Ik vind het een zeer, zeer ongenuanceerd stuk.
"De overheid" waarop gedoeld wordt, is een collectie van meerdere kabinetten die het meewaaien met populistische winden voor belangrijker heeft gehouden dan het vasthouden aan wet- en regelgeving en de rechterlijke uitspraken die hierop hebben aangedrongen of de overheid hiertoe hebben gemaand.
Je zou zelfs kunnen argumenteren dat de overheid erg betrouwbaar was, aangezien je er van uit kon gaan dat ze onzekerheid zouden bieden omdat men zich liet beïnvloeden door grootschalige acties uit de agrarische hoek. Precies zoals "het volk" het graag wilde zien.
Damned if you do, damned if you don't.
Boeren betaalden volgens Van Zutphen de prijs voor veranderende regels over stikstof, mest, natuur, water en dierenwelzijn. "Zo werden investeringen uitgesteld en kwamen plannen voor verduurzaming en innovatie in de knel." Volgens de ombudsman nam de overheid te weinig regie, was de overheid onvoldoende betrouwbaar en transparant en luisterde ze te weinig naar boeren.
Had men investeringen wél gedaan, staat men op de achterste benen wanneer men met een realiteit geconfronteerd wordt die deze tot achterhaald maakt. Verduurzaming en innovatie zijn twee compleet grijsgedraaide buzzwords, waarvan al meermaals is aangetoond dat de oorlog er niet mee te redden is en deze enkel tot uitstel van executie volgen. In dat opzicht heeft de onzekerheid hen tenminste nog voor een van kwaad tot erger scenario behoed.
Een beklag over te weinig regie, dat is waarschijnlijk goede handel voor de klompenboer. Als er iets is waar de boerenbusiness een boertje dood aan heeft, dan is het wel regie.*
* Ja, ik kan me erg goed voorstellen dat de Ombudsman gesproken heeft met wat nuchterder boeren die er heel anders in staat dan zij die zich wél laten vertegenwoordigen door de beroepsprotesteerders van Agractie, FDF en BBB, maar dat verdient dan wel een duidelijker disclaimer, aangezien de vraag om méér regie nu niet bepaald (historisch) representatief is wat klang uit de boerensector betreft. En met dat kan je dus ook niks beginnen met de bevinding dat er een beklag is dat er te weinig geluisterd wordt naar de boeren. Meer regie zou namelijk betekenen dat je naar een ánder deel van de boeren niet luistert.
"Onbetrouwbare overheid" vind ik in dit geval echt een zeer eenzijdig verwijt, wanneer deze onbetrouwbaarheid nota bene door de sector zelf is afgedwongen.
"Stel doelen voor de lange termijn en houd daaraan vast", adviseert de Nationale ombudsman op basis van wat hij in de gesprekken hoorde. Daarnaast vindt Van Zutphen dat de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur meer regie moet nemen en ervoor moet zorgen dat regels en plannen van verschillende overheden meer op elkaar aansluiten.
Tot slot meent Van Zutphen dat "het boerenverstand de afgelopen jaren te vaak is genegeerd." Overheden moeten kennis en ervaring van boeren beter benutten in de besluiten die ze nemen.
Dat eerste was ook gedaan, maar dat moest en zou verworpen worden. Dat is gebeurd.
Het boerenverstand is helaas juist teveel naar geluisterd, het is aan het boerenverstand te brengen dat hun business rot is. Nee, niet zij persoonlijk, al zitten er genoeg rotte appels tussen, maar voor welke branche geldt dat niet, maar een sanering is gewoonweg nodig.
Daar zijn visie en perspectief voor nodig. Wat kan je natuurlijk af laten vloeien, waar moet je snoeien? Wat kan je eventuele opvolgers van een familiebusiness aanbieden afgezien van een zak met geld?
Ik snap dat de Ombudsman zich hier poogt in te zetten voor de kleine individuele boer, maar het gehele artikel leest als een dusdanig contextvrij betoog, dat je alsnog zou denken dat ze bij de BBB op de koffie zijn geweest en enkel het schreeuwen achterwege is gebleven.