De stikstofproblematiek: oorzaak, gevolgen en oplossingen

[bvdbos]

DropjesLover schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 07:06:
[...]

Klopt, en dat is enorm onterecht.
Maar bij een uitkoopregeling krijgt een leningverstrekker als eerste zijn geld, de boer (en zijn pensioenpot) wat er over blijft.

Hoe forceer je, juridisch houdbaar, dat de banken ook moeten bloeden/afschrijven? Vrijwilligheid zal ver te zoeken zijn bij een ordegrootte van 10 miljard.

Om het maar te compliceren : Wie betaalt het dan? de Rabobank heeft geen aandeelhouders, het is een corporatie. Ook ik ben lid van de Rabobank. Dus moet een subset van de Nederlanders bloeden of wordt dat dan verdeeld over alle Nederlanders?

[PeaceNlove]

bvdbos schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 07:35:
[...]

Om het maar te compliceren : Wie betaalt het dan? de Rabobank heeft geen aandeelhouders, het is een corporatie. Ook ik ben lid van de Rabobank. Dus moet een subset van de Nederlanders bloeden of wordt dat dan verdeeld over alle Nederlanders?

Bot gezegd heb jij als lid invloed gehad op het beleid van de Rabobank en dus de situatie waar deze bank nu staat en ben je dus medeverantwoordelijk. Volgens mij levert het je ook geld op als lid. Dus ja, deze mag jij als lid deze dan ook pakken. Dan heb je zowel de lusten als de lasten en dat lijkt me niet meer dan redelijk.

[bazzemans]

rik86 schreef op dinsdag 18 augustus 2026 @ 18:54:
Hoeveel zijn andere beroepsgroepen in 't verleden gecompenseerd omdat ze ophielden te bestaan? Mijnwerkers zijn bijvoorbeeld op kosten van de overheid omgeschoold, dat kan hier toch ook? En zo zijn er meer beroepsgroepen verdwenen. En die verdienden over 't algemeen veel slechter dan de boeren en waren ook minder hoog opgeleid. En in de komende decennia zal er nog wel veel meer flink gaan verdwijnen.

Het klinkt als een heel logische oplossing om omscholing aan te bieden en wat mij betreft ook prima om dat als één van de mogelijkheden aan te bieden. Er is alleen één concreet verschil. De mijnwerkers waren in loondienst en hun beroep hield (in Nederland) op te bestaan. Dan is omscholing een aantrekkelijke optie. Een deel van de boeren is echter eigenaar van hun boerenbedrijf. Die staan toch heel anders in de wedstrijd.

[DropjesLover]

bvdbos schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 07:35:
[...]

Om het maar te compliceren : Wie betaalt het dan? de Rabobank heeft geen aandeelhouders, het is een corporatie. Ook ik ben lid van de Rabobank. Dus moet een subset van de Nederlanders bloeden of wordt dat dan verdeeld over alle Nederlanders?

Normaal wordt ook geroepen dat de aandeelhouders moeten bloeden. Bij de rabobank is iedereen aandeelhouder. Ik zie niet in waarom dat dat anders zou moeten zijn. Als lid heb je immers ook de opbrengsten gehad van deze bedrijfsvoering.

[bvdbos]

DropjesLover schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 08:58:
[...]

Normaal wordt ook geroepen dat de aandeelhouders moeten bloeden. Bij de rabobank is iedereen aandeelhouder. Ik zie niet in waarom dat dat anders zou moeten zijn. Als lid heb je immers ook de opbrengsten gehad van deze bedrijfsvoering.

Nee, er zijn geen aandeelhouders en er is geen winstuitkering. Via het coöperatieve dividend investeert de Rabobank jaarlijks haar opbrengsten in de lokale samenleving. Lokale ledenraden beslissen wel mee over waar dit geld naartoe gaat. Dit is vaak ondersteuning van verenigingen (sportclubs, buurthuizen of cultuur). In theorie hebben leden inderdaad inspraak in de corporatie, in praktijk is dat heel beperkt..

[DropjesLover]

bvdbos schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 09:28:
[...]

Nee, er zijn geen aandeelhouders en er is geen winstuitkering. Via het coöperatieve dividend investeert de Rabobank jaarlijks haar opbrengsten in de lokale samenleving. Lokale ledenraden beslissen wel mee over waar dit geld naartoe gaat. Dit is vaak ondersteuning van verenigingen (sportclubs, buurthuizen of cultuur). In theorie hebben leden inderdaad inspraak in de corporatie, in praktijk is dat heel beperkt..

Als ik even zoek op wat de Rabo doet met zijn jaarlijkse winst, dan gaat inderdaad een deel naar de coorperatieve initiatieven. Echter, lang niet alles, in een vraag&antwoord stuk dat ik vind was de winst in 2024 4,4 miljard was, en zo'n 700 miljoen (~15%) naar die doelen gaat. Blijft nog een aanzienlijk bedrag dat naar eigen vermogen, financiele buffer, stroppenpot.
In 2025 was de winst net geen 5 miljard.

Ergo, de bank heeft prima buffers om, over een paar jaar uitgesmeerd, eens in te teren op dit opgebouwde vermogen.

[DevWouter]

DropjesLover schreef op dinsdag 18 augustus 2026 @ 15:45:
[...]

Hier een onderzoek van de universiteit Wageningen uit 2025.
Ook wederom, onderhoud en juiste pH waarde waswater beheersen, anders doet ie het niet.
https://research.wur.nl/e...wassers-onderzoek-naar-m/

Die bron gaat over een gecontroleerde omgeving, niet over hoe goed/slecht men het in de praktijk doet. Vandaar dat ik een decennia oude bronnen heb moeten opgraven.

Maar waarom zo focussen op naderhand stikstof / ammoniak verwijderen met technieken die verre van optimaal werken en de gebruiker de controle geven over de apparatuur (waarbij uitzetten grof geld bespaart) wanneer het makkelijker is om domweg in te zetten op minder stikstof import of minder dieren?

Het antwoord is geld.

[klaaas]

DevWouter schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 11:21:
[...]


Het antwoord is geld.

Op zich een prima motivatie toch? Accepteren we in andere sectoren ook.

[DevWouter]

klaaas schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 12:09:
[...]

Op zich een prima motivatie toch? Accepteren we in andere sectoren ook.

Alleen als omstandigheden het toelaten.

[toolkist]

DropjesLover schreef op dinsdag 18 augustus 2026 @ 22:34:
[...]

Hetzelfde kan je ook zeggen voor de bank die de leningen verstrekte/forceerde. Die keken ook totaal niet naar het risico van wetenschap die er al 25 jaar was.

En dat doen ze nog steeds, huizenbouw financieren op de laagste plek van Nederland, waar al grondwater problemen en bodemdaling een ding is...

En waarom? Omdat het voor de banken rendabel is... Die weten dus juist wel hoe het werkt.

[DropjesLover]

toolkist schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 13:07:
[...]

En waarom? Omdat het voor de banken rendabel is... Die weten dus juist wel hoe het werkt.

Omdat ze toch wel weer gered worden.
Precies hetgeen waar eens paal en perk aan gesteld moet worden.

[dawg]

DropjesLover schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 13:19:
[...]

Omdat ze toch wel weer gered worden.
Precies hetgeen waar eens paal en perk aan gesteld moet worden.

Dan moeten ‘we’ anders stemmen. Het is natuurlijk niet voor niets dat rechts en uiterst rechts alles draaien naar migratie, oftewel cultuur, en niet economie.

[klaaas]

DevWouter schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 12:51:
[...]

Alleen als omstandigheden het toelaten.

Omstandigheden zou je kunnen aanpassen. Het voorgestelde certificeringssysteem zou je als zo'n aanpassing kunnen zien. Het frappante is natuurlijk dat, als dat de oplossing was, je zou verwachten dat de boeren, zeker als ze zelf in de regering zouden zitten, iets dergelijks zouden optuigen. Maar bij mijn weten is dat nooit onderdeel geweest van de BBB plannen. Dat zegt m.i. ook iets over hoe men in de wedstrijd staat: niet de boer moet veranderen maar de werkelijkheid...

[DevWouter]

klaaas schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 13:33:
[...]

Omstandigheden zou je kunnen aanpassen. Het voorgestelde certificeringssysteem zou je als zo'n aanpassing kunnen zien. Het frappante is natuurlijk dat, als dat de oplossing was, je zou verwachten dat de boeren, zeker als ze zelf in de regering zouden zitten, iets dergelijks zouden optuigen. Maar bij mijn weten is dat nooit onderdeel geweest van de BBB plannen. Dat zegt m.i. ook iets over hoe men in de wedstrijd staat: niet de boer moet veranderen maar de werkelijkheid...

Sommige omstandigheden, niet alle omstandigheden. Certificeringssysteem is een voorbeeld van wat wel kan, de natuurkunde en scheikunde achter het probleem zijn voorbeelden van wat niet kan. En het is die laatste omstandigheid die relevant is en waar certificering onvoldoende oplossing brengt.

De omstandigheden vereisen verandering in gedrag of aanpassingen van omstandigheden die de sector niet wil betalen.

[klaaas]

DevWouter schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 14:19:
[...]

Sommige omstandigheden, niet alle omstandigheden. Certificeringssysteem is een voorbeeld van wat wel kan, de natuurkunde en scheikunde achter het probleem zijn voorbeelden van wat niet kan. En het is die laatste omstandigheid die relevant is en waar certificering onvoldoende oplossing brengt.

De omstandigheden vereisen verandering in gedrag of aanpassingen van omstandigheden die de sector niet wil betalen.

Dat kan natuurlijk niet allebei waar zijn. Als het probleem in de achterliggende natuur- en scheikunde zit dan zou de techniek niet deugen, of tenminste niet waarmaken wat voorgespiegeld wordt. Maar dat was volgens mij niet de conclusie van de onderzoeken. Het gaat idd om verandering van gedrag en/of om andere veranderingen waar de sector niet om staat te springen, maar die je af zou kunnen dwingen door certficering, controles, sancties e.d. Dat dat niet eenvoudig is is evident, maar dat is het in andere sectoren ook niet. Het verschil met andere sectoren is dat die (gemotiveerd door zaken als geld en vergunningsplicht) daarin wel meebewegen.

[DevWouter]

klaaas schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 14:32:
[...]

Dat kan natuurlijk niet allebei waar zijn. Als het probleem in de achterliggende natuur- en scheikunde zit dan zou de techniek niet deugen, of tenminste niet waarmaken wat voorgespiegeld wordt. Maar dat was volgens mij niet de conclusie van de onderzoeken. Het gaat idd om verandering van gedrag en/of om andere veranderingen waar de sector niet om staat te springen, maar die je af zou kunnen dwingen door certficering, controles, sancties e.d. Dat dat niet eenvoudig is is evident, maar dat is het in andere sectoren ook niet. Het verschil met andere sectoren is dat die (gemotiveerd door zaken als geld en vergunningsplicht) daarin wel meebewegen.

Ik bedoel met die opmerking dat het introduceren van technologie vaak gepaard gaat met het wens denken (Wikipedia: Magisch denken). Het idee dat de technologie het op kan lossen zonder dat het extra kosten met zich mee brengt. Helaas zijn natuurwetten niet vatbaar voor het wens denken. Zo heb je een bepaalde hoeveelheid apparaten nodig om het goed werkend te krijgen. Zo kan een kleine mobiele airco kan onmogelijk je hele huis verkoelen.

Een paar simpele vragen die we kunnen stellen: Wat is de huidige winstmarge van een boer? En welke impact heeft de technologie (inclusief aanschaf, installatie, onderhoud, reparatie, aankoop van middelen die apparaat nodig heeft, ruimte om die middelen op te slaan, tijd van het personeel, etc) op de winstmarge?

Geld verdienen is een prima motivatie, maar dat kan alleen als de kosten kleiner zijn dan de omzet.

[dawg]

Wat ik me eigenlijk afvraag. Tijdens de vorige Rutte IV of Schoof I (weet niet zeker) werd er een motie in de Kamer ingediend dat Big Agro & Rabo mee moeten betalen aan het oplossen van het stikstofprobleem. Hoe staat het daar nu mee? De 20 miljard bestaat voor zover bekend enkel uit belastinggeld?

Deze motie werd toen met een grote meerderheid aangenomen.
Het enige wat ik kan vinden is dit:

https://zoek.officielebek...l/ah-tk-20222023-3164.pdf

Vraag 8 en 9
Bent u het ermee eens dat bij het met belastinggeld (vrijwillig dan wel gedwongen) uitkopen van agrarische ondernemers, vanuit het perspectief van banken die financieringen hebben uitstaan bij die ondernemers, sprake is van socialisering van private verliezen van deze banken op het moment deze banken niet gedwongen worden tot een verplichte bijdrage, omdat (een deel van) deze verliezen gedragen zouden moeten worden door de bank die hier voor eigen rekening en risico is ingestapt? Bent u het ermee eens dat het voorkomen van socialiseren van (gedeeltelijk) private verliezen van banken een belangrijk argument is om van hen een niet-vrijblijvende bijdrage te verlangen?

Antwoorden 8 en 9
De beschikbaarstelling van belastinggeld voor het uitkopen van agrarische ondernemers is er op gericht om de doelen van het kabinet te bereiken en een significante vermindering van de stikstofdepositie te bewerkstellingen, gezien de grote maatschappelijke opgave die hier ligt. Het zal van geval tot geval afhangen of en in welke mate uitkoop van agrarische ondernemers ervoor zorgt dat mogelijke toekomstige verliezen van zowel deze ondernemers als hun schuldeisers worden voorkomen. Er zullen gevallen zijn waarbij gebruikmaking van een beëindigingsregeling private verliezen voor ondernemers en hun schuldeisers voorkomt. Het kabinet verwacht een niet-vrijblijvende bijdrage van banken, toeleveranciers, de verwerkende industrie en de «retail» in de transitie naar een duurzame en toekomstbestendige vorm van landbouw in balans met de natuur. Het kabinet ziet het komen tot een duurzame en toekomstbestendige
vorm van landbouw als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de overheid en betrokken partijen.
Zoals aangegeven in antwoord op de vragen die u heeft gesteld op 18 oktober 2022, onderzoekt het kabinet integraal en in samenhang de mogelijke beleidsopties waarmee een financiële bijdrage van banken en andere ketenpartijen aan de landbouwtransitie en de stikstofopgave kan worden geborgd. Hierbij wordt zowel gekeken naar boeren die stoppen, als boeren die willen omschakelen naar duurzame landbouw (en een schuldenlast hebben). Er wordt in dit kader een breed scala aan opties onderzocht, inclusief de voor- en nadelen, juridische en praktische haalbaarheid en economische doeltreffendheid en doelmatigheid, alsmede de samenhang met de bijdrage die van de overige ketenpartijen wordt verwacht. Ik verwacht uw
Kamer in september te kunnen informeren over de uitkomsten, wanneer het kabinet met het plan komt om invulling te geven aan het proces van de benodigde transitie. Wanneer ik u hierover informeer zal ik integraal terugkomen op de hiermee samenhangende overwegingen. In mijn antwoord op deze en de volgende vragen loop ik daar niet op vooruit, maar zal ik meer ten algemene antwoord geven op de gestelde vragen.

[klaaas]

DevWouter schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 14:56:
[...]

Ik bedoel met die opmerking dat het introduceren van technologie vaak gepaard gaat met het wens denken (Wikipedia: Magisch denken). Het idee dat de technologie het op kan lossen zonder dat het extra kosten met zich mee brengt. Helaas zijn natuurwetten niet vatbaar voor het wens denken. Zo heb je een bepaalde hoeveelheid apparaten nodig om het goed werkend te krijgen. Zo kan een kleine mobiele airco kan onmogelijk je hele huis verkoelen.

Een paar simpele vragen die we kunnen stellen: Wat is de huidige winstmarge van een boer? En welke impact heeft de technologie (inclusief aanschaf, installatie, onderhoud, reparatie, aankoop van middelen die apparaat nodig heeft, ruimte om die middelen op te slaan, tijd van het personeel, etc) op de winstmarge?

Geld verdienen is een prima motivatie, maar dat kan alleen als de kosten kleiner zijn dan de omzet.

Ik denk dat zelfs boeren niet verwachten dat dat soort techniek geen extra kosten met zich meebrengt. En op zich zijn dat ook omstandigheden waar je wat aan zou kunnen doen. Als de BBB dit daadwerkelijk als oplossingsrichting gezien zou hebben dan hadden ze ook b.v. een subsidie op die apparaten in het leven kunnen roepen. Dat er niets gebeurd is t.a.v. de inbedding van techniek om het probleem op te lossen duidt m.i. op een diepere weerstand dan alleen een economische overweging. Er wordt gekozen om de oplossing vooral niet bij de boer maar extern te zoeken, met als gevolg dat er helemaal niets gebeurt.

Ik benadruk dat omdat hier beweerd werd (niet door jou) dat de boeren wel van goede wil zouden zijn, maar dat de overheid niet mee zou werken. Uitzondering daargelaten is er echter niets dat daarop wijst. Was het maar een kwestie van een economische afweging door de boeren en een daaruit voorkomende vraag om financiële hulp. Daar zou je nog van alles van kunnen vinden (nog meer subsidie?!), maar dat zou in ieder geval getuigen van oplossingsgericht denken...

[bvdbos]

dawg schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 15:10:
Wat ik me eigenlijk afvraag. Tijdens de vorige Rutte IV of Schoof I (weet niet zeker) werd er een motie in de Kamer ingediend dat Big Agro & Rabo mee moeten betalen aan het oplossen van het stikstofprobleem. Hoe staat het daar nu mee? De 20 miljard bestaat voor zover bekend enkel uit belastinggeld?

Deze motie werd toen met een grote meerderheid aangenomen.
Het enige wat ik kan vinden is dit:

https://zoek.officielebek...l/ah-tk-20222023-3164.pdf

[...]

https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2022Z13020&did=2022D26864
Ik denk dat je motie 33576-292 bedoeld. Deze is sowieso : verzoekt te onderzoeken...

Adema had die betrokken bij het landbouwakkoord, dat akkoord dat door de ZLTO (regio Zuid) onderuit werd geschopt. Maar is teruggekomen in de begroting 2025:
Onderhanden. Gezamenlijk met het ministerie van Financiën is onderzoek gedaan naar de mogelijkheden. De uitkomsten van de analyse worden zo spoedig mogelijk met de Kamer gedeeld’.

[ Voor 8% gewijzigd door bvdbos op 19-08-2026 15:29 ]

[hamsteg]

dawg schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 15:10:
Wat ik me eigenlijk afvraag. Tijdens de vorige Rutte IV of Schoof I (weet niet zeker) werd er een motie in de Kamer ingediend dat Big Agro & Rabo mee moeten betalen aan het oplossen van het stikstofprobleem. Hoe staat het daar nu mee? De 20 miljard bestaat voor zover bekend enkel uit belastinggeld?

Deze motie werd toen met een grote meerderheid aangenomen.
Het enige wat ik kan vinden is dit:

https://zoek.officielebek...l/ah-tk-20222023-3164.pdf

[...]

Aan de ene kant ben ik ook geïnteresseerd wat er van terecht is gekomen of gaat komen. De vervuiler (of faciliteerder) betaalt.

Aan de andere kant, de emmer zit vol en het lekt over de vloer. De vergoedingsvraag lijkt mij op dit moment ondergeschikt aan de oplossing van het lek. Ik ben bang dat als we deze discussie nu er bij gaan trekken dat de oplossing steeds verder weg schuift.

[dawg]

bvdbos schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 15:23:
[...]

https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2022Z13020&did=2022D26864
Ik denk dat je motie 33576-292 bedoeld. Deze is sowieso : verzoekt te onderzoeken...

Adema had die betrokken bij het landbouwakkoord, dat akkoord dat door de ZLTO (regio Zuid) onderuit werd geschopt. Maar is teruggekomen in de begroting 2025:
Onderhanden. Gezamenlijk met het ministerie van Financiën is onderzoek gedaan naar de mogelijkheden. De uitkomsten van de analyse worden zo spoedig mogelijk met de Kamer gedeeld’.

Dank, ik bedoel inderdaad die motie. Ik begrijp dat deze uitkomsten nog niet met de Kamer gedeeld zijn? Destijds was het kabinet geloof ik ook demissionair.

[dawg]

hamsteg schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 15:24:
[...]
Aan de ene kant ben ik ook geïnteresseerd wat er van terecht is gekomen of gaat komen. De vervuiler (of faciliteerder) betaalt.

Aan de andere kant, de emmer zit vol en het lekt over de vloer. De vergoedingsvraag lijkt mij op dit moment ondergeschikt aan de oplossing van het lek. Ik ben bang dat als we deze discussie nu er bij gaan trekken dat de oplossing steeds verder weg schuift.

Nou, het gaat anders wel om 20 miljard aan belastinggeld. Moeten we na 2008 weer opdraaien voor het redden van een bank? Ik heb zo’n vermoeden dat als het gros van Nederland dat beseft mensen dat ook niet weer willen.

[DevWouter]

klaaas schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 15:22:
[...]

Ik denk dat zelfs boeren niet verwachten dat dat soort techniek geen extra kosten met zich meebrengt. En op zich zijn dat ook omstandigheden waar je wat aan zou kunnen doen. Als de BBB dit daadwerkelijk als oplossingsrichting gezien zou hebben dan hadden ze ook b.v. een subsidie op die apparaten in het leven kunnen roepen. Dat er niets gebeurd is t.a.v. de inbedding van techniek om het probleem op te lossen duidt m.i. op een diepere weerstand dan alleen een economische overweging. Er wordt gekozen om de oplossing vooral niet bij de boer maar extern te zoeken, met als gevolg dat er helemaal niets gebeurt.

Ik benadruk dat omdat hier beweerd werd (niet door jou) dat de boeren wel van goede wil zouden zijn, maar dat de overheid niet mee zou werken. Uitzondering daargelaten is er echter niets dat daarop wijst. Was het maar een kwestie van een economische afweging door de boeren en een daaruit voorkomende vraag om financiële hulp. Daar zou je nog van alles van kunnen vinden (nog meer subsidie?!), maar dat zou in ieder geval getuigen van oplossingsgericht denken...

Ik heb ook met opzet niet de groep aangewezen die zich schuldig zou maken aan wensdenken. Er zijn echter vier scenarios: Technisch onmogelijk, technische haalbaar maar onbetaalbaar, haalbaar maar heeft impact op de winstmarge, en haalbaar waarbij de winstmarge gelijk blijft (of groter wordt).

Die laatste kunnen we volgens mij al meteen uitsluiten. Als het positieve effect had op de winstmarges dan zou het veel meer gepusht worden door allerlei partijen (zoals bijvoorbeeld de banken). En om een vergelijkbare reden sluit ik technische onmogelijk ook uit gezien onderzoek bewijst dat het kan.

Dan blijven er twee scenarios over waarbij de kosten het probleem zijn. En voordat we over bereidheid van de boeren hebben is het misschien interessanter om te kijken of die kosten omlaag kunnen. Die kosten worden bepaald door de effectiviteit van de oplossing, de productie van de oplossing, maar ook de afzetmarkt van de oplossing.

Zoals je ook terecht aangeeft, een subsidie op dit punt zou misschien een oplossing zijn geweest. Even een kleine aantekening: De salderingsregel voor zonnepanelen was oorspronkelijk maar voor ~1 jaar, maar had uiteindelijk meerdere jaren nodig om effectief te worden. Ik benoem dit vooral om aan te geven dat een subsidie niet zonder uitdagingen is.

Wat echter bij deze denkwijzen verkeerd gaat is dat er ook andere oplossingen zijn: Zoals reductie in de veestapel. Die is goedkoper (voor de overheid en de burgers), vereist geen handhaving, en de effectiviteit kent minder mitsen en maren.

En de oplossing staat en valt bij de bereidheid van alle partijen. Een interessante vraag is dan ook wanneer de sector de laatste keer iets toegegeven heeft? En wanneer heeft de politiek de laatste keer iets toegegeven?

[hamsteg]

dawg schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 15:41:
[...]

Nou, het gaat anders wel om 20 miljard aan belastinggeld. Moeten we na 2008 weer opdraaien voor het redden van een bank? Ik heb zo’n vermoeden dat als het gros van Nederland dat beseft mensen dat ook niet weer willen.

100% met je eens echt helemaal maar van uitstel om de schuldvraag van de kosten uit te werken wordt de oplossing nog duurder. Trek dit a.u.b. uit elkaar en laten we de eerste prioriteit op het oplossen leggen. Dit zijn incidentele kosten en die zijn door de bank genomen goed op te vangen (zeker met leningen die over langere tijd lopen en door inflatie etc. effectief 'goedkoper' worden).

[dawg]

hamsteg schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 16:21:
[...]

100% met je eens echt helemaal maar van uitstel om de schuldvraag van de kosten uit te werken wordt de oplossing nog duurder. Trek dit a.u.b. uit elkaar en laten we de eerste prioriteit op het oplossen leggen. Dit zijn incidentele kosten en die zijn door de bank genomen goed op te vangen (zeker met leningen die over langere tijd lopen en door inflatie etc. effectief 'goedkoper' worden).

Ah zo. Nee eens, kan ook met terugwerkende kracht. Maar het kan niet zo zijn dat Big Agro & Rabo decennialang boeren klem hebben kunnen zetten om vervolgens daar op een schadeloze manier van weg te lopen

[_JGC_]

klaaas schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 15:22:
[...]

Ik denk dat zelfs boeren niet verwachten dat dat soort techniek geen extra kosten met zich meebrengt. En op zich zijn dat ook omstandigheden waar je wat aan zou kunnen doen. Als de BBB dit daadwerkelijk als oplossingsrichting gezien zou hebben dan hadden ze ook b.v. een subsidie op die apparaten in het leven kunnen roepen. Dat er niets gebeurd is t.a.v. de inbedding van techniek om het probleem op te lossen duidt m.i. op een diepere weerstand dan alleen een economische overweging. Er wordt gekozen om de oplossing vooral niet bij de boer maar extern te zoeken, met als gevolg dat er helemaal niets gebeurt.

Ik benadruk dat omdat hier beweerd werd (niet door jou) dat de boeren wel van goede wil zouden zijn, maar dat de overheid niet mee zou werken. Uitzondering daargelaten is er echter niets dat daarop wijst. Was het maar een kwestie van een economische afweging door de boeren en een daaruit voorkomende vraag om financiële hulp. Daar zou je nog van alles van kunnen vinden (nog meer subsidie?!), maar dat zou in ieder geval getuigen van oplossingsgericht denken...

Het is altijd de schuld van de overheid, en anders de EU. Toen boeren niet meer gier door de lucht mochten spuiten maar moesten injecteren was het de schuld van de overheid met hun stomme regeltjes. Luchtwassers... schuld van de overheid want die legt een uitstootplafond op. Als het aan de boer ligt betaalt ie nergens aan mee, en als het dan uiteindelijk aangeschaft is zetten ze het uit want al die stomme milieuregels... wat kan het nou schelen dat beetje uitstoot van mij.

En het is niet alleen de boer... je rijdt een stinkende diesel, EGR afgedopt want dat kost vermogen en vervuilt de motor. 2e lambdasonde programmeren we uit, katalysator slaan we een buis doorheen, kost alleen maar vermogen dat milieugeneuzel. En dat verplichte roetfilter? Ook maar weg, we betalen de toeslag wel. Ken genoeg mensen uit mijn omgeving die één of meerdere dingen met hun auto hebben laten doen, diezelfde mensen staan nu ook te roepen dat stikstof een verzonnen probleem is.

[hamsteg]

DevWouter schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 15:55:
[...]
Die laatste kunnen we volgens mij al meteen uitsluiten. Als het positieve effect had op de winstmarges dan zou het veel meer gepusht worden door allerlei partijen (zoals bijvoorbeeld de banken). En om een vergelijkbare reden sluit ik technische onmogelijk ook uit gezien onderzoek bewijst dat het kan.

Dit is sterk afhankelijk hoe je naar de opbrengst kijkt. De deltawerken hebben initieel veel gekost maar brengen nu, decennia later, door kennisexport gewoon geld in het laatje.

De wereld verandert en door ons volle kleine landje lopen wij eerder tegen de stikstofgrenzen aan dan andere landen maar de andere landen gaan hier ook tegenaan lopen. De benodigde innovatie voor 'haalbaar met winstmarge' zal misschien direct 1-op-1 niet wat opleveren maar ondernemen is ook innoveren en misschien is omscholing niets anders dan geen boer meer zijn maar stikstofreductie-expert vanuit de praktijk?

[klaaas]

DevWouter schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 15:55:
[...]

Wat echter bij deze denkwijzen verkeerd gaat is dat er ook andere oplossingen zijn: Zoals reductie in de veestapel. Die is goedkoper (voor de overheid en de burgers), vereist geen handhaving, en de effectiviteit kent minder mitsen en maren.

Laat ik voorop stellen dat reductie van de veestapel wat mij betreft hands down de beste oplossing is. Maar de bezwaren die je noemt t.a.v. technische en organisatorische maatregelen gelden uiteindelijk voor alle vervuilende bedrijven. Als Tata Steel de productie halveert gaat de vervuiling ook fors naar beneden. Veel makkelijker dan handhaving van bestaande vergunningen e.d. Toch wordt dat aan andere sectoren niet gevraagd.

Ik zou de boeren in ieder geval het argument van ongelijke behandeling (waar ze zich graag op beroepen) willen ontnemen door niet op voorhand technische oplossingen uit te sluiten. Uiteindelijk gaat het ook om het resultaat. Er een principiële kwestie van maken helpt de zaak niet vooruit. Of we moeten ook daadwerkelijk bereid zijn om door te pakken en de benodigde reductie van de veestapel af te dwingen. Maar dat zie ik nog niet zo snel gebeuren. Tot op heden is er maar 1 partij die telkens toegeeft en dat is niet de groep die dagelijks op de trekker zit.

[dawg]

klaaas schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 16:45:
[...]

Laat ik voorop stellen dat reductie van de veestapel wat mij betreft hands down de beste oplossing is. Maar de bezwaren die je noemt t.a.v. technische en organisatorische maatregelen gelden uiteindelijk voor alle vervuilende bedrijven. Als Tata Steel de productie halveert gaat de vervuiling ook fors naar beneden. Veel makkelijker dan handhaving van bestaande vergunningen e.d. Toch wordt dat aan andere sectoren niet gevraagd.

Tata Steel is een slecht voorbeeld; immers loopt er een strafrechtelijk onderzoek én kunnen we niet zonder staal. We kunnen wel zonder vlees of zuivel.

Ik zou de boeren in ieder geval het argument van ongelijke behandeling (waar ze zich graag op beroepen) willen ontnemen door niet op voorhand technische oplossingen uit te sluiten. Uiteindelijk gaat het ook om het resultaat. Er een principiële kwestie van maken helpt de zaak niet vooruit. Of we moeten ook daadwerkelijk bereid zijn om door te pakken en de benodigde reductie van de veestapel af te dwingen. Maar dat zie ik nog niet zo snel gebeuren. Tot op heden is er maar 1 partij die telkens toegeeft en dat is niet de groep die dagelijks op de trekker zit.

Die technische “oplossingen” zijn niet zo effectief als geadverteerd, en zijn sowieso geen oplossing voor mestoverschot en klimaatontwrichting.

[Cid Highwind]

klaaas schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 16:45:
[...]

Laat ik voorop stellen dat reductie van de veestapel wat mij betreft hands down de beste oplossing is. Maar de bezwaren die je noemt t.a.v. technische en organisatorische maatregelen gelden uiteindelijk voor alle vervuilende bedrijven. Als Tata Steel de productie halveert gaat de vervuiling ook fors naar beneden. Veel makkelijker dan handhaving van bestaande vergunningen e.d. Toch wordt dat aan andere sectoren niet gevraagd.

Ik zou de boeren in ieder geval het argument van ongelijke behandeling (waar ze zich graag op beroepen) willen ontnemen door niet op voorhand technische oplossingen uit te sluiten. Uiteindelijk gaat het ook om het resultaat. Er een principiële kwestie van maken helpt de zaak niet vooruit. Of we moeten ook daadwerkelijk bereid zijn om door te pakken en de benodigde reductie van de veestapel af te dwingen. Maar dat zie ik nog niet zo snel gebeuren. Tot op heden is er maar 1 partij die telkens toegeeft en dat is niet de groep die dagelijks op de trekker zit.

Ze worden behoorlijk ongelijk behandeld. Het gaat pas mis qua perceptie wanneer ze menen benadeeld te worden.

[klaaas]

dawg schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 17:04:
[...]

Tata Steel is een slecht voorbeeld; immers loopt er een strafrechtelijk onderzoek én kunnen we niet zonder staal. We kunnen wel zonder vlees of zuivel.


[...]

Die technische “oplossingen” zijn niet zo effectief als geadverteerd, en zijn sowieso geen oplossing voor mestoverschot en klimaatontwrichting.

Het voorbeeld van Tata Steel doet volgens mij niets af aan mijn punt: we leunen voor alle sectoren op technische en bestuurlijke maatregelen om klimaatdoelen te halen. Ongeacht of dat nou essentiële sectoren zijn of niet. Als we dat categorisch zouden weigeren voor boeren (wat niet gebeurt, maar hier klaarblijkelijk wel gewenst wordt) zou dat een ongelijke situatie zijn. Ongeacht of je dat wenselijk vind of niet valt dat verschil toch moeilijk te ontkennen.

En als we rekenen met technische oplossingen dan moeten we rekenen met de werkelijke effectiviteit en op straffe van sancties vastleggen hoe die gewaarborgd kan worden.

Verder heb je uiteraard helemaal gelijk dat het verkleinen van de veestapel meerdere problemen oplost. Niet voor niets heb ik aangegeven dat dat wat mij betreft de beste oplossing is. Maar het beleid waar we het nu over hebben lijkt vanuit de communicatie van de overheid alleen over stikstof te gaan. Als de boodschap zou zijn dat boeren moeten anticiperen en dat technische oplossing ws slechts een tijdelijke en gedeeltelijke oplossing zijn dan zou dat een veel eerlijker verhaal zijn. Ik weet alleen niet of dat per saldo meer resultaat zou opleveren. Soms werkt de salami-tactiek simpelweg het beste.

[klaaas]

Cid Highwind schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 19:18:
[...]
Ze worden behoorlijk ongelijk behandeld. Het gaat pas mis qua perceptie wanneer ze menen benadeeld te worden.

Toch lijken boeren dat wel zo te ervaren. Net zoals anderen een tsunami van immigranten ervaren en weer anderen in elk kritisch geluid antisemitisme ontwaren. Volgens mij hebben we als maatschappij nog niet uitgevogeld hoe we met die verschillen in ervaring om moeten gaat...

[unclero]

squashedraven schreef op dinsdag 18 augustus 2026 @ 15:55:
het levert niet wat voorgespiegeld wordt door slecht gebruik / slecht onderhoud / slechte installatie. Dat zijn dingen waar je wat aan kan doen.

Klinkt allemaal redelijk.
En nu is het wachten op een techbro die er een startup van gaat maken: waar de bouw, installatie, afregelen, onderhoud, logboek, monsternames, complexe berekeningen allemaal door die startup uitgevoerd worden, waar de boer alleen maar een maandelijkse subscription voor hoeft te betalen.
"Air-as-a-service"

Maar die techbro wil dan liever gelijk de hele stal onder beheer hebben (ventilatie, klimaatbeheersing, zonnepanelen, alle data verzamelen, etc).
En die boer is ook niet achterlijk, want die weet dat híj vervolgens gemolken gaat worden.

squashedraven schreef op dinsdag 18 augustus 2026 @ 16:31:
En dat substantieel minder dieren gaat er denk ik niet zonder slag of stoot komen (letterlijk helaas). Dus kun je beter backup plannen erbij hebben.

Nee hoor. Gewoon niks doen is ook een optie, die Koude Sanering trein dendert wel voort.

bvdbos schreef op dinsdag 18 augustus 2026 @ 16:49:
Eigenlijk krijg je dan de eisen waar de reguliere chemische industrie aan moet voldoen met continue vastlegging van meetresultaten. Maar is dat genoeg, controle achteraf? Of willen we dan dat die resultaten extern realtime uitgelezen kunnen worden?

Grappig dat u dat zegt. In financiële kringen worden veehouderijen ook wel de "kleinschalige chemische industrie" genoemd.

squashedraven schreef op dinsdag 18 augustus 2026 @ 16:56:
Ik stel dat de overheid moet bewegen op meerdere oplossingen ipv vast te zetten op primair 1 en dat de overheid daar best wel bij mag assisteren.

Getsie. Dat is links. Socialisme zelfs. Dat wíllen we toch niet?

squashedraven schreef op dinsdag 18 augustus 2026 @ 17:11:
Het merendeel van de individuen kun je gewoon simpelweg niet 100% de schuld bij leggen en dat is gewoon heel zuur.

Dat is in zekere zin zo. Echter, mag er wel gewoon gediscussieerd worden over wanneer iets ondernemersrisico is, en wanneer iets maatschappelijk risico is.
In dat laatste geval is het zo dat de belastingbetaler (cq. wij allemaal) de poeplap moeten trekken. Aangezien de meesten dat niet willen, Hollanders als wij zijn, willen we er op z'n minst iets over te zeggen hebben.

En bekijkt u het ook eens van een compleet andere kant: we zijn eigenlijk in het pre-2008 tijdperk met dat de boeren simpelweg subprime zijn, en we nu moeten gaan bekijken hoe we een bail-out voor de banken regelen (maar we noemen dat "woest aantrekkelijke uitkoopregeling") terwijl we andere vragen ook best hadden mogen stellen, zoals, doch niet gelimiteerd tot:

1. Wie heeft de boeren al die complexe financiële producten in de maag gesplitst?
2. Wie heeft die subprime boeren in een mandje gestopt, een strik erom gehangen en dat vervolgens aan de eerste de beste vermogensbeheerder verkocht?
3. Waar was dat financiele toezicht heen, die we na 2008 in het leven hadden geroepen om toe te zien op twijfelachtige financiële producten?

Het antwoord op deze vragen kunt u teruglezen in dit topic, als u zo'n 6 á 7 jaar terugscrollt, maar ik zal het even samenvatten: na de kredietcrisis konden de Wolven van Wallstreet en de Boilerroomboys geen dubieuze financiële producten meer maken rondom vastgoed. Allerlei extra regels. Toegenomen toezicht. Maar daar, net buiten de stadsgrenzen, lag gewoon een complete sector te shinen. Zonder noemenswaardig toezicht. Maar met een stevige politieke lobby. Oftewel: laaghangend fruit, rijp om te plukken.

En ja, het is oneerlijk om dan naar de boer te gaan wijzen. Maar de huidige politieke wind is er niet naar om naar de werkelijke schuldigen te gaan zoeken. Liever wijzen we, net als bij de kredietcrisis, naar de subprime:

• Die boer had eigenlijk zijn bedrijf veel te rooskleurig voorgesteld.
• Die boer was er toch echt zelf bewust bij toen hij zijn handtekening zette.
• Die boer had gewoon niet boven zijn stand moeten willen leven.

Yaksa schreef op dinsdag 18 augustus 2026 @ 21:03:
Maar akkeren zonder kunstmest is heel goed mogelijk hoor, met dierlijke mest en compost kan de bodem ook gevoed worden.
Weliswaar daalt de opbrengst (ten opzichte van intensieve akkerbouw) met zo'n 25%, maar daar staat tegenover dat de bodemstructuur sterk verbeterd, het bodemleven toeneemt en de bodem beter water vast houdt.

Dat is de theorie. Sri Lanka heeft dit een paar jaar geleden in de praktijk uitgeprobeerd. Ik zal het u vast verklappen: een jaar later hadden boze boeren nog nét niet het parlementsgebouw afgebroken.

Even heel simpel: propietary gewas vereist propietary kunstmest. Haal die propietary kunstmest eraf, en propietary gewas doet het ineens niet meer. U zult eerst nieuwe propietary gewassen moeten ontwikkelen om minder of zonder propietary kunstmest te kunnen.

dawg schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 16:23:
Ah zo. Nee eens, kan ook met terugwerkende kracht. Maar het kan niet zo zijn dat Big Agro & Rabo decennialang boeren klem hebben kunnen zetten om vervolgens daar op een schadeloze manier van weg te lopen

Daar ben ik het met u eens. Echter: too big to fall.
Al die subprime producten die we aan de boeren verkocht hebben, zijn natuurlijk - net als in pre-2008 - in keurige mandjes gegaan samen met degelijke Nederlandse hypotheken.
U kunt het zelfs omdraaien: zónder die degelijke Nederlandse hypotheken hadden de Rabobanken van deze wereld (Rabo is er een, maar ABN Agri deed ook vrolijk mee) de boeren niet eens geld kúnnen lenen.

Zoals eerder geschetst: beter weet de (financiele) wereld niet dat de degelijke Hollandse mortgage-backed-securities voor een 'onbekend' deel volgestopt zijn met discutabele agrarische kredieten. Als die zeepbel klapt, dan zijn we nog veel verder van huis. Dit raakt direct onze souvereiniteit.

[toolkist]

dawg schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 17:04:
[...]

Tata Steel is een slecht voorbeeld; immers loopt er een strafrechtelijk onderzoek én kunnen we niet zonder staal. We kunnen wel zonder vlees of zuivel.

We kunnen ook prima zonder staal van Tatasteel.

[hamsteg]

toolkist schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 10:36:
[...]

We kunnen ook prima zonder staal van Tatasteel.

Dat is een stelling die ik voor een onafhankelijk Europa wel heel bout vind. Tata Steal levert hoogwaardig staal. Zelfs Amerikanen kopen dat nog steeds omdat hun eigen industrie die kwaliteit niet kan leveren.

[tlpeter]

hamsteg schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 10:44:
[...]

Dat is een stelling die ik voor een onafhankelijk Europa wel heel bout vind. Tata Steal levert hoogwaardig staal. Zelfs Amerikanen kopen dat nog steeds omdat hun eigen industrie die kwaliteit niet kan leveren.

Tata steel nederland leverd 4-5% van alle staal in Europa:

https://nieuweijmond.nl/huidige-ijmond/

[YakuzA]

toolkist schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 10:36:
[...]

We kunnen ook prima zonder staal van Tatasteel.

We kunnen ook prima zonder alle boeren, gewoon alles importeren uit het buitenland.

[klaaas]

YakuzA schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 11:02:
[...]

We kunnen ook prima zonder alle boeren, gewoon alles importeren uit het buitenland.

We schijnen 90% van ons staal al te importeren, dus op de laatste paar procenten komt het ook niet aan als het om autonomie gaat

[Adlermann]

klaaas schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 11:49:
[...]

We schijnen 90% van ons staal al te importeren, dus op de laatste paar procenten komt het ook niet aan als het om autonomie gaat

@hamsteg heeft een punt: Het gaat om het type staal, wat hoogovens maakt is vrij uniek staal. Dat kan op termijn prima overgenomen worden, maar wegknippen voordat er nieuwe alternatieven zijn is dom en maakt niet alleen NL afhankelijk van het buitenland, maar de EU als geheel.

We moeten eens ophouden oude schoenen weg te gooien voordat we nieuwe hebben. Prima dat je een transitie doorgaat, maar dat doe je door middel van plateau planning, je gaat alle tussenstadia ook netjes ontwerpen, en dan pas oude dingen afstoten (zoals we in IT, enterprise architecture ook doen).


Bijvoorbeeld: hoe duitsland eerst de kerncentrales wegdeed, voordat het goede vervanging had...Dat is ook hoe het niet moet. Prima dat in de toekomst, 30 jaar, er beter staal ergens anders gemaakt kan worden. Maar dat betekent niet dat we nu al hoogovens bij het oud vuil moeten pleuren.

[ Voor 6% gewijzigd door Adlermann op 20-08-2026 11:55 ]

[klaaas]

Adlermann schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 11:53:
[...]

@hamsteg heeft een punt: Het gaat om het type staal, wat hoogovens maakt is vrij uniek staal. Dat kan op termijn prima overgenomen worden, maar wegknippen voordat er nieuwe alternatieven zijn is dom en maakt niet alleen NL afhankelijk van het buitenland, maar de EU als geheel.

We moeten eens ophouden oude schoenen weg te gooien voordat we nieuwe hebben. Prima dat je een transitie doorgaat, maar dat doe je door middel van plateau planning, je gaat alle tussenstadia ook netjes ontwerpen, en dan pas oude dingen afstoten (zoals we in IT, enterprise architecture ook doen).


Bijvoorbeeld: hoe duitsland eerst de kerncentrales wegdeed, voordat het goede vervanging had...Dat is ook hoe het niet moet. Prima dat in de toekomst, 30 jaar, er beter staal ergens anders gemaakt kan worden. Maar dat betekent niet dat we nu al hoogovens bij het oud vuil moeten pleuren.

Lijkt me een zinnig principe, maar om de parallel met de boeren maar even door te trekken: hoeveel van dat unieke staal gebruiken we zelf en hoeveel gaat er naar het buitenland?

[_JGC_]

klaaas schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 12:02:
[...]

Lijkt me een zinnig principe, maar om de parallel met de boeren maar even door te trekken: hoeveel van dat unieke staal gebruiken we zelf en hoeveel gaat er naar het buitenland?

Een groot deel van dat unieke staal exporteren we naar de auto-industrie en komt hier later weer terug op 4 wielen.

Om dat parallel met de boeren te trekken: we importeren jongvee, mesten het hier vet met geïmporteerd veevoer, zetten het op transport naar Italië en krijgen het dan enige tijd later terug als "Parmaham", gemaakt van "echte" Italiaanse varkens uit de Parmastreek.

Het verschil met Tata: varkens kan je over de hele wereld vetmesten. Een beest, een hok en een bak met vreten. Die beesten stellen weinig eisen, jij zou morgen in je achtertuin kunnen beginnen met kleinschalig varkens vetmesten als je wilt.

[DropjesLover]

_JGC_ schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 12:29:
[...]

Een groot deel van dat unieke staal exporteren we naar de auto-industrie en komt hier later weer terug op 4 wielen.

Om dat parallel met de boeren te trekken: we importeren jongvee, mesten het hier vet met geïmporteerd veevoer, zetten het op transport naar Italië en krijgen het dan enige tijd later terug als "Parmaham", gemaakt van "echte" Italiaanse varkens uit de Parmastreek.

Het verschil met Tata: varkens kan je over de hele wereld vetmesten. Een beest, een hok en een bak met vreten. Die beesten stellen weinig eisen, jij zou morgen in je achtertuin kunnen beginnen met kleinschalig varkens vetmesten als je wilt.

Met staal niet anders, het is niet alsof Tata hier aan een steenkolen of ijzererts-ader ligt...

[_JGC_]

DropjesLover schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 12:33:
[...]

Met staal niet anders, het is niet alsof Tata hier aan een steenkolen of ijzererts-ader ligt...

Jij kunt morgen beginnen met het produceren van varkensvlees in je achtertuin. Een klein stukje grond, een hok, een beest en een bak vreten. Zet dat weg tegen de apparatuur, ruimte en energiebehoeftes die Tata heeft om staal te produceren. Dat is er anders aan staal. Je kunt het niet zomaar even verplaatsen op korte termijn.

[Adlermann]

klaaas schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 12:02:
[...]

Lijkt me een zinnig principe, maar om de parallel met de boeren maar even door te trekken: hoeveel van dat unieke staal gebruiken we zelf en hoeveel gaat er naar het buitenland?

Het gaat er niet om of we het zelf gebruiken, je moet kijken naar het hele systeem binnen de EU. Je kan niet alleen kijken naar 'we gebruiken het zelf niet, dus het kan weg'. Want als het nu wel weggaat (gewoon vingeroefening, ploef weg). Dan heeft de EU een probleem, want het duurt gewoon even dat dit op termijn vervangen wordt. Als je klimaatverandering op europees niveau wilt aanpakken, dan moet je ook verder kijken dan alleen je eigen straatje schoonvegen.

Daarnaast is het gewoon en geopolitiek en strategische asset, dat heeft ook waarde.

[Yaksa]

unclero schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 23:48:
Dat is de theorie. Sri Lanka heeft dit een paar jaar geleden in de praktijk uitgeprobeerd. Ik zal het u vast verklappen: een jaar later hadden boze boeren nog nét niet het parlementsgebouw afgebroken.
Even heel simpel: propietary gewas vereist propietary kunstmest. Haal die propietary kunstmest eraf, en propietary gewas doet het ineens niet meer. U zult eerst nieuwe propietary gewassen moeten ontwikkelen om minder of zonder propietary kunstmest te kunnen.

Zowat de helft (als het al niet meer is) van wat U propietary gewas noemt is mais en raaigras. Het wordt door de 'boeren' verbouwd om de sloopkoeien de winter door te helpen.
Die bio-industrie moet stoppen en de boer moet weer een eerlijke prijs voor de melk krijgen opdat hij ook met minder koeien een belegde boterham verdient.

En een deel van de kunstmest wordt gebruikt om groenten snel genoeg in de supermarkt te krijgen. Ik zal U zeggen, waar ik vrijwilligerswerk doe telen we ook groente. Helemaal zonder kunstmest en bestrijdingsmiddelen. En dat doen we al meer dan 60 jaar....
Het kan, mits de consument bereid is om door het jaar heen seizoensgroente op zijn bordje te leggen wat op dat moment biologisch geteeld en geoogst wordt. En in de winter overgaat op groente welke bewaard kan worden (zoals winterwortelen, uien, bietjes, rode/witte kool) of ingemaakt is (bijv. zuurkool).

[klaaas]

Adlermann schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 12:55:
[...]

Het gaat er niet om of we het zelf gebruiken, je moet kijken naar het hele systeem binnen de EU. Je kan niet alleen kijken naar 'we gebruiken het zelf niet, dus het kan weg'. Want als het nu wel weggaat (gewoon vingeroefening, ploef weg). Dan heeft de EU een probleem, want het duurt gewoon even dat dit op termijn vervangen wordt. Als je klimaatverandering op europees niveau wilt aanpakken, dan moet je ook verder kijken dan alleen je eigen straatje schoonvegen.

Daarnaast is het gewoon en geopolitiek en strategische asset, dat heeft ook waarde.

Als het om de productie van de boeren gaat wordt er echter wel heel makkelijk gewezen op het grote aandeel export om (mede) daarmee te beargumenteren dat het wel een tandje minder kan. Volgens sommigen hier zou het zelfs de enige oplossingsrichting zijn waar we op moeten sturen. Technische oplossingen zijn een papieren waarheid waar niet op vertrouwd kan worden. Niemand vraagt Tata (of welk ander bedrijf ook) om minder te produceren en de kans is groot dat afgesproken deal ook een papieren waarheid is.

[dawg]

unclero schreef op woensdag 19 augustus 2026 @ 23:48:
[...]

Daar ben ik het met u eens. Echter: too big to fall.
Al die subprime producten die we aan de boeren verkocht hebben, zijn natuurlijk - net als in pre-2008 - in keurige mandjes gegaan samen met degelijke Nederlandse hypotheken.
U kunt het zelfs omdraaien: zónder die degelijke Nederlandse hypotheken hadden de Rabobanken van deze wereld (Rabo is er een, maar ABN Agri deed ook vrolijk mee) de boeren niet eens geld kúnnen lenen.

Zoals eerder geschetst: beter weet de (financiele) wereld niet dat de degelijke Hollandse mortgage-backed-securities voor een 'onbekend' deel volgestopt zijn met discutabele agrarische kredieten. Als die zeepbel klapt, dan zijn we nog veel verder van huis. Dit raakt direct onze souvereiniteit.

Wellicht wensdenken maar misschien moet de boel maar eens klappen? (Ik begrijp dat het zo niet werkt en dat dat veel problemen oplevert). Ondanks alle plechtige beloften en mooie woorden is de financiële sector in wezen niet veranderd na 2008. Ik kan enkel voor mezelf spreken maar ik heb weinig zin om wederom op te draaien voor de megalomanie van dergelijke ego’s in directiekamers.

[Nathilion]

klaaas schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 13:44:
[...]

Als het om de productie van de boeren gaat wordt er echter wel heel makkelijk gewezen op het grote aandeel export om (mede) daarmee te beargumenteren dat het wel een tandje minder kan. Volgens sommigen hier zou het zelfs de enige oplossingsrichting zijn waar we op moeten sturen. Technische oplossingen zijn een papieren waarheid waar niet op vertrouwd kan worden. Niemand vraagt Tata (of welk ander bedrijf ook) om minder te produceren en de kans is groot dat afgesproken deal ook een papieren waarheid is.

We exporteren inderdaad heel veel landbouwproducten. Maar, het aantal bestemmingen (landen) is echter beperkt. Van de 75% export is een 72%, dus absoluut gezien de helft van onze productie, bestemd voor landen in de EU. Met name Duitsland en België. (Landbouw in internationaal verband, editie 2026, §3.2).

Wat dat betreft kun je dus zeggen dat het erg handig is om een paar honderd vierkante kilometer op te offeren zodat de rest van de EU gezond blijft. Idem voor Tata Steel. Ja, hun speciale stalen zijn superbelangrijk voor de EU. Maar die fabriek moet ergens staan. En die staat nou eenmaal in Wijk aan Zee. Jammere alleen is dat wij op die paar honderd km2 wonen.
Misschien is dan ook handiger om die paar miljoen niet-boeren Nederland uit te bonjouren en het complete land om te toveren tot agrifabriek zodat er maar één vuil stuk EU is en de rest lekker schoon kan leven. (Ik zeg dit half serieus, het is een optie, draconisch, maar een optie.)

Of, we offeren gewoon niet 80% van alle landbouwgronden op voor een hoeveelheid vlees dat niet eens genoeg is voor alle 8 miljard mensen ter wereld. 83% van onze calorieën, en 62% van onze benodigde eiwitten komen uit planten die verbouwd worden op slechts 16% van alle landbouwgronden. Dus met een vegetarisch, of zelfs veganistisch, dieet zouden we zoveel grond, en uitstoot, besparen dat we zo'n beetje alles van het slot kunnen halen.

[DevWouter]

Nathilion schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 14:31:
Misschien is dan ook handiger om die paar miljoen niet-boeren Nederland uit te bonjouren en het complete land om te toveren tot agrifabriek zodat er maar één vuil stuk EU is en de rest lekker schoon kan leven. (Ik zeg dit half serieus, het is een optie, draconisch, maar een optie.)

Ik ben het met je post eens behalve op dit punt. Voor de boer moet de grond geschikt zijn en uiteindelijk zullen zij ook last krijgen van vervuiling. Zou Nederland volledig omgebouwd worden naar wat jij voorstelt dan betwijfel ik of dat de grond (en water) dat überhaupt aan kan. Het rendement per vierkante meter gaat in elk geval omlaag.

[klaaas]

Nathilion schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 14:31:
[...]

Misschien is dan ook handiger om die paar miljoen niet-boeren Nederland uit te bonjouren en het complete land om te toveren tot agrifabriek zodat er maar één vuil stuk EU is en de rest lekker schoon kan leven. (Ik zeg dit half serieus, het is een optie, draconisch, maar een optie.)

Alleen al om het technocratische gehalte van zo'n oplossing lijkt me dat gruwelijk. Het zou goed voor ons zijn als we dichter bij de productie van ons voedsel zouden staan en niet verder ervan af, zoals met een dergelijke oplossing zou gebeuren.

En als we dan toch gaan wensdromen, doe mij dan maar je laatste variant waarin we gewoon (bijna) stoppen met het eten van vlees. En doe dan ook maar een wereld waarin we überhaupt niet steeds meer willen. Lossen andere problemen zich ook vanzelf op.

[Nathilion]

@DevWouter Verrassend genoeg gebruikt de landbouw erg weinig water. Zo'n 46 miljoen kuub drinkwater, 114,5 miljoen kuub grondwater en 53 miljoen kuub oppervlaktewater. Huishoudens gebruiken dan weer 767 miljoen kuub drinkwater. (link)
Zou je dus het land omtoveren tot een grote boerderij dan komt er een heleboel water vrij voor veevoer en dieren.

Wel ben ik het met je eens dat het land zelf dan versneld zal sterven. Alle schimmels, bacteriën, en insecten die je nodig hebt om plantjes te kunnen groeien zullen waarschijnlijk allemaal vermoord worden in de graswoestijnen door de vele pesticiden en overmaat aan meststoffen en het wegpompen van al het grondwater. Maar wie weet kan je voldoende aan rotatie doen als er geen vervelende steden meer zijn die je akkerbouw in de weg staan.

[klaaas]

DevWouter schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 14:38:
[...]

Ik ben het met je post eens behalve op dit punt. Voor de boer moet de grond geschikt zijn en uiteindelijk zullen zij ook last krijgen van vervuiling. Zou Nederland volledig omgebouwd worden naar wat jij voorstelt dan betwijfel ik of dat de grond (en water) dat überhaupt aan kan. Het rendement per vierkante meter gaat in elk geval omlaag.

Voeg daar ook nog maar de ecosystemen aan toe. Ik denk niet dat het goed boeren is in een land waar alle natuurlijke ecosystemen zijn ingestort.

[DropjesLover]

_JGC_ schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 12:50:
[...]

Jij kunt morgen beginnen met het produceren van varkensvlees in je achtertuin. Een klein stukje grond, een hok, een beest en een bak vreten. Zet dat weg tegen de apparatuur, ruimte en energiebehoeftes die Tata heeft om staal te produceren. Dat is er anders aan staal. Je kunt het niet zomaar even verplaatsen op korte termijn.

Maar je bent er óók niet mee getrouwd.
Er is, zoals op andere plekken genoemd wordt, geen verticale integratie (veel productiestappen om redenen op 1 plek, of het nu van sojaboon tot bakje gehakt of van ijzererts-in-de-grond tot auto is. )

[DropjesLover]

DevWouter schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 14:38:
[...]

Ik ben het met je post eens behalve op dit punt. Voor de boer moet de grond geschikt zijn en uiteindelijk zullen zij ook last krijgen van vervuiling. Zou Nederland volledig omgebouwd worden naar wat jij voorstelt dan betwijfel ik of dat de grond (en water) dat überhaupt aan kan. Het rendement per vierkante meter gaat in elk geval omlaag.

Dat ben ik met je oneens. Met veel kunstgrepen is de natuur hartstikke dood, maar de productie van je gewas op pijl te houden.

Zie hoe er hazelnoten geteeld worden in Italië, met extreme druk van de enige afnemer, Nutella
https://www.groene.nl/artikel/een-tapijt-van-hazelnoten

[ Voor 4% gewijzigd door DropjesLover op 20-08-2026 15:02 ]

[DevWouter]

Nathilion schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 14:52:
@DevWouter Verrassend genoeg gebruikt de landbouw erg weinig water. Zo'n 46 miljoen kuub drinkwater, 114,5 miljoen kuub grondwater en 53 miljoen kuub oppervlaktewater. Huishoudens gebruiken dan weer 767 miljoen kuub drinkwater. (link)
Zou je dus het land omtoveren tot een grote boerderij dan komt er een heleboel water vrij voor veevoer en dieren.

Vervuiling != Consumptie. Landbouwgif/mest dat aan het begin van de rivier in het water komt heeft impact op de lagere gelegen gronden. Het is best ingewikkeld om de voordelen/lasten van hogere gelegen gebieden en lagere gelegen gebieden eerlijk te verdelen. Zoals klaaas in "De stikstofproblematiek: oorzaak, gevolg..." aangaf kunnen we beter denken in ecosystemen.

[DevWouter]

DropjesLover schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 15:02:
[...]

Dat ben ik met je oneens. Met veel kunstgrepen is de natuur hartstikke dood, maar de productie van je gewas op pijl te houden.

Zie hoe er hazelnoten geteeld worden in Italië, met extreme druk van de enige afnemer, Nutella
https://www.groene.nl/artikel/een-tapijt-van-hazelnoten

Tot dat het niet meer kan. Zie de laatste paragraaf waar ik da nadruk aan toegevoegd heb. De kunstgreep werkt nu nog wel, maar het heeft een beperkte levensduur.

quote: https://www.groene.nl/artikel/een-tapijt-van-hazelnoten

Eenmaal vergeven grond aan hazelnoten komt nooit meer vrij. Er is maar één oplossing, en dat is dat de mensen in deze streek gaan snappen hoe ze in de maling worden genomen. Dat ze snappen dat het ook hún water is dat eraan gaat. Het feit dat er een bron onder jouw land ligt, betekent niet dat het jouw bron is. We hebben hier peilingen gehouden, het bodemwater is metersdiep vergiftigd. En het bodemwater raakt op, zeker in deze tijden, wanneer het niet meer regent. Sommige putten zijn al twintig meter gezakt. Het gaat erom dat mensen snappen dat we hier niet met z’n allen een woestijn gaan worden omdat een stinkendrijke meneer in Luxemburg nog meer potjes met Nutella moet vullen.

[_JGC_]

DropjesLover schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 14:58:
[...]

Maar je bent er óók niet mee getrouwd.
Er is, zoals op andere plekken genoemd wordt, geen verticale integratie (veel productiestappen om redenen op 1 plek, of het nu van sojaboon tot bakje gehakt of van ijzererts-in-de-grond tot auto is. )

Bij staal wil je raffinage en productie van eindproduct concentreren omdat je het dan maar 1x hoeft te verhitten. Eerst raffineren, afkoelen, transporteren en opnieuw verhitten maakt het staal 2x zo duur.

Bij vee wordt er met levende beesten door heel Europa gesleept omdat we het dan duurder kunnen verkopen.

Wat betreft "getrouwd", dan moet je bij de VVD zijn die graag 2 miljard aan een bedrijf in India wil geven om te "verduurzamen" zonder de garanties op het slagen daarvan veilig te stellen. Van mij mag Tata ook verdwijnen, liever gisteren dan morgen, maar die staalproductie met bijbehorende kwaliteitseisen moeten dan wel elders ondergebracht worden.

[the noise]

Nathilion schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 14:52:
@DevWouter Verrassend genoeg...
door de vele pesticiden en overmaat aan meststoffen en het wegpompen van al het grondwater. Maar wie weet kan je voldoende aan rotatie doen als er geen vervelende steden meer zijn die je akkerbouw in de weg staan.

*knip*, enige basisbekendheid met het onderwerp wordt wel verwacht in dit topic.

[ Voor 12% gewijzigd door NMH op 20-08-2026 19:55 ]

[Nathilion]

the noise schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 15:24:
[...]

*knip*

*knip*, reactie op geknipte reactie.

Maar stel je voor: 54% van het landoppervlak van Nederland is nu in gebruik door de landbouw. Trap je iedereen het land uit dan kun je op de vrijkomende 46% nieuwe veevoergronden aanleggen. Samen met de huidige helft van het land kun je dan hele stukken grond het ene jaar gewas A op zetten, dan B, dan een paar jaar laten rusten, en de cyclus weer opnieuw beginnen.

Als het bodemleven en die rustjaren weet te herstellen dan kun je dit nog een miljard jaar volhouden totdat de zon te warm is geworden en de aarde droog kookt.

Maar jij en ik weten allebei dat men die vrijkomende 46% voor de volle 100% in zal zetten om elk jaar zo veel mogelijk voer te verbouwen net zolang totdat het in een grote zandbak is verandert (en daarna houden ze hun handje bij de gemeenschap op want men is zo zielig, dit hadden ze nooit zien aankomen).

Wat ik probeerde te bereiken in mijn eerdere post met dit compleet ludieke en tegelijkertijd draconische idee was het te laten druipen van het sarcasme. Beter gaan we gewoon over op een plantaardig dieet en laten we onze ecosystemen weer herstellen van onze overexploitatie voor vleesproductie.

[ Voor 9% gewijzigd door NMH op 20-08-2026 19:52 ]

[orvintax]

Nathilion schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 14:31:
[...]

We exporteren inderdaad heel veel landbouwproducten. Maar, het aantal bestemmingen (landen) is echter beperkt. Van de 75% export is een 72%, dus absoluut gezien de helft van onze productie, bestemd voor landen in de EU. Met name Duitsland en België. (Landbouw in internationaal verband, editie 2026, §3.2).

Wat dat betreft kun je dus zeggen dat het erg handig is om een paar honderd vierkante kilometer op te offeren zodat de rest van de EU gezond blijft. Idem voor Tata Steel. Ja, hun speciale stalen zijn superbelangrijk voor de EU. Maar die fabriek moet ergens staan. En die staat nou eenmaal in Wijk aan Zee. Jammere alleen is dat wij op die paar honderd km2 wonen.
Misschien is dan ook handiger om die paar miljoen niet-boeren Nederland uit te bonjouren en het complete land om te toveren tot agrifabriek zodat er maar één vuil stuk EU is en de rest lekker schoon kan leven. (Ik zeg dit half serieus, het is een optie, draconisch, maar een optie.)

Of, we offeren gewoon niet 80% van alle landbouwgronden op voor een hoeveelheid vlees dat niet eens genoeg is voor alle 8 miljard mensen ter wereld. 83% van onze calorieën, en 62% van onze benodigde eiwitten komen uit planten die verbouwd worden op slechts 16% van alle landbouwgronden. Dus met een vegetarisch, of zelfs veganistisch, dieet zouden we zoveel grond, en uitstoot, besparen dat we zo'n beetje alles van het slot kunnen halen.

Natuurlijk zou het beter zijn om helemaal geen vlees meer te eten. Maar dit zou diepgeworteld in de meeste culturen dat het totaal niet realistisch is voor de korte of middellange termijn. Waarbij ik denk dat wij als Nederlanders nog relatief meevallen omdat we niet echt een keuken hebben. Buiten de wil ga je mensen ook goed moeten onderwijzen. Je ziet wel vaker bij mensen die vegetarisch, en vooral die veganistisch gaan eten dat ze moeite hebben de juiste voedingsstoffen binnen te krijgen.

Het export argument word vaak aangehaald omdat we jaren lang de leus hebben gehoord dat zonder deze mate van landbouw we geen eten meer zouden hebben. "No farmers, no food". Dat we dus niet kleiner kunnen. Dat blijkt gewoon de zoveelste leugen te zijn.

Het tegenargument over de export begrijp ik dan ook niet. Waarom zou een België of Duitsland niet kunnen opschalen? Geeft ze ook de kans om meer lokaal te kopen.

[DevWouter]

the noise schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 15:24:
[...]

*knip*

Het is niet alsof Wikipedia: Vruchtwisseling of Wikipedia: Drieslagstelsel nieuwe systemen zijn. Verder is er altijd een strijd gaande rond indeling van de ruimte (moet dit stuk land gebruikt worden voor huizen, industrie of landbouw?). En met meer ruimte kan je makkelijker draaien, waardoor bepaalde stukken land meer tijd hebben om te herstellen.

Overigens wil ik iedereen wel herinneren dat dit om een onrealistische(!) en hypothetische(!) situatie gaat. Dus ik ga niet al te moeilijk doen bewijslast en het testen van standpunten tenzij iemand bloedserieus wordt.

[ Voor 3% gewijzigd door NMH op 20-08-2026 19:54 ]

[Piggen]

orvintax schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 16:35:
[...]


Het export argument word vaak aangehaald omdat we jaren lang de leus hebben gehoord dat zonder deze mate van landbouw we geen eten meer zouden hebben. "No farmers, no food". Dat we dus niet kleiner kunnen. Dat blijkt gewoon de zoveelste leugen te zijn.

Het tegenargument over de export begrijp ik dan ook niet. Waarom zou een België of Duitsland niet kunnen opschalen? Geeft ze ook de kans om meer lokaal te kopen.

Less farmers, enough food

Maar misschien dat België en Duitsland ook denken van 'laat ze in Nederland maar de boel onderschijten' - plus de dierenmishandeling en misstanden in slachthuizen. Het is niet alsof we goud exporteren.

[the noise]

Nathilion schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 15:42:
[...]

*knip*

Maar stel je voor: 54% van het landoppervlak van Nederland is nu in gebruik door de landbouw. Trap je iedereen het land uit dan kun je op de vrijkomende 46% nieuwe veevoergronden aanleggen. Samen met de huidige helft van het land kun je dan hele stukken grond het ene jaar gewas A op zetten, dan B, dan een paar jaar laten rusten, en de cyclus weer opnieuw beginnen.

Als het bodemleven en die rustjaren weet te herstellen dan kun je dit nog een miljard jaar volhouden totdat de zon te warm is geworden en de aarde droog kookt.

Maar jij en ik weten allebei dat men die vrijkomende 46% voor de volle 100% in zal zetten om elk jaar zo veel mogelijk voer te verbouwen net zolang totdat het in een grote zandbak is verandert (en daarna houden ze hun handje bij de gemeenschap op want men is zo zielig, dit hadden ze nooit zien aankomen).

Wat ik probeerde te bereiken in mijn eerdere post met dit compleet ludieke en tegelijkertijd draconische idee was het te laten druipen van het sarcasme. Beter gaan we gewoon over op een plantaardig dieet en laten we onze ecosystemen weer herstellen van onze overexploitatie voor vleesproductie.

*knip*, reactie op geknipte reactie.

[ Voor 16% gewijzigd door NMH op 20-08-2026 19:54 ]

[dawg]

the noise schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 19:13:
[...]

*knip*

*knip*, reactie op geknipte reactie.

[ Voor 61% gewijzigd door NMH op 20-08-2026 19:53 ]

[the noise]

dawg schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 19:21:
[...]

*knip*

*knip*, reactie op geknipte reactie.

[ Voor 46% gewijzigd door NMH op 20-08-2026 19:53 ]

[Wozmro]

orvintax schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 16:35:
[...]

Natuurlijk zou het beter zijn om helemaal geen vlees meer te eten. Maar dit zou diepgeworteld in de meeste culturen dat het totaal niet realistisch is voor de korte of middellange termijn. Waarbij ik denk dat wij als Nederlanders nog relatief meevallen omdat we niet echt een keuken hebben. Buiten de wil ga je mensen ook goed moeten onderwijzen. Je ziet wel vaker bij mensen die vegetarisch, en vooral die veganistisch gaan eten dat ze moeite hebben de juiste voedingsstoffen binnen te krijgen.

Het export argument word vaak aangehaald omdat we jaren lang de leus hebben gehoord dat zonder deze mate van landbouw we geen eten meer zouden hebben. "No farmers, no food". Dat we dus niet kleiner kunnen. Dat blijkt gewoon de zoveelste leugen te zijn.

Het tegenargument over de export begrijp ik dan ook niet. Waarom zou een België of Duitsland niet kunnen opschalen? Geeft ze ook de kans om meer lokaal te kopen.

Een van de ergste aspecten vind ik dat de kmo-landbouwer wordt bedrogen door de agro-reuzen.

Die agro-reuzen zijn momenteel de meer traditionele landbouw aan het uitmelken tot we laatste druppel en tegelijk zijn ze al jaren volop aan het investeren in automatisering, alternatieve eiwitten, kweekvlees,...

De gewone boer is niet meer dan een figurant in een toneelstukje over nostalgie naar een vroeger dat nooit bestaan heeft.

[unclero]

Wozmro schreef op zaterdag 29 augustus 2026 @ 15:10:
Een van de ergste aspecten vind ik dat de kmo-landbouwer wordt bedrogen door de agro-reuzen.

Nouja, reus, reus.
Bekijkt u het eens vanuit een toeleveranciers oogpunt.
Als ik pootgoedhandelaar zou zijn. Dan zou ik precies willen weten wat de klant, laten we hem Boer X noemen, precies op zijn bedrijf heeft:

• Hoeveel bunder hij heeft.
• Wat voor grond het is.
• Wat het bouwplan was van de afgelopen jaren.
• Hoeveel er bemest was, en waarmee.
• Hoe de opbrengsten de afgelopen jaren waren.
• Hoe de afnemende markt in elkaar steekt.
• Wat de huidge markttrends ongeveer zijn.

Dat is allemaal data. En die data breng ik bij elkaar op mijn kantoor, waar een aantal knappe Data Engineers zitten die daar slimme software voor hebben en vervolgens met die parameters gaan rekenen.
Op die manier weet ik beter hoe die boer boert, dan Boer X dat zelf weet.
Immers, als Boer X per bunder per jaar 5000 euro beurt, dan wil ik er alles aan doen om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk van die 5K euro daarvan bij mij terecht gaat komen:

• Ik ga die boer adviseren om komend jaar ras Y te poten.
• Ik ga die boer vertellen dat ras Y, kunstmest Z nodig heeft, en dat dat heel goedkoop bij een collega af te nemen is.
• Ik ga die boer vertellen dat kunstmest Z op een bepaalde manier gebruikt moet worden, maar dat loonbedrijf A dat allemaal kan verzorgen.
• Niet genoeg geld voor kunstmest? Geen probleem, aangezien ík al de opbrengstprognose tot de eurocent heb, ga ík wel even met bank B praten voor een zaaikrediet.
• Met die opbrengstprognose, ga ik trouwens ook even alle afnemers af voor mogelijke contracten.

En we weten allemaal dat Data Engineers en slimme software hartstikke duur zijn, dus dit soort complexe rekensommen waren tot-voor-kort ook alleen toegankelijk voor agro-reuzen.

Persoonlijke anekdote: Ik ben een jaar of 10 geleden eens over de vloer geweest bij zo'n reus. Een complete verdieping van hun hoofdkantoor in het Brabantse, zat vol met - zoals ze zelf zeiden - "de beste wis- en sterrenkundigen uit India die aan de meest complexe software zitten te schrijven, waar niemand anders in dit pand de ballen verstand van heeft."

Ik zeg expres tot-voor-kort, want dankzij AI zijn niet alleen de grote pootgoedleverancier en de bank en de afnemers in staat om zulke rekensommen te doen. Maar het loonbedrijf, de kunstmesthandelaar, het mechanisatiebedrijf, noem het maar op. Die maken die rekensommen tegenwoordig ook.
En dat zijn allemaal geen liefdadigheidsinstellingen. Dat zijn gewoon bonafide ondernemingen met winstoogmerk: die willen zoveel mogelijk van die voorspelde 5K af schaven.

De gewone boer is niet meer dan een figurant in een toneelstukje over nostalgie naar een vroeger dat nooit bestaan heeft.

En dat is eigenlijk de tragiek.
Een boer is wel blij dat hij geen horige of sharecropper is. Maar in werkelijkheid is hij een sharecropper, maar aangezien iedereen blijft vertellen dat hij boer is, gelooft hij dat zelf ook.
Ik persoonlijk ben er ook een groot voorstander van om de boer de boer te laten worden, maar voordat we daar zijn moeten we wel álle processen en mechanismen die de boer sharecropper laten zijn, geweld aan gaan doen. Maar dat raakt ook direct aan al die processen en mechanismen die de boer vertellen dat die géén sharecropper is.
Want degene die nog het meest bang is om boer te zijn, is de boer zelf.

[dawg]

https://www.nrc.nl/nieuws...ning-te-ontnemen-a4935646

Noord-Brabant besloot deze zomer al vergunningen van vijf pluimveehouders in te trekken. Het leidde tot groot boerenprotest voor het provinciehuis. Dat trok ook landelijk veel aandacht, mede omdat twee mensen om het leven kwamen in een file die ontstond doordat trekkers op weg naar dat protest langzaam over de snelweg reden.

Kort na dit protest kwam naar buiten dat bij de provincie Friesland verzoeken zijn ingediend om de vergunning van vijf veehouders in te trekken. Net als in Noord-Brabant is dat gedaan door milieuorganisaties, en opnieuw leidde het tot onrust – Van Keimpema begon er niet zomaar over in Leeuwarden.

Die tien verzoeken blijken nog maar een klein deel van de werkelijke omvang. Bij provincies door het hele land liggen 217 verzoeken om vergunningen van boeren in te trekken. Dat antwoordde minister Jaimi van Essen (Landbouw en Natuur, D66) dinsdag op Kamervragen van de BBB. Uit het Brabantse protest bleek al hoe explosief zulke intrekkingsverzoeken kunnen worden. Dat er nu meer dan tweehonderd zijn ingediend, legt extra druk op het kabinet om het ‘stikstofpakket’ te laten slagen, de lijst maatregelen om uit de stikstofcrisis te komen.

Het kabinet bracht afgelopen juni een pakket maatregelen naar buiten om uit de zogenoemde ‘stikstofcrisis’ te komen. Boeren en bedrijven moeten hun uitstoot met grofweg 45 tot 65 procent reduceren, op veel plekken mogen minder dieren per hectare worden gehouden, en er komt veel geld voor natuurherstel. Volgende maand moet via een spoedwet een ‘programma van maatregelen’ van kracht worden, zodat „handhavings- en intrekkingsverzoeken kunnen worden voorkomen”.

De grote hoeveelheid intrekkingsverzoeken zorgt voor grote druk op het ministerie. Het stikstofplan móét slagen – en daarom móét de spoedwet worden aangenomen – om te voorkomen dat vele boeren werkelijk moeten vrezen voor het voortbestaan van hun bedrijf. Politiek lijkt er steun voor het kabinetsplan, maar boerenactiegroepen in het hele land voeren met hun acties en protesten de druk inmiddels hoog op.

Niet alle 217 verzoeken zouden overigens meteen leiden tot de intrekking van vergunningen. Als provincies zo’n verzoek afwijzen, moeten de milieuclubs een rechtszaak voeren om intrekking af te dwingen, zoals in Noord-Brabant gebeurde. Daarbij is van belang hoeveel provincies al hebben gedaan om achteruitgang van de natuur tegen te gaan. Hebben ze overtuigende maatregelen genomen, dan kan een rechter oordelen dat intrekken van vergunning niet nodig is.

Artikel gaat verder. Het is al vaker gezegd; zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Deze wond begint na ~40 jaar wel heel hard te stinken. 217 verzoeken. Die naar ik vermoed allemaal terecht zullen zijn gezien het trackrecord van MOB.

Toch bespeur ik bij het kabinet (en uiteraard ook bij radicaal- en extreemrechts) nog steeds onwil. Men kan echter niet anders gezien de gerechtelijke uitspraken van rechters, omdat MOB en andere natuurorganisaties hun huiswerk wél goed doen.

Ik ben alle omgekeerde vlaggen ook echt beu. Wat mij betreft mogen ze dat ook gaan beboeten, maar dat zal juridisch wel lastig zijn.

[Yaksa]

dawg schreef op donderdag 3 september 2026 @ 15:18:
Ik ben alle omgekeerde vlaggen ook echt beu. Wat mij betreft mogen ze dat ook gaan beboeten, maar dat zal juridisch wel lastig zijn.

Valt onder de vrijheid van meningsuiting, kan niet beboet worden.
Tenzij je de omgekeerde vlag aan een overheidsgebouw vast maakt of anderszins de vlag op een zodanige manier uithangt dat het een gevaar voor het verkeer zou kunnen opleveren.

[DevWouter]

Yaksa schreef op donderdag 3 september 2026 @ 15:29:
[...]

Valt onder de vrijheid van meningsuiting, kan niet beboet worden.

Non issue, maar dit is niet helemaal correct. Er zijn gewoon weg geen regels voor (uitgezonderd de vlaginstructie). Dus je kan de vlag gebruiken zoals je wilt, en ja, ook om een mening te uiten.

Dat gezegd te hebben, het is net zoiets als kleding, je mag je kleden zoals je wilt, maar naakt over straat lopen mag weer niet.

Dus als we als maatschappij de omgekeerde vlag beschouwen als een belediging of overtreding van de fatsoensnorm dan kan het weer wel beboet worden.

[Yaksa]

DevWouter schreef op donderdag 3 september 2026 @ 16:07:
[...]Non issue, maar dit is niet helemaal correct.
Dus als we als maatschappij de omgekeerde vlag beschouwen als een belediging of overtreding van de fatsoensnorm dan kan het weer wel beboet worden.

offtopic:
Non issue, maar dit is niet helemaal correct.
Een overtreding van de fatsoensnorm kan niet eerder beboet worden dan wanneer die fatsoensnorm concreet is vastgelegd in de wet, dan wordt een afwijking van die norm strafbaar en kan er gehandhaafd en beboet worden.
Ik denk dat je er een hele kluif aan gaat hebben om dit soort 'afwijkingen' wettelijk verboden wilt zien te krijgen.

[hamsteg]

Yaksa schreef op donderdag 3 september 2026 @ 15:29:
[...]

Valt onder de vrijheid van meningsuiting, kan niet beboet worden.
Tenzij je de omgekeerde vlag aan een overheidsgebouw vast maakt of anderszins de vlag op een zodanige manier uithangt dat het een gevaar voor het verkeer zou kunnen opleveren.

Ik kijk er daarom met een kwinkslag naar: "ze zijn te dom om te weten wat boven en onder is; net zo als dat ze niet snappen dat stikstof uit dierlijke mest voortkomt en daar produceren ze veel van". Blijf ik in ieder geval glimlachen.

[Standeman]

hamsteg schreef op donderdag 3 september 2026 @ 17:45:
[...]
Ik kijk er daarom met een kwinkslag naar: "ze zijn te dom om te weten wat boven en onder is; net zo als dat ze niet snappen dat stikstof uit dierlijke mest voortkomt en daar produceren ze veel van". Blijf ik in ieder geval glimlachen.

Ach, ik heb ook wel eens keer Luxemburgse vlaggen ondersteboven zien wapperen langs de snelweg

[Punkrocker]

Standeman schreef op donderdag 3 september 2026 @ 18:02:
[...]

Ach, ik heb ook wel eens keer Luxemburgse vlaggen ondersteboven zien wapperen langs de snelweg

De Duitsers uit Sleeswijk-Holstein op bezoek in Nederland zullen zich thuis voelen met de boeren die hun vlag uithangen.

[RobinHood]

Yaksa schreef op donderdag 3 september 2026 @ 15:29:
[...]

Valt onder de vrijheid van meningsuiting, kan niet beboet worden.
Tenzij je de omgekeerde vlag aan een overheidsgebouw vast maakt of anderszins de vlag op een zodanige manier uithangt dat het een gevaar voor het verkeer zou kunnen opleveren.

Net nog genoeg vlaggen aan lantaarnpalen gezien. Je mag geen stickers op dingen die niet van jou zijn plakken, dus ik neem aan dat een vlag hangen ook niet mag?

Joegoslavisch zijn in je eigen weiland mag natuurlijk wel, of alle andere dramatische borden die je kan vinden. Kwam langs twee borden, formaat aardig billboard, met daarop PAS OP, U GAAT EEN ONTRUIMINGSGEBIED binnen. NATURA 2000 GEBIED OP MINDER DAN 1000M of iets in die richting.

Voor een groep mensen die zichzelf graag nuchter en boerenverstandig noemen, zijn het wel een stel dramaqueens

Maar boetes + kosten van verwijdering verhalen op mensen die vlaggen ophangen aan bruggen en lantaarnpalen etc. lijkt me niet meer dan normaal.

[Yaksa]

RobinHood schreef op donderdag 3 september 2026 @ 21:02:
[...]Net nog genoeg vlaggen aan lantaarnpalen gezien. Je mag geen stickers op dingen die niet van jou zijn plakken, dus ik neem aan dat een vlag hangen ook niet mag?

Een lantaarnpaal is een 'gebouw' van de gemeente, dus van de overheid. Mag niet dus.
Maar we gaan wel erg off-topic nu. Ik verwijs daarom door naar de APV van de plaatselijke gemeente, is allemaal zo op te vragen.

[DropjesLover]

Stikstofplannen halen land niet van het slot, wel grote stap vooruit
https://nos.nl/artikel/26...ot-wel-grote-stap-vooruit

Nederland gaat niet van het stikstofslot door de maatregelen die dit kabinet wil nemen, maar het kabinet zet wel belangrijke stappen. Dat concludeert het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), dat de stikstofplannen beoordeelde.

...
Het kabinet heeft doelen gesteld voor de uitstoot van stikstof in 2035. Ten opzichte van 2019 moet de uitstoot van de landbouw dan met 42 tot 46 procent zijn gedaald. Bij de industrie en het verkeer wil het kabinet de uitstoot met 50 procent zien dalen.
...
Niet voor alle bedrijven zal het daarom financieel haalbaar zijn om aan de nieuwe eisen te voldoen, voorziet het planbureau. De verwachting is dan ook dat een deel van de veehouders de handdoek in de ring zal gooien. Hekkert schat dat de plannen leiden tot zo'n 30 procent minder koeien in Nederland.

En de belangrijkste

Hete aardappel doorgeschoven

Dat de plannen veel van de boerensector vragen, komt deels doordat de hete aardappel lang is doorgeschoven. Op de vraag hoe het zou zijn geweest als deze plannen vijf of tien jaar eerder waren doorgevoerd, zegt Hekkert "Dat zou een zegen zijn geweest. Veel beleid kwam de afgelopen jaren niet van de grond. Als we eerder waren begonnen, hadden boeren meer tijd gehad om aan de strengere eisen te voldoen."

Met dank aan de VVD, CDA en BBB

[unclero]

hamsteg schreef op donderdag 3 september 2026 @ 17:45:
Ik kijk er daarom met een kwinkslag naar: "ze zijn te dom om te weten wat boven en onder is; net zo als dat ze niet snappen dat stikstof uit dierlijke mest voortkomt en daar produceren ze veel van". Blijf ik in ieder geval glimlachen.

Als ze die ook zelf hebben opgehangen. En niet, ik noem maar iets geks, dat gedaan is door een public-relations-bedrijf in opdracht van een groot bedrijf.
Let maar goed op als u op de snelweg rijd, kijk eens hoeveel verschillende AI-gegenereerde spandoeken er hangen. En dat er niet veel variatie zit in de houten paaltjes en de tie-wraps waar de omgekeerde vlaggen aan hangen.

Wederom: actoren voor gebruik, nooit factoren voor gewicht.

Ik wil nog even een zijstapje maken naar 'Overasselt', en hoe daar 9 van de 10 boeren tegenwoordig 'paardenhouder' zijn en hoe dat een schoolvoorbeeld is van uitwringen van bestaande familiebedrijven ten gunste van een handjevol toxische/gulzige actoren. Glijdende schaal. Uzw. Maar dat zal wel off-topic zijn.

[dawg]

@unclero

offtopic:
vertel alstublieft, de mods zullen vast een uitzondering maken.

[Fr33z]

unclero schreef op donderdag 3 september 2026 @ 22:55:
[...]


Als ze die ook zelf hebben opgehangen. En niet, ik noem maar iets geks, dat gedaan is door een public-relations-bedrijf in opdracht van een groot bedrijf.
Let maar goed op als u op de snelweg rijd, kijk eens hoeveel verschillende AI-gegenereerde spandoeken er hangen. En dat er niet veel variatie zit in de houten paaltjes en de tie-wraps waar de omgekeerde vlaggen aan hangen.

Wederom: actoren voor gebruik, nooit factoren voor gewicht.

Ik wil nog even een zijstapje maken naar 'Overasselt', en hoe daar 9 van de 10 boeren tegenwoordig 'paardenhouder' zijn en hoe dat een schoolvoorbeeld is van uitwringen van bestaande familiebedrijven ten gunste van een handjevol toxische/gulzige actoren. Glijdende schaal. Uzw. Maar dat zal wel off-topic zijn.

of een tot voor kort grote politieke partij die letterlijk door een reclamebureau wordt gerund BBB zou er ook zomaar achter kunnen zitten dus.

ik vind de vlaggetjes en spandoeken wat sneu overkomen maar heb er geen last van. Zo lang ze die trekkers van de snelweg houden en geen deuren van provinciehuizen slopen gaat het beterdan eerst (low bar I know)

[Lothlórien]

dawg schreef op donderdag 3 september 2026 @ 15:18:

Artikel gaat verder. Het is al vaker gezegd; zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Deze wond begint na ~40 jaar wel heel hard te stinken. 217 verzoeken. Die naar ik vermoed allemaal terecht zullen zijn gezien het trackrecord van MOB.

Toch bespeur ik bij het kabinet (en uiteraard ook bij radicaal- en extreemrechts) nog steeds onwil. Men kan echter niet anders gezien de gerechtelijke uitspraken van rechters, omdat MOB en andere natuurorganisaties hun huiswerk wél goed doen.

Ik ben alle omgekeerde vlaggen ook echt beu. Wat mij betreft mogen ze dat ook gaan beboeten, maar dat zal juridisch wel lastig zijn.

en harde heelmeesters kunnen trauma´s veroorzaken. Alsof je een operatie begint bij een kind terwijl het niet snapt waarom. Deze verzoeken zullen grotendeels terecht zijn en zullen vooral de PAShouders treffen waarvan toentertijd de toename van stikstof niet is meegenomen in de beschikbare stikstofruimte. Ik hoop eigenlijk dat deze mensen dan dus wel voorrang krijgen bij het aanvragen van nieuwe (minder ruime) vergunningen.

Het aanvallen van individuele vergunninghouders zal door gekleurde media en door boeren worden geïnterpreteerd als ''takedown" verzoeken. Het draagt daarmee bij aan het gevoel dat boeren vogelvrij zijn en zal mijns iinziens alleen maar averechts werken.

hamsteg schreef op donderdag 3 september 2026 @ 17:45:
[...]
Ik kijk er daarom met een kwinkslag naar: "ze zijn te dom om te weten wat boven en onder is; net zo als dat ze niet snappen dat stikstof uit dierlijke mest voortkomt en daar produceren ze veel van". Blijf ik in ieder geval glimlachen.

De discussie in dit topic heeft soms de neiging om boeren te ontmenselijken omdat ze ageren tegen plannen die hun huidige bedrijfsvoering in de weg zitten, maar dat is geen oplossing. je hebt een punt dat er veel ''minder slimme'' boeren zijn die elkaar opjutten, maar ze zijn niet dom. "De leugen regeert" stond er laatst in een weiland en ik vraag me sterk af of die leugen niet onder de boeren zelf rondwaart. Dat boeren bang zijn om onteigend te worden is een zorg dat je moet adresseren in plaats van te negeren. Dat zeg ik als een kleinzoon van een boer die al eens onteigent is geweest. Mijn oom heeft nu een bloeiend bedrijf elders en de woning van mijn moeders opoe is nu een monumentaal boerderijtje naast de A35 bij Wierden.

[hansvk]

De boeren weten allang hoe laat het is. En de meeste boeren snappen dat, maar die hoor je niet.

[Fr33z]

hansvk schreef op vrijdag 4 september 2026 @ 11:12:
De boeren weten allang hoe laat het is. En de meeste boeren snappen dat, maar die hoor je niet.

plus survivorship bias. Iedereen die al beetje twijfelde is bijv naar Denemarken vertrokken of heeft het boeltje al verkocht.

[DropjesLover]

Fr33z schreef op vrijdag 4 september 2026 @ 12:12:
[...]

plus survivorship bias. Iedereen die al beetje twijfelde is bijv naar Denemarken vertrokken of heeft het boeltje al verkocht.

En de grote vleesmanagers (niet het keuterboertje) zijn overgebleven, en hebben forse omzetten kunnen realiseren door de problemen te ontkennen en beleid te vertragen.

Bij de sluiting van de mijnen waren er ook zat mijnwerkers met stoflongen en al die tegen de sluiting waren.

[Fr33z]

DropjesLover schreef op vrijdag 4 september 2026 @ 12:34:
[...]

En de grote vleesmanagers (niet het keuterboertje) zijn overgebleven, en hebben forse omzetten kunnen realiseren door de problemen te ontkennen en beleid te vertragen.

Bij de sluiting van de mijnen waren er ook zat mijnwerkers met stoflongen en al die tegen de sluiting waren.

ik vind dat wel een wat erg negatieve blik. Ken nog een paar melkveehouders. Die zijn zelf echt niet bezig met het beleid vertragen. Die zijn al 15 jaar aan het reageren op hoe het spel blijkbaar gespeeld moet worden door steeds als er een ander failliet gaat/stopt de boedel daar over te nemen en daarmee dus van 80 naar 150 naar 400 koeien gegroeid. Maar die mensen maken dus ook steeds weer de keus om door te gaan omdat ze ook niet echt een andere weg zien. Daarmee krijg je ook een (deel van) de situatie waar we nu zitten.

Net als bij bepaalde bedrijven is het voor boeren ook vaak "up or out". Je moet op bepaald moment meer koeien/stallen/machines/kapitaal erin doen of je stapt uit. Maar wat ga je doen als je uitstapt? Je bent bijv al 40 jaar boer geweest en je zoon / dochter wil het overnemen? dan lijkt het logisch om toch maar weer 1 stapje "up" te doen en dan later wel te zien waar het schip strandt.

[Joris748]

Fr33z schreef op vrijdag 4 september 2026 @ 14:38:
[...]

ik vind dat wel een wat erg negatieve blik. Ken nog een paar melkveehouders. Die zijn zelf echt niet bezig met het beleid vertragen. Die zijn al 15 jaar aan het reageren op hoe het spel blijkbaar gespeeld moet worden door steeds als er een ander failliet gaat/stopt de boedel daar over te nemen en daarmee dus van 80 naar 150 naar 400 koeien gegroeid. Maar die mensen maken dus ook steeds weer de keus om door te gaan omdat ze ook niet echt een andere weg zien. Daarmee krijg je ook een (deel van) de situatie waar we nu zitten.

Net als bij bepaalde bedrijven is het voor boeren ook vaak "up or out". Je moet op bepaald moment meer koeien/stallen/machines/kapitaal erin doen of je stapt uit. Maar wat ga je doen als je uitstapt? Je bent bijv al 40 jaar boer geweest en je zoon / dochter wil het overnemen? dan lijkt het logisch om toch maar weer 1 stapje "up" te doen en dan later wel te zien waar het schip strandt.

Als ik wist dat ik me op een heilloze weg bevind, zou ik mijn kinderen adviseren wat anders gaan te doen

[DropjesLover]

Fr33z schreef op vrijdag 4 september 2026 @ 14:38:
[...]

ik vind dat wel een wat erg negatieve blik. Ken nog een paar melkveehouders. Die zijn zelf echt niet bezig met het beleid vertragen. Die zijn al 15 jaar aan het reageren op hoe het spel blijkbaar gespeeld moet worden door steeds als er een ander failliet gaat/stopt de boedel daar over te nemen en daarmee dus van 80 naar 150 naar 400 koeien gegroeid. Maar die mensen maken dus ook steeds weer de keus om door te gaan omdat ze ook niet echt een andere weg zien. Daarmee krijg je ook een (deel van) de situatie waar we nu zitten.

Net als bij bepaalde bedrijven is het voor boeren ook vaak "up or out". Je moet op bepaald moment meer koeien/stallen/machines/kapitaal erin doen of je stapt uit. Maar wat ga je doen als je uitstapt? Je bent bijv al 40 jaar boer geweest en je zoon / dochter wil het overnemen? dan lijkt het logisch om toch maar weer 1 stapje "up" te doen en dan later wel te zien waar het schip strandt.

Niet iedere is er bewust mee bezig, maar door te stemmen op bepaalde partijen (CDA, BBB) en natuurlijk niet tijdig aanpassen aan al 40 jaar aankomend beleid, dan ben je geen ondernemer, dan ben je (roof)kapitalist, niet anders dan een ander biochemisch bedrijf dat al tijden willens en wetens meer chemische meuk loost dan goed is "maar volgens de vergunning mag het dus ik ga door".

Nu dat ie zo gegroeid is naar 400 koeien kan hij ook wanneer nieuwe investeringen nodig zijn weer 200 koeien inleveren (wel het land houden) en hoppa, 50% stikstofreductie gerealiseerd en voldoet aan de nieuwe regels. Geen nieuwe investeringen nodig, niet die molensteen van de (Rabo)bank weer op z'n nek gehesen. Geen aflossingen waardoor het businessmodel onder druk staat.
Misschien een paar duizend m2 verkopen voor woningbouw en kan prima doorboeren.

Maar goed, zo denk ik.

[Fr33z]

DropjesLover schreef op vrijdag 4 september 2026 @ 14:51:
[...]

Niet iedere is er bewust mee bezig, maar door te stemmen op bepaalde partijen (CDA, BBB) en natuurlijk niet tijdig aanpassen aan al 40 jaar aankomend beleid, dan ben je geen ondernemer, dan ben je (roof)kapitalist, niet anders dan een ander biochemisch bedrijf dat al tijden willens en wetens meer chemische meuk loost dan goed is "maar volgens de vergunning mag het dus ik ga door".

Nu dat ie zo gegroeid is naar 400 koeien kan hij ook wanneer nieuwe investeringen nodig zijn weer 200 koeien inleveren (wel het land houden) en hoppa, 50% stikstofreductie gerealiseerd en voldoet aan de nieuwe regels. Geen nieuwe investeringen nodig, niet die molensteen van de (Rabo)bank weer op z'n nek gehesen. Geen aflossingen waardoor het businessmodel onder druk staat.
Misschien een paar duizend m2 verkopen voor woningbouw en kan prima doorboeren.

Maar goed, zo denk ik.

Wederom wensdenken. Hoe gaat iemand zich "aanpassen aan al 40 jaar aankomend beleid" als het A) onduidelijk is wat het beleid doet en er B ) vooral veel zaken zijn die iemand pushen om mee te gaan in "up or out"? Er is bijna niemand klein gebleven omdat dat niet erg financieel interessant is door een wirwar aan bijzondere incentives, subsidies, actoren in de agro-sector om hen heen etc.

Maar ik vind het te makkelijk om van elke individuele boer te verwachten dat zij de exact juiste keuze hadden moeten maken en bijv. max 100 koeien moeten gaan houden.

Het is wel zo dat we eindelijk eens iets moeten doen en dat gaat aanpassingen van de boerenbedrijven vragen. Dat vind ik een goede zaak maar ligt niet per se aan elke individuele boer.

[Cyberpope]

Fr33z schreef op vrijdag 4 september 2026 @ 15:09:
Maar ik vind het te makkelijk om van elke individuele boer te verwachten dat zij de exact juiste keuze hadden moeten maken en bijv. max 100 koeien moeten gaan houden.

Dat hoeven we ook niet te verwachten... Net zo min dat elke ondernemer altijd de juist keuzes maakt. Maar moeten wij als samenleving ze dan maar redden?

[Yaksa]

Waarom trekken al die protesterende boeren altijd naar Den Haag en niet naar de kantoren van Royal FrieslandCampina, Vion Food Group en Rabobank om daar aan te geven dat ze zo niet verder willen?
Je kunt niet blijven investeren in nog grotere bedrijven om de productie almaar omhoog te laten gaan, dat gaat ten koste van de natuur, de leefomgeving en, niet in de laatste plaats, het levensgeluk van de boer (en zijn gezin) zelf.

[Zewatanejo]

Yaksa schreef op zaterdag 12 september 2026 @ 21:00:
Waarom trekken al die protesterende boeren altijd naar Den Haag en niet naar de kantoren van Royal FrieslandCampina, Vion Food Group en Rabobank om daar aan te geven dat ze zo niet verder willen?
Je kunt niet blijven investeren in nog grotere bedrijven om de productie almaar omhoog te laten gaan, dat gaat ten koste van de natuur, de leefomgeving en, niet in de laatste plaats, het levensgeluk van de boer (en zijn gezin) zelf.

Je noemt nu drie coöperaties, waarvan er 1 nog 100%eigendom zijn van de boeren. En 1 een eigendom van een landbouw organisatie en de laatste sterke agrarische roots heeft. Waarom zouden die boeren zichzelf ter verantwoording roepen? Ik weet dat hier een sterk anti landbouw sentiment heeft, maar dit soort posts geven ook wel blijkt van een zeer beperkte kennis van zaken. Dat doet wel ernstig afbreuk aan dit topic als je het mij vraagt.

[ Voor 3% gewijzigd door Zewatanejo op 12-09-2026 21:26 ]

[Fr33z]

Cyberpope schreef op zaterdag 12 september 2026 @ 20:37:
[...]

Dat hoeven we ook niet te verwachten... Net zo min dat elke ondernemer altijd de juist keuzes maakt. Maar moeten wij als samenleving ze dan maar redden?

nee zeker niet. Maar begrip en empathie kan nooit kwaad. Het is geen individueel probleem is wat ik wil zeggen. De oplossing is ook niet moeilijk maar wel even slikken. De veestapel afbouwen in stapjes, valt toevallig ook best samen met het stoppen van boeren op leeftijd.

[Cyberpope]

Fr33z schreef op zaterdag 12 september 2026 @ 22:02:
[...]

nee zeker niet. Maar begrip en empathie kan nooit kwaad. Het is geen individueel probleem is wat ik wil zeggen. De oplossing is ook niet moeilijk maar wel even slikken. De veestapel afbouwen in stapjes, valt toevallig ook best samen met het stoppen van boeren op leeftijd.

Dat houdt een keer op he. We zijn hier al sinds de jaren 80 mee bezig.

Empathie werkt ook 2 kanten op. Al was het maar dat de boerenorganisaties zich maar afvragen wat ze nog kunnen vragen van de samenleving als geheel en erkenning kunnen geven aan wat ze allemaal gehad hebben. Enige mate van zelfreflectie werkt erg goed om meer empathie te krijgen.
Daarnaast kan ik empathisch handelen en toch in belang van diegene hard doorpakken. (zie verslavingszorg).

[DropjesLover]

Zewatanejo schreef op zaterdag 12 september 2026 @ 21:24:
[...]

Je noemt nu drie coöperaties, waarvan er 1 nog 100%eigendom zijn van de boeren. En 1 een eigendom van een landbouw organisatie en de laatste sterke agrarische roots heeft. Waarom zouden die boeren zichzelf ter verantwoording roepen? Ik weet dat hier een sterk anti landbouw sentiment heeft, maar dit soort posts geven ook wel blijkt van een zeer beperkte kennis van zaken. Dat doet wel ernstig afbreuk aan dit topic als je het mij vraagt.

Best bijzonder dat die coöperaties opereren als commerciële bedrijven puur in eigenbelang, in plaats van de boeren te ondersteunen in hun transitie.
De Rabo kan zijn eisen aanpassen, Campina kan een hogere melkprijs bieden, etc.

[TheGhostInc]

Fr33z schreef op vrijdag 4 september 2026 @ 15:09:
Wederom wensdenken.

Heb je gehoord wat de (meest actieve) boeren roepen:
"Die brief moet van tafel!"
https://www.rtvnoord.nl/a...-die-brief-moet-van-tafel
En maar klappen (klapvee ), over wensdenken gesproken! En een koude sanering veroorzaken.
En ondertussen bedreigen, doxxen en zo hard mogelijk schreeuwen om de redelijke boeren maar te overstemmen.

De andere kant van het plaatje is niet beter.
De Nederlandse melkboer heeft keihard gestreden om tot dit eindresultaat te komen:
https://research.wur.nl/e...iry-farming-in-the-nethe/
De Fransen hebben bewust gekozen om kleine & extensieve boeren te beschermen. Daarnaast hebben zij ook lokale producten die EU beschermd zijn. Familie en regionale waarden zijn actief beschermd.
Nederland is voor intensivering gegaan, geen lokale merken maar bulk voor de export. En door het gebrek aan grond ook massaal import van voer. Geen regionale rechten of kleine bedrijven, maar regionale productie hubs die maximaal gespecialiseerd zijn (98% van ons melkvee is Holstein, nul variatie of diversificatie)

Dus nu zie je een inhaalslag van de Fransen, die hebben nu de ruimte om, met onze technologie, de productie te verhogen. Terwijl wij een doodlopende weg in zijn gegaan (en we waren zo trots dat we beter waren dan de Franse boeren)

De boeren oogsten wat ze gezaaid hebben in de afgelopen jaren. Het 'mooie' boerenleven hebben ze gewoon echt zelf naar de knoppen geholpen. Nederlandse boeren vertrekken naar Frankrijk omdat ze daar wel een bestaan kunnen opbouwen.
Hoe ironisch is dat, de boeren die ze eind vorige eeuw kapot hebben geconcurreerd, zijn nu de toekomst.
En de rest van Nederland? Eigenlijk interesseert het toch niemand daar iets. Of een boer 10 hectare of 20 hectare grond moet hebben voor X koeien, daar gaat de vakkenvuller bij de Appie echt geen mening over hebben. Het zijn uiteindelijk de boeren (& bijbehorende industrie) zelf die de spelregels bedenken binnen de kaders van 'wat kan'.
We zijn nu 8 jaar verder en wat hebben de boeren bedacht: 'de KDW moet uit de wet & de brief moet van tafel'....

[unclero]

TheGhostInc schreef op zondag 13 september 2026 @ 10:32:
Heb je gehoord wat de (meest actieve) boeren roepen:
"Die brief moet van tafel!"
https://www.rtvnoord.nl/a...-die-brief-moet-van-tafel
En maar klappen (klapvee ), over wensdenken gesproken! En een koude sanering veroorzaken.
En ondertussen bedreigen, doxxen en zo hard mogelijk schreeuwen om de redelijke boeren maar te overstemmen.

Zulks spreekt bij mij vooral een armoe aan fantasie en visie. Tegelijkertijd kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat hier sprake is van gerichte kanalisering.

Dat snelweg bezetten begint bijvoorbeeld wel oud te worden. Men schoffeert er vooral de uiteindelijke eindklanten mee, die weldra moeten gaan nadenken over waar de grens tussen maatschappelijk risico en ondernemersrisico moet gaan liggen.

In Amerika hebben de melkveehouders enkele decennia geleden ook geprotesteerd. Die hebben wekenlang de melk in de gierput gepompt, en de toegangswegen tot hun dorpen bezet om te voorkomen dat er melkwagens in konden komen. Dat alles om hogere prijzen te forceren, omdat intensiveren voor 95% van de boeren onbereikbaar was.

Nu lijken Nederlandse melkveehouders vol mee te gaan in het gepositioneerde frame dat intensiveren een vereiste voor continuïteit is, en dat alleen Den Haag / Brussel daar iets in kan betekenen.

De andere kant van het plaatje is niet beter.
De Nederlandse melkboer heeft keihard gestreden om tot dit eindresultaat te komen:
https://research.wur.nl/e...iry-farming-in-the-nethe/
De Fransen hebben bewust gekozen om kleine & extensieve boeren te beschermen. Daarnaast hebben zij ook lokale producten die EU beschermd zijn. Familie en regionale waarden zijn actief beschermd.

Grappig dat u Frankrijk noemt. Een van de pilaren van de Nederlandse zuivelindustrie was altijd de schoolmelk-regeling.
De Fransen hebben dat tot een hoger niveau getild met hun befaamde school-lunches (warm, meerdere gangen). Aan die lunches zijn bijzonder strenge eisen~, maar de belangrijksten zijn lokaliteit, seizoensgebondenheid, variëteit en regelmaat. Oftewel: een klein Frans boertje weet zeker dat een bepaald deel van zijn oogst of producten door de lokale scholen afgenomen zullen worden.
Die zal dan ook veel minder geneigd zijn om zijn oren te laten hangen naar een groot bedrijf dat hem een wurgcontract in de maag wil splitsen.
Er zijn meer landen met vergelijkbare constructies (Italië, Japan, China, Zuid-Korea, Indonesië, Spanje).

[hamsteg]

https://nos.nl/liveblog/2631038-nog-steeds-nieuwe-sabotageacties-op-het-spoor-hooibalen-in-brand-langs-snelwegen

Als boeren hierbij betrokken zijn, dan hebben we een serieus probleem. De schijnheiligheid van Marc van den Oever zegt mij genoeg.

Nadat er vanochtend materiaal was weggehaald, worden opnieuw spullen neergelegd

Een doelbewuste actie waarbij vanochtend al een trein door zo'n kortsluiting-metalen-pijp is heengereden. Waar die stukken pijp heen vliegen en mogelijk tot nog meer slachtoffers leiden zou wat mij betreft aantonen hoe betrokken de intensieve-veeteelt-managers maling aan alles hebben.

[R_Zwart]

Als het een willekeurige andere groep is dan roepen veel politici aan de rechterkant van het spectrum dat het leger maar moet worden ingeschakeld. Nu zijn ze stil.....

[Ramzzz]

hamsteg schreef op dinsdag 15 september 2026 @ 14:30:
https://nos.nl/liveblog/2631038-nog-steeds-nieuwe-sabotageacties-op-het-spoor-hooibalen-in-brand-langs-snelwegen

Als boeren hierbij betrokken zijn, dan hebben we een serieus probleem. De schijnheiligheid van Marc van den Oever zegt mij genoeg.


[...]

Een doelbewuste actie waarbij vanochtend al een trein door zo'n kortsluiting-metalen-pijp is heengereden. Waar die stukken pijp heen vliegen en mogelijk tot nog meer slachtoffers leiden zou wat mij betreft aantonen hoe betrokken de intensieve-veeteelt-managers maling aan alles hebben.

Weinig chagrijn te bespeuren bij gestrande forenzen, maar welke boosdoeners zitten nou achter die sabotage?

Het spoor werd dinsdag ontregeld door buizen en startkabels die op tientallen plekken op de rails lagen. Later kreeg het verkeer op snelwegen last van brandende hooibalen. ‘Door twee rails te verbinden met ijzer, ontstaat automatisch een storing.’

‘Tientallen stalen buizen’ heeft hij met collega’s van het spoor gehaald tussen Harselaar en Hoevelaken. ‘Incidentenbestrijding ProRail’, staat op de auto van zijn werkgever. Zijn naam wil hij niet geven, omdat alleen de afdeling communicatie met de pers mag praten.

Rond half twee maakt die afdeling van de spoorbeheerder bekend dat op ‘ruim dertig plekken materiaal op het spoor’ is gevonden. Doelbewust, zo was al in de vroege ochtend van Prinsjesdag de inschatting van ProRail. En ook meermaals opnieuw geplaatst na vertrek van de opruimdiensten.

Behalve stalen buizen zijn sinds de vroege ochtend in onder meer in Drenthe ook startkabels gevonden. ‘Door twee rails te verbinden met ijzer, ontstaat automatisch een storing’, legt de ProRail-medewerker uit.

En storingen kwamen er. Met name in het oosten en noorden van het land lag het treinverkeer er lange tijd uit. Met tjokvolle perrons en stationshallen tot gevolg, zoals in Zutphen. ‘Nu geef ik niet meer op’, zegt Isa de Greef (17) op perron 1 rond 8.45 uur. In Oldenzaal ging haar wekker om vijf uur, zodat ze om negen uur in Nijmegen kon zijn voor haar opleiding tot werkhondenprofessional.

Flexwerkplek

Station Zutphen golft dinsdagochtend op en neer. Dan staat het stationsplein en de -hal weer afgeladen vol, de blikken omhoog naar de vertrekschermen, om als een gootsteen waar de stop wordt uitgetrokken weer leeg te stromen als er toch een trein vertrekt. De Kiosk is voor de gelegenheid een flexwerkplek, waar men zich schuil houdt achter laptopschermen en grote bekers koffie.

Toch is er weinig chagrijn te bespeuren bij de gestrande forenzen in Zutphen, sommigen wachtend op het zonnige stationsplein. Al speculerend naar de boosdoeners achter de sabotage gaat het alle kanten op. Zouden dit de aangekondigde Prinsjesdag-acties van de boeren zijn nu ze van snelwegen zijn verbannen? Is het wraak voor de ov-staking van vorige week? Of toch een Ddos-aanval door hackers?

De radicale actieclub Farmers Defence Force (FDF), die maandag had opgeroepen tot acties, zegt dinsdagochtend bij monde van secretaris Sieta van Keimpema dat het niet uit te sluiten is dat boeren achter de spoorsabotage zitten. ‘Regionale groepen bereiden regionale acties voor’, aldus de secretaris.

Over andere acties doen de boeren minder geheimzinnig. Langs verschillende snelwegen, zoals de A7 bij Scheemda, de A28 bij Assen en langs de N366 bij Musselkanaal, steken boeren hooibalen in brand. Bij een blokkade door boeren op de N310 bij de Gelderse plaats Stroe moet de ME kort in actie komen.

Langzaam rijden

Bij een rotonde nabij de A2 ter hoogte van Breukelen kijkt een groep boeren rond het middaguur toe hoe de brandweer tientallen hooibalen probeert te blussen. De rook, al van verre te zien, waait over de snelweg, waardoor het verkeer daar langzaam moet rijden. Politieagenten zetten het fietspad af, zodat passanten niet te dicht bij het vuur komen. ‘Het is vieze troep’, zegt een brandweerman, doelend op de natte hooibalen.

Na een half uur hebben de meeste boeren genoeg gezien. Ze stappen in hun met omgekeerde vlaggen versierde tractors en rijdend toeterend weg. Melkveehouder Wim Hoogendoorn blijft achter. Hij woont hier vlak in de buurt en kwam alleen even zijn steun betuigen aan de Prinsjesdagactie. ‘Dit is toch de dag dat het kabinet zijn flutbeleid rondom stikstof presenteert’, zegt Hoogendoorn. ‘Het stikstofverhaal wordt gewoon misbruikt om de boeren weg te krijgen.’

De 69-jarige boer hoorde ’s ochtends via een appgroep van boeren in Breukelen en Kockengen een uur van tevoren over de actie. Zelf deed hij niet mee, omdat hij het te gevaarlijk vond voor het verkeer. Wel stak hij op zijn eigen land een baal hooi in de fik, als een individueel protest tegen het ‘wurgbeleid’. ‘Als veel boeren dit doen, dan is het een sterk signaal.’

Hoogendoorn toont even later zijn protesthooibaal, die aan de rand van een van zijn weilanden en op veilige afstand van de weg aan het branden is, als een gezellige vuurkorf. ‘Ik heb een oude baal hooi gebruikt die dienst deed als steun voor het hek. Het hooi was door de warme wind niet zo nat als ik dacht. Ideaal weer om iets in de fik te steken.’

Buizen

Rond Nijkerk komen de weg- en spoorverstoringen samen, met brandend hooi langs de weg en het gesloten spoortraject Amersfoort-Barneveld. Ergens tussen die twee plaatsen, bij stations Hoevelaken, pal naast de A1, verklaart de anonieme ProRail-medewerker ook dit stuk spoor om 13.50 uur ‘schoon’. Alle gevonden buizen zijn afgevoerd door de politie. Nog een laatste controle en ze zullen het traject weer vrijgeven.

Speculeren over de daders van de op het oog goed voorbereide sabotage-actie, dat wil de ProRail-medewerker niet. ‘Wie het heeft gedaan vind ik ook niet zo belangrijk. Het is mijn taak om de problemen op te lossen.’

Boer Hoogendoorn zegt dat hij het zich niet kan voorstellen dat boeren achter de sabotage van het spoor zitten. ‘Wij doen niet echt aan publieksgevaarlijke acties.’

Elders valt te lezen dat deze sabotage met terroristisch oogmerk kan leiden tot (zeer) lange gevangenisstraffen.

Straf op sabotage ProRail mogelijk 15 jaar, zelfs levenslang in geval van terroristisch oogmerk

Boerenactivisten mogelijk verantwoordelijk voor sabotage op het spoor

Deel dit artikel

Er zijn aanwijzingen dat boerenactivisten achter de sabotage op het spoor zitten. Dat blijkt uit gesprekken die de NOS vandaag heeft gevoerd met boeren en boerenorganisaties in het land. Bronnen in agrarische kringen bevestigen dat de afgelopen dagen in online groepen is gesproken over vergaande acties op Prinsjesdag.

Een van deze bronnen zegt dat in een lokale 'trekkergroep' ook de sabotage van het spoor is besproken. Het ging onder meer over hoe buizen aan het spoor vastgemaakt moesten worden. In deze groep zouden radicale boeren zitten en sympathisanten met een afkeer van het beleid van de overheid.

In andere online groepen met veel boeren ging vandaag een foto rond van metalen buizen die op het spoor zijn aangebracht. Door wie precies en waar de foto is gemaakt, blijft vooralsnog onduidelijk. Volgens ProRail zijn er vandaag 35 storingen geweest doordat voorwerpen op de rails zijn gelegd. De actie is niet opgeëist.

Verschillende acties

Boerenprotestgroep Agractie zegt niets van de sabotageactie te weten. Ook actiegroep Farmers Defence Force zegt niet betrokken te zijn, al sluit voorman Mark van den Oever niet uit dat individuele boeren verantwoordelijk zijn. Volgens hem waren er vandaag "wilde acties" te verwachten.

Vanmiddag werden langs snelwegen en provinciale wegen ook onder meer hooibalen in brand gestoken. De oproep daartoe kwam wel van actievoerende boeren.

Door boeren en boerenorganisaties wordt over het algemeen afkeurend gereageerd op het plaatsen van buizen op het spoor en het veroorzaken van storingen bij spoorwegovergangen. Zij vinden sabotage te ver gaan als actiemiddel. Al durft niet iedereen vrijuit te spreken, uit angst voor reacties van anderen uit de sector.

Land- en tuinbouworganisatie LTO Nederland laat weten dat vandaag grenzen zijn overschreden. "Sabotage heeft niets te maken met het demonstratierecht", zegt een woordvoerder. "Wie hierachter zit, moet zich ernstig afvragen welk belang hiermee gediend is."

'Levensgevaarlijk'

De politie wil niet ingaan op de vraag wie er verantwoordelijk lijkt voor de sabotage op het spoor. Bronnen melden aan de NOS dat betrokkenheid van boeren of hun sympathisanten zeker een scenario is dat wordt onderzocht.

ProRail zegt niet te weten wat het doel is van de "gecoördineerde actie" op het spoor. "Maar dat het levensgevaarlijk is, is zeker", zegt een woordvoerder. "Gelukkig hebben onze systemen goed gewerkt waardoor geen sprake is geweest van ongelukken."

Wel reed bij Steenwijk een trein tegen een voorwerp op de rails. De trein was al gewaarschuwd en reed niet op volle snelheid.

ProRail zegt vannacht en morgenochtend extra alert te zijn met cameratoezicht en surveillances.

[ Voor 18% gewijzigd door Ramzzz op 15-09-2026 22:00 ]

[unclero]

R_Zwart schreef op dinsdag 15 september 2026 @ 17:53:
Als het een willekeurige andere groep is dan roepen veel politici aan de rechterkant van het spectrum dat het leger maar moet worden ingeschakeld. Nu zijn ze stil.....

Dat is standaard modus operandii bij zaken die de veiligheids/inlichtingendiensten als "hybride oorlogvoering" beschouwen. Ten eerste omdat het doel "angst zaaien" is, en des te minder zuurstof we daaraan geven, des te groter de kans dat het doel niet gehaald wordt. Ten tweede om ook de diensten rustig hun gang te laten gaan met hun onderzoek, maar ook verstoring van dergelijke activiteiten.

Enfin, het zal mij niet verbazen als 'gewoon' de Russen/Iraniërs hier achter zitten (de getroffen tracee's waren vooral tracee's die naar het oosten liepen, vanaf het defensie-station tussen Soesterberg en Amersfoort). Al dan niet met hulp van "useful idiots" en "goedkoop schorriemorrie". We weten al langer dat er sprake is van Russische inmenging in de vorm van intriganten / opstoken / bots binnen kringen van "boerenactivisten".

Maar ja, als dan inderdaad blijkt dat er dus boerenactivisten achter zaten, al dan niet aangezet / opgehitst door Russische agenten, dan zal dat zachtgezegd de boerenzaak geen goed doen.