De stikstofproblematiek: oorzaak, gevolgen en oplossingen

[Bastien]

Cyberpope schreef op donderdag 11 december 2025 @ 19:49:
[...]

Dat mag, maar veranderd de feiten niet. Alleen stellen dat je een ander vakje ingekleurd hebt op een stembiljet, betekent niet dat je het maximale gedaan hebt om deze mensen niet aan de macht te helpen. En de verantwoordelijk afschuiven.. ja, dat doen "deze idioten" ook.

Het maximale wordt niet democratisch geacht en is bij wet niet toegestaan. Dus dat is geen optie. Ik heb mijn enige democratische recht uitgeoefend en heb daarin het maximale gedaan. Ik kan op de A12 gaan zitten maar daar wordt het ook niet anders van.

Mag jij mij uitleggen wat ik nog meer had kunnen doen om, in dit geval, Wiersma niet op deze positie te zien.

Robkazoe schreef op donderdag 11 december 2025 @ 19:59:
Ik vraag mij wel af of dit nu wetgeving is die door de kamer moet of dat dit een maatregel is die de eenzijdig door de minster opgelegd kan worden?

Zoals ik het NOS artikel lees, gezien de reacties van sommige partijen die onderaan staat, kan ze het zelf beslissen. Maar hopelijk niet.

[ Voor 20% gewijzigd door Bastien op 11-12-2025 20:14 ]

[Cyberpope]

Bastien schreef op donderdag 11 december 2025 @ 20:11:
Het maximale wordt niet democratisch geacht en is bij wet niet toegestaan. Dus dat is geen optie. Ik heb mijn enige democratische recht uitgeoefend en heb daarin het maximale gedaan. Ik kan op de A12 gaan zitten maar daar wordt het ook niet anders van.

Mag jij mij uitleggen wat ik nog meer had kunnen doen om, in dit geval, Wiersma niet op deze positie te zien.

Simpel, participeren
- maatschappelijke actief zijn
- Lid zijn van kranten / achtergrond journalistiek
- lid zijn politieke partij
- langs de deuren gaan voor je partij
- actief zijn in je buurt
- zorg dragen voor zwakkeren
- niet voortdurend alleen stemmen uit eigen belang en onze portemonnee
En ga zo maar door. Welke kun je allemaal afvinken?

Waar we nu mee zitten is gevolg van ons eigen gedrag. We wisten al in de jaren '80 dat we in de shit zaten (letterlijk) maar we vonden ons eigen belang toch belangrijker. Goedkoop stukje vlees want de rest is betutteling.

Democratie is veel meer dan 1x in de 4 sorry, ondertussen 1,5 jaar een hokje in kleuren.

[Robkazoe]

Deurwaarders gesignaleerd in Noord Brabant.

Fraaie actie weer van FDF.

[DropjesLover]

Robkazoe schreef op donderdag 11 december 2025 @ 19:59:
Ik vraag mij wel af of dit nu wetgeving is die door de kamer moet of dat dit een maatregel is die de eenzijdig door de minster opgelegd kan worden?

Als het wetgeving is, dan komt dit toch nooit door de kamer heen. Als het een maatregel is, zou ik als PvdD of PvdAGL morgen een spoeddebat aanvragen met een motie van wantrouwen erachteraan. Als CDA meegaat (omdat dit de toekomst van het land volledig overhoop gooit) of VVD (om zijn staatssecretaris te steunen), dan is het klaar met Wiersma.

We gaan voor een hattrick in ui het kabinet gestapte partijen

Jammer dat de meest belovende/capabele er als eerste uitstapte, maar dat zie je wel vaker, dat de goeien als eerste weggepest worden...

[Cyberpope]

Robkazoe schreef op donderdag 11 december 2025 @ 21:49:
Deurwaarders gesignaleerd in Noord Brabant.

Fraaie actie weer van FDF.

Ja, maar die krijgen nooit een bezoekje van de politie.

[NMH]

Een klein voordeel van deze soap is wel dat het hopelijk de verhoudingen tussen de VVD en de BBB dermate verzuurt dat Yesilgöz aan de formatietafel geen ideeën krijgt over de BBB als mogelijke (gedoog)partner. Zo'n beetje het laatste wat je op dit dossier moet willen is dat de BBB nog langer zijn stempel er op kan drukken, dat heeft het artikel dat @hamsteg hier deelde wel heel duidelijk gemaakt: hamsteg in "De stikstofproblematiek: oorzaak, gevolgen en oplossingen".

DropjesLover schreef op donderdag 11 december 2025 @ 22:31:
We gaan voor een hattrick in ui het kabinet gestapte partijen

Jammer dat de meest belovende/capabele er als eerste uitstapte, maar dat zie je wel vaker, dat de goeien als eerste weggepest worden...

offtopic:
Dat was de PVV, die zou ik niet zo willen omschrijven.

[DropjesLover]

NMH schreef op vrijdag 12 december 2025 @ 00:01:
Een klein voordeel van deze soap is wel dat het hopelijk de verhoudingen tussen de VVD en de BBB dermate verzuurt dat Yesilgöz aan de formatietafel geen ideeën krijgt over de BBB als mogelijke (gedoog)partner. Zo'n beetje het laatste wat je op dit dossier moet willen is dat de BBB nog langer zijn stempel er op kan drukken, dat heeft het artikel dat @hamsteg hier deelde wel heel duidelijk gemaakt: hamsteg in "De stikstofproblematiek: oorzaak, gevolgen en oplossingen".


[...]

offtopic:
Dat was de PVV, die zou ik niet zo willen omschrijven.

Alle shit volgde zich zo snel op dat ik vergeten was dat het eerst de PVV was en daarna NSC

Ik ben het oneens met hamsteg, volgens mij was net NSC van redelijke wil met capabele mensen van goede landsbelang-wil, maar werd door zn partners in die hoek gedrukt.

[Joris748]

Provinciale Staten van Brabant zijn niet gezwicht voor de dreigementen van FDF. Brabant wacht niet op (uitblijvend) landelijk beleid.

https://www.bd.nl/den-bos...sterende-boeren~af3a471c/

„Brabant moet open”, zei Carola Meuwissen (VVD). Wachten op landelijk beleid was geen optie, vulde Jade van der Linden (GroenLinks) aan: „Den Haag werkt alleen maar tegen, in Brabant moeten we door.” Ward Deckers (PvdA) wees op de belangen van niet-agrariërs: „Er zijn hier heel veel Brabanders niet vandaag. Ook voor hen sta ik hier.”

Deze regels dwingen boeren om stallen ouder dan vijftien jaar (of twintig jaar, bij rundvee) snel aan te passen. En wel zo dat de uitstoot van ammoniak afneemt. Plannen hiervoor moeten binnen een half jaar aangevraagd zijn, niet via een vergunning maar via een melding. Volgens agrariërs geeft deze methode geen zekerheid en willen banken er geen geld in steken.

[Joris748]

Wat meer inhoudelijke details

https://www.omroepbrabant...euwde-stikstofmaatregelen

Volgens het plan van Gedeputeerde Staten werkt elke veehouder straks stapsgewijs toe naar een eigen stikstofdoel. Hoe boeren aan hun doel voldoen, mogen ze zelf bepalen. De provincie maakt daarvoor een 'menukaart' met maatregelen gebaseerd op 'wetenschappelijke consensus,' waaruit boeren kunnen kiezen. Op die lijst staan bijvoorbeeld innovatieve systemen, voer- en stalmaatregelen, zogeheten natuurinclusief werken en minder dieren houden.

Maar natuurlijk steken de oude reflexen weer de kop op. We willen meer dieren en stikstofprobleem bestaat niet.

Boeren zijn niet blij met de landbouw- en natuurplannen van de provincie. Ze vinden de plannen juridisch onzeker en maken zich zorgen om financiering omdat ze geen extra dieren mogen nemen om te plannen te betalen. Daarnaast vindt een groot deel van de vrijdag demonstrerende boeren, uit FDF-achterban, stikstof- en natuurbeleid sowieso onzin.

En natuurlijk bevestigt FvD weer wat we eigenlijk al wisten, zij hebben geen enkel probleem met intimidatie van Statenleden. Lichtpuntje is dat BBB en PVV wel de verklaring steunen.

De Statenleden voelen zich door de FDF geïntimideerd en alle partijen, met uitzondering van Forum voor Democratie, begonnen de dag dan ook met een verklaring waarin ze de actie afwijzen.

[hamsteg]

GBV - gewoon boeren verstand
Je zou denken dat iedereen met enig verstand de plannen van Wiersma naar de prullenbak verwijst. Zorgen over soepeler mestplan: landbouw is al veruit de grootste watervervuiler - de Volkskrant. De boeren zijn veruit de grootste vervuilers in stikstof en fosfor:



De industrie heeft de afgelopen twee jaar met enorme investeringen laten zien dat stikstof en fosfor naar beneden kunnen, de Volkskrant laat hier imposante grafieken zien (zou zeker even kijken). In plaats van deze investeringen als voorbeeld te zien, wil Wiersma parasiteren op de investeringen van de industrie en de behaalde winst gebruiken om nog meer te vervuilen; effectief betaalt de industrie voor de boeren om zonder scrupules door te gaan en uit te breiden in hun onverantwoordelijke egoistische houding. Er moet boerenbreed gereduceerd worden, ik kan echt boos worden om het continue zoeken naar mogelijkheden om meer te vervuilen ten koste van de samenleving in een bedrijfstak die krimp!

Waarom staan we deze stuiptrekking van de BBB minister nog toe? Stop dit onverantwoordelikke beleid! GBV betekent effectief puur egoisme en parasiteren op de resultaten van anderen. Waarom laat de industrie zich niet horen in deze?

[ Voor 13% gewijzigd door hamsteg op 13-12-2025 11:48 ]

[Bundin]

hamsteg schreef op zaterdag 13 december 2025 @ 11:30:
Waarom staan we deze stuiptrekking van de BBB minister nog toe? Stop dit onverantwoordelikke beleid! GBV betekent effectief puur egoisme en parasiteren op de resultaten van anderen. Waarom laat de industrie zich niet horen in deze?

Omdat het de VVD geen kut interesseert, dit is geneuzel in de marge en stikstof doet het niet lekker bij de extreemrechtse kompanen met wie nog een akkoordje gesloten moet worden.

En de industrie is blij dat de spotlight niet op hen staat, waarom zouden ze zich ermee bemoeien en daarmee de aandacht ook deels op henzelf vestigen?

[hamsteg]

Bundin schreef op zaterdag 13 december 2025 @ 12:27:
[...]

Omdat het de VVD geen kut interesseert, dit is geneuzel in de marge en stikstof doet het niet lekker bij de extreemrechtse kompanen met wie nog een akkoordje gesloten moet worden.

En de industrie is blij dat de spotlight niet op hen staat, waarom zouden ze zich ermee bemoeien en daarmee de aandacht ook deels op henzelf vestigen?

Zij moeten miljoenen investeren en een andere sector gaat met het behaalde resultaat aan de haal? Ik zou daar pissig om zijn, dan hadden zij het geld zelf wel kunnen gebruiken voor andre dingen.

[Caayn]

hamsteg schreef op zaterdag 13 december 2025 @ 12:29:
[...]
Zij moeten miljoenen investeren en een andere sector gaat met het behaalde resultaat aan de haal? Ik zou daar pissig om zijn, dan hadden zij het geld zelf wel kunnen gebruiken voor andre dingen.

Gok dat de industrie ook niet blij is met de huidige gang van zaken. Maarja, helaas lijkt chantage en bedreiging te werken. Als je als bedrijf je hoofd uit steekt kan je de klok erop gelijk zetten dat jouw bedrijf de volgende dag geblokkeerd wordt door tractoren.

[skimine]

hamsteg schreef op zaterdag 13 december 2025 @ 11:30:
GBV - gewoon boeren verstand
Je zou denken dat iedereen met enig verstand de plannen van Wiersma naar de prullenbak verwijst. Zorgen over soepeler mestplan: landbouw is al veruit de grootste watervervuiler - de Volkskrant. De boeren zijn veruit de grootste vervuilers in stikstof en fosfor:

[Afbeelding]

Dat Wiersma geen minister zou mogen zijn en we niks constructiefs moeten verwachten vanuit haar is eerder al veelvuldig toegelicht. (zie bijv. NMH in "De Nederlandse niet-verkiezingspolitiek 2025" en
skimine in "De Nederlandse niet-verkiezingspolitiek 2025")

Het past overigens helemaal in het patroon dat ze gewoon vrolijk doorgaat met deze ongein.

De industrie heeft de afgelopen twee jaar met enorme investeringen laten zien dat stikstof en fosfor naar beneden kunnen, de Volkskrant laat hier imposante grafieken zien (zou zeker even kijken). In plaats van deze investeringen als voorbeeld te zien, wil Wiersma parasiteren op de investeringen van de industrie en de behaalde winst gebruiken om nog meer te vervuilen; effectief betaalt de industrie voor de boeren om zonder scrupules door te gaan en uit te breiden in hun onverantwoordelijke egoistische houding. Er moet boerenbreed gereduceerd worden, ik kan echt boos worden om het continue zoeken naar mogelijkheden om meer te vervuilen ten koste van de samenleving in een bedrijfstak die krimp!

Waarom staan we deze stuiptrekking van de BBB minister nog toe? Stop dit onverantwoordelikke beleid! GBV betekent effectief puur egoisme en parasiteren op de resultaten van anderen. Waarom laat de industrie zich niet horen in deze?

In dat artikel van de Volkskrant staat niks over de "enorme investeringen" van de "afgelopen twee jaar". Is dat ergens terug te vinden? Er staat alleen maar dat de bijdrage aan de watervervuiling door de industrie flink is afgenomen. De grootste afname lijkt overigens tussen 1990 en 1995 te liggen.

Verder is het weinig verbazingwekkend dat de minister van de bio-industrie diezelfde sector voortrekt. Maar laten we niet doen alsof de industrie nou zo zielig is. Uiteindelijk is het vooral de samenleving die de lasten van alles ondervindt (of de uitstoot nou van de boeren of de fabrieken komt).

[Joris748]

Stikstof klinkt zo onschuldig. Hoe zouden we er nu voorgestaan hebben als we het vanaf het begin ammoniakprobleem hadden genoemd?

[MneoreJ]

Joris748 schreef op zaterdag 13 december 2025 @ 17:04:
Stikstof klinkt zo onschuldig. Hoe zouden we er nu voorgestaan hebben als we het vanaf het begin ammoniakprobleem hadden genoemd?

Wat dacht je van "boer" in plaats van "agrarische onderneming"? Men boert nog steeds goed (pun intended) op het beeld van de noeste ploegman die, compleet met blauwe kiel en zakdoek, zijn akkertje bezaait, met de gieter bewatert en ons uiteindelijk allen van onze dagelijkse hap eten voorziet. De werkelijkheid is een stuk minder romantisch...

[rik86]

Wat dat betreft zouden koppen als “BBB maakt kraanwater onbetaalbaar om de agrarische industrie rijker te maken” en “ammoniak in ons drinkwater dankzij de BBB” helemaal niet gek zijn

En tegelijkertijd lukt het partijen dus niet/ beperkt om dat beeld te kantelen

[hamsteg]

YES!

Tweede Kamer drukt op pauzeknop: mestbeleid gaat niet op de schop

Wiersma klem in mestkwestie: nederlaag dreigt voor BBB

Dat krijg je als je solistisch te werk gaat en bewust 'vergeet' de kamer te peilen, wacht niet eens je eigen partijgenoten betrekt. Ik weet dat dit PVV beleid om daarmee te kunnen roepen dat de tweede kamer een 'flut-zooi' is die alles tegenwerkt en blijkbaar dacht de Wiersma op dezelfde manier aan de gang te kunnen gaan. Gelukkig, op voordracht van CU, trapt de kamer op de rem. Echt dom door als een dolle stier maar te blijven rennen om dan tegen de muur te knallen. Gelukkig zaten er ook binnen haar eigen partij criticasters zodat de kamer geen veeg uit de pan kan krijgen.

Update - moet nog in stemming, nog geen meerderheid.

Grinwis (CU) verzoekt het kabinet dan ook om de plannen in de ijskast te zetten en om géén onomkeerbare stappen te zetten op het mestdossier, totdat er een nieuw kabinet is. Grinwis heeft al bijna een Kamermeerderheid aan steun binnen. CDA, D66, GroenLinks-PvdA, SP, Volt en Denk gaan in ieder geval vóór deze motie stemmen, laten zij weten aan deze site. De VVD en de PvdD beraden zich nog. Daarmee is er bijna een meerderheid voor het voorstel van Grinwis.

[ Voor 22% gewijzigd door hamsteg op 18-12-2025 17:27 ]

[DevWouter]

hamsteg schreef op donderdag 18 december 2025 @ 16:10:
YES!

Tweede Kamer drukt op pauzeknop: mestbeleid gaat niet op de schop

Wiersma klem in mestkwestie: nederlaag dreigt voor BBB

Dat krijg je als je solistisch te werk gaat en bewust 'vergeet' de kamer te peilen, wacht niet eens je eigen partijgenoten betrekt. Ik weet dat dit PVV beleid om daarmee te kunnen roepen dat de tweede kamer een 'flut-zooi' is die alles tegenwerkt en blijkbaar dacht de Wiersma op dezelfde manier aan de gang te kunnen gaan. Gelukkig, op voordracht van CU, trapt de kamer op de rem. Echt dom door als een dolle stier maar te blijven rennen om dan tegen de muur te knallen. Gelukkig zaten er ook binnen haar eigen partij criticasters zodat de kamer geen veeg uit de pan kan krijgen.

De motie is ingediend, maar de stemming is pas later vanavond.

[NMH]

hamsteg schreef op donderdag 18 december 2025 @ 16:10:
YES!

Tweede Kamer drukt op pauzeknop: mestbeleid gaat niet op de schop

Wiersma klem in mestkwestie: nederlaag dreigt voor BBB

Dat krijg je als je solistisch te werk gaat en bewust 'vergeet' de kamer te peilen, wacht niet eens je eigen partijgenoten betrekt. Ik weet dat dit PVV beleid om daarmee te kunnen roepen dat de tweede kamer een 'flut-zooi' is die alles tegenwerkt en blijkbaar dacht de Wiersma op dezelfde manier aan de gang te kunnen gaan. Gelukkig, op voordracht van CU, trapt de kamer op de rem. Echt dom door als een dolle stier maar te blijven rennen om dan tegen de muur te knallen. Gelukkig zaten er ook binnen haar eigen partij criticasters zodat de kamer geen veeg uit de pan kan krijgen.

Update - moet nog in stemming, nog geen meerderheid.


[...]

Als de motie aangenomen wordt, in hoeverre is die dan bindend? Ik meende dat kabinetsleden in principe moties naast zich neer kunnen leggen. En ik zie Wiersma er wel voor aan om dat te doen als ze dat kan. (Ik hoop het uiteraard niet.)

[Bananenplant]

Een motie van wantrouwen tegen Wiersma steunen is intussen toch gewoon een no-brainer? Wat mis ik ?

[inhico]

De bewindspersoon kan formeel gezien weigeren een aangenomen motie uit te voeren. Bij betreffende minister kan ik me een dergelijk scenario prima voorstellen vrees ik.
Een motie van wantrouwen heeft in principe geen andere formele status, maar in de praktijk leidt het (tot nog toe altijd?) wel tot aftreden van bewindspersoon en/of hele kabinet.

Edit: er is ook in de Nederlandse politiek de nodige verandering te zien. "Ouderwetse" fatsoensnormen worden naar believen genegeerd, leidind tot het niet goed informeren van de kamer of zelfs het negeren daarvan. Een ander deel van de partijen/kamerleden hanteert nog wel "oude fatsoensnormen". En is dus zeer terughoudend met moties van wantrouwen.

[ Voor 33% gewijzigd door inhico op 18-12-2025 18:49 ]

[NMH]

Bananenplant schreef op donderdag 18 december 2025 @ 18:39:
Een motie van wantrouwen tegen Wiersma steunen is intussen toch gewoon een no-brainer? Wat mis ik ?

Wat mij betreft mag ze ook gisteren haar biezen nog pakken, maar ik weet niet of het veel uithaalt. De BBB staat volledig achter haar beleid, tot het punt dat ze hun eigen ministers onder grote druk zetten om ermee akkoord te gaan. Als Wiersma dus moet vertrekken en er een andere BBB bewindspersoon voor in de plaats komt (en de BBB gaat deze post echt niet opgeven), vrees ik dat het lood om oud ijzer is.

[NMH]

inhico schreef op donderdag 18 december 2025 @ 18:43:
De bewindspersoon kan formeel gezien weigeren een aangenomen motie uit te voeren. Bij betreffende minister kan ik me een dergelijk scenario prima voorstellen vrees ik.
Een motie van wantrouwen heeft in principe geen andere formele status, maar in de praktijk leidt het (tot nog toe altijd?) wel tot aftreden van bewindspersoon en/of hele kabinet.

offtopic:
Het moeten opstappen na een motie van wantrouwen is ongeschreven recht, maar wordt in principe wel als bindend beschouwd. En volgens mij is met uitzondering van het fiasco Verdonk de betreftende bewindspersoon ook altijd opgestapt.

[inhico]

@NMH volgens mij zeggen we beide ongeveer hetzelfde over een motie van wantrouwen.

Vanavond is de stemming ergens tussen 21:00 en 22:00 (https://www.tweedekamer.n.../activiteit?id=2025A08114), punt 15 op de agenda. Naast een motie van wantrouwen mbt Wiersma, wordt er gestemd over nu niet verder gaan met 8e NAP, cf motie Grinwis.
Die laatste houdt ook in doorgaan met 7e NAP, incl addendum, en verder aan het nieuwe kabinet laten om met een beter/ander plan te komen. Nog twee andere moties op dit vlak: één om 8e NAP in overeenstemming te brengen met KRW (PvdD) en een andere om niet meer heel Nederland aan te wijzen als nitraatgevoelig gebied (FvD en SGP). Laatste twee moties heb ik niet nader bestudeerd maar achtergrond van de indieners geeft een indicatie van de bedoelingen.

Een alternatieve uitkomst zou zijn dat BBB zich ook terugtrekt uit het kabinet...

[inhico]

Update: Motie van wantrouwen tegen Wiersma is niet aangenomen. Motie om nu geen 8e NAP vast te stellen, maar doorgaan met 7e NAP (en niieuw NAP aan volgend kabinet te laten) is wel aangenomen. Motie om \8e NAP in lijn te brengen met KRW is aangenomen. Motie om niet heel Nederland nitraatgevoelig te noemen is afgewezen.

[Joris748]

inhico schreef op donderdag 18 december 2025 @ 21:35:
Update: Motie van wantrouwen tegen Wiersma is niet aangenomen. Motie om nu geen 8e NAP vast te stellen, maar doorgaan met 7e NAP (en niieuw NAP aan volgend kabinet te laten) is wel aangenomen. Motie om \8e NAP in lijn te brengen met KRW is aangenomen. Motie om niet heel Nederland nitraatgevoelig te noemen is afgewezen.

Dat is hoopgevend, dat mest niet alleen als een stikstofprobleem wordt gezien, maar ook als probleem voor de waterkwaliteit.

[hamsteg]

De Tweede Kamer wil dat het kabinet geen nieuw besluit meer neemt in het mestdossier. Dat betekent dat de nieuwe plannen van landbouwminister Femke Wiersma de ijskast in gaan.

Een ruime meerderheid steunde de oproep donderdagavond, waaronder de formerende partijen D66, VVD en CDA.

[Robkazoe]

NMH schreef op donderdag 18 december 2025 @ 20:03:
[...]

Wat mij betreft mag ze ook gisteren haar biezen nog pakken, maar ik weet niet of het veel uithaalt. De BBB staat volledig achter haar beleid, tot het punt dat ze hun eigen ministers onder grote druk zetten om ermee akkoord te gaan. Als Wiersma dus moet vertrekken en er een andere BBB bewindspersoon voor in de plaats komt (en de BBB gaat deze post echt niet opgeven), vrees ik dat het lood om oud ijzer is.

Ach ben je in ieder geval weer een paar dagen/enkele weken weer onderweg met het ontslag van Wiersma, het zoeken van een nieuwe kandidaat en het beëdigen. Dat zorgt al voor zoveel vertraging dat je nieuwe maatregelen per 1-1-2026 kan vergeten. Daarnaast geef je ook een signaal af naar de BBB toe. Ga je dit toch er doorheen drukken, dan gaan er koppen rollen.

Nu moet je maar hopen op een fatsoenlijk BBB en om heel eerlijk te zijn heb ik daar geen vertrouwen in.

[rik86]

Robkazoe schreef op donderdag 18 december 2025 @ 23:23:
[...]

Ach ben je in ieder geval weer een paar dagen/enkele weken weer onderweg met het ontslag van Wiersma, het zoeken van een nieuwe kandidaat en het beëdigen. Dat zorgt al voor zoveel vertraging dat je nieuwe maatregelen per 1-1-2026 kan vergeten. Daarnaast geef je ook een signaal af naar de BBB toe. Ga je dit toch er doorheen drukken, dan gaan er koppen rollen.

Nu moet je maar hopen op een fatsoenlijk BBB en om heel eerlijk te zijn heb ik daar geen vertrouwen in.

Volgens mij kan je dit er alleen doorheen drukken door óf de ministerraad een besluit te laten nemen. En daar heeft elke minister 1 stem, dus moet de VVD meegaan met de BBB, of een wetsvoorstel aan te laten nemen in beide kamers. Wat dus ook niet gaat gebeuren.

[Cyberpope]

hamsteg schreef op donderdag 18 december 2025 @ 23:22:
De Tweede Kamer wil dat het kabinet geen nieuw besluit meer neemt in het mestdossier. Dat betekent dat de nieuwe plannen van landbouwminister Femke Wiersma de ijskast in gaan.

Een ruime meerderheid steunde de oproep donderdagavond, waaronder de formerende partijen D66, VVD en CDA.

Je gaat uit van oude fatsoensnormen. Voor deze regels (dat MvB) is het tekenen van een aantal ministers genoeg. Die kunnen schijt hebben aan de kamer. Nee, strikt genomen zou het ze het niet moeten doen, maar ik wacht rustig af. De ondergrenzen en sloop van de democratie heeft me al vaker verrast afgelopen jaar.

[Robkazoe]

https://nos.nl/artikel/25...a-kamer-wil-dat-van-tafel

Dit zegt toch wel weer genoeg:

De Tweede Kamer besloot gisteravond dat dit plan van tafel moet. Daar wordt vandaag over gesproken in de ministerraad. Maar geen van de betrokkenen wilde vooraf iets zeggen over de mogelijke uitkomst.

"Ik heb gezien dat daar een meerderheid voor is", zei Wiersma. "Het parlement is het hoogste orgaan in dit land. We gaan binnen het kabinet kijken hoe we daarmee omgaan."

Hoe we hiermee om moeten gaan? Zat weinig Spaans in het voorstel van de Tweede Kamer.

[hamsteg]

Ministerraad hakt knoop door: mestplan Wiersma is van tafel

Het plan om boeren toe te staan meer mest uit te rijden op plekken waar de waterkwaliteit goed genoeg is, gaat niet door. De Tweede Kamer stelde gisteravond dat demissionair BBB-minister Wiersma pas op de plaats moet maken. De ministerraad heeft nu besloten om daar gehoor aan te geven.

Daarmee komt er een einde aan de discussie over het mestplan, die ook binnen het kabinet hoog opliep. Wiersma kreeg het onder anderen aan de stok met haar partijgenoot, minister Tieman van Waterstaat. Ook de VVD-bewindspersonen vreesden dat de waterkwaliteit in Nederland verder achteruit zou gaan.

Bron en uitgebreid artikel: NOS.

Eindelijk wint de rationaliteit en verliest populisme. Gelukkig respecteren ze de 'wens' van kamer, of heeft de VVD, met een been in het nieuwe kabinet, de noodstop ingedrukt?

[ Voor 6% gewijzigd door hamsteg op 19-12-2025 14:17 ]

[rik86]

Robkazoe schreef op vrijdag 19 december 2025 @ 13:38:
https://nos.nl/artikel/25...a-kamer-wil-dat-van-tafel

Dit zegt toch wel weer genoeg:

[...]


Hoe we hiermee om moeten gaan? Zat weinig Spaans in het voorstel van de Tweede Kamer.

Ik vind dit eerlijk gezegd spijkers op laag water zoeken. We verwachten dat het kabinet als 1 stem spreekt, maar blijkbaar verwachten we nu ook voordat ze overleg hebben meer moeten zeggen dan "we gaan het hier over hebben"?

[DevWouter]

Robkazoe schreef op vrijdag 19 december 2025 @ 13:38:
https://nos.nl/artikel/25...a-kamer-wil-dat-van-tafel

Dit zegt toch wel weer genoeg:

[...]


Hoe we hiermee om moeten gaan? Zat weinig Spaans in het voorstel van de Tweede Kamer.

Ik zie het vooral als doordrukken van wetten nu het "nog kan". De vraag is niet of dit er doorheen gedrukt kan worden, maar hoeveel ze er nog doorheen gedrukt kunnen krijgen.

[R_Zwart]

Dit geeft in ieder geval duidelijk aan dat de tweede kamer uiteindelijk de baas is. Dus ook partijen die klagen dat hun achterban niet gehoord wordt omdat ze niet in het kabinet mogen hebben gewoon wat te vertellen.

[Robkazoe]

Wiersma is zo vlak voor het einde van het jaar nog wel eventjes wat verliezen aan het incasseren:

23-12 (vandaag): Nieuwe tegenvaller Wiersma: Brussel wijst uitzondering op mestregels af

"We hebben grondig naar de technische gegevens gekeken", schrijft Roswall. "En dat leidt tot de conclusie dat de voorwaarden voor een nieuwe uitzonderingspositie niet gehaald zijn."
Waterkwaliteit

Volgens de Eurocommissaris staat Nederland voor serieuze uitdagingen op het gebied van stikstof en mest. "Een verdere uitzonderingspositie zou de druk alleen maar vergroten, terwijl de waterkwaliteit en stikstofvervuiling grote problemen blijven."

22-12 (gisteren): Raad van State: stikstofdoelen uit wet halen kan zo niet

Het kabinetsplan om de stikstofdoelen uit de wet te halen, is in de huidige vorm geen goed idee. Dat staat in een advies van de Raad van State (RvS). Het plan was een speerpunt van de BBB tijdens de verkiezingen.

19-12 (afgelopen vrijdag): Ministerraad hakt knoop door: mestplan Wiersma is van tafel

Het plan om boeren toe te staan meer mest uit te rijden op plekken waar de waterkwaliteit goed genoeg is, gaat niet door. De Tweede Kamer stelde gisteravond dat demissionair BBB-minister Wiersma pas op de plaats moet maken. De ministerraad heeft nu besloten om daar gehoor aan te geven.

Op zich goed dat ze er niets doorheen heeft gekregen en dat er geen zaken erger gemaakt zijn. Nadeel is wel dat we nog steeds geen stap dichterbij zijn gekomen om de natuur te ontzien en van het stikstofslot af te komen.

[_JGC_]

@Robkazoe Ze heeft wel 1 ding gehaald: we zijn door het niksdoen de Europese uitzondering nu definitief kwijt. Onze boeren moeten nu hun stront opsparen of laten verwerken ipv dat ze het mogen uitrijden.

[YakuzA]

_JGC_ schreef op dinsdag 23 december 2025 @ 17:07:
@Robkazoe Ze heeft wel 1 ding gehaald: we zijn door het niksdoen de Europese uitzondering nu definitief kwijt. Onze boeren moeten nu hun stront opsparen of laten verwerken ipv dat ze het mogen uitrijden.

Beter, de stikstof uitstoot gaat dus eindelijk wat omlaag op het industriële boeren land dankzij de BBB?

[Joris748]

En dit licht is het nog bizarder dat de mestregels voor bufferstroken naast sloten wilde aanpassen. Ik dacht dat Faber de meest oncompetente Minister ooit was, maar Wiersma komt op een gedeelde eerste plaats.

[Yaksa]

Joris748 schreef op dinsdag 23 december 2025 @ 17:30:
En dit licht is het nog bizarder dat de mestregels voor bufferstroken naast sloten wilde aanpassen. Ik dacht dat Faber de meest oncompetente Minister ooit was, maar Wiersma komt op een gedeelde eerste plaats.

Nou, ik heb mevrouw Van der Plas horen verkondigen dat die bufferstroken alleen verkleind mochten worden "in die gebieden waar het slootwater nog schoon genoeg is".
Met andere woorden: Daar waar de geelgerande watertorr nu nog sporadisch samenleeft met het schrijvertje mag gerust gegierd worden

[_JGC_]

YakuzA schreef op dinsdag 23 december 2025 @ 17:26:
[...]

Beter, de stikstof uitstoot gaat dus eindelijk wat omlaag op het industriële boeren land dankzij de BBB?

Dan zal het nog wel gehandhaafd moeten worden...

Maar de dreigementen zijn er ook al vanuit de boeren: als de derogatie eindigt ploegen ze dat gras gewoon om en gaan ze wat anders verbouwen. De enige reden waarom we zoveel grasland hebben is omdat je er onbeperkt stront op uit kunt rijden. Als dat niet meer mag kan er ook wel mais of ander veevoer op.

[Roozzz]

_JGC_ schreef op dinsdag 23 december 2025 @ 17:07:
@Robkazoe Ze heeft wel 1 ding gehaald: we zijn door het niksdoen de Europese uitzondering nu definitief kwijt. Onze boeren moeten nu hun stront opsparen of laten verwerken ipv dat ze het mogen uitrijden.

Ook daar valt nog wel wat winnen. Van twee dagen terug. De kop vertelt maar een deel van het verhaal. Ook gewoon sprake van mestfraude:
'Miljoenen liters ontlasting van festivals illegaal geloosd in Brabant' - https://nos.nl/l/2595459

[YakuzA]

Roozzz schreef op dinsdag 23 december 2025 @ 17:51:
[...]

Ook daar valt nog wel wat winnen. Van twee dagen terug. De kop vertelt maar een deel van het verhaal. Ook gewoon sprake van mestfraude:
'Miljoenen liters ontlasting van festivals illegaal geloosd in Brabant' - https://nos.nl/l/2595459

Ondanks de pakkende titel ging het daar gewoon het riool in als je het artikel leest

[Roozzz]

YakuzA schreef op dinsdag 23 december 2025 @ 17:53:
[...]

Ondanks de pakkende titel ging het daar gewoon het riool in als je het artikel leest

Wat toch niet helemaal de bedoeling was

[TheGhostInc]

_JGC_ schreef op dinsdag 23 december 2025 @ 17:43:
Dan zal het nog wel gehandhaafd moeten worden...

Er is echt geen inspecteur die met een meetlint in een weiland staat om te kijken of hij onder gesproeid wordt met poep.

Uiteindelijk gaat dit over de hoeveelheid m3 mest die mag worden uitgereden. Als je bijvoorbeeld 5% van het land niet mag bemesten, moet de boekhouding daarmee kloppen. De zogeheten plaatsingsruimte.
Daarom waren er aardig wat boeren die zich grond 'toegeëigend' hadden. Om op die manier meer mest te mogen uitrijden.
Overigens hoeft die mest helemaal niet uitgereden te worden op specifiek die grond. Wat er daadwerkelijk met die mest gebeurde hing af van de boer, sommigen lieten het gewoon de sloot inlopen.

[hamsteg]

Robkazoe schreef op dinsdag 23 december 2025 @ 17:02:
Wiersma is zo vlak voor het einde van het jaar nog wel eventjes wat verliezen aan het incasseren:

23-12 (vandaag): Nieuwe tegenvaller Wiersma: Brussel wijst uitzondering op mestregels af

[...]


22-12 (gisteren): Raad van State: stikstofdoelen uit wet halen kan zo niet


[...]


19-12 (afgelopen vrijdag): Ministerraad hakt knoop door: mestplan Wiersma is van tafel


[...]


Op zich goed dat ze er niets doorheen heeft gekregen en dat er geen zaken erger gemaakt zijn. Nadeel is wel dat we nog steeds geen stap dichterbij zijn gekomen om de natuur te ontzien en van het stikstofslot af te komen.

29-12: Femke Wiersma hield belangrijke informatie maandenlang achter voor Kamer en boeren.

Al op 25 augustus had Eurocommissaris Jessika Roswall Wiersma namelijk in een ‘interim-antwoord’ laten weten dat verlenging van de derogatie er hoogstwaarschijnlijk niet in zat, zo blijkt nu. Wiersma deelde deze belangwekkende informatie niet met de Kamer. Ook niet toen ze ernaar gevraagd werd.

30-12: Opinie stuk Volkskrant - Alleen drastisch minder vee kan voorkomen dat Nederland stikt. Omdat ik het niet beter kan verwoorden en het ook goed is dat iemand anders dit zegt:

Wat is het gevolg van deze struisvogelpolitiek? Dat de agro-industrie zich nog een tijdje langer kan verrijken, dat gewone boeren zich nog steeds niet kunnen verhouden tot een onvermijdelijke nieuwe realiteit met veel minder dieren, en dat Nederland binnen afzienbare tijd niet één maar twee landbouwcrisissen heeft.

Stikstofcrisis 2.0:

Want na 2027 staan boeren en bedrijven voor de onmogelijke taak om bij aanvragen voor nieuwe vergunningen aan te tonen dat ze de waterkwaliteit niet verder gaan verslechteren. De Landsadvocaat waarschuwt in dit kader niet alleen voor een conflict met Europa, maar ook voor talloze rechtszaken van belangenorganisaties.

Hoeveel dieprode vlaggen moeten er nog omhoog voordat de boeren zelf, en niet de de agro farmers devence force, de realiteit onder ogen zien? Het net wordt strakker en strakker totdat er straks zulke maatregelen moeten worden genomen dat de boer geen enkele inspraak meer heeft. Dan wordt er óver in plaats van mét de boeren gesproken. Voor de duidelijkheid: ik heb het hier over de boeren, niet de vleesmanagers met megastallen, die mogen van mij meteen aan banden worden gelegd door grondgebonden mestbeleid.

[Bananenplant]

<knip> deze discussie heeft niets met het topic te maken en is dus offtopic.

[ Voor 82% gewijzigd door darkrain op 31-12-2025 13:35 ]

[wildhagen]

Bananenplant schreef op woensdag 31 december 2025 @ 12:08:
<knip>

<knip> reactie op geknipte post

[ Voor 82% gewijzigd door darkrain op 31-12-2025 13:35 ]

[greatgonzo]

Bananenplant schreef op woensdag 31 december 2025 @ 12:08:
<knip>

<knip> Reactie op geknipte post

[ Voor 80% gewijzigd door darkrain op 31-12-2025 13:35 ]

[Bananenplant]

greatgonzo schreef op woensdag 31 december 2025 @ 13:05:
[...]

<knip>

<knip> deze discussie hoort hier niet thuis.

[ Voor 54% gewijzigd door darkrain op 31-12-2025 13:35 ]

[darkrain]

Modbreak:

De discussie over FDF en hun rol bij lichtjestochten is geknipt. Het gaat hier over het stikstofprobleem en dus niet over de FDF.

[FreakNL]

Roozzz schreef op dinsdag 23 december 2025 @ 17:51:
[...]

Ook daar valt nog wel wat winnen. Van twee dagen terug. De kop vertelt maar een deel van het verhaal. Ook gewoon sprake van mestfraude:
'Miljoenen liters ontlasting van festivals illegaal geloosd in Brabant' - https://nos.nl/l/2595459

Beetje offtopic maar blijkbaar gaan er 10-duizenden mensen zitten schijten op een festival? Verbazingwekkend. Ik loos er hooguit wat zwaar verdunde urine….

[Joris748]

FreakNL schreef op woensdag 31 december 2025 @ 16:26:
[...]


Beetje offtopic maar blijkbaar gaan er 10-duizenden mensen zitten schijten op een festival? Verbazingwekkend. Ik loos er hooguit wat zwaar verdunde urine….

Waar laat jij frikandellen en hamburgers tijdens een meerdaags festival? Of poep je in een zakje en gooit het thuis weg?

Of ben je er zo eentje die liever 3 dagen zijn keutel inhoudt?

[polthemol]

'Uitkoopregeling boeren had 1,5 miljard goedkoper gekund'

En de resultaten zijn binnen van de woest aantrekkelijke uitkoopregeling: het is prut

Uit het artikel:

1,81 miljard euro was het landbouwministerie kwijt aan de regeling, volgens
de cijfers van maart vorig jaar. Daarmee konden 723 bedrijven worden
uitgekocht die samen het stikstofoverschot met 8 procent zouden doen
afnemen.

Met een andere aanpak had de overheid miljoenen euro's aan belastinggeld
kunnen besparen. Dezelfde stikstofwinst had namelijk ook behaald kunnen
worden met 330 miljoen euro. In dat veel goedkopere scenario zouden
bovendien slechts 133 veehouderijen moeten stoppen.

Ondoelmatige inzet van een zak centen als TLDR, men blijft maar dobberen met 'vrijwillig' in plaats van door te pakken.

In plaats van het advies van Remkes te volgen, kwam Van der Wal met een "woestaantrekkelijke" uitkoopregeling, die ze openzette voor de 3000 veehouderijen met de meeste stikstofneerslag op beschermde Natura 2000-gebieden.

Feiten worden aan de kant gezet, adviezen worden ingewonnen en men doet er niets mee.

Maar het maakt nogal uit welke veehouderij uit die groep piekbelasters je uitkoopt. Met uitkoop van de 550 meest vervuilende bedrijven is ongeveer evenveel stikstofwinst te behalen als met de bijna 2500 andere piekbelasters.

Demissionair minister Wiersma reageert in NRC dat de piekbelastersregeling wel "zeer gericht en doelmatig" is, omdat 3000 boerderijen met de hoogste stikstofneerslag mochten meedoen. Bovendien is het gedwongen laten stoppen van boeren via onteigening veel tijdrovender dan de keuze aan hen te laten, aldus een woordvoerder van Wiersma.

Na moedwillige vertragingstaktieken van Wiersma/BBB speelt ze nu ook nog de kaart van 'tijdrovender als we iets anders hadden gedaan'.

En als resultaat:

Inmiddels heeft een deel van de boeren die zich wilden laten uitkopen via de piekbelastersregeling, zich teruggetrokken. Zij gaan toch door met hun bedrijf.

Beschamend dit, ronduit beschamend.

[Robkazoe]

polthemol schreef op dinsdag 13 januari 2026 @ 07:45:
'Uitkoopregeling boeren had 1,5 miljard goedkoper gekund'

En de resultaten zijn binnen van de woest aantrekkelijke uitkoopregeling: het is prut

Uit het artikel:


[...]

Ondoelmatige inzet van een zak centen als TLDR, men blijft maar dobberen met 'vrijwillig' in plaats van door te pakken.


[...]

Feiten worden aan de kant gezet, adviezen worden ingewonnen en men doet er niets mee.


[...]


[...]

Na moedwillige vertragingstaktieken van Wiersma/BBB speelt ze nu ook nog de kaart van 'tijdrovender als we iets anders hadden gedaan'.

En als resultaat:

[...]


Beschamend dit, ronduit beschamend.

Ik kan persoonlijk niet boos zijn of teleurgesteld worden om dit bericht. Bij een vrijwillige regeling ga je uit van vrijwilligheid en dat zal nooit 100% effectief zijn.

Lichtpuntje . Wees blij dat de stikstof geldpot van 30-40 miljard is leeggehaald voor andere dingen. Anders was het helemaal een drama geweest vermoed ik.

Het was leuk, de boeren aan de macht. Maar we zien nu waar het ons heeft gebracht. Boeren konden gillend rijk worden met deze uitkoopregeling. Voor degene die op oude voet door wilde gaan, leuk gegokt. Tijd voor een soberdere regeling met onvrijwillige uitkoop. Kunnen we wel doelgericht te werk gaan.

[HvdBent]

Robkazoe schreef op dinsdag 13 januari 2026 @ 08:26:
[...]

Ik kan persoonlijk niet boos zijn of teleurgesteld worden om dit bericht. Bij een vrijwillige regeling ga je uit van vrijwilligheid en dat zal nooit 100% effectief zijn.

Lichtpuntje . Wees blij dat de stikstof geldpot van 30-40 miljard is leeggehaald voor andere dingen. Anders was het helemaal een drama geweest vermoed ik.

Het was leuk, de boeren aan de macht. Maar we zien nu waar het ons heeft gebracht. Boeren konden gillend rijk worden met deze uitkoopregeling. Voor degene die op oude voet door wilde gaan, leuk gegokt. Tijd voor een soberdere regeling met onvrijwillige uitkoop. Kunnen we wel doelgericht te werk gaan.

Gillend rijk worden???? de pot die niet doorgegaan is was 25 miljard waarvan een belangrijk deel voor natuurherstel was, en een ander belangrijk deel voor het uitkopen. De uitkoopregelingen zijn zo dat er weinig winst gemaakt word, maar dat de boer mits richting pensioen en zijn pensioen mee kon betalen.
Dat alles met de nodige accountantscontrole etc. Wie er wel gillend van het lachen mee wegkomen zijn de banken, waar de leningen lopen. Die zouden worden afgelost incl boete.

[edie]

Oh, kijk eens waar het kabinet nu mee komt!

quote: https://www.rijksoverheid...sregeling-voor-veehouders

Kabinet wil nieuwe vrijwillige beëindigingsregeling voor veehouders

Het kabinet komt met een nieuwe vrijwillige beëindigingsregeling voor veehouders die willen stoppen, bijvoorbeeld omdat ze geen bedrijfsopvolging hebben. Veehouders dichtbij stikstofgevoelige natuurgebieden krijgen een vergoeding van 110%. De nieuwe regeling moet leiden tot stikstofreductie, zodat de natuur kan herstellen en vergunningverlening geleidelijk weer mogelijk wordt. Voor deze regeling is eerder al € 750 miljoen beschikbaar gesteld. Vandaag start de internetconsultatie over deze (nog concept) regeling, en wordt de inhoud van de regeling dus bekend.

[...]

Iets wat nog niet eerder is geprobeerd!

[Helixes]

edie schreef op dinsdag 13 januari 2026 @ 09:21:
Oh, kijk eens waar het kabinet nu mee komt!

Iets wat nog niet eerder is geprobeerd!

Dus je bent dubbel-demissionair, en je bent een paar weken verwijderd van de aflossingsploeg. Tijd om er nog wat maatregeltjes doorheen te drukken. "Op de winkel passen" noemen ze dat.

Wat ik vooral niet begrijp is dat de VVD daarmee akkoord gaat. Hoe makkelijk is het om te zeggen dat, nee, Femke, dit het moment niet is. En dat als dit echt een goed idee is, we dit best aan een volgend Kabinet kunnen overlaten.

Feitelijk strooit Wiersma hier nog even met harde valuta in de richting van haar achterban. Meestal ben ik niet zo'n activistische belastingbetaler - maar hier walg ik van.

[bvdbos]

Helixes schreef op dinsdag 13 januari 2026 @ 09:25:
[...]

Dus je bent dubbel-demissionair, en je bent een paar weken verwijderd van de aflossingsploeg. Tijd om er nog wat maatregeltjes doorheen te drukken. "Op de winkel passen" noemen ze dat.

Wat ik vooral niet begrijp is dat de VVD daarmee akkoord gaat. Hoe makkelijk is het om te zeggen dat, nee, Femke, dit het moment niet is. En dat als dit echt een goed idee is, we dit best aan een volgend Kabinet kunnen overlaten.

Feitelijk strooit Wiersma hier nog even met harde valuta in de richting van haar achterban. Meestal ben ik niet zo'n activistische belastingbetaler - maar hier walg ik van.

Mijn inschatting is dat er eerder een nieuw kabinet is dan dat deze regeling van kracht wordt. Het is nu pas internet-consultatie, toetsing staatssteun moet nog gebeuren. En de regeling zit al wat beter in elkaar, veehouderijen binnen 1000 meter van N2000 krijgen voorrang... Maar idd, ze had het beter aan het volgend kabinet kunnen laten... Als het nieuwe kabinet deze regeling wil wijzigen of stopzetten (om te vervangen door een andere regeling) dan krijg je weer gedoe.

[skimine]

In het artikel van Follow the Money (FTM) staan nog wat andere interessante zaken: https://www.ftm.nl/artike...oper-en-met-minder-boeren

De doelmatigheid van de maatregel werd van het begin af aan onderuitgehaald:

Eén aanbeveling van Remkes liet het kabinet los. Niet alleen de zwaarste piekbelasters mochten zich aanmelden, maar ook een grote groep lichtere belasters. In een sector waar talloze boeren geen opvolger kunnen vinden, werd die mogelijkheid massaal omarmd.

Elk bedrijf dat per jaar meer dan 35 kilo stikstofneerslag veroorzaakt in kwetsbare natuurgebieden kwam uiteindelijk in aanmerking voor de maatregel.

Omroep Gelderland, NRC en Follow the Money konden op basis van een database met de dieraantallen van alle Nederlandse veehouders berekenen welke boeren piekbelasters zijn. Ongeveer 3.000 van de ongeveer 30.000 veehouders voldoen aan de drempelwaarde van 35 kilo stikstofneerslag; sommige omdat ze veel dieren hebben; andere omdat ze vlak bij een natuurgebied zitten waar een groot deel van hun stikstofuitstoot in terechtkomt.

Vooral dat laatste is een belangrijke factor, zeker gecombineerd met:

Hoeveel stikstofneerslag een boer exact veroorzaakt, maakt niet uit voor het uitkoopbedrag. Daarom staat dat vaak niet in verhouding tot de hoeveelheid stikstof die de boer doet neerdalen in de natuur.

De vergoeding is "120 procent van de marktwaarde van zijn of haar stallen en een vast bedrag per dier".

Dat leidde tot onder andere tot de volgende twee compleet verschillende situaties dit het gebrek aan doeltreffendheid verder illustreren.

Aan de ene kant een "relatief kleine kalkoenhouderij", 16.180 kalkoenen in 2021, dicht bij de Veluwe. Vanwege deze nabijheid en de ouderdom van de stal is het de grootste piekbelaster van Nederland.

Het bedrijf van de Bakkers doet mee aan de uitkoopregeling, en krijgt daarvoor 1,2 miljoen euro, berekenden we. Vanuit het oogpunt van natuurbehoud een koopje. Na het afbreken van de stallen zal er jaarlijks ongeveer tweeduizend kilo stikstof minder op de Veluwe terechtkomen. Per gram stikstofreductie betaalt de belastingbetaler daarvoor een paar dubbeltjes: 58 eurocent, om precies te zijn.

Aan de andere kant "de grootste varkensstal van Nederland – 33 duizend dieren en jaarlijks 106 kilo stikstofneerslag." Dit bedrijf wordt voor ongeveer 42 miljoen euro uitgekocht.

De kosten per gram vermeden stikstof zijn in zijn geval 239 euro; bijna twee keer zo veel als de goudprijs en meer dan 400 keer meer dan er voor de stikstofreductie van Jelle en Marianne Bakker wordt betaald.

Om terug te komen op die genegeerde aanbeveling van Remkes:

Dat de regeling weinig opbrengt, verbaast Jan Willem Erisman (hoogleraar Milieu en Duurzaamheid aan de Universiteit Leiden) daarom niet. De reden dat Remkes het over 600 bedrijven had, zegt hij, is dat uitkoop buiten die topgroep niet effectief is. ‘Ga je boeren lager op de lijst uitkopen, dan wordt het steeds duurder.’ Volgens Erisman geeft de overheid nu miljarden aan individuele boerenbedrijven, ‘terwijl die dat geld beter in had kunnen zetten voor landbouwhervormingen die zorgen voor stikstofreductie bij alle boeren.’

Tot slot wordt er nog een andere potentiële maatregel aangehaald. Waarbij boeren zelf de nodige vrijheid houden maar de overheid wél een stok achter de deur heeft:

Sluysmans, Runhaar en Erisman wijzen alle drie op een alternatief: het gedeeltelijk intrekken van vergunningen van boeren. Dat plan ligt nu bij de formatie op tafel. In het tussentijdse formatieverslag schreven D66 en CDA begin december dat de overheid ‘als ultieme remedie’ kan gaan korten op de dierrechten van boeren als de stikstofdoelen niet gehaald worden.

Sluysmans: ‘Dwang is niet voor niets een instrument in de gereedschapskist. Dit kabinet heeft zichzelf tegen de muur gezet.’

[NMH]

polthemol schreef op dinsdag 13 januari 2026 @ 07:45:
'Uitkoopregeling boeren had 1,5 miljard goedkoper gekund'

En de resultaten zijn binnen van de woest aantrekkelijke uitkoopregeling: het is prut

Uit het artikel:


[...]

Ondoelmatige inzet van een zak centen als TLDR, men blijft maar dobberen met 'vrijwillig' in plaats van door te pakken.

Ik krijg weer een gevoel van déjà vu. 2020, exact hetzelfde probleem:
NMH in "De stikstofproblematiek: oorzaak, gevolgen en oplossingen". Sanering van de varkenshouderij, te vrijwillig, te breed en daarom veel te duur voor wat het oplevert. En we doen het gewoon nog een keer en maken plannen om het nog een keer te doen.

Beschamend dit, ronduit beschamend.

Dit. Zeker in de tijd waar pijnlijke keuzes gemaakt moeten worden voor wat betreft bezuinigingen. Het is echt ronduit schaamteloos hoe Landbouw met publiek geld omgaat, zie bijvoorbeeld ook het akkefietje laatst met de bezwaarschriften.

[Yaksa]

Het is natuurlijk (pun intended) wel zo dat hoe langer je wacht met uitkopen, hoe moeilijker het wordt om aan de emissienormen te voldoen. Er wordt gewoon niet snel genoeg doorgepakt. Was men 10 jaar terug begonnen met deze maatregelen dan was het een stuk goedkoper uitgevallen.
En dan moet de problematiek omtrent de wetgeving Kaderrichtlijn Water nog beginnen.
Het topic daarover kan alvast worden opgestart.

[hamsteg]

Europa wordt wakker: Oostenrijk in rep en roer: kalfsvlees voor wienerschnitzel komt uit Nederland, zonder dat consument dat weet

... De conclusie is pijnlijk voor Oostenrijk: het kalfsvlees komt meestal niet uit eigen land, maar uit Nederland, de grootste kalfsvleesproducent van de Europese Unie. In ons land worden kalveren uit verschillende EU-landen samengebracht, gevoed en geslacht voor export naar onder meer Oostenrijk. ...

... Volgens The Marker komt maar liefst 87 procent van het geïmporteerde kalfsvlees in Oostenrijk uit Nederland. ...

... „We hebben niet alleen de grootte van deze industrie gezien, maar ook hoe ze functioneert: eenvoudige stallen, grote mesthallen en een productie die volledig op efficiëntie is gericht”,
...

het resultaat van productiemethoden die in Oostenrijk niet zijn toegestaan. Jonge kalveren krijgen in Nederland bewust een ijzerarm dieet dat voornamelijk bestaat uit melkpoeder. Dat zorgt voor extra bleek vlees. In Oostenrijk zijn zulke praktijken verboden.

Goh, waar komt het stikstofprobleem en/of mestprobleem ook al weer vandaan: vleesmanagers!

[Steamwitz]

Intussen kunnen we een dossier toevoegen aan de stikstofproblematiek:

De natuur in Nederland staat zo onder druk dat honden steeds vaker niet meer door het bos mogen lopen. Zeldzame planten verdwijnen door de stikstof in hondendrollen en rennende honden jagen andere dieren op.

En het gaat vaak niet om één hondendrol. In sommige natuurgebieden komen zo veel honden dat het om een immense hoeveelheid poep gaat. In het Ulvenhoutse Bos komen jaarlijks tussen de 140.000 en 730.000 honden. Uit berekeningen blijkt dat die jaarlijks tienduizenden kilo's poep en tienduizenden liters urine in het bos achterlaten.

Bron: https://www.nu.nl/binnenl...ms-niet-mogen-poepen.html

[Grunwold]

Steamwitz schreef op zaterdag 17 januari 2026 @ 11:35:
Intussen kunnen we een dossier toevoegen aan de stikstofproblematiek:


[...]


[...]


Bron: https://www.nu.nl/binnenl...ms-niet-mogen-poepen.html

offtopic:
Het is ook gewoon heel goor. Je moet hier goed opletten of je niet in de hondenpoep trapt als je buiten bent. Persoonlijk hoop ik dat ze ook honden gaan verbieden in het Mastbos, Liesbos en de Galderse meren. In onze stad gebruiken de meeste hondeigenaren het publiekelijk buitengebied als toilet voor hun hond. Sommigen mensen willen gewoon buiten zijn om van de natuur te genieten. Wat heel lastig is met die hondenpoepgeur.

[Robkazoe]

Nederlandse waterkwaliteit blijft ondermaats, terwijl EU-deadline nadert

Hoewel waterkwaliteit natuurlijk meer is dan alleen stikstof, toch even een paar quotjes en plaatjes:



Het is overigens niet alleen de schuld van landbouwbeleid maar:

Maar er is nog een belangrijker aspect, zegt aquatisch ecoloog Piet Verdonschot (Wageningen University en Universiteit van Amsterdam): "De landbouw. Door uitzonderingen vanuit Brussel hebben Nederlandse boeren jarenlang veel meer mest mogen uitrijden dan goed is voor het water." In mest zitten nutriënten als stikstof en fosfor, die via de bodem het water inspoelen en daar de groei stimuleren van algen die de ecologie aantasten.

Het gebruik van dierlijke mest is de afgelopen jaren afgenomen, maar door de transitie van veeteelt naar akkerbouw wordt er volgens Verdonschot meer kunstmest gebruikt, waardoor de belasting gelijk blijft. Terwijl: "Willen we de doelen van de KRW halen, dan moeten we zeker de helft minder uitrijden."
De politiek

Daar is voorlopig alleen nog geen sprake van. Landbouwminister Femke Wiersma (BBB) is voor de kerst nog teruggefloten door de Tweede Kamer toen zij op een aantal plekken juist meer ruimte wilde geven voor het uitrijden van mest. Eerder zette het kabinet-Schoof al een streep door het Nationaal Programma Landelijk Gebied, dat een aantal aanbevelingen bevatte van de Raad voor de leefomgeving. Ook veel andere adviezen uit dat rapport zijn niet of nauwelijks opgevolgd.

Het is toch ook wel de schuld van de landbouw. Met het bovenstaande in het achterhoofd, is het bijna crimineel wat Wiersma eind vorig jaar er heeft proberen doorheen te drukken.

[hamsteg]

Robkazoe schreef op donderdag 22 januari 2026 @ 13:56:
[...]

De daling in de grafieken is in hoofdzaak met dank aan de industrie. Wiersma wilde die gecreëerde besparing, ruimte, weer gebruiken zodat de veemanagers nog meer konden uitbreiden.

[hansvk]

Robkazoe schreef op donderdag 22 januari 2026 @ 13:56:
[...]
Het is toch ook wel de schuld van de landbouw. Met het bovenstaande in het achterhoofd, is het bijna crimineel wat Wiersma eind vorig jaar er heeft proberen doorheen te drukken.

Als het goed is, is Wiersma over een maand minister af. Hopelijk haalt ze tot die tijd geen rare fratsen meer uit.

Gisteren was er een technische briefing over stikstof bij een commissievergadering in de tweede kamer. Voor wie op de hoogte wil zijn van de actuele stand van zaken interessant om terug te kijken.
https://debatdirect.tweed...-stikstof-10-00/onderwerp

[hamsteg]

Even terug naar de koetjes, dit klinkt te lief, de mestkalveren en melkvee:

Meer dan miljoen vrachten mest in 2025

In Nederland werd in 2025 met 35,2 miljoen ton mest 3,8% meer mest vervoerd dan in 2024. ... waarmee in totaal 128,5 miljoen kilo fosfaat en 218,5 miljoen kilo stikstof is vervoerd.

Dit gaat over vervoer. Aangezien de regels zijn aangescherpt voor uitrijden zal er meer vervoerd worden omdat je het niet op eigen land uitrijdt. Het gaat dus mij niet over de hoeveelheid die vervoerd is maar:

De toename is vooral het gevolg van meer transport van rundveedrijfmest. In 2025 werd 17,5 miljoen ton rundveedrijfmest vervoerd, een toename van 11,3% ten opzichte van 2024. Die stijging is vooral het gevolg van de afname van plaatsingsruimte voor rundveemest bij melkveehouders, nu de derogatienormen steeds verder zijn aangescherpt.

Hier staat heel sjiek en omvloerst: deze melkveehouders zijn niet grondgebonden.

In 2026 kunnen melkveehouders geen gebruik meer maken van derogatie en mag niet meer dan 170 kilo stikstof uit dierlijke mest per hectare worden uitgereden.

... In 2025 werd met 7,9 miljoen ton 6% minder varkensmest vervoerd dan in 2024. Dat komt voor een belangrijk deel door het grote aantal stoppende bedrijven in deze sector. De hoeveelheid pluimveemest bleef met 1,5% minder ten opzichte van 2024 nagenoeg gelijk. Dat geldt ook voor paardenmest (-2%). De hoeveelheid getransporteerde mengmest bleef gelijk

Belangrijkstee informatie uit dit artikel is wel dat de varkenssector krimpt, de uitkoop en koude sanering doen hier hun werk.

[hamsteg]

Ik houd ook een aantal boerensites bij, vaak is de toon dat de overheid of de EU aan alles schuldig is, deze keer heel eerlijk een mooi neutraal goed uitgewerkt artikel dat de mestproblematiek van de boerenkant belicht. Ik zet neutraal wel in italics want de hoop richt zich hoofdzakelijk op renure en de gezichtspunten zijn vanuit aan- en afnemers van de boeren maar het hele artikel ademt realisme. Echt een aanrader om te lezen, het geeft ook mooi aan waar boeren mee worstelen en daar heb ik individueel echt wel respect voor. De quote van de dag, waarin toch erkenning ligt:

Volgens de NCM-directeur is het mestoverschot in feite een stikstofoverschot. 'Stikstof kunnen buitenlandse telers als kunstmest kopen.

Veehouders zetten zich schrap voor rampjaar op mestmarkt

[unclero]

hamsteg schreef op zaterdag 21 februari 2026 @ 11:31:
Ik houd ook een aantal boerensites bij, vaak is de toon dat de overheid of de EU aan alles schuldig is, deze keer heel eerlijk een mooi neutraal goed uitgewerkt artikel dat de mestproblematiek van de boerenkant belicht. Ik zet neutraal wel in italics want de hoop richt zich hoofdzakelijk op renure en de gezichtspunten zijn vanuit aan- en afnemers van de boeren maar het hele artikel ademt realisme. Echt een aanrader om te lezen, het geeft ook mooi aan waar boeren mee worstelen en daar heb ik individueel echt wel respect voor.

Wat mij nu ook duidelijker wordt is dat de aloude "melkveehouder versus akkerbouwer" weer de kop op steekt.

De melkveehouders betichten de akkerbouwers ervan dat zij "niet inzien" dat runderdrijfmest "een fantastisch product" is waar ze eigenlijk voor zouden moeten betalen, in plaats van dat ze de melkveehouder als melkkoe gebruiken.
("700 euro per bunder als je op goede voet staat met de akkerbouwer, maar als de mest aan de lippen staat gaat de prijs omhoog, en de akkerbouwer belt lachend met de John Deere dealer")

De akkerbouwers betichten de melkveehouders ervan dat al het beleid wat gemaakt wordt altijd in de eerste plaats voor de melkveehouders is, en dat de akkerbouwers later pas mogen komen kijken of er nog iets te halen valt (denk aan minder nitraat kunnen importeren).
("Leuk, die runderdrijfmest, maar de propietary piepers groeien toch het best op de propietary kunstmest, dus voor een beetje degelijke oogst kan ik maximaal 2/3 van de N-behoefte aan runderdrijfmest kwijt. Die overigens voor een aardig deel wegspoelt bij de eerstvolgende stevige regenbui.")

[skimine]

Volgende rapport, weer (vrijwel) dezelfde conclusie: er gebeurt te weinig.

Monitoring en evaluatie van het programma Stikstofreductie en Natuurverbetering
De verschillende rapporten en het persbericht zijn bij bovenstaande link te vinden.

quote: https://www.pbl.nl/actuee...ettelijke-doelen-te-halen

De wettelijke doelen voor de verlaging van de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden worden niet gehaald, blijkt uit de tweede Monitoring en evaluatie van het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering (PSN). (...)

Op verzoek van het Ministerie van LVVN (voorheen LNV) onderzoeken de kennisinstituten PBL, WUR en RIVM de voortgang en effecten van het PSN en van het sindsdien vastgestelde beleid. Verschillende deelstudies en een syntheserapport kijken naar zowel (bron)maatregelen die de stikstofdepositie verlagen, als naar natuurherstelmaatregelen, die de natuur moeten verbeteren.

Om het doel voor 2030 te halen is een vermindering nodig van de stikstofdepositie. Alle stikstofbronmaatregelen dragen samen voor 10 tot 15 procent bij aan de benodigde vermindering om dat doel te halen. De verwachte daling komt daarnaast voor een belangrijk deel door reductie in het buitenland en andere ontwikkelingen die effect hebben op de stikstofdepositie. De prognose is dat tot 2030 hiermee in totaal ongeveer de helft van de benodigde vermindering wordt gehaald. (...)

Wederom blijkt dat het inzetten op "technologische oplossingen" veel minder effectief is dan vaak wordt voorgedaan:

De meeste vermindering van stikstofdepositie is te danken aan beëindigingsregelingen in de landbouw, zoals de Lbv en de Lbv-plus. Stikstofreducerende managementmaatregelen en innovaties binnen de landbouw zijn na vijf jaar nog onvoldoende uitgewerkt of hebben minder effect dan werd verwacht. Maatregelen in het verkeer, de bouw en de industrie zijn wel grotendeels uitgevoerd.

Het blijft teveel bij kortetermijnmaatregelen:

Om de natuur te herstellen en in stand te houden, zijn maatregelen nodig die zich richten op meerdere drukfactoren. Drukfactoren, waaronder verdroging en verzuring door stikstof, moeten blijvend worden verminderd om de natuur op een duurzame manier te herstellen en behouden. Maatregelen die hiervoor nodig zijn, zijn vaak ingewikkeld en lastig uit te voeren, zoals verhoging van het grondwaterpeil en extensivering van landbouw rondom Natura 2000-gebieden. De focus ligt nu vooral op de eenvoudig uit te voeren kortetermijnmaatregelen, zoals plaggen en maaien, om de negatieve gevolgen van stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden tegen te gaan. Deze maatregelen kunnen alleen niet steeds worden herhaald zonder dat de natuurkwaliteit uiteindelijk toch verslechtert. Daarnaast zijn er terugkerende kosten verbonden aan deze kortetermijnmaatregelen.

Er moeten meer maatregelen komen, anders eindigen we waarschijnlijk weer in de rechtbank.

Wettelijk is vastgelegd dat het programma moet worden bijgesteld als doelen niet worden gehaald. Dat is tot nu toe nog niet gebeurd. Het huidige PSN moet worden vernieuwd, met aandacht voor andere drukfactoren naast stikstofdepositie, én met een langetermijnvisie. (...)

Tot over twee jaar bij eenzelfde rapport met soortgelijke conclusies

[Joris748]

Eindelijk een lichtpuntje in het nieuws rond het stikstofdossier.

https://www.ad.nl/binnenl...in-de-problemen~ae695d71/

Rabobank: Nog jaren stilstand? Dat brengt heel veel boeren in de problemen
Het nieuwe kabinet moet snel bepalen aan welke doelen boeren in 2030 moeten voldoen. Die oproep komt van de Rabobank, de financier van veel boeren. De slepende onzekerheid vanuit Den Haag houdt boeren nu juist tegen om duurzamer te gaan werken, stelt de bank.

Al in 2023 koos de bank ervoor om duurzaamheid steeds belangrijker te maken in haar werkwijze. Nieuwe leningen worden niet alleen getoetst aan de mogelijkheden van de boer om de lening terug te betalen, er wordt ook gekeken naar de impact van de boer op het milieu: „Een boer die aan de rand van een Natura 2000-gebied wil uitbreiden en daar ook een vergunning voor heeft, gaan we toch niet helpen. Omdat we denken dat dat op lange termijn niet houdbaar is”, zegt Alex Datema, directeur Food & Agri bij Rabobank, de bank die bankier is van ruim 70 procent van de boerenbedrijven.

Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

[MneoreJ]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 09:33:
Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

Ja, mooi dat de Rabobank het formuleert als boeren "helpen", maar het is natuurlijk gewoon risicobeheer voor langetermijninvesteringen. De boer krijgt geen lening omdat er domweg te veel onzekerheid is -- een vergunning hebben is inmiddels geen garantie meer op iets. Het eindeloze traineringsbeleid wordt steeds onhoudbaarder, maar dat vergroot ook de kans op rare bokkensprongen bij de regering, waarvan we er al meerdere gezien hebben. Je weet van de ene dag op de andere niet wat nou wel en niet mag, dus de Rabobank kiest eieren voor het geld. Spreekwoordelijke eieren dan, geen echte dus.

Ik weet niet of we het een lichtpuntje moeten noemen, het is eerder bevestiging van het (ontbreken van) beleid. Aan de kant van de regering dan, de Rabobank heeft een helder beleid. Het zet niet actief zoden aan de dijk, er stonden immers toch al geen hordes boeren met vergunningen te popelen om uit te breiden.

[Helixes]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 09:33:
Eindelijk een lichtpuntje in het nieuws rond het stikstofdossier.

https://www.ad.nl/binnenl...in-de-problemen~ae695d71/

[...]

Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

Ik vind het wel grappig dat de Rabobank de overheid aanspoort tot actie over te gaan. Met de positie die ze hebben, denk ik juist dat ze een mediërende functie zouden kunnen hebben tussen overheid, industriële stakeholders en agrarische belangengroepen. Want, waren het niet laatstgenoemden die steeds over zijn gegaan tot het torpederen van de plannen waarmee diezelfde overheid steeds kwam?

Ook is het grappig dat ze 2030 noemen. Eigenlijk is er niemand die gelooft dat dit plan wordt opgelost in een dikke vier en een half jaar. Dan had je in, zeg, 2019 moeten beginnen. Of, daar voor al - toen duidelijk werd dat het PAS niet houdbaar was. Misschien had de Rabo toen moeten oproepen tot actie. Hm.

Edit: Ik besef me ineens dat de Rabo eveneens kan bedoelen dat het tijd is voor de Overheid te erkennen dat 2030 niet langer realistisch is. En dat, omdat het hun bedrijfsvoering in de weg zit, het tijd is voor een nieuwe - langere - tijdslijn.

[ Voor 9% gewijzigd door Helixes op 16-03-2026 10:23 ]

[YakuzA]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 09:33:
Eindelijk een lichtpuntje in het nieuws rond het stikstofdossier.

https://www.ad.nl/binnenl...in-de-problemen~ae695d71/
[...]
[...]

Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

Ah ja, de Rabobank. De bank die alle boeren meer koeien opdrong omdat ze anders de lening niet wilden geven.

[Joris748]

Ik neem het zeker niet op voor de Rabobank, maar het is wel altijd een drijvende partij geweest in de ontwikkeling van de intensieve veeteelt.

Nog liever zou ik zien dat de Rabobank gedwongen wordt om leningen af te schrijven, zodat boeren ruimte krijgen om hun bedrijfsvoering duurzaam te veranderen.

[MneoreJ]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 10:20:
Nog liever zou ik zien dat de Rabobank gedwongen wordt om leningen af te schrijven, zodat boeren ruimte krijgen om hun bedrijfsvoering duurzaam te veranderen.

Diefstal! Communisme! Vestigingsklimaat! uh... economie!

Voor men zulke extreme maatregelen zou overwegen moet de nood echt wel heel hoog aan de man zijn. Als in, continu volksopstand op het Binnenhof vanwege de woningnood. Zolang de toortsen en hooivorken nog niet van stal gehaald zijn zal het grote geld ontzien worden. Eerst moeten alle anderen door de zure appels heen bijten.

[hamsteg]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 09:33:
Eindelijk een lichtpuntje in het nieuws rond het stikstofdossier.

Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

Grappig want ze zijn zelf voor een groot deel verantwoordelijk voor de impasse, alleen het begint nu pijn te doen. Waar was de Rabobank toen FdF alles tegenhield? Was de Rabobank toen geen verborgen sponsor?

Dit ligt niet aan de politiek, de doelen liggen en lagen er al, maar FdF gooide het land stil, ontstond er angst bij de verschillende overheden en de boeren hoopten dat ze konden blijven doen wat ze altijd deden en wacht rechtszaak na rechtszaak af op dat ene positieve resultaat dat niet gaat komen. De koude sanering veroorzaakt door FdF is alleen maar in het belang van de FdF organisatoren (zij kopen de rechten op). Nu werpt de Rabobank zich op als redder voor de kleine boer en mag de overheid de balans van de Rabobank gaan oppoetsen?

[Roozzz]

Aardig (samenvattend) artikel van Erisman over de stikstofcrisis, waarin ook een aanpak gedeeld wordt die breder toepasbaar is: https://esb.nu/waarom-de-...maar-niet-opgelost-wordt/

De stikstofcrisis is meer dan een geïsoleerd milieuprobleem; het is een symptoom van een systeem dat economie en ecologie te lang als gescheiden werelden heeft behandeld. De impasse toont aan dat deze scheiding onhoudbaar is. De lessen zijn duidelijk: kortetermijnpolitiek, weerstand tegen verandering en het negeren van wetenschappelijke waarschuwingen leiden tot hogere maatschappelijke kosten en minder welvaart.

De stikstofcrisis biedt een schat aan inzichten voor de aanpak van vergelijkbare vraagstukken, zoals de Kaderrichtlijn Water of het klimaatbeleid. Duidelijk is in al deze gevallen dat het ontbreekt aan langetermijnbeleid voor opgaven die niet van de ene op de andere dag te veranderen zijn. Er is ook geen quick fix voor dit soort complexe problemen en daarom is er ook voldoende tijd nodig voor het creëren van draagvlak, het ontwikkelen van de juiste maatregelen en de implementatie ervan. Een eenzijdige focus op economische belangen met weinig oog voor afwentelling op gezondheid en leefomgevingkwaliteit kost de maatschappij uiteindelijk veel geld.

[Joris748]

hamsteg schreef op maandag 16 maart 2026 @ 11:11:
[...]
Grappig want ze zijn zelf voor een groot deel verantwoordelijk voor de impasse, alleen het begint nu pijn te doen. Waar was de Rabobank toen FdF alles tegenhield? Was de Rabobank toen geen verborgen sponsor?

Dit ligt niet aan de politiek, de doelen liggen en lagen er al, maar FdF gooide het land stil, ontstond er angst bij de verschillende overheden en de boeren hoopten dat ze konden blijven doen wat ze altijd deden en wacht rechtszaak na rechtszaak af op dat ene positieve resultaat dat niet gaat komen. De koude sanering veroorzaakt door FdF is alleen maar in het belang van de FdF organisatoren (zij kopen de rechten op). Nu werpt de Rabobank zich op als redder voor de kleine boer en mag de overheid de balans van de Rabobank gaan oppoetsen?

Niet alleen verantwoordelijk voor de impasse, maar ook deels verantwoordelijk voor het probleem. Rabobank is altijd één van de drijvende krachten geweest in de schaalvergroting en de intensievering.

Edit: Rabobank is pas in 2014 begonnen met afbouwen van de invloed van lokale leden en raden.

https://www.ftm.nl/artike...s7s%2Bow4AdGzv683tT6uJwcr

Rabobank is al sinds het voorjaar van 2014 bezig met een grote balanceeract om het huidige coöperatieve model grondig te vernieuwen.

[ Voor 18% gewijzigd door Joris748 op 16-03-2026 11:45 ]

[hamsteg]

Zou het dan toch?

Brede groep wetenschappers ziet uitweg uit stikstofcrisis: ’Durf zelfs te zeggen dat veel boeren met dit verhaal kunnen leven’

De vermindering van de stikstofuitstoot per gebied moet wettelijk zijn vastgelegd. Ook moet de uitstoot effectief worden aangepakt, met ambitieuze beheerplannen voor elk beschermd natuurgebied. Dit omvat een stikstofparagraaf die verwijst naar de vastgelegde totale stikstofuitstoot in het gebied, inclusief forse emissiereducties in een straal van 500 meter rond het beschermde natuurgebied.

Ook moet worden afgestapt van Aerius, waarmee nu de stikstofneerslag wordt berekend om vergunningen te verlenen. Dat is samengevat de oplossing om uit het stikstofmoeras te komen

Belangrijk:

Ook gerenommeerde juristen hebben maandenlang zitten knobbelen om een doorwrocht plan te maken.

De kern:

„Wij stellen voor om een gebiedsplafond in te stellen. Boeren moeten maatregelen nemen die zij het meest geschikt achten. De emissiereductie wordt bij elkaar opgeteld, en dan moet er gekeken worden of het gebiedsplafond (de maximale stikstofuitstoot in het gebied, red.) gehaald wordt.”

De uitdaging zit hem in de tijdlijnen, ik kan opgeteld wel een reductie halen maar als dit eerst lijdt tot een verhoging en pas na, ik overdrijf, 20 jaar we aan het gestelde plafond komen is dit natuurlijk geen winst. Wel goed dat, bijvoorbeeld het neerzetten van een emissievrije stal kost eerst stikstof maar dit mag verrekend worden met de besparing waardoor er nu wel gebouwd kan worden omdat het netto effect een vermindering is.

Moraal van het verhaal, er is per gebied een target. De boer mag de puzzel leggen hoe hij dat wil halen en als dit netto resultaat past bij het gebied is het goed. Nogmaals, ik lees niets over realistische tijdslijnen die daarbij horen. Als richtlijn zou ik toch een tijdsbeperking willen zien waarin het netto effect behaald moet zijn.

[DevWouter]

hamsteg schreef op vrijdag 20 maart 2026 @ 14:16:
Zou het dan toch?

Brede groep wetenschappers ziet uitweg uit stikstofcrisis: ’Durf zelfs te zeggen dat veel boeren met dit verhaal kunnen leven’

[...]

Belangrijk:

[...]

De kern:

[...]
De uitdaging zit hem in de tijdlijnen, ik kan opgeteld wel een reductie halen maar als dit eerst lijdt tot een verhoging en pas na, ik overdrijf, 20 jaar we aan het gestelde plafond komen is dit natuurlijk geen winst. Wel goed dat, bijvoorbeeld het neerzetten van een emissievrije stal kost eerst stikstof maar dit mag verrekend worden met de besparing waardoor er nu wel gebouwd kan worden omdat het netto effect een vermindering is.

Moraal van het verhaal, er is per gebied een target. De boer mag de puzzel leggen hoe hij dat wil halen en als dit netto resultaat past bij het gebied is het goed. Nogmaals, ik lees niets over realistische tijdslijnen die daarbij horen. Als richtlijn zou ik toch een tijdsbeperking willen zien waarin het netto effect behaald moet zijn.

Het idee is goed, maar zoals je terecht aangeeft zie ik vooral praktische uitdagingen. Men bankiert vooral op oplossingen die pas achteraf rendement opleveren. Wat als men de stikstof lening niet kan afbetalen?

Helaas kan ik niet het hele artikel lezen (paywall), maar ik ben vooral benieuwd naar wie de brede groep wetenschappers is en waar die werkelijke consensus op gebaseerd is. Het feit dat men wilt afstappen van Aerius voelt bij mij vooral aan alsof het uit de koker van de BBB komt die eerst wilt afschaffen en daarna pas wilt vervangen (althans zo beweren ze het).

Gezien de bron de Telegraaf is, het idee niet nieuw is en ik punten herken die ik associeer met klimaatontkenners heb ik dus wat reserveringen over welke waarde ik dit bericht moet geven.

[Delerium]

hamsteg schreef op vrijdag 20 maart 2026 @ 14:16:
bijvoorbeeld het neerzetten van een emissievrije stal kost eerst stikstof maar dit mag verrekend worden met de besparing waardoor er nu wel gebouwd kan worden omdat het netto effect een vermindering is.

Dat verrekenen is een plan dat door Bleker 15 jaar terug is ingevoerd en inmiddels keihard is verboden.

En zeker dat vrijwillig de boeren laten rekenen; de cijfers zijn dermate dat verschillende boeren echt niet op een niveau zitten die ze vrijwillig kunnen of moeten afstaan. In een fatsoenlijke rechtstaat komt op een dag de politie langs en gooit je tent dicht wegens grove overtreding emissie-normen. Al deze shit laat meer zien dat vrijwel alles een farce is zodra er boeren bij betrokken raken.

[ Voor 3% gewijzigd door Delerium op 20-03-2026 14:42 ]

[hamsteg]

Delerium schreef op vrijdag 20 maart 2026 @ 14:40:
[...]

Dat verrekenen is een plan dat door Bleker 15 jaar terug is ingevoerd en inmiddels keihard is verboden.

En zeker dat vrijwillig de boeren laten rekenen; de cijfers zijn dermate dat verschillende boeren echt niet op een niveau zitten die ze vrijwillig kunnen of moeten afstaan. In een fatsoenlijke rechtstaat komt op een dag de politie langs en gooit je tent dicht wegens grove overtreding emissie-normen. Al deze shit laat meer zien dat vrijwel alles een farce is zodra er boeren bij betrokken raken.

Misschien begrijpen we elkaar verkeerd maar dit is niet bedoeld (hoop ik) om verschillende locaties te verrekenen. Ik heb het gelezen als op één locatie: als ik mijn huidige stal wil verbouwen die boven het plafond zit, kan ik nu zelfs geen sloopvergunning krijgen, laat staan een vergunning om een emissievrije stal te bouwen. Dat je geen vernieuwingsactiviteiten kun ontplooien omdat je al aan en over het plafond zit dan kom je natuurlijk nooit onder het plafond; de extra (tijdelijke) stikstof voor nieuwebouw mag je verrekenen met de besparing, hier hebben juristen meegekeken dus laten we eens positief zijn.

[Tha Deo]

Edit. Dit is het rapport: https://edepot.wur.nl/711347 . *knip* onderbouw s.v.p. deze claim.

[ Voor 232% gewijzigd door defiant op 20-03-2026 16:51 ]

[Helixes]

hamsteg schreef op vrijdag 20 maart 2026 @ 14:16:
Zou het dan toch?

Brede groep wetenschappers ziet uitweg uit stikstofcrisis: ’Durf zelfs te zeggen dat veel boeren met dit verhaal kunnen leven’

Als je het niet erg vind, wacht ik graag tot kranten en andere journalistieke media tijd hebben gehad te reageren op dit rapport.

De uitdaging zit hem in de tijdlijnen, ik kan opgeteld wel een reductie halen maar als dit eerst lijdt tot een verhoging en pas na, ik overdrijf, 20 jaar we aan het gestelde plafond komen is dit natuurlijk geen winst. Wel goed dat, bijvoorbeeld het neerzetten van een emissievrije stal kost eerst stikstof maar dit mag verrekend worden met de besparing waardoor er nu wel gebouwd kan worden omdat het netto effect een vermindering is.

De uitdaging zit hem er denk ik in dat dit een klassiek prisoner's dilemma creëert. Iedereen zou zijn deel moeten bijdragen. Iedereen is er bij gebaat zijn snor een beetje te drukken. Als je teveel doet, ben je teveel geld kwijt aan investeringen die moeten bijdragen aan de balans in het gebied, en dat gaat ten koste van je concurrentiepositie.

Ik wil niet zeggen dat het niet kan - maar ik verwacht niet dat dit de gouden formule is.

[Yaksa]

Tha Deo schreef op vrijdag 20 maart 2026 @ 16:22:
Edit. Dit is het rapport: https://edepot.wur.nl/711347 . [mbr]*knip* onderbouw s.v.p. deze claim.[/mbr]

Even (snel) doorgenomen en er worden alleen 'oplossingen' geboden om de boeren toch maar zoveel mogelijk vlees en melk te te kunnen blijven produceren.
Nergens in het rapport wordt gesproken over een overschakeling naar natuurbewust biologisch boeren waarbij de banken meebetalen aan die omschakeling en waarbij de consument meer moet gaan betalen voor producten die biologisch verantwoord zijn. Ook wordt er niet gesproken over het terugbrengen van de export van producten uit de bio-industrie.
De stikstofproblematiek is een complex dossier, maar ook lastig aan te pakken zolang de consument nog steeds kiest voor het goedkoopste, milieuonvriendelijke voedsel en zolang de overheid een stimulans invoert zoals bijvoorbeeld biologische producten goedkoper te maken en 'slechte' producten duurder.

[TheGhostInc]

https://www.knmi.nl/over-...-bekeken-vanuit-de-ruimte

Volgens mij een volgende stap in 'meten is weten', ook interessant om te zien dat de volgende generatie satelliet al rond hangt. Die resolutie is dusdanig hoog dat piekbelasters te zien zouden moeten.

[Yaksa]

TheGhostInc schreef op donderdag 26 maart 2026 @ 22:21:
https://www.knmi.nl/over-...-bekeken-vanuit-de-ruimte
Volgens mij een volgende stap in 'meten is weten', ook interessant om te zien dat de volgende generatie satelliet al rond hangt. Die resolutie is dusdanig hoog dat piekbelasters te zien zouden moeten.

Wanneer je dat kaartje bekijkt dan is al wel duidelijk dat Schiphol, Rotterdam Haven, Antwerpen Haven in Belgïe en het Ruhrgebied in Duitsland piekbelasters zijn. Je ziet verder wat vlekken in Brabant en op de Veluwe, dat zijn de (grote) vleesboeren. Overigens weten alle boeren zelf al of ze al dan niet piekbelaster zijn, kunnen ze nakijken op een speciale website.

[TheGhostInc]

Yaksa schreef op donderdag 26 maart 2026 @ 23:04:
[...]

Overigens weten alle boeren zelf al of ze al dan niet piekbelaster zijn, kunnen ze nakijken op een speciale website.

Dat is op basis van modellen, dit is echte meetdata.

En dit zou uiteindelijk ook trends moeten laten zien.

[Joris748]

Mooi innovatie zo'n koeientoilet. Zou zomaar 30% reductie van ammoniakemissie op kunnen leveren.

https://www.ad.nl/bernhez...en-in-het-potje~ae133593/

„Onze koeien plassen in het potje”, zegt Roefs. En dat is belangrijk. Door de plas op te vangen in het emmertje en zo te scheiden van de poep, komt er dik 30 procent minder ammoniak vrij. Die kan dus ook niet als stikstof neerslaan op kwetsbare natuur in de buurt.

Dát het CowToilet van innovatiebedrijf Hanskamp werkt, staat al vast. Het is ook niet voor niets een van de twee systemen die de provincie sinds eind vorig jaar toestaat om de stikstofuitstoot van oude melkveestallen terug te dringen.

Alleen jammer dat ook deze boer nog steeds een bord voor zijn kop heeft en blijft inzetten op schaalvergroting.

De melkveehouder hoopt dat geld ook op een andere manier terug te halen. Op de plek waar nog niet zo lang geleden 400 zeugen zaten, wil hij een nieuwe stal bouwen voor 180 melkkoeien. Die ruimte moet er zijn, vindt Roefs, nu hij met het koeientoilet zoveel minder stikstof uitstoot. „Hopelijk mogen we nu meer koeien houden.”

De provincie denkt daar anders over en is door de stikstofproblematiek zeer terughoudend met het verlenen van natuurvergunningen voor nieuwe stallen, zeker als daar meer dieren worden gehouden – koeientoilet of niet. „Ze moeten maar eens komen kijken, misschien dat ze dan anders praten.”

Roefs hoopt bovenal dat zijn bedrijf nog lang kan blijven bestaan. Zijn familie boert al sinds 1890 in Loosbroek. „Ik ben de vierde generatie, mijn zoon Harm wordt hopelijk de vijfde. Hij zit al met mij en mijn vrouw Miranda in de maatschap. Harm heeft niks met varkens, daarom willen we door met de koeien. Maar dan moeten we wel mogen bouwen.”

Waarom blijven boeren zo hardnekkig hangen in het mantra van innovatie en schaalvergroting?

[HvdBent]

TheGhostInc schreef op donderdag 26 maart 2026 @ 23:37:
[...]

Dat is op basis van modellen, dit is echte meetdata.

En dit zou uiteindelijk ook trends moeten laten zien.

Die modellen geven anders best een realistisch beeld van iets dat heel lastig te meten is.
Boeren die door willen blijven gaan trekken de modellen in twijfel omdat dat hen uitkomt, maar inmiddels is de bulk van de wetenschappers in Nederland (als ze niet betaald worden door Campina e.d.) wel overtuigd van het probleem en de mogelijke oplossingen. Natuurinclusief boeren is kleinschaliger, maar beter voor de natuur, het voedsel zelf en de mens, want minder/geen pesticiden. Oh ja er is ook nog iets als waterkwaliteit.....

[vanaalten]

Joris748 schreef op maandag 13 april 2026 @ 09:30:
Mooi innovatie zo'n koeientoilet. Zou zomaar 30% reductie van ammoniakemissie op kunnen leveren.

https://www.ad.nl/bernhez...en-in-het-potje~ae133593/

[...]

Alleen jammer dat ook deze boer nog steeds een bord voor zijn kop heeft en blijft inzetten op schaalvergroting.

[...]

Waarom blijven boeren zo hardnekkig hangen in het mantra van innovatie en schaalvergroting?

Hmm, over een jaar of wat komt TNO weer met een "koeientoilet maakt stikstofreductie niet waar" en de minister van landbouw gaat daarmee inzetten op meer innovatie, want er zal vast wel ooit een uitvinding gedaan worden die wel werkt?

[Joris748]

vanaalten schreef op maandag 13 april 2026 @ 11:09:
[...]

Hmm, over een jaar of wat komt TNO weer met een "koeientoilet maakt stikstofreductie niet waar" en de minister van landbouw gaat daarmee inzetten op meer innovatie, want er zal vast wel ooit een uitvinding gedaan worden die wel werkt?

Ik heb er niet eens zoveel moeite mee dat een innovatie niet blijkt te werken, dat lijkt me een bedrijfsrisico.

Grote probleem is echter dat (een deel van) de reductie direct wordt ingezet voor schaalvergroting. Als de innovatie dan niet blijkt te werken, zijn de totale uitstoot en veestapel weer gegroeid. Die reflex naar schaalvergroting icm wensdenken, zorgt voor de crisis waar we in zitten.

[Shabbaman]

Yaksa schreef op donderdag 26 maart 2026 @ 23:04:
[...]

Wanneer je dat kaartje bekijkt dan is al wel duidelijk dat Schiphol, Rotterdam Haven, Antwerpen Haven in Belgïe en het Ruhrgebied in Duitsland piekbelasters zijn. Je ziet verder wat vlekken in Brabant en op de Veluwe, dat zijn de (grote) vleesboeren. Overigens weten alle boeren zelf al of ze al dan niet piekbelaster zijn, kunnen ze nakijken op een speciale website.

Die vlekken zijn niet de grote vleesboeren, die zie je terug bij de waarnemingen van de ammoniak-emissies:



Dat achtergrondplaatje in het KNMI-persbericht komt trouwens in het rapport niet voor, maar volgens de naam van het plaatje is het een TROPOMI-meting van NO2.

Joris748 schreef op maandag 13 april 2026 @ 09:30:
Mooi innovatie zo'n koeientoilet. Zou zomaar 30% reductie van ammoniakemissie op kunnen leveren.

https://www.ad.nl/bernhez...en-in-het-potje~ae133593/

[...]

Alleen jammer dat ook deze boer nog steeds een bord voor zijn kop heeft en blijft inzetten op schaalvergroting.

[...]

Waarom blijven boeren zo hardnekkig hangen in het mantra van innovatie en schaalvergroting?

Ik kan niet dat hele artikel lezen, maar afgaande op jouw quotes: hij wil z'n varkens vervangen door koeien, dat is toch geen schaalvergroting? Dat de provincie hem geen vergunning wil geven heeft daar lijkt mij ook weinig mee te maken: je kan nu niet salderen vanwege de additionaliteitstoets.

Over "altijd schaalvergroting" kan ik alleen maar speculeren: je verdient nu bedrag X met emissie Y, je investeert 1 en voor emissie Y-2, dan snap ik wel dat je als ondernemer liever bedrag X+1 binnenharkt om je investering terug te verdienen.

[dawg]

Koeien stoten wel meer uit dan varkens lijkt me.

[hansvk]

dawg schreef op dinsdag 14 april 2026 @ 15:20:
Koeien stoten wel meer uit dan varkens lijkt me.

Dat klopt (zonder emissie reducerende maatregelen mee te nemen). Wat vooral een probleem is bij het houden van koeien is ook dat emissiereductie (door maatregelen of voorzieningen) veel lastiger is dan bij varkens.

[Yaksa]

dawg schreef op dinsdag 14 april 2026 @ 15:20:
Koeien stoten wel meer uit dan varkens lijkt me.

Dat hangt vooral af van de soort stal waar die koeien staan.
Potstallen bijvoorbeeld stoten nauwelijks ammoniak (=stikstof) uit omdat de urine opgenomen wordt door het stro en niet de kans krijgt om met de mest te gaan reageren.
Grubstallen doen ongeveer hetzelfde, mits de boxen goed uitgemest worden.
Stallen met een emissie arme vloer (zo'n vloer met spleetjes) en schraper stoten enorm veel uit. Dat komt (voor het overgrote deel) omdat het idee was dat de schraper de mest zou wegschrapen om te voorkomen dat de mest bij de urine zou komen. Echter, omdat in de bioindustrie de koeien continue aan de schijt zijn vanwege het eiwitrijke voedsel wat ze aangeboden krijgen (meer eiwit = meer winst) loopt de mest (samen met de urine) gewoon door die spleetjes rechtstreeks de mestkelder in met ammoniakproductie als gevolg.