilen. Daarmee kan je uit de voeten; de rest kan later.
Sectie 5 is verdieping voor wie verder wil: indexkeuze, factorbeleggen en het verschil tussen ETF's en beleggingsfondsen. Sectie 6 behandelt belastingen, met aparte stukken voor Nederlanders (dividendlekkage) en Belgen (beurstaks, roerende voorheffing). Sectie 7 gaat over beleggen buiten aandelen, zoals obligaties en geldmarktfondsen. Sectie 8 belicht de risico's, zoals faillissementen.
Staat je vraag er niet tussen? Kijk eerst bij de veelgestelde vragen (sectie 9) en de leestips (sectie 10). Sectie 11 beschrijft waar dit topic wel en niet voor bedoeld is; lees dat ook even door voordat je een vraag/opmerking plaatst.
Gebruikte icoontjes (under construction):
- ✅ Prima keuze voor de passieve belegger
- ❌ Afrader: juist niet doen
- 💡 Extra inzicht of tip
- ⚠️ Valkuil, misvatting of veelgemaakte fout
- 🚩 Rode vlag: mogelijk commercieel belang in het spel
1. Wat is passief beleggen?
Passief beleggen is een strategie waarbij je niet probeert de markt te verslaan, maar de markt bent. In plaats van individuele aandelen te selecteren (stock picking), hopen dat succesvolle landen of sectoren het goed blijven doen of het juiste instapmoment te timen (market timing), volg je een zo breed mogelijk gespreide index.De kernprincipes:
- Geen market timing: Je belegt op vaste momenten (bijv. maandelijks als je salaris binnenkomt), ongeacht de huidige koers of het nieuws.
- Maximale spreiding: Je belegt in de hele wereldmarkt (market cap gewogen) om het risico van individuele landen of sectoren te minimaliseren.
- Lange horizon: Deze strategie is bedoeld voor geld dat je minimaal 10 tot 20 jaar kunt missen.
- Kostenminimalisatie: Elke euro aan kosten is een euro minder rendement. We zoeken naar de goedkoopste groep fondsen en brokers (afgewogen tegen de voor- en nadelen). N.B. dit is wat anders dan de aller-, allergoedkoopste optie kiezen.
2. Waarom passief?
Onderzoek laat herhaaldelijk zien dat het extreem moeilijk is om op lange termijn de markt (gecorrigeerd voor risico) te verslaan. Zelfs professionele fondsbeheerders slagen hier na aftrek van kosten zelden in. Daarnaast biedt passief beleggen rust: je hoeft het nieuws niet te volgen en niet te twijfelen of je wel de juiste aandelen hebt gekocht.Een vraag die vaak terugkomt: waarom zou een brede aandelenmarkt op lange termijn eigenlijk stijgen? Kort gezegd creëren bedrijven reële waarde via winst en herinvestering, en prijst de markt de verwachte toekomstige groei (de vooruitzichten van bedrijven) alvast in de huidige koers in. Een toegankelijke uitleg met grafieken staat in deze forumpresentatie van xiaogi - met name de slides vanaf ca. nummer 30 lichten dit goed toe.
3. Hoe begin je?
Er zijn verschillende manieren om de wereldmarkt te volgen. Een paar dingen om op te letten voor je begint:- Let op de kosten: Een kleine besparing kan door het 'rente op rente effect' al gauw tot een verschil leiden van honderden of zelfs duizenden euro's op de lange termijn.
- Duurzaamheid: Bepaal hoe duurzaam (ESG) je wel of niet wilt gaan.
- Belastingen: In Nederland speelt dividendlekkage, in België speelt beurstaks en roerende voorheffing.
- Gemak: Wil je snel aan de slag zonder kennis te hoeven opdoen, kies dan een "fondsbeheerder" (zoals Meesman of Brand New Day), tegen iets hogere kosten.
- Spreiding: De belangrijkste aandelen van de wereld, of ook de kleinere bedrijven (zie ook "Wat is een index?").
- FOB Vergelijker: Overzicht van aanbieders, met kosten, ESG-uitsluitingen en spreiding; je stelt zelf een portefeuille samen bij een broker. Let op: door de standaardinstelling van minimaal 70% marktkapitalisatie vallen enkele opties weg. (Bevat affiliate links; voor tegengewicht zie de onafhankelijke bronnen in punt 10. De eerdere onafhankelijke tool indexfondsenvergelijken.nl bestaat niet meer.)
- Marketcaps.site: Voor de actuele verhouding tussen World, Emerging Markets en Small Caps (zie ook "Wat is een index?").
3.1 ✅ Populaire keuzes
Een beknopt overzicht - niet op volgorde van voorkeur en geen advies. Voor actuele kosten, ISIN's, dividendlekkage-cijfers en een volledige vergelijking: gebruik de vergelijker in punt 3 en de uitgebreide artikelen van Banker on Wheels en Mr. FOB. Zie ook § 3.4 hoe je andere opties kan vinden. Hieronder vindt je ook de kanttekeningen die je bij andere overzichten minder snel tegenkomt. Technische termen worden in secties 4 en 5 uitgelegd.- Northern Trust via de grootbank (ABN AMRO, ING, Rabobank): dividendlekvrij voor de NL-belegger, automatisch herbeleggen mogelijk, lage kosten bij grotere vermogens; ESG-uitsluiting van zo'n 5% van de markt.
- CARIW (Cardano, v/h Actiam) - tegenhanger van NT, TER ca. 0,11%, dividendlekvrij, klimaatgerichte ("duurzaam") ESG-uitsluitingen (ca. 17%) bij bank én broker. Biedt geen SC-fonds aan.
- VTI + VXUS via opties (alleen IBKR) - erg lage TER va ca. 0,03%, VTI dividendlekvrij; nadeel: grotere bedragen, complexer aanschaffen, en een aandachtspunt rond overlijden (opties ≠ aandelenbezit). Alleen aangeraden voor gevorderden.
- ETF's via een broker: populaire opties:
- World+EM-trackers: o.a. WEBN (0,07%) en VWCE (0,14%).
- World+EM+SC: SPYI (0,17%) en sinds kort VALL/VGLD (0,07%).
⚠️ De TER en Dividendlek zijn niet de enige kostenfactoren in het totaalplaatje. Zie bijvoorbeeld Mr. FOB's Kostenberekening voor een diepgravende berekening. - Populaire brokers in het kort:
- DeGiro - lage transactiekosten (let op de juiste beurs), maar in het verleden enkele malen door de AFM berispt.
- Saxo - Deense broker, recent overgenomen door de Zwitserse private bank J. Safra Sarasin.
- Interactive Brokers (IBKR) - bedient EU-klanten vanuit Ierland; desktop-app niet voor beginners, web-app eenvoudiger maar beperkter.
- Easybroker / Lynx - Nederlandse resellers van IBKR: toegankelijker en bieden een Nederlandse helpdesk, wel iets duurder.
- Fondsbeheerders (gemak, moeilijk om foutjes bij te maken, iets hogere kosten):
- Brand New Day - Modelportefeuille Zeer Offensief - NT World+EM+SC; zelf-balancerend; ook als duurzame variant beschikbaar. Past ook ca. 30-40% valuta-hedging toe op het World fonds. Eigen fondskeuze/verdelingen mogelijk voor iets hogere kosten.
- FitVermogen (NN / Goldman Sachs AM) - 2 enhanced index fondsen, lage kosten, maar strenger ESG → marktdekking slechts ca. 60%.
- Meesman - Aandelen Wereldwijd Totaal - NT World+EM+SC als één fonds, ook als duurzame variant beschikbaar. Geen individuele fondskeuze/verdeling mogelijk. Slechts één verwerkingsmoment per week.
3.2 Onnodige/onhandige/minder verkiesbare opties
- NT NL0011225305 en NL0011515424. Dit waren de originele World en EM van NT, maar zijn in 2025 vervangen door goedkopere varianten. Simpel overzichtje (dank Jer0en):
Oude ISIN
Nieuwe ISIN
NT world
NL0011225305
NL0013654742
NT EM
NL0011515424
NL0014040289
NT SC
NL0013552078
NL0013474307
- Algemeen gesproken: combinaties van losse ETF's/fondsen, indien er een praktischere oplossing van één enkel fonds tegenover staat. Als je toch al World en EM wil nemen, dan is IWDA en een EM fonds onhandiger dan VWCE of WEBN. Wil je toch al SC erbij nemen, dan is VWCE+IUSN weer onhandiger dan SPYI of VALL. Met name vanwege de handmatige herbalancering: de verhoudingen op de markt veranderen constant, je kan dat handmatig nooit bijbenen. Dit geeft altijd een afwijking en elke afwijking geeft een slechtere risico vs rendementsverwachting. De TER is opgeteld doorgaans ook hoger dan van een combinatiefonds.
- VEVE + VFEM: deze combo was een tegenhanger voor VWCE vanwege de beparing op de TER (dit scheelde ca. 0,09 en later 0,07 %.). Nu Vanguard de TER voor VWCE verlaagd heeft naar 0,14% is het voordeel vrijwel weggevallen en staat het genoemde nadeel van een handmatige balancering daar tegenover.
- Dividend-uitkerende/distribuerende fondsen zoals VWRL en WEBG. Zie § 7.1 waarom dividend je niks oplevert, je wil dus altijd de accumulerende versies gebruiken. Specifiek bij VWRL speelt vaak ook mee dat men het "van horen zeggen" heeft, vanuit sociale media, blogs e.d. Op zich fijn dat zo'n bron dan wel de keuze voor een all-world index tracker heeft opgeleverd, maar jammer dat niet duidelijk is gemaakt waarom VWRL dan de onhandige optie is.
- Een specifieker fonds erbij zoals een S&P500- of zelfs Nasdaq-tracker, een sectorfonds zoals semiconductor, edelmetalen, AI en soortgelijke "tilts". Deze zitten eigenlijk zelfs tussen onhandig en afrader in. Je gaat er gegarandeerd mee afwijken van de wereldindex, je gaat daarmee je risico vs rendementsverwachting verlagen, niet verhogen.
De simpele stelregel blijft: als een tilt je een verhoogde risico vs rendementsverwachting kan geven, dan zou iedereen en z'n broer daarin investeren. In de praktijk is het juist het omgekeerde: het is speculeren op het voordeel van de tilt (waarom zou je het anders doen), speculatie komt op de lange termijn gemiddeld slechter uit dan de markt volgen.
N.B. Dit is anders dan een "home bias", maar ook dat vergt een behoorlijke bestudering en is niet iets wat je, met natte vingerwerk, even als een X % erbij klikt. Zie ook sectie 9 en 10 hierover.
3.3 ❌ Afraders
- Beheerd beleggen, vooral bekend bij banken. Zelfs als ze beweren min of meer een index te volgen, gaat er sowieso een laag kosten bovenop om hun schoorsteen te laten roken en je loopt het risico dat je slechter dan de markt presteert.
- Duurdere Indexfondsbeheerders zoals Curvo and UpToMore. Deze lijken hetzelfde aan te bieden als de bekende Meesman en BND, maar zijn nog een slag duurder en vaak minder transparant door verdere versimpeling/maskering. En/of maken het nodeloos complex door weer een "bredere" mix van indexfondsen te nemen wat aantrekkelijker kan lijken maar het tegenovergestelde bereikt; immers de kale wereldindex is al volledig breed gediversifieerd. Als je daar binnen weer losse specifieke fondsen gaat kiezen beperk je juist die diversificatie door selectiviteit.
Daarnaast zijn er ook nog fondsen van Centraal Beheer, die nog meer ESG-uitsluitingen toepassen dan de normale klimaatfondsen, wel richting de 40% en nog eens een actief selectiebeleid kent. Daarmee valt het buiten de scope van van passief indexbeleggen waarbij je probeert dichtbij de wereldmarkt te blijven. - Leveraged ETF's. Deze worden bijvoorbeeld gelabeld/genoemd als "MSCI World 2x" of "Nasdaq 3x" waardoor ze over kunnen komen alsof ze echt 2x of 3x de opbrengst van de index hebben, maar dat is niet zo (was ook te mooi om waar te zijn): ze bieden slechts op dezelfde handelsdag die opbrengst, bedoeld voor daytraders. Na de handelsdag wordt de koers weer gecorrigeerd op de daadwerkelijke index, gelijk aan de normale indextrackers (van de respectievelijke index). Een lange-termijnbelegger heeft er dus niks aan, maar betaalt zich wel blauw aan de veel hogere TER.
- NeoBrokers zoals TradeRepublic, Scalable, Revolut, Bux enzovoort. Deze hebben opvallend gelijke kenmerken:
- Ze gebruiken zeer gelikte apps, gericht op een jong en digital savvy publiek.
- Ze hebben vaak een beroerde klantenservice, meestal uitbesteed en primair met chatbots werkend en andere "drempels" die hinderen om problemen (snel) opgelost te krijgen.
- 🚩 Ze stunten/adverteren met lage prijzen en zeggen 0% commissie/fees te vragen. Het geld moet altijd nog ergens worden verdiend... Bekende constructies:
- Payment for Order Flow (PFOF): sinds 30-06-2026 verboden in Europa. Hierbij kreeg de broker geld/voordeel omdat jouw order naar een specifieke handelsplaats/market maker werd gestuurd, wat kon botsen met "best execution". Trade Republic en Scalable deden dit; bij Revolut en N26 stond het in de voorwaarden. Sinds het verbod verschuift dit naar andere constructies (o.a. quote-driven venues) - Banker on Wheels legt uit wat er nu speelt.
- Handelen via een schaduwbeurs: je hebt geen transparantie of wat je koopt ook echt is wat je zou krijgen (en voor dezelfde prijs) als op de normale beurs. Trade Republic doet dit; Revolut en Bux noemen dit in hun voorwaarden.
- Spread mark-up, FX-opslag, securities lending: andere manieren waarop "gratis" brokers hun geld verdienen. Soms staan ze vermeld in de algemene voorwaarden, maar soms ook niet als men door het ontbreken van een wettelijke verplichting (omdat je intern handelt en niet op een officiële, beschermde beurs) het voor het gemak maar verzwijgt.
- Brokers in discutabele landen als Malta en Cyprus, zoals eToro en Trading212. Als een dergelijke broker failliet gaat, mag je met de Maltese of Cypriotische toezichthouder corresponderen om (wat) geld terug te krijgen. Immers het land van registratie staat garant voor de €20.000 beleggerscompensatie en gaat over de verdere failissementsafhandeling.
- Platforms die handelen leuk en speels maken (pastelkleuren, gamification) om je in andere producten geïnteresseerd te krijgen dan de saaie wereldindexfondsen. Je wijkt dan af van je passieve strategie, en dergelijke producten zijn doorgaans duurder geprijsd. Of lijken too good to be true, zoals enorm renderende bedrijfsobligaties. Die, vanwege hun onofficiële constructie, vaak geen rechtsgeldige claim opleveren mocht het bedrijf failliet gaan.
🚩 Wees in het algemeen sceptisch voor bronnen en "informatieve" websites/youtube fimpjes/podcasts die je van alles willen uitleggen hoe beleggen "écht" werkt. Deze zitten meestal vol met affiliate links, vermelden alleen wat in hun voordeel is en/of dat waar ze voor adverteren. Dit is in wezen marketing en wordt ook wel "finfluencing" genoemd. Het is de moderne variant van beleggingscursussen, -workshops, en dat "experts" bij Harry Mens aanschuiven om de strategie van de week/maand te bespreken.
💡 Een wereldindex-beleggingsstrategie is erg simpel uit te leggen, waar je hooguit 1 filmpje of 1 podcast-aflevering aan kan wijden en klaar is Kees. Daar kan zo'n finfluencer geen brood aan verdienen, dus moeten ze het wel van al het andere hebben. Als je met zo'n bron in zee gaat ben je dus in hun verdienmodel aan het tuinen, niet in wat jou gaat helpen een succesvolle passieve beleggingsportfolio te vormen.
3.4 Hoe kan ik zelf alternatieven vinden?
Zoals aangegeven is de selectie hierboven slechts beknopt, er bestaan meer alternatieven die voor ervaren beleggers potentieel interessant kunnen zijn. Sowieso is het raadzaam om eerst sectie 5 te lezen om te weten in welke richting(en) je wilt zoeken. Voor een beginner wordt zelf op avontuur gaan doorgaans afgeraden.- ETF's: Kijk op JustETF: The best World ETFs, wat een overzicht geeft van de indexen waar je bij all-world beleggen voor kunt kiezen. Men licht ook een beetje de eigenschappen toe. Per index kan je dan weer het overzicht van fondsen vinden die die index tracken. Wat aandachtspunten:
- Staar je niet blind op de TER en kijk goed naar fondsgrootte, fysieke replicatie, ESG-uitsluitingen, land van vestiging e.d.
- Wees ervan bewust dat praktische statistiek, zoals tracking error, niet vermeld wordt
- Beleggingsfondsen: er bestaat helaas geen JustETF-achtige bron hiervoor. Mogelijk dat je met fondszoeker van de bank wat kan vinden, of bijvoorbeeld bij de fondsoverzichten van de individuele aanbieders, zoals VanEck, Northern Trust enzovoort.
- Pas wel op met promotie van deze aanbieders in diverse media. Het is geen toeval dat er medewerkers van Van Eck bij BNR aanschuiven bijvoorbeeld. Hun portfolio kan daardoor eerder in het oog springen, maar het is dan wel aan te raden breder te kijken of het soort fonds niet ergens anders ook te krijgen is.
4. Belangrijke begrippen en waar op te letten
4.1 Begrippen
- Beleggingsfonds/ETF: in de basis een fonds waarbij een belegger geld in kan investeren en de fondsbeheerder er losse beleggingen (zoals aandelen) mee koopt. Zie § 5.2 voor een uitgebreide uitleg.
- Dividend: bedrijven kunnen ervoor kiezen om een deel van hun kapitaal als dividend uit te keren. Voor een beursgenoteerd bedrijf met aandelen, betekent dit dat de marktwaarde navenant daalt en daarmee ook de bijbehorende koers van het aandeel. Zie ook § 7.1.
- Distribuerend/Accumulerend: Een distribuerend fonds keert het dividend uit net als dat bij individuele aandelen gebeurt. Een accumulerend fonds investeert dit direct (en intern) opnieuw. Het is daarmee efficiënter dan vanuit de uitkering van het distribuerende fonds herinvesteren, het geld is dan langer "uit de markt".
- Dividendlekkage (Nederland): ETF's hebben doorgaans een "dividendlek": ze (de fondsbeheerders) houden zelf belasting in en bij uitkering (door je broker) gebeurt dat nog een keer, dat is belasting op belasting. Nederlandse fondsen met FBI-status (fiscale beleggingsinstelling) - zoals die van Northern Trust of Actiam/Cardano - dragen de ingehouden dividendbelasting eenmalig af, zodat jij die volledig kunt verrekenen. Daardoor zijn die fondesen in de praktijk vrijwel dividend-efficiënt. Zie de uitgebreide toelichting in § 7.1.
- Lump Sum vs. DCA: Heb je een groot bedrag? Statistisch levert in één keer inleggen (Lump Sum) in ca. 70% van de gevallen meer op dan gespreid inleggen (DCA), omdat je geld langer 'in de markt' is. DCA kan psychologisch echter rustiger zijn bij een volatiele markt. Zie dit uitgebreide Vanguard-artikel. N.B. dat artikel rekent met cash dat géén rente verdient; parkeer je het geld in de tussentijd op een hoogrenderende spaarrekening of geldmarktfonds, dan is het effectieve verschil navenant kleiner.
- Market Cap-weging: De meeste indexen wegen bedrijven op basis van hun beurswaarde. Hierdoor zit je voor een groot deel (ca. 60-70%) in de VS. Sommige beleggers voegen een 'home bias' (extra Europa) toe om dit te corrigeren, al is dat strikt genomen een actieve keuze.
- Obligaties vs. deposito's: Door de Nederlandse vermogensbelasting (Box 3) zijn obligaties momenteel fiscaal ongunstig. Veel Tweakers kiezen daarom voor deposito's of spaarrekeningen als 'veilig' deel van hun portefeuille. De discussie over vermogensbelasting mag in het daarvoor bestemde topic.
4.2 Valkuilen bij aan- en verkoop
- Zoek een fonds/ETF altijd op met de ISIN, niet met 'NT world' of 'SPYI' - de kans is te groot dat je een soortgelijk maar toch ander fonds vindt. Zowel de FOB Vergelijker als de FOB-artikelen vermelden de ISIN's bij de genoemde fondsen. Je kan ook JustETF.com gebruiken om fondsen eerst op te zoeken.
- Let ook op de valuta. Zelfs een EUR in de naam hoeft niet altijd te betekenen dat de beurstransactie daar ook in gaat plaatsvinden.
- Bij een broker: let op welke beurs en valuta je kiest. Een andere beurs kan hogere transactiekosten met zich meebrengen. Specifiek voor de Kernselectie van DeGiro staat in hun overzicht de beurs vermeld waar de korting geldt (bijv. TradeGate).
- ETF's: gebruik geen market orders. Een limietorder geeft zekerheid dat er niks geks gebeurt. Een praktisch richtpunt is de prijs in het midden van de ask/laat en bid/bied prijzen kiezen, dan wordt het vaak gelijk 'gepakt' door de HFT-bots.
⚠️ Let op: sommige brokers tonen koersen met 15 minuten vertraging - zoek in dat geval een gratis live-feed (DeGiro biedt bijvoorbeeld gratis Euronext Amsterdam-data, IBKR gratis Xetra-data). Een snelle google search op "live price <beursnaam>" is vaak ook voldoende. - ETF's: handel uitsluitend tijdens beurstijden. Meer en meer brokers maken het tegenwoordig mogelijk om net zo makkelijk buiten beurstijden te handelen, daarbij krijg je effectief een directe handel ("over the counter") met doorgaans prijsnadeel. Check even twee keer of de beurs wel echt open is vandaag en er niet een onverwachte vrije dag geldt. 1 mei is een bekende instinker.
- Beleggingsfondsen: check de handelskalender. Omdat beleggingsfondsen doorgaans niets verwerken als een voor hen belangrijke beurs niet open is (of de dag ervoor of erna), kan er behoorlijke vertraging ontstaan. Met name rond langdurige feestdagen zoals de Kerstweek en Chinees Nieuwjaar (bij Emerging Markets). De fondsbeheerders publiceren een kalender waarbij je kan controleren op welke dagen welke fondsen niet verhandeld worden.
4.3 Euro vs. andere valuta
De koers van een ETF of beleggingsfonds is niet afhankelijk van de valuta waarin het wordt aangeboden - de koersen zijn altijd gecorrigeerd via actuele wisselkoersen. Wel betaal je wisselkosten als je cashrekening bij je broker in andere valuta is (doorgaans EUR) dan het fonds (dat bijvoorbeeld in USD genoteerd kan staan).Praktische leidraad: koop altijd in EUR, tenzij je al geld in een andere valuta hebt en dat ook zo geïnvesteerd wilt houden. Stel je hebt uit een arbeidsbetrekking USD ontvangen en wil dat in de verre toekomst uitgeven als USD, dan is het nuttiger om het ook in een USD genoteerd fonds te investeren.
Er bestaan zogeheten hedged fondsen die valutarisico ondervangen, maar die hebben een vaste kostenopslag over de gehele looptijd. In de praktijk wordt hedging niet aangeraden - de kans dat je bij een transactie net zo'n zeldzame fluctuatie treft is kleiner dan het cumulatieve verlies op de hedge-opslag. (Ben Felix heeft hier een video over currency hedging - zie punt 10.)
5. Verdieping
5.1 Wat is een index?
Indexen worden gebruikt door fondsbeheerders om de portfolio van het fonds te bepalen - welke bedrijven erin zitten en hoe zwaar elk bedrijf meetelt.De meeste bekende indexen (zoals de FTSE All World en MSCI ACWI) wegen bedrijven op basis van beurswaarde (market cap): koers per aandeel × aantal uitstaande aandelen. Dat is simpel, transparant en goedkoop om te volgen. Betekent dat market cap altijd de beste keuze is voor de toekomst? Nee. Daarom wordt er ook geëxperimenteerd met factorbeleggen: je stuurt dan op kenmerken als waarde (goedkoop), kwaliteit, momentum of lage volatiliteit. De catch: een factorpremie kan zich tussendoor 10 tot 20 jaar niet laten zien en zo lang achterblijven bij een gewone market cap-index (langer dan ~20 jaar is tot nu toe niet voorgekomen, en zelden blijven álle premies tegelijk weg). Heb je dat geduld niet, dan loop je het risico op een verkeerd moment in te stappen.
Door middel van die market cap weging worden bedrijven geclassificeerd in drie groepen: Large Cap, Mid Cap en Small Cap. De exacte drempelwaardes verschillen per indexaanbieder, maar komt neer op ca. 90% van de wereldmarkt bij FTSE en 85% bij MSCI als Large + Mid Cap. De "rest" is dan Small Cap.
5.2 Welke index wordt aangeraden?
Als je het simpel en breed wilt houden, kom je meestal uit bij "all-world" indexen van MSCI of FTSE. Dat volgt de wereldwijde aandelenmarkt zonder dat je zelf hoeft te kiezen voor land A of sector B. De wereldmarkt is opgedeeld in drie hoofdgroepen:- Developed Markets (World): Ca. 23-26 landen (afhankelijk van de index). De volwassen, geheel open en stabielere markten.
- Emerging Markets (EM): Landen die nog niet aan alle criteria voor "developed" voldoen, bijv. door markttoegang, regelgeving of overheidsinvloed. China is een bekend voorbeeld. EM is niet hetzelfde als "ontwikkelingsland" - sommige landen (zoals Zuid-Korea) worden door sommige indexaanbieders nog als EM ingedeeld.
- Small Caps (SC): Kleinere bedrijven die buiten de standaard "large/mid cap"-indexen vallen. Niet te verwarren met factorbeleggen (zoals Small Cap Value).
- Alleen World
- World + EM, ook wel "All-World" genoemd
- World + EM + SC, ook wel "All-Cap" genoemd
- EM en SC zijn niet per definitie slecht voor rendement; ze hebben historisch alleen vaker periodes gehad waarin ze achterbleven op Developed Markets. In de recente tijd is dit weer omgedraaid. Omdat je niet weet wat de toekomst gaat brengen is het zinloos om historisch rendement mee te laten wegen in de afweging.
- Alleen op World leunen is niet automatisch veiliger/stabieler: er bestaat geen muur of blokkade dat geld enkel alleen binnen World houdt; mochten dus een of meer landen in EM flink groeien, dan mis je die groei als je alleen World aanhoudt. Met nog het risico dat World daarbij krimpt, zonder dat je dat later gecompenseerd krijgt.
- Geen van de drie hebben omgekeerd weer meer groeipotentie, met name bij EM (door "emerging") en bij SC (verwarring met Small Cap Value, zie § 5.4) kan mogelijk die indruk ontstaan. Vergeet ook niet: als iets meer betrouwbare groeipotentie had, dan zou iedereen daarin investeren, lekker makkelijk. Dat bestaat per definitie dus al niet.
- Dat de indexen vandaag verdeeld zijn in een bepaalde verhouding, bijvoorbeeld 80-10-10, betekent niet dat dit "dus" de vaste verdeling is voor je toekomstige lange termijninvestering. Zolang je ofwel een herbalancerend fonds gebruikt (meest populaire optie) of zelf maar correct herbalanceert, volg je de daadwerkelijke verschuivingen op de wereldmarkt.
5.3 Waarom kiezen veel fondsen voor World + EM en niet ook SC?
Small Caps zijn duurder om te volgen: duizenden extra aandelen, meer handel en meer administratie. Kleine aandelen zijn bovendien minder liquide, wat de handelskosten verder opdrijft. Veel populaire fondsen houden het daarom bij World + EM. Dat is ook precies wat de standaardindexen (MSCI ACWI, FTSE All-World) omvatten. Wie small caps wil meenemen, komt uit bij de bredere varianten (MSCI ACWI IMI, FTSE Global All Cap).Sommige beleggers zien SC daarnaast als het minder volwassen deel van de markt: ze worden vaak door minder analisten gevolgd, krijgen minder aandacht van institutionele beleggers en hebben soms een minder uitgebreide governance-structuur. Op sommige kleinere beurssegmenten kunnen bovendien de noterings- en rapportage-eisen minder streng zijn dan op de hoofdbeurs.
Daar staat tegenover dat SC een wezenlijk deel van de markt vormen: grofweg 10-15% van de wereldwijde marktkapitalisatie. Wie ze weglaat, wijkt dus per definitie stevig af van de wereldmarkt als geheel. Steeds meer aanbieders nemen ze daarom wél mee, of bieden er in elk geval een aparte tracker voor aan.
💡 De term "All-World", die in de praktijk neerkomt op World + EM is dus eigenlijk niet juist, men bedoelt slechts "All-World Mid+Large Cap". Indexproviders noemen de volledige World+EM+SC combo bijvoorbeeld "Total World" of "All-World All-Cap" of "All Country Investible Market". Duidelijker wordt het er in ieder geval niet op.
5.4 Factorbeleggen, SC Value en Equal weight-indices
Factorbeleggen (ook wel "smart beta") is passief beleggen met een bewuste tilt: je volgt nog steeds een index volgens vaste regels, maar geeft aandelen met bepaalde kenmerken ("factoren") extra gewicht. Kenmerken waarvan uitgebreid academisch onderzoek laat zien dat ze historisch samenhangen met een hogere verwachte langetermijnopbrengst. Over de precieze verklaring bestaat niet altijd consensus: soms wordt die toegeschreven aan extra risico, soms aan gedrags- of markteffecten. Bekende factoren zijn Size (nog klein), Value (goedkoop), Quality/Profitability (winstgevend), Momentum (recente stijgers) en Low Volatility (koersstabiel).Een gevestigde factorbelegging als lange termijn tegenhanger van Market Cap Weighted is Small Cap Value (SCV): de combinatie van Size en Value vanwege:
- de combinatie van Size en Value blijkt historisch robuuster dan de Size-factor alleen
- aandelen die goedkoop zijn ten opzichte van boekhoudkundige maatstaven zoals winst of boekwaarde, hebben een hogere verwachte return dan "dure" groeiaandelen.
Equal weight is een derde, minder bekende methodiek. Elk aandeel krijgt exact hetzelfde gewicht (1/N), ongeacht beurswaarde. Daardoor krijgen kleinere bedrijven automatisch relatief meer gewicht dan in een market-cap-index, terwijl grote bedrijven juist worden teruggebracht. Bij elke periodieke herweging wordt die gelijke verdeling opnieuw hersteld: winnaars worden deels verkocht en achterblijvers juist bijgekocht ("afromen"). In de praktijk beperken wereldwijde equal-weight-fondsen het aantal opgenomen bedrijven echter vaak fors om de hogere handelskosten beheersbaar te houden, waardoor er alsnog een selectie op Size ontstaat (large cap only).
Vergelijking van de drie methodieken:
| Aspect | All-world index | Factorbeleggen (bijv. SC Value) | Equal weight |
|---|---|---|---|
| Doel | De hele wereldmarkt volgen, geen actieve keuzes | Specifieke, wetenschappelijk onderbouwde risicopremie vangen | Concentratierisico in een handvol megacaps vermijden |
| Weging | Marktkapitalisatie, continu meebewegend met de markt | Marktkapitalisatie binnen een gefilterde subset (op | Vast 1/N voor elk aandeel, losgekoppeld van beurswaarde |
| Universe | Duizenden aandelen, vrijwel de hele beursgenoteerde wereld | Subset van de brede index die aan de factorcriteria | Vaak veel kleiner: VanEck Global Equal Weight volgt maar ~250 aandelen (!) |
| Schaling winnaars | Gewicht groeit onbegrensd automatisch mee, puur buy-and-hold (enige rem: wettelijke spreidingsregels zoals UCITS 5/10/40, bij een wereldindex zelden in zicht) | Gewicht groeit mee binnen de subset, tot het aandeel bij herbalancering uit de categorie valt (niet meer "value") - het groeit zich uit de strategie | Geen: bij elke herweging terug naar 1/N, hoe hard een aandeel ook groeit. Wat buiten de top-N valt doet niet mee, inclusief alle groei, tot eventuele toelating t.z.t. |
| Onderbouwing | Marktrendement per definitie; decennia academische onderbouwing | Factorpremies zijn goed gedocumenteerd, maar kunnen 10-20 jaar wegblijven | Geen consensus over structurele premie; vooral mechanische herweging met impliciete size-tilt[ |
| Kosten & turnover | Laagst: nauwelijks handelen nodig | Hoger: herbalanceren bij wijzigende factor-scores | Hoogst: elke herweging (vaak per kwartaal) winnaars verkopen en verliezers bijkopen |
| Belangrijkste risico | Concentratie in wat nu al dominant is (VS, Big Tech), al staat dit niet vast (slechts status quo) | Premie kan zich decennialang niet tonen; pech qua instap- en uitstapmoment | Minder gespreid dan de naam doet vermoeden; kan jaren- tot decennialang achterblijven op market-cap |
Bij equal weight ontbreekt die automatische opschaling: bij elke herweging wordt elk aandeel weer teruggebracht naar 1/N, waardoor winnaars structureel worden afgeroomd en achterblijvers worden bijgekocht. In theorie kan een equal-weight index duizenden aandelen bevatten, maar in de praktijk beperken wereldwijde ETF's het universum vaak om de hogere handelskosten beheersbaar te houden. De momenteel beschikbare wereldwijde equal-weight ETF van VanEck volgt bijvoorbeeld circa 250 aandelen.
Daardoor heeft de strategie niet alleen een equal-weight-karakter, maar ook een selectie-effect: bedrijven buiten die selectie dragen pas bij aan je rendement nadat ze eventueel zijn opgenomen. De volledige opmars van bedrijven die zich buiten de selectie ontwikkelen tot toekomstige wereldspelers gaat daarmee volledig aan je voorbij. Juist bij een selectie van ongeveer 250 aandelen zullen daar achteraf onvermijdelijk veel gemiste boten tussen zitten. Een SCV fonds doet dan in wezen het omgekeerde, omdat die volledig richt op die kant van de markt en die vervolgens wel breed afdekt en de schaling meepakt.
5.5 Waarom niet alleen de S&P 500? (en "Warren Buffett zei dat toch")
Omdat je bij het segmenteren naar een specifieke economie, sector of groep het risico enorm vergroot dat je op het verkeerde paard wedt - zelfs al is dat nu de meest succesvolle van alle paarden.Wat betreft Buffett: die is in de eerste plaats rijk geworden door rijke ouders te hebben en vervolgens, samen met Charlie Munger, een getalenteerd angel investor in private equity te worden. Niet op de beurs dus. Voor diegenen die in de geschiedenis geïnteresseerd zijn is het aan te raden de "Charlie Munger press conference" video's op youtube op te zoeken, daar legt hij uit hoe ze te werk gingen om, in wezen als factorbeleggers, zelf bedrijven uit te kiezen voor angel investing.
Daarnaast gaf hij het advies "koop gewoon de S&P500" aan Amerikanen, die al op hun eigen economisch voetstuk leven; voor hen is 100% in de eigen economie beleggen minder onlogisch (en zelfs te beargumenteren als verkiesbaar). Voor een Europeaan is dat niet automatisch toepasbaar - wat zou die eraan hebben om 100% op één externe economie op een ander continent te gokken?
Een bekend argument is nog "maar de S&P500 bedrijven opereren ook voor een groot deel buiten de VS". Dat is waar, maar niet universeel noch de hoofdfactor, het overgrote deel van hun resultaat is gewoon binnenlands. Hoe dan ook is het een raar soort cirkelredenatie. Als je wil investeren in datgene wat ook buiten de VS opereert, waarom zou je dan niet gewoon de wereldindex nemen, dan heb je allebei (succesvolle VS maar ook alles erbuiten)? Bij de S&P500 ben je geheel afhankelijk van je hoopvolle aanname dat ze niet voor de wereldindex onder zullen doen. Alle groei buiten die bedrijven loop je automatisch mis. Waarom zou je dat willen.
Een ander detail dat vaak wordt weggelaten: de S&P 500 is geen geheel passieve index. Men beslist nog steeds actief wat wel en niet wordt toegelaten, mede op basis van eigen visie. Tesla is hierom erg lang buiten de index gehouden, wat ook veel rendement heeft weggehouden. Als je strategie écht 100% VS zou zijn, dan is een algemene, passieve VS-index zoals CRSP US Total Market een logischere optie. Dat social media en de koffiecorner het tóch steeds over de S&P 500 hebben, zou al te denken moeten geven.
De wedervraag bij elke "index A/B/C deed het veel beter" blijft: hoe weet je dat die dat zal blíjven doen? Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Met een wereldindex spreid je je kansen en maak je geen actieve keuze voor één economie.
5.6 Waarom niet in een ander land/sector/continent extra investeren?
Je ziet dan met dezelfde vraag als in de laatste alinea van 5.5. Hoe weet je dat dat een betrouwbaar voordeel op gaat leveren, en waarom is er niet al een fonds dat dit al doet (wetende dat er al altijd slimmere economen, analisten en fondsbeheerders zullen bestaan dan wij zelf) en laat zien dat dit op de lange termijn werkt?Er speelt nog een ander aspect: wat je effectief doet met de wereldmarkt afkaarten is in wezen investeren in het concept "aandelen" in het algemeen. Je lift mee op de groei waar dan ook, zolang het geld maar in aandelen ergens blijft zitten. Daarmee compenseer je dus ook het risico dat land X, industrie Y, hoogvlieger Z weer een krimp doormaakt, wat wel eens gebeurt, want dan gaat het geld meestal niet uit aandelen als geheel, het gaat van die X, Y of Z naar een andere bestemming die men als alternatieve investering met meer potentie ziet. Zolang dat maar gebeurt, zit je als passief belegger dus goed "voorgesorteerd", immers je profiteert in al die gevallen van die groei
5.7 Wat is het verschil tussen ETF's en beleggingsfondsen?
Het belangrijkste verschil is hoe je ze koopt en verkoopt, niet wat erin zit. Een veelgemaakte denkfout: ETF = passief en beleggingsfonds = actief. Dat klopt niet - er bestaan actieve ETF's en passieve beleggingsfondsen. In dit topic hebben we het uitsluitend over passieve indextrackers.ETF's:
- Verhandelbaarheid: de hele beursdag verhandelbaar
- Prijs: schommelt gedurende de dag, kan effecten meemaken die afwijking geven van de intrinsieke waarde
- Fractioneel kopen: in principe niet (soms wel intern via de broker). Dit betekent plat gezegd dat als de ETF 200 euro kost, je met 500 euro inleg er maar 2 kan kopen. De 100 euro "wisselgeld" blijft onbelegd.
- Foutgevoeligheid: meer (opletten welke beurs, valuta, ordertype)
- Kosten: vaak iets lager door marktconcurrentie
- Dividendlekkage: vaak ca. 0,24-0,30% [u]extra[/u] (NL-ETF's zoals VanEck en swap-ETF's kunnen lekvrij zijn, maar is niet automatisch zo)
- Verwerkingstijd: zeer snel (tijdens geopende beurs)*
- Verhandelbaarheid: één koers per dag (na sluiting), dit heet het "afslagmoment"
- Prijs: NAV - de exacte waarde van de onderliggende beleggingen
- Fractioneel kopen: standaard, tot ver achter de komma
- Foutgevoeligheid: minder (bedrag invoeren volstaat)
- Kosten: doorgaans iets hoger, maar niet per se. The devil is in the details
- Dividendlekkage: bij NL-fondsen (FBI-status) praktisch verwaarloosbaar
- Verwerkingstijd: trager; meestal 2-3 dagen, soms langer bij fondsbeheerdrs
* De verwerkingstijd op de beurs is weliswaar zeer kort; de tijd totdat je het geld op je normale rekening hebt kan nog steeds langer zijn, indien de broker geen instant payments aanbiedt. Reken dan alsnog met 1 dag extra vertraging. Of probeer het een keer uit zodat je weet hoe lang het praktisch duurt.
5.8 Duurzaam (ESG) passief beleggen
Je kunt beleggen in fondsen die bedrijven uitsluiten op basis van ESG-regels (Environment, Social, Governance). Simpel gezegd "verantwoord beleid". Je volgt dan niet meer de hele markt en bent iets minder gespreid. Het verwachte rendement van ESG-beleggen is doorgaans wat lager (minder spreiding, iets meer kosten). Het gerealiseerde rendement was de afgelopen jaren juist vaak hoger - maar dat drukt het toekomstige verwachte rendement eerder verder omlaag (hogere waarderingen nu). Meer hierover in de gids van Banker on Wheels, in een video van Ben Felix (zie punt 10), en in een artikel van Financieel Onafhankelijk Blog.Fondsen in Europa moeten vermelden aan welk SFDR-artikel ze voldoen:
- Artikel 6: Geen specifieke ESG-doelstelling
- Artikel 8 ("lichtgroen"): Valt binnen de criteria van ethisch, verantwoordelijk en/of sociale bedrijfsvoering. Dit sluit praktisch zo'n 4-5% van de markt uit, met name in de defensie-sector, maar bijvoorbeeld ook de gokindustrie.
- Artikel 9 ("donkergroen"): Heeft een duurzaam beleggingsdoel, met name klimaatgericht. Dat sluit praktisch zo'n 15-20% van de markt uit. Er bestaan ook fondsen met nog zwaardere uitsluitingscriteria, zoals toegepast door FitVermogen.
6. Belastingen
6.1 🇳🇱 Dividendlekkage - relevant voor Nederlanders
Dividendlekkage is in Nederland grotendeels te voorkomen, maar in België niet.Directe aandelen - het idee erachter. Stel je koopt Amerikaanse aandelen bij een broker. De VS houdt standaard 30% dividendbelasting in, maar met een W8-BEN-formulier gaat dat tarief naar 15% (het verdragstarief). De broker draagt die 15% voor je af, en omdat je die al betaald hebt, mag je hem bij je aangifte inkomstenbelasting verrekening - je moet enkel Box 3-belasting betalen (zie 6.4). Bij Nederlandse aandelen werkt het vergelijkbaar, maar is het tarief al 15% én is de Nederlandse dividendbelasting een voorheffing: die staat los van Box 3 en krijg je altijd volledig terug. De Belastingdienst dicht het lek dus al voor je.
Een buitenlandse ETF (bijv. VWCE van Vanguard, Iers). Hier zit het lek dieper. De onderliggende bronbelasting (bijv. van de VS) wordt binnen het fonds betaald en verschijnt níet op jouw broker-overzicht. Je bent wél deelnemer in het fonds, maar het Ierse dividendbelastingtarief richting jou is 0% - er valt dus niets te verrekenen in je aangifte. De bronbelasting die in het fonds is blijven hangen, ben je kwijt. Dat geldt ongeacht of de ETF accumulerend of distribuerend is. Het lek zit namelijk tussen het land van origine van het aandeel dat uitkeert (VS bijvoorbeeld) en het land waar de ETF in geregistreerd is (Ierland bijvoorbeeld). De accumulattie/distributie vindt plaatst tussen de ETF en jouw broker, een stap verder dus.
Nederlandse FBI-fondsen. Fondsen met de status fiscale beleggingsinstelling (FBI) - zoals die van Northern Trust of Actiam/Cardano - houden bij uitkering aan jou 15% Nederlandse dividendbelasting in en dragen die af. Díe 15% kun jij vervolgens weer verrekenen of terugkrijgen, waardoor de Belastingdienst het lek opnieuw voor je dicht. In de praktijk zijn deze fondsen daardoor vrijwel volledig dividend-efficiënt. Er blijft nog wel wat marginale restlekkage, vooral bij Emerging Markets, omdat Nederland met sommige landen geen of een ongunstig verdrag heeft.
⚠️ Het is niet zo dat een Nederlands fonds automatisch de FBI-status heeft. Dat kan voor de hand liggen, maar is geen gegeven en kan niet vanuit gegaan worden.
Zie ook het uitgebreide artikel van Gerben op het Mr FOB-blog: wat is dividendlekkage.
Hoeveel scheelt het?
gerbenvl heeft jaarverslagen van fondsaanbieders geanalyseerd (geactualiseerd voorjaar 2026); die cijfers zitten in de FOB Vergelijker. Voor een buitenlandse wereld-ETF loopt de lekkage in de orde van ~0,24-0,30% per jaar; Nederlandse FBI-fondsen zijn zoals gezegd praktisch lekvrij. Het exacte verschil hangt af van het fonds en van het uitgekeerde dividend per jaar.
6.2 🇧🇪 Beurstaks (TOB) - relevant voor Belgen
In België betaal je belasting over het kopen en verkopen van financiële instrumenten. Bij ETF's kost dit doorgaans 0,12-1,32% bij aankoop én verkoop. Er zit een tariefsverschil tussen accumulerende en distribuerende ETF's - van distribuerende ETF's is het TOB-tarief lager, maar je betaalt er vervolgens 30% roerende voorheffing over het dividend, wat op lange termijn zwaarder weegt. Curvo heeft hier een mooi artikel over (🚩 let wel op dat Curvo een duurdere fondsaanbieder is en o.a. in de conclusie diens eigen product aanraadt).6.3 🇧🇪 Roerende voorheffing (RV) - relevant voor Belgen
De roerende voorheffing is een belasting van 30% over elk dividend of rente dat je ontvangt. Bij een accumulerende ETF is deze niet van toepassing.6.4 🇳🇱 Vermogensrendementsheffing (Box 3)
In Nederland wordt belegd vermogen meegeteld voor de Vermogensrendementsheffing (VRH) in Box 3. Hier wordt vermogen in beginsel belast op basis van een forfaitair (fictief) rendement. Voor beleggingen ligt dat forfaitaire rendement rond de 6% (het exacte percentage wordt jaarlijks vastgesteld). Over dat forfaitaire rendement betaal je ca. 36% belasting. Je betaalt dus niet 6% belasting over je vermogen, maar 36% over dat berekende rendement van 6% (= 2,16%)Ook is er een bedrag waaronder het vermogen vrijgesteld is van deze belasting. Het is dus niet zo dat je over € 1000 belegd geld gelijk al belasting betaalt; de laatste jaren was dit "heffingsvrij vermogen" rond de € 57.000.
Simpel voorbeeld: € 100.000 belegd vermogen = € 43.000 belast vermogen (de heffingsvrije som gaat er vanaf). Daarvan 6% = € 2580 fictief rendement. Daar weer 36% van = € 928.80 en dit is de VRH die je betaalt. Effectief 0,93% van het vermogen van dit voorbeeld.
Is je werkelijke rendement lager dan het forfaitaire rendement van 6%, dan kan je gebruikmaken van de "tegenbewijsregeling" en verzoeken om belasting over het werkelijke rendement. Daarvoor moet je je werkelijke rendement kunnen onderbouwen met bijvoorbeeld jaaroverzichten van je bank of broker. Als het werkelijke rendement volgens de fiscale regels nihil of negatief is, kan de verschuldigde belasting ook uitkomen op € 0.
Je bent dus niet verplicht belasting te betalen over een hoger fictief rendement zolang je kunt aantonen dat je werkelijke rendement lager was. Is je werkelijke rendement juist hoger dan het forfaitaire rendement, dan blijft het forfaitaire systeem van toepassing. In jouw voordeel, maar dat is gewoon toegestaan (en de bedoeling). Het is geen ontduiking of iets dergelijks om dan "stil te blijven" dat je bijvoorbeeld 10% hebt behaald. De forfaitaire 6% was al gekozen met het oog op het gemiddelde over de lange termijn.
💡Als je een fiscaal partnerschap hebt verdubbelt zelfs je heffingsvrije vermogen. Jullie mogen dan zelf bepalen hoe jullie het vermogen van beiden in de aangiftes opgeeft. Het kan voordeliger zijn om dit zo te verdelen dat het bij elk rond of onder de heffingsvrije grens uitkomt en er zo weinig tot geen belasting hoeft te worden betaald.
Er wordt op dit moment (2026) gewerkt aan een nieuw Box 3-stelsel op basis van het werkelijke rendement, maar wanneer dat definitief ingaat en de precieze uitwerking staan nog niet vast.
Zie het bestemde topic Vermogensrendementheffing 2.0 deel 2 voor meer informatie. Discussies over de ontwikkeling hiervan, de politieke andere diepgaande aspecten kunnen beter in dat topic gevoerd worden.
6.5 🇳🇱 Beleggen in een BV
Beleggen in een BV verloopt fiscaal via de vennootschapsbelasting en uiteindelijk via Box 2 wanneer winsten (aan jou) worden uitgekeerd. Dit kan goedkoper zijn dan op de "normale" manier via Box 3 en dus interessant zijn bij grotere vermogens. Er is echter geen vast kantelpunt/richtgetal te noemen, omdat het sterk afhangt van aspecten zoals of en wanneer je de winsten wilt uitkeren en of je de boekhouding zelf uitvoert of uitbesteedt.Met het oog op de mogelijke wijzigingen in Box 3 kan dit ook al eerder interessant worden; houdt het dus in de gaten!
Zie het bestemde topic Oriëntatie] Beleggen & Sparen via een B.V. voor meer informatie.
7. Beleggen in iets anders dan de wereldindex
7.1 Dividendfondsen
Dividend wordt ook wel een sigaar uit eigen doos genoemd: de koers van het aandeel daalt navenant bij uitkering. Er komt nergens extra geld vandaan, het is geen 'kado'/vergoeding omdat je in een bedrijf hebt geinvesteerd of iets dergelijks - het is een verschuiving van beurswaarde naar cash. Niet anders dan wanneer de broker je opbelt "beste klant, we hebben vandaag 10% van je fondsbelegging verkocht en je krijgt het cash op je rekening, veel plezier ermee". Het geld is dan uit de markt en jij mag het weer terug erin gaan beleggen.Zie ook de Ben Felix video: The Irrelevance Of Dividends.
De reden waarom er fondsen as "Dividend Aristocrats" en "High Dividend Yield" bestaan is omdat in sommige landen, zoals de VS, het fiscaal gunstiger uitpakt als er via dividend winst "weglekt" richting cash. Veel pensionado's gebruiken dit voor hun beleggingspensioen en nemen de nadelen voor lief (zoals een zeer selectieve fondselectie, puur op hun dividenduitkering, wat dus flink uit de pas zal lopen t.o.v. de wereldindex).
Voor Nederland belastingbetalers, waar dividend en gerealiseerd rendement gelijkwaardig worden belast, heeft het kiezen voor dividendfondsen geen toegevoegde waarde en kent wel o.a. het genoemde nadeel.
🚩 Sommige bronnen beweren dat dat soort fondsen een "lager risico" hebben e.d. lokkertjes als een soort hedge tegenover een klassieke "risicovolle" aandelenbelegging. Dit is schijn en correlatief op z'n best. Niemand die je ook maar iets kan garanderen over hoe High Dividend fondsen zich in de toekomst gedragen (wie dat beweert zuigt het uit de duim), maar je weet wel 100% zeker dat het slechts een selectie is die puur leunt op de keuze van de directie om veel dividend uit te keren. Wat, zoals al wordt aangegeven, een sigaar uit de eigen doos is voor een belegger.
7.2 Obligaties
Obligaties zitten qua risicoprofiel tussen sparen/deposito's en aandelen in. Eén belangrijk verschil met sparen: obligaties hebben marktrisico dat een spaarrekening of deposito niet heeft.- Marktrisico: als de rente stijgt, daalt de koers van bestaande obligaties, waardoor je (tussentijds) negatief rendement kunt draaien. Het klassieke wip-effect met aandelen (één omhoog, ander omlaag) is recentelijk weggevallen (zie 2022).
- Fiscaal (nu): voor een Nederlandse particulier in box 3 zijn obligaties op dit moment ongunstig - maar dat speelt vooral als je boven de vrijstelling zit én je je niet op werkelijk rendement laat belasten. Verandert box 3, dan worden obligaties mogelijk weer interessanter.
- Rendement: het verwachte rendement ligt doorgaans boven spaargeld, en anders dan een deposito zijn obligaties dagelijks verhandelbaar. Maar dit zijn geldmarktfondsen ook, zie volgende paragraaf.
🚩 Blijf wel alert op het verdienmodel bij brokers en finfluencers: als een 'bron' vooral obligaties en bijvoorbeeld vastgoed aanprijst 'om te diversificeren' (en niks over sparen/deposito's zegt), schuilt daar niet zelden een verdienmodel achter. Ze verdienen immers het meest aan je als jij met al je geld op een manier bij ze blijft, niet als je een deel erbuiten brengt bij een spaarbank.
7.3 Geldmarktfondsen
Geldmarktfondsen parkeren geld bij een grote financiële instelling zoals een centrale bank om kortetermijnrente te ontvangen.Voordelen:
- je ontvangt direct de kortetermijnrente, er is geen "uitkering" na verloop van tijd of iets dergelijks, het fonds stijgt dagelijks met de rente mee
- geen marktrisico
- geen aparte spaarrekening nodig buiten je beleggingsrekening
- valt nog steeds onder het hoge VRH-tarief
- werken vaak synthetisch (via swaps, theoretisch meer risico)
- kan en zal direct negatief renderen als de geldmarktrente onder 0% daalt; spaarrekeningen worden meestal nog op/rond de 0 % gehouden in zo'n scenario
Zie voor meer informatie het topic Goedkoopste manier voor geldmarktfonds.
8. Wat als het misgaat?
8.1 Wat als de broker failliet gaat?
Vanuit EU-wetgeving is elke beleggingsinstelling verplicht de beleggingen van hun klanten in een bewaarfirma of -depot onder te brengen. Een aparte BV of soortgelijks die losstaat van de rechtsvorm van de broker zelf. In het Engels vaak een custody firm of custodian genoemd. Dit is effectief de bescherming tegen een faillissement: omdat daarbij de eigen rechtsvorm van de broker zelf en diens bezittingen onder vallen, blijft de bewaarfirma, en dus de beleggingen, "buiten schot".Binnen de EU bestaan er ook bepaalde "noodpotjes", waar de centrale banken garant voor staan. Voor vrij geld bij een bank (vaak "spaargeld" genoemd) is dit het Depositogarantiestelsel, wat uitkeert tot € 100.000. Bij beleggersfirma's is die de Beleggerscompensatie, wat slechts tot € 20.000 beschermt. Dat lijkt oneerlijk en/of risicovoller, maar zie de vorige alinea: in tegenstelling tot een (spaar)bank zijn de beleggingen al veiliggesteld. Waar bestaat de compensatie dan wel voor? Voor vrij geld dat je op de rekening bij de broker had staan. Niet je beleggingen.
Daarom is het aan te raden om niet meer dan € 20.000 euro op een vrije rekening bij de broker te laten staan en de rest in "een" belegging te stoppen (bijv. een geldmarktfonds als veilige "parkeerplaats", zie § 7.3) ofwel naar een spaarrekening te verplaatsen. Bij grote overboekingen is het dus ook raadzaam dit in tranches van € 20.000 te doen, zodat als de boel net op dat moment op de fles gaat, je steeds toch volledig gedekt bent.
💡 Het kan zo zijn dat de broker een bank gebruikt om het vrije geld te “stallen”, dit keert dan vaak ook een redelijk marktconforme rente uit. Dan is dat geld mogelijk wel onder het Depositogarantiestelsel gedekt, maar dat moet je wel goed checken in de kleine lettertjes. Soms gebruikt men (deels) geldmarktfondsen en dan gaat de vlieger niet op. Alleen geldt dan weer de basis dat beleggingen automatisch in een bewaarfirma worden ondergebracht.
Wat betreft je beleggingen hoort er, zolang de broker niks 'geks' doet, dus nooit wat mee aan de hand te zijn. In het ergste geval moet je slechts lang wachten totdat de curator het bewaardepot laat uitkeren. Dat gezegd hebbende, het valt nooit uit te sluiten dat er schimmige zaken gebeuren die pas na afloop aan het licht komen. Daarom is het alsnog raadzaam met bekende bedrijven in zee te gaan, bij voorkeur binnen eigen landsgrenzen en/of in respectabele landen (Duitsland, Ierland) en niet aan de rand van het continent of verder weg.
Veel fondsbeheerders, zoals bijvoorbeeld Meesman, zijn technisch gezien geen beleggingsinstelling en vallen daardoor niet onder het compensatiestelsel, maar wel onder dezelfde wetgeving en het toezicht van de AFM qua bewaardepot. Ze hebben dan ook geen vrije rekening, maar beleggen direct je geld in de fondsen naar keuze, en bij verkoop keren ze direct uit naar je tegenrekening.
8.2 Wat als ik problemen met mijn broker krijg?
Terwijl faillissement en soortgelijke drama's vaak veel meer overdenkingen krijgen, is de kans een tienvoud groter dat je tegen praktischere problemen oploopt die dezelfde impact kunnen hebben. Een mogelijk probleem is een conflict met de broker, zoals door een administratieve fout, ten onrechte als verdacht aangemerkt worden (anti-witwas, terrorisme), of zelfs een hack. Je bent dan meestal overgeleverd aan de klantenservice en laat die nou net niet overal even praktisch en toereikend zijn. Met name neobrokers als TradeRepublic zijn hier berucht om.⚠️ Bedenk je een tweede keer voordat je voor de goedkoopste van de goedkoopste kiest en/of puur kijkt naar hoe leuk en vlot hun app is. Als de spreekwoordelijke pl.. uitbreekt ben je maar wat blij als je bij een suffe ouderwetse broker zit, met een kantoor waar men de telefoon persoonlijk opneemt en brieven leest en beantwoordt.
Als je er met je broker niet uitkomt kan je vervolgstappen ondernemen:
🇳🇱 Eerst het Kifid inschakelen voor klachtafhandeling, Nederlandse firma's moeten hierbij aangesloten zijn en meewerken. Het kan echter zijn dat Kifid een niet-bindend oordeel uitgeeft (dit gaat doorgaans in overleg) en de instelling dat naast zich neerlegt (gebeurt niet vaak maar is mogelijk). Dan rest niks anders dan via de civiele rechter verder gaan. Logischerwijs zal iets eenvoudigs en onschuldigs niet snel zover komen. Omgekeerd is het wel zo dat een bindende uitspraak de mogelijkheid tot rechtsgang uitsluit.
🇧🇪 Eerst Ombudsfin inschakelen voor klachtafhandeling; Belgische firma's moeten hierbij aangesloten zijn en meewerken. Ombudsfin geeft echter altijd een niet-bindend advies dat de instelling naast zich neer kan leggen. Hoewel dit in de praktijk niet vaak gebeurt vanwege reputatieschade, is het wettelijk wel mogelijk. In dat geval rest niets anders dan via de rechtbank van eerste aanleg of de ondernemingsrechtbank verder te gaan. Logischerwijs zal een eenvoudig geschil niet snel zover komen.
Verder kan je ook een klacht indienen bij de 🇳🇱 ACM / 🇧🇪 FSMA, die gaan echter niet in op individuele gevallen, maar als ze meer klachten waarnemen kan er wel actie uit voortkomen.
Voor andere landen: meestal is de procedure min of meer hetzelfde, met name in West-Europa. Het is natuurlijk zeer te adviseren die wel een keer te onderzoeken als je ervoor kiest om grote bedragen bij een buitenlandse instelling onder te brengen.
8.3 Hacking / diefstal
Een van de grootste risico's is toch wel diefstal van je tegoeden via een hack of op een andere manier verkregen toegang. Ondanks dat op Tweakers redelijk verwacht mag worden dat je je schaapjes op het droge hebt, volgen toch wat aandachtspunten om scherp te blijven:- Gebruik een password manager en genereer daarmee unieke, lekker lange wachtwoorden. Logischerwijs gebruik je ook een uniek en lekker lang wachtwoord voor de manager.
- Gebruik indien mogelijk een uniek forward emailadres. Maar dan niet bij een leuke gratis dienst 123ForwardEmail.ru, wel bij een respectabele firma.
- Gebruik als de instelling dat aanbiedt MFA via een authenticator app. Gebruik niet de ingebouwde feature hiervoor van je password manager (dan is er weinig 'multi' meer aan).
- Bewaar de recovery codes ook niet in je password manager, Documenten map je op pc of in de cloud drive, maar toch echt ouderwets op een papiertje wat je ergens verstopt.
- Vermijd MFA via SMS, dit is zowat het eenvoudigst te hacken via een SIM Swap.
- Sommige providers bieden de optie om een SIM Swap te voorkomen, bijvoorbeeld via een extra wachtwoord.
- ⚠️ Controleer of je eigen emailaccount niet een forward rule aangemaakt heeft gekregen! Dit is een bekende truuk waarbij dit lang geleden ingesteld wordt tijdens een stille hack (iemand kan even 5 minuten in je telefoon of laptop), je bent je er nooit bewust van geweest, en als je een keer op vakantie bent of in het ziekenhuis ligt wordt 's nachts je MFA opnieuw aangevraagd en je tegoeden ontvreemd. Ook bekend uit de cryptowereld.
- Kijk of je broker "withdrawal whitelisting" toepast geld kan dan alleen naar het IBAN gaan dat gekoppeld staat aan je account, niet naar een willekeurige rekening. Dit is in de praktijk een van de sterkste beschermingen, zolang je natuurlijk wel je bankrekening degelijk beveiligd hebt.
- Kijk of je broker/bank inlognotifcaties e.d. aanbiedt. Hoe meer hoe beter.
- Phishing zit in een klein hoekje. Klik nooit, zelfs als je net met de site bezig was, zomaar op links uit mail of sms. Ga altijd zelf naar de site via een bookmark of door de URL zelf te typen.
- Vishing (phishing via telefoon of chatapps) komt ook steeds meer voor. Ga er gewoon van uit dat iemand die je opbelt kwaadaardig is. Ook die aardige man van de IT helpdesk. Of die mevrouw van de bank die zegt dat ze verdachte transacties hebben gezien. Als ze echt van de bank/broker zijn zullen ze er geen probleem van maken dat je ze terugbelt. Bel dan wel het nummer wat op de site staat en niet wat zij zelf aan je vertellen
- Geen accountgegevens in screenshots. Bij het delen van een portefeuille-screenshot op een forum: check dat er geen rekeningnummer, klantnummer of ander identificerend gegeven zichtbaar is.
- Pas ook op met online foto's delen; vaak zit er allerlei EXIF-data in, wat verklapt waar je het hebt gemaakt en met wat voor device. Als men daaruit kan engineeren waar je een kwetsbaarheid hebt zitten (zoals dat je een oude telefoon hebt waar een 0-day exploit voor is) kan dat helpen om je te hacken.
9. Veelgestelde vragen
Wat te doen bij een crash?Helemaal niets. Een crash is alleen een verlies als je verkoopt. Blijf maandelijks inleggen - je koopt dan juist goedkoper in. Dit is gebaseerd op het verleden, waarin de beurs steeds weer herstelde.
Wijzig je dan nooit meer wat?
In principe niet vanwege marktveranderingen of nieuwsmedia. Wel kun je wisselen van broker of fondsbeheerder om kosten of gebruiksgemak te optimaliseren. Minstens de helft van passief beleggen is de beteugeling van de eigen psyche.
Wat als ik voor een kortere termijn (<10 jaar) wil beleggen?
Het is dan meestal af te raden om in aandelen te investeren - je hebt niet de tijd om de markt te laten herstellen bij een dip. Bepaal zelf welk deel van je geld je korter dan 10 jaar nodig hebt (sparen), en welk deel je langer kunt missen (beleggen). Laat je daarin niet sturen door een externe partij die voor jou de verhouding vastlegt (bijv. een kant-en-klare "50% aandelen / 50% obligaties"-portefeuille).
Het heet dan wel 'all world', maar je zit voor ~70% in de VS! Wat als Trump nou dit of dat?
Het principe van market-cap-weging gecombineerd met het recente succes van de VS (met name Big Tech) zorgt ervoor dat de VS zwaar meeweegt in de wereldindex. Strikt genomen is dat geen 'over'vertegenwoordiging: bij market-cap-weging is dat simpelweg hoe de markt op dit moment verdeeld is. De meningen zijn verdeeld of dat gevaarlijk is.
Het is alleen bepaald niet de eerste keer dat men "allerlei rampen" voorzag en de beurs daar vervolgens niet lang last van had. Dit is juist van alle tijden. Er zijn ook argumenten voor een 'home bias' (extra Europa), maar die zijn eerlijk gezegd vrij zwak - Ben Felix heeft hier een verhelderende video over (zie punt 10). En 'home bias' kies je ooit vast voor en daar blijf je dan bij. Je doet het niet halsoverkop omdat je van het nieuws en de situatie in de wereld schrikt, de oplossing daarvoor zit niet in je beleggingsportfolio. Banker on Wheels legt daarnaast goed uit waarom het bewust 'wegtilten' van de VS meestal niet verstandig is (zie punt 10).
Is het niet gevaarlijk dat miljoenen mensen passief zijn gaan beleggen?
Begin eerst met het onderkennen van de selectiviteit in de probleemstelling. Marktbreed investeren is niet nieuw - het bestaat al eeuwen en heeft tot de ontwikkeling van indexen geleid. De grootste fondsen op aarde (hedgefondsen, pensioenfondsen) doen al sinds jaar en dag niks anders dan min of meer breed en marktgewogen investeren; de actieve handelaren zorgen nog steeds voor de prijsvorming. De instroom van particulieren verandert daar weinig aan. Het is eerder een bedreiging voor de bedrijfstak die leeft van de actieve belegger - vandaar de vele reclame en finfluencing voor actiever handelen met de ETF-van-de-week, goud, crypto, CFD's en andere spielerei, want dáár valt nog wat te verdienen. (Ben Felix heeft hier een goede video over: veroorzaakt indexbeleggen een 'bubbel'? - zie punt 10.)
En je komt weer bij een terugkerend punt uit: het is niet moeilijk om een potentieel gevaar aan te wijzen, maar juist wel om met iets beters te komen wat opgeteld minder problemen zou kennen. Er bestaat geen perfecte strategie die geen risico's kent, dat is iets wat je moet accepteren. Je zoekt daarom naar datgene wat ondanks die risico's de beste balans geeft en daarmee kom je automatisch op het simpelweg passief volgen van de hele markt uit.
10. Meer lezen/bekijken
Een kleine selectie uit een enorm aanbod van bronnen over dit onderwerp.- Bogleheads Investment Philosophy - Passief beleggen volgens de filosofie van Vanguard-oprichter John Bogle. Praktisch gezegd de grondlegger van de huidige strategie.
- Financieel Onafhankelijk Blog - Beleggen voor beginners - Goede start met uitleg van begrippen en basisprincipes, wel veel affiliate links
- Ben Felix - YouTube-kanaal - Evidence-based video's over o.a. waarom passief werkt, dividend, valuta-hedging, ESG en of indexbeleggen een 'bubbel' is. Van bijna elke vraag die in de topics voorbij komen bestaat er wel een Ben Felix video over.
- Banker on Wheels - Uitgebreide, onafhankelijke artikelen over portefeuille-opbouw, brokerkeuze en waarom het 'wegtilten' van de VS meestal niet verstandig is
- William Bernstein - If You Can - Gratis boekje over de principes van passief beleggen
- Youtube Google Talk: JL Collins - The Simple Path To Wealth. Nuchtere kijk op levenslang investeren van blogger en auteur JL Collins die in wezen de Boglehead strategie (alles in 1 indexfonds en klaar) toepast en promoot. Geeft daarnaast ook tips rond zuinig leven en verstandig met geld omgaan (oude goedkope auto rijden, geen onzinaankopen, credit card als een potentieel gevaarlijk iets behandelen). Heeft dit als boek uitgebracht, maar elk hoofdstuk is gratis te lezen op zijn blog. Bevat affiliate links. Zijnoot: Ondergetekende topicstarter is dankzij hem de wereld van passief beleggen ingerold
- Morningstar.nl - Onafhankelijke info over ETF's en fondsen
- JustETF.com ETF screener - Database van alle Europees beschikbare ETF's
- Marketcaps.site - Marktkapitalisatie van diverse MSCI-indexen, Northern Trust en Actiam
- FOB Vergelijker - Vergelijker voor indexfondsen, ETF's en brokers (incl. ISIN's en dividendlekkage-cijfers); bevat affiliate links
- Presentatie van xiaogi (forum) - Visuele uitleg waarom aandelen op lange termijn groeien en hoe toekomstverwachtingen in de koers worden verdisconteerd (zie vooral slides vanaf ±30)
- Financiële onafhankelijkheid - Deel 5 - Topic over het bereiken van financiële onafhankelijkheid
- Handelsdagen NT-fondsen - Gesloten handelsdagen van de Northern Trust-fondsen
11. Wat hoort in dit topic?
Welkom:- Vragen over fondsselectie en brokerkeuzes voor passieve strategieën
- Discussie over dividendlekkage en fiscale aspecten (maar niet dieper ingaand op Box 3 of beleggings-BV's, zie verderop)
- Ervaringen met automatische inleg en set-and-forget methodes
- Vragen over specifieke indexfondsen, ETF's en beleggingsfondsen
- Factorbeleggen met indexfondsen
- Dividendbeleggen met indexfondsen
- Individuele aandelen onderzoeken/uitkiezen
- Sectorfondsen of andere, specifiek selecterende fondsen onderzoeken/uitkiezen
- Iets anders dan indexfondsen: goud, bitcoin, windparken, vastgoed
- Opties, short gaan, markt voorspellen/timing
- Bear cases en bull cases bediscussiëren
- "Kijk wat de markt vandaag heeft gedaan"
- "Kijk wat president A of CEO B vandaag heeft gedaan, moeten we niet zus of zo"
- Andere vormen van speculatie, behalve rond 5 december

- Vragen over fiscaal aantrekkelijker beleggen in een BV
- Ontwikkeling van het fiscale klimaat rond Box 3
- Politieke discussies rond fiscaal overheidsbeleid en regelgeving
- Going against the grain: tegendraadse meningen delen over wat men alsnog "gewoon wel passief vindt" terwijl veel anderen daar niet mee eens (zullen) zijn. Iedereen staat geheel vrij zijn eigen afwijkende beleid te vormen, maar dat in een forumtopic uitdragen helpt niet om tot een vruchtbare en prettige discussie te komen.
- Subjectieve cq. emotionele inkleuringen: discussie over hoe men iets gevaarlijks aan ziet komen of ergens in gelooft
- Toch vinden dat een sector, land, grondstof het waard is om een groter aandeel in je portfolio te geven ("overweighting")
- Toch vinden dat een sector, land, grondstof juist verminderd of weggelaten moet worden in je portfolio ("underweighting"/"zero-weighting")
- Het bespreken van een Spartaanse strategie is an sich geen probleem, als je daar gedegen, causale en wetenschappelijke betrouwbare onderbouwing voor geeft. Niet iets als een reflectief "kijk hoe de koers hiervoor enorm goed ging"-argument of "kijkend naar de toekomst verwacht ik...". Dan wordt het simpelweg speculeren.
[ Voor 255% gewijzigd door The Third Man op 09-08-2026 16:44 ]
