De stikstofproblematiek: oorzaak, gevolgen en oplossingen

[DevWouter]

GerGio schreef op dinsdag 4 augustus 2026 @ 23:21:
*knip*

Ik reageer alleen even op dit standpunt. Voor de rest van je verhaal sluit ik me aan bij MneoreJ in "De stikstofproblematiek: oorzaak, gevolg..." met de opmerking dat een suboptimale oplossing die nu uitgevoerd kan worden de voorkeur heeft boven een de ideale oplossing die niet bestaat.

Het probleem met belonen is dat het al verschillende malen is gedaan, zowel bij boeren als andere industrieën en daar zijn een paar lessen uit te halen:

1. De beloning moet substantieel zijn om gedragsverandering af te dwingen.
   1. En die beloning moet nog veel meer worden als het gaat om permanente verandering
   2. De beloning gaat pas werken nadat de kosten van veranderen er uit gehaald zijn. Compensatie regelingen werken vaak alleen als de kosten om niet te veranderen groter zijn.
2. De motivatie tot verandering is vaak vanwege de beloning en niet uit de intrinsieke bereidheid om "beter" te zijn.
3. Een groot gedeelte van de industrie is vaak bereid om de boel te flessen. Zie Tatasteel, zie het Gronings gas, maar zie ook de boeren zelf, inclusief misbruik van de GLB zelf (bron).

Het Wikipedia: Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) aanpassen, wat trouwens overheidssteun vanuit de EU is, zal dusdanig prijzig zijn dat de samenleving het niet kan en wil dragen. Tuurlijk kunnen hier kleine stappen gezet worden zonder die kosten af te wikkelen op de samenleving, dus in dat opzicht heb je gelijk dat ze het kunnen aanpassen, maar het zal te weinig doen.

En omdat Nederland het slechtste jongetje van de klas is en omdat Nederland al zo lang het uitgesteld heeft zijn er vergaande ingrijpen nog de enige weg uit. En hoe langer men wacht hoe groter de slachting.

[ Voor 8% gewijzigd door defiant op 05-08-2026 21:12 ]

[Tha Deo]

Probleem van bovenstaande suggestie is dat het de samenleving onnodig veel geld kost. Normale economische principes zullen ook voor boeren moeten gelden. Uitgaan van het principe ‘de vervuiler betaalt’ zal vanzelf zorgen dat boeren minder zullen uitstoten en vervuilen, tegen veel lagere kosten voor de samenleving.

[GerGio]

*knip*, jezelf herhalen is niet nodig en onderderbouw je standpunten altijd met betrouwbare bronnen

[ Voor 91% gewijzigd door defiant op 05-08-2026 21:13 ]

[MikeyMan]

GerGio schreef op dinsdag 4 augustus 2026 @ 23:21:
*knip*

Waar komt de meeste stikstof vandaan? Als je er dan vanaf wilt, hoe doe je dat dan?

Op basis van de feiten is er volgens mij geen enkel scenario waarin de veestapel niet kleiner wordt. Ook met 'slimmer boeren' zou dat de uitkomst zijn.

Tot die conclusie komen de meeste boeren (organisaties) echter zelf niet. En zo is het cirkeltje weer rond.

En nee daar is het natuurprobleem niet volledig mee opgelost. Maar wel een belangrijke oorzaak achter de achteruitgang weggenomen. Next stop; het grondwater. En de waterhuishouding in het algemeen. Maar nu onder het mom van 'het lost niet alles op', maar weer gaan vertragen is kansloos. Bijsturen kan altijd, echter zie ik dat niet gebeuren tot er tientallen procenten krimp behaald zijn.

Herstel zal zoals altijd veel meer moeite kosten.

Overigens ben ik er wel voorstander van om import en export van dierlijke producten aan banden te leggen. Meer lokale consumptie.

Misschien dat de olieprijzen daar al onbedoeld een positief effect op hebben.

[ Voor 55% gewijzigd door defiant op 05-08-2026 21:13 ]

[MneoreJ]

GerGio schreef op woensdag 5 augustus 2026 @ 07:49:
*knip*

*knip*, reactie op geknipt deel.

*knip*

Je gaat schijnbaar bewust voorbij aan het feit dat je naast "het probleem" zoals jij dat ziet ook kleinere problemen zou kunnen identificeren. Als in, ik roep maar wat, het feit dat we bijna niet kunnen bouwen dankzij stikstof. Je mag mensen best van kortzichtigheid of gebrek aan visie betichten als ze bijvoorbeeld alleen dat probleem opgelost willen zien, maar daarmee zijn de zorgen niet minder relevant, noch de oplossingen "onjuist".

*knip*

Dat is inderdaad een doel dat je kunt aanwijzen. Niet het doel waar de meeste mensen zich nu zorgen over maken. Kun je onterecht vinden, maar zo ligt het er wel bij.

*knip*

Ik denk dat het niemand het daarmee oneens is. Tot nu toe hebben we echter nul antwoorden. Beweging de goede kant op is welkom. Le mieux est l'ennemi du bien.

Alleen als je kon aantonen dat we dankzij veestapelreductie de verkeerde kant op gaan voor het totaalprobleem van gezonde natuur (zodat we later kostbare correctiemaatregelen moeten nemen die voorkomen hadden kunnen worden) had je volgens mij een been om op te staan. Maar ik denk dat dat onmogelijk hard te maken is.

[ Voor 34% gewijzigd door defiant op 05-08-2026 21:13 ]

[DropjesLover]

GerGio schreef op dinsdag 4 augustus 2026 @ 23:21:
*knip*

Een aantal van de zaken die je noemt komen direct bij de boeren vandaan.

Waterkwaliteit? Stikstof en verzuring door ammoniak en medicijnresten van de veeindustrie.
Grondwaterstand? Boeren willen droge grond voor gewassen en koeienpootjes.
Slimmer omgaan met alles? De reden dat onze producten de wereld over gaan is omdat we het al hyper efficiënt (goedkoop) doen.

We persen het maximale uit ons postzegel-landje. Dat heeft een keerzijde.

[ Voor 60% gewijzigd door defiant op 05-08-2026 21:14 ]

[bvdbos]

GerGio schreef op woensdag 5 augustus 2026 @ 07:49:
*knip*

Ik snap dat minder dieren kan bijdragen aan minder stikstof. Dat ontken ik ook niet. Maar ik vind het te makkelijk om te doen alsof daarmee het hele natuurprobleem opgelost is.

Volgens mij verdient dit probleem juist een genuanceerde aanpak, niet omdat ik iets wil uitstellen of omdat ik een bepaald belang wil verdedigen, maar omdat de werkelijkheid gewoon ingewikkelder is. Het gaat niet alleen over stikstof, maar ook over water, biodiversiteit, natuurbeheer en hoe we onze landbouw inrichten.

Ik weiger harder te roepen om mijn gelijk te krijgen. Een complex probleem wordt niet opgelost door de meest simpele boodschap het vaakst te herhalen.

Het doel is volgens mij niet een kleinere veestapel. Het doel is gezonde natuur. Minder dieren kan daar onderdeel van zijn, maar het is niet automatisch de volledige oplossing.

Een probleem van deze omvang verdient meer dan één antwoord.

Ik woon hier bij de Peel. Het gaat zeker niet alleen om stikstof, ook om water. Er was al groot verzet tegen een registratieplicht voor grondwater-onttrekkingen (ook de niet-vergunningplichtige maar wel > 10 m3). En nog steeds blijft die weerstand bestaan want ook die gaan aan banden gelegd worden...

De NDA voor de Peel benoemt dit ook maar stikstof-depositie is wel even belangrijk als water hier...

[ Voor 4% gewijzigd door NMH op 05-08-2026 20:04 ]

[ZieMaar!]

GerGio schreef op woensdag 5 augustus 2026 @ 07:49:
*knip*

Niemand doet alsof dat het hele probleem is, toch? Het is verder vrij simpel, natuurkwaliteit (oid) is Y. Y is een uitkomst van allerlei X-en, waarvan stikstof uitstoot er één is, waterkwaliteit een andere en zo zijn er nog een aantal.

Ja, dan is Y ook afhankelijk van andere zaken, maar ook van stikstof. Waarom zou je nog langer wachten met een duidelijk bewezen en grote X? Alleen omdat er mogelijk andere X-en zijn? Of omdat we niet het volledige scala aan problemen oplossen?

[ Voor 46% gewijzigd door defiant op 05-08-2026 21:14 ]

[MikeyMan]

ZieMaar! schreef op woensdag 5 augustus 2026 @ 09:16:
[...]

Niemand doet alsof dat het hele probleem is, toch? Het is verder vrij simpel, natuurkwaliteit (oid) is Y. Y is een uitkomst van allerlei X-en, waarvan stikstof uitstoot er één is, waterkwaliteit een andere en zo zijn er nog een aantal.

Ja, dan is Y ook afhankelijk van andere zaken, maar ook van stikstof. Waarom zou je nog langer wachten met een duidelijk bewezen en grote X? Alleen omdat er mogelijk andere X-en zijn? Of omdat we niet het volledige scala aan problemen oplossen?

Ja tis een beetje of je huis brandt, lekt en geverfd moet worden... Kun je de brand aan de gang laten omdat het de lekkage en de verf niet oplost... Maar het uiteindelijke resultaat wordt er niet beter van.

[hamsteg]

Ik dacht even dat Tweakers een glitch heeft. Dezelfde text weer?

Zie Nederland als een eengezinswoning. Na de oorlog hebben we tijdelijk twee gezinnen erin gezet (overproductie). Het huishouden is ondertussen wat gegroeid, beetje overlast, en in 1968 wordt er gesproken of we misschien niet terug moet naar èèn gezin. Dit huishouden is zo dol op elkaar dat niet willen (hebben slechts kosten aan èèn huis). Door de jaren heen volgen vele waarschuwing van overlast maar dit huishouden zegt er rekening mee te houden en doet bijna niets. Begin jaren negentig is het huishouden zodanig gegroeid, nu 10 gezinnen, dat het huishouden een heel druk toilet heeft. De tijd dat je op het toilet mag zitten wordt beperkt (mestboekhouding), dit lijkt even te werken maar toch komt er een 11de gezin. 2000 wordt de fosfaatboekhouding doorgedruk, later de boterberg het melkquotum (ook weer afgeschaft). Heden ten dage zitten er 12 gezinnen in een eengezinswoning; het toilet loopt over (mestoverschot) en het huis geeft substantieel overlast (kapotte natuur).

@GerGio Als ik jou goed begrijp wil jij kijken hoe je het toiletgebruik nog verder kunt optimaliseren en hoe je de overlast met isolatie kunt reduceren? Deze technieken van uitstellen zijn al decennia toegepast.

Deze discussies zijn al 50+ jaren gevoerd, moeten we het ontkennen en pappen en nathouden nog 10 jaar lang toepassen met straks 20 gezinnen (=synoniem voor vee)?

Het grondprobleem is nu "veels te te veel" en alle andere oplossingsrichtingen zijn mogelijk een oplossingsrichting die van toepassing kan zijn op de situatie van 1968, voor drie gezinnen, maar niet voor de huidige exceptionele aantallen. Forse reductie is simpelweg de eerste oplossingsrichting, als we 30-40% hebben gereduceerd kunnen we kijken naar de rest.

[Wozmro]

Tegelijk moeten we ook beseffen dat er een enorme hoop werk, bedrijfrisico en onzekerheid op de nek van de landbouwer terechtkomt.

Maar er is geen alternatief, voor niemand, ook niet voor de landbouwer. Of ja, het alternatief is wachten tot stikstof ook heftige economische schade veroorzaakt.

Voordeel van wetgeving is net: die is voor iedereen dus de landbouwers moeten ook al hun kosten doorrekenen aan de consument. 'Want het moet van de wet'. (En eventueel ook hun winstmarge wat naar boven bijstellen.)

En ja, landbouwgoederen die van buitenaf komen moeten aan dezelfde eisen voldoen.

[hamsteg]

Wozmro schreef op woensdag 5 augustus 2026 @ 12:35:
Tegelijk moeten we ook beseffen dat er een enorme hoop werk, bedrijfrisico en onzekerheid op de nek van de landbouwer terechtkomt.

Sorry, maar dit hoort bij ondernemen. Elke ondernemer moet voldoen aan nieuwe of aangepaste wetgeving, niet leuk maar hoort erbij. Is voor iedereen van toepassing dus een gelijk speelveld. De boeren zijn waarschijnlijk door de vertragingen, ontkenningen en superioriteitsgevoel vergeten wat ondernemen is en na decennia van ontlopen komt er inderdaad wel een groot brok werk aan.

[Wozmro]

Ja, het hoort bij ondernemen maar de risico's moeten correct vergoed worden.

Dat sommige boeren denken dat ze een speciaal statuut hebben is inderdaad wel een probleem.

[_JGC_]

Wozmro schreef op woensdag 5 augustus 2026 @ 12:46:
Ja, het hoort bij ondernemen maar de risico's moeten correct vergoed worden.

Dat sommige boeren denken dat ze een speciaal statuut hebben is inderdaad wel een probleem.

Waarom moeten die risico's vergoed worden? Volgend jaar mag ik niet meer salderen met mijn zonnepanelen, daarvan was ook al jaren bekend dat die regeling ooit zou verdwijnen, is ook een risico. Krijg ik daar dan ook vergoeding voor?

Stikstof is niet iets nieuws, dat bestaat al tig jaar. Sinds de uitspraak van de rechter 7 jaar geleden mogen we het niet meer negeren. Toch zie je nog steeds vergunningen verleend worden voor nieuwe stallen of melkrobots. Moeten die compensatie voor het risico dat ze de helft van hun vee straks weg moeten doen waardoor hun nieuwe dure melkrobot en stal voor de helft ongebruikt zijn?

[Marc H]

Wozmro schreef op woensdag 5 augustus 2026 @ 12:35:
Tegelijk moeten we ook beseffen dat er een enorme hoop werk, bedrijfrisico en onzekerheid op de nek van de landbouwer terechtkomt.

Deze situatie is al decennia bekend en elke boer zag al jaren geleden dat dit model gewoon niet houdbaar is. Ze hebben mazzel gehad dat er van verschillende kanten wijzigingen zijn tegengewerkt en dat de politiek jarenlang geen knopen heeft doorgehakt.

Als er vanaf het begin meteen goed beleid was geweest zaten we nu niet zo in de shit (letterlijk).

[defiant]

Modbreak:

De hele semantische discussie ontsporing n.a.v. de veestapel stelling is verwijderd. We verwachten bij stellingen die geponeerd worden altijd een onderbouwring met betrouwbare bronnen. Wie beweer moet bewijzen, maak s.v.p. altijd topic reports aan als dit niet is gebeurd.

[Caayn]

Vandaag in het nieuws: https://www.destentor.nl/...m-in-apeldoorn~a4d6a5e6b/

Stikstof is om gewassen te laten groeien, niet om boeren uit te roeien’, is één van de boodschappen op een bord.

Overmorgen in het nieuws: Politie, we hebben onze best gedaan om de rust te bewaken en te de-escaleren. Er is niemand aangehouden.

De politie is er al op aan het voorsorteren om niks te doen.

De politie is wel bekend met de actie, maar geeft aan dat de woordvoering van de demonstratie bij de gemeente ligt. Een zegsvrouw van de gemeente Apeldoorn geeft aan dat, voor zover bekend, geen demonstraties zijn aangemeld voor vanavond.

[ Voor 46% gewijzigd door Caayn op 05-08-2026 22:51 ]

[MrOleo]

Onder andere over de snelweg, waarbij motoragenten ervoor zorgden dat er voldoende afstand was tot het overige verkeer.

Een woordvoerder van de politie is niet bekend met de actie. Zij geeft aan dat de woordvoering bij demonstratie bij de gemeente ligt.

Staat er gewoon nu al bij hoor.

Dit is geen demonstratie, dit is terreur. De medeweggebruiker is weer vogelvrij en de politie weigert zijn taak uit te voeren. Met tractors door de smalle straten van Apeldoorn Zuid en laat ze maar gaan hoor.... Idioterie

[Caayn]

MrOleo schreef op woensdag 5 augustus 2026 @ 22:51:
[...]


[...]


Staat er gewoon nu al bij hoor.

Dit is geen demonstratie, dit is terreur. De medeweggebruiker is weer vogelvrij en de politie weigert zijn taak uit te voeren. Met tractors door de smalle straten van Apeldoorn Zuid en laat ze maar gaan hoor.... Idioterie

Eens.

Onze verslaggever Johannes Rutgers is ter plekke ziet dat de chauffeurs de verkeersregels aan de laars lappen. Ze rijden bijvoorbeeld door rood en kruisingen worden geblokkeerd, zodat medestanders kunnen doorrijden.

De politie staat erbij en kijkt ernaar...

Een busje van de politie volgt.

[ Voor 20% gewijzigd door Caayn op 05-08-2026 23:26 ]

[squashedraven]

Nou de N375 hebben ze ook vol gebombardeerd met vlaggen. Praktisch elk weiland/akker staat er vol mee, aan lantaarnpalen geknoopt en aan latten tegen bomen geschroefd (die dus van de provincie zijn).

Je zou toch denken dat als je weet dat je het "zwaar" gaat krijgen je onnodige uitgaven beperkt want wat bereikt dit nu dan? behalve irritatie bij mensen die onze vlag wel respecteren

[Joris748]

squashedraven schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 07:43:
Nou de N375 hebben ze ook vol gebombardeerd met vlaggen. Praktisch elk weiland/akker staat er vol mee, aan lantaarnpalen geknoopt en aan latten tegen bomen geschroefd (die dus van de provincie zijn).

Je zou toch denken dat als je weet dat je het "zwaar" gaat krijgen je onnodige uitgaven beperkt want wat bereikt dit nu dan? behalve irritatie bij mensen die onze vlag wel respecteren

Achterlijk volk om maar weer eens in bomen te schroeven. Het zijn allemaal kleine dingeb, maar het laat niet zien dat ze bezig zijn met natuur.

[squashedraven]

Joris748 schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 07:57:
[...]

Achterlijk volk om maar weer eens in bomen te schroeven. Het zijn allemaal kleine dingeb, maar het laat niet zien dat ze bezig zijn met natuur.

Ja ik was er ook al enigszins verbaasd langs aan het rijden. Zijn nog niet eens hun eigen bomen ook

[DropjesLover]

MrOleo schreef op woensdag 5 augustus 2026 @ 22:51:
[...]


[...]


Staat er gewoon nu al bij hoor.

Dit is geen demonstratie, dit is terreur. De medeweggebruiker is weer vogelvrij en de politie weigert zijn taak uit te voeren. Met tractors door de smalle straten van Apeldoorn Zuid en laat ze maar gaan hoor.... Idioterie

Je zou bijna wensen dat er een lading XR demonstranten zich voor de tractoren aan de weg lijmt.

[RobinHood]

squashedraven schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 08:24:
[...]

Ja ik was er ook al enigszins verbaasd langs aan het rijden. Zijn nog niet eens hun eigen bomen ook

Tja, eerder hadden we al die boer in zeeland die om te laten zien hoe erg ie van natuur hield een hele rits bomen omzaagde.

Of vorige week ofzo landbouwplastic in de hens zetten, net als alle andere keren dat ze random troep in de fik zetten. Want ze zijn zo goed voor het natuur.

[Grunwold]

RobinHood schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 11:13:
[...]

Tja, eerder hadden we al die boer in zeeland die om te laten zien hoe erg ie van natuur hield een hele rits bomen omzaagde.

offtopic:
Zeeland ligt hier natuurlijk niet ver vandaan, maar volgens mij bedoel je de gemeente Altena, ( het Alabama van Brabant ).

[ Voor 13% gewijzigd door Grunwold op 06-08-2026 13:04 ]

[dawg]

offtopic:
Dit topic is wel steeds slechter voor de bloeddruk zeg, met alle misstanden en dat de sector zo de hand boven het hoofd gehouden wordt.

[kdekker]

dawg schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 15:04:

offtopic:
Dit topic is wel steeds slechter voor de bloeddruk zeg, met alle misstanden en dat de sector zo de hand boven het hoofd gehouden wordt.

Ik zie vooral twee groepen die volkomen langs elkaar heen praten. En veel op 1 hoop gegooid worden (van beide kanten). Inhoudelijk zal het nog wel een stukje doorgaan op dezelfde manier. Misschien beter dan niet lezen?

Ik mis rechtvaardigheid in het verhaal (met name naar de kleinere boer/landbouwer) en - maar wellicht heb ik het mis - weinig zelfreflectie. Een zin als 'de hand boven de sector houden' heb je dat gecontroleerd of dat echt zo is? Dat het aantal zelfmoorden toeneemt onder agrariërs lijkt me nu niet een logisch gevolg van 'hand boven het hoofd houden'. Lees bijv. https://www.nfofruit.nl/n...ver-zelfdoding-agrariers/. Ik weet van nabij dat het soms hard sappelen is. En in de beeldvorming doorgaans negatief gesproken wordt over de landbouw. Hierboven staan genoeg reacties waar tamelijk respectloos gesproken wordt over de sector. Hopelijk kan van beide kanten bedacht worden dat het over mensen gaat.

[DropjesLover]

kdekker schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 15:35:
[...]

Ik zie vooral twee groepen die volkomen langs elkaar heen praten. En veel op 1 hoop gegooid worden (van beide kanten). Inhoudelijk zal het nog wel een stukje doorgaan op dezelfde manier. Misschien beter dan niet lezen?

Ik mis rechtvaardigheid in het verhaal (met name naar de kleinere boer/landbouwer) en - maar wellicht heb ik het mis - weinig zelfreflectie. Een zin als 'de hand boven de sector houden' heb je dat gecontroleerd of dat echt zo is? Dat het aantal zelfmoorden toeneemt onder agrariërs lijkt me nu niet een logisch gevolg van 'hand boven het hoofd houden'. Lees bijv. https://www.nfofruit.nl/n...ver-zelfdoding-agrariers/. Ik weet van nabij dat het soms hard sappelen is. En in de beeldvorming doorgaans negatief gesproken wordt over de landbouw. Hierboven staan genoeg reacties waar tamelijk respectloos gesproken wordt over de sector. Hopelijk kan van beide kanten bedacht worden dat het over mensen gaat.

Maar bijv. zelfmoord. Een deel zal ongetwijfeld met de handen in het haar zitten ivm financiële zorgen.
Echter, hoe verhoudt zich dat tot andere ondernemers?
En hoe met het feit dat geestelijke gezondheidszorg zoeken op het platteland nou niet bepaald genormaliseerd is. Tanden op elkaar, doorbuffelen, zelf oplossen. Je bent toch niet zo'n mietje uit de grote stad?

Het gaat hier niet om de landbouw. Het gaat om de intensieve veehouderij cq vleesmanagers.
Lang niet alle boeren, al hebben de landbouwers/gewassentelers wel een flinke bijdrage aan de (grond) waterproblemen.
Maar haal het aandeel vee- en veevoer (snijmaïs die je overal ziet) boeren er af, dan is die druk ook lager.

[ Voor 9% gewijzigd door DropjesLover op 06-08-2026 15:55 ]

[dawg]

kdekker schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 15:35:
[...]

Ik zie vooral twee groepen die volkomen langs elkaar heen praten. En veel op 1 hoop gegooid worden (van beide kanten). Inhoudelijk zal het nog wel een stukje doorgaan op dezelfde manier. Misschien beter dan niet lezen?

Ik mis rechtvaardigheid in het verhaal (met name naar de kleinere boer/landbouwer) en - maar wellicht heb ik het mis - weinig zelfreflectie. Een zin als 'de hand boven de sector houden' heb je dat gecontroleerd of dat echt zo is? Dat het aantal zelfmoorden toeneemt onder agrariërs lijkt me nu niet een logisch gevolg van 'hand boven het hoofd houden'. Lees bijv. https://www.nfofruit.nl/n...ver-zelfdoding-agrariers/. Ik weet van nabij dat het soms hard sappelen is. En in de beeldvorming doorgaans negatief gesproken wordt over de landbouw. Hierboven staan genoeg reacties waar tamelijk respectloos gesproken wordt over de sector. Hopelijk kan van beide kanten bedacht worden dat het over mensen gaat.

Nou ja. Ik heb hier veelvuldig gereageerd inderdaad. En we zijn al sinds ‘80 bezig met stikstof, sinds ‘90 is er een wettelijke verplichting dat natuur niet achteruit mag gaan. Al die tijd zijn alle geitenpaadjes belopen en alle (niet toereikende) innovaties geprobeerd. Bij de ‘dreiging’ van echt beleid is steeds teruggekrabbeld onder druk van lobby en/of (gewelddadig/buitensporig/illegaal) protest. Het enige wat eigenlijk niet is geprobeerd is handhaving.

Dus excuseer me maar ik heb totaal geen medelijden met deze sector en de mensen, juist omdat het allemaal al zo ontzettend lang bekend is. Bovenal omdat er 20 miljard(!) belastinggeld beschikbaar is maar men nog steeds de broodnodige plannen (beleid) van tafel wil. Terwijl iedereen (dus ook natuur en dieren) lijdt onder toenemende klimaatontwrichting (landbouw/veeteelt is voor pakweg 20% verantwoordelijk), schade (en vernietiging van complete lokale ecosystemen door ontbossing) en vervuiling aan de natuur en leefomgeving en droogte en verzakking van huizen.

Medelijden? Hou op. Het is genoeg geweest. Eens met @Cyberpope , wat mij betreft een koude sanering. Krediet verspeeld wat mij betreft.

[Standeman]

kdekker schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 15:35:
[...]

Ik zie vooral twee groepen die volkomen langs elkaar heen praten. En veel op 1 hoop gegooid worden (van beide kanten). Inhoudelijk zal het nog wel een stukje doorgaan op dezelfde manier. Misschien beter dan niet lezen?

Ik mis rechtvaardigheid in het verhaal (met name naar de kleinere boer/landbouwer) en - maar wellicht heb ik het mis - weinig zelfreflectie. Een zin als 'de hand boven de sector houden' heb je dat gecontroleerd of dat echt zo is? Dat het aantal zelfmoorden toeneemt onder agrariërs lijkt me nu niet een logisch gevolg van 'hand boven het hoofd houden'. Lees bijv. https://www.nfofruit.nl/n...ver-zelfdoding-agrariers/. Ik weet van nabij dat het soms hard sappelen is. En in de beeldvorming doorgaans negatief gesproken wordt over de landbouw. Hierboven staan genoeg reacties waar tamelijk respectloos gesproken wordt over de sector. Hopelijk kan van beide kanten bedacht worden dat het over mensen gaat.

De hele sector wordt al 40 jaar de hand boven het hoofd gehouden door de politiek. Al halverwege jaren 80 was het al bekend dat helemaal de mist in ging qua mest, fosfaten, ammoniak en stikstof.

En de sector deed er ook helemaal niks aan. Die kunnen alleen maar navelstaren en nog meer stront produceren en uitrijden.

Als er toen was ingegrepen hadden we nu niet deze problemen niet gehad.

Dus nee, die zielige boeren bestaan gewoon niet. Die zijn al 40 jaar bezig die overheidshand boven het eigen hoofd te behouden.

edit:
Had de tijden niet helemaal goed..

[kdekker]

DropjesLover schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 15:51:
[...]

Maar bijv. zelfmoord. Een deel zal ongetwijfeld met de handen in het haar zitten ivm financiële zorgen.
Echter, hoe verhoudt zich dat tot andere ondernemers?
En hoe met het feit dat geestelijke gezondheidszorg zoeken op het platteland nou niet bepaald genormaliseerd is. Tanden op elkaar, doorbuffelen, zelf oplossen. Je bent toch niet zo'n mietje uit de grote stad?

Her verschil met andere ondernemers is - denk ik - dat je voor grondgebonden landbouw soms jaren of generaties lang bezig bent met het verkrijgen van goede percelen, bomen, dieren. Het weer is wisselvallig (daar heeft een gewone onderneming minder last van).

Ik ben geen boer, maar voor degenen die ik ken is het een way of life en dat al generaties lang. En veelal: met oog voor de natuur icm hoe overleef ik zelf. De impact van besluiten (bijv beregening verbod) heeft vaak invloed op dit jaar (inkomsten), maar ook volgende jaren. Dode bomen moet je rooien. En het duurt weer jaren voordat een nieuwe boomgaard vruchten geeft. Samen met de soms lage marges, arbeidsintensief werk (daar hakt een verhoging van het minimumloon hard in), de gemiddelde Nederlander die geen handwerk wil doen, en de prijsbepaling van de (wereld) markt, maakt dit toch een andere beroepsgroep dan een 'normaal' bedrijf. In NL hebben we niet zoveel maakindustrie meer, maar meer dienstverlening of meer (high) tech. Ik denk dat die ondernemers minder oncontroleerbare variabelen hebben en vaker een kortere cyclus na tegenslag.

Het is niet voor niets dat er zoveel boeren stoppen. Ik denk dat de gemiddelde burger, ik sluit mezelf niet uit, onvoldoende doorheeft dat er al zoveel gebuffeld wordt en er geen einde komt aan nog meer regels (die vaak achter een bureau bedacht worden). Op prijsvorming heeft een gemiddelde boer weinig invloed. Dus je wordt geplet tussen de regels van de overheid en de prijzen van de markt. Maar idd een boer zal zijn eigen zaakjes willen regelen, waar waarschijnlijk de stap naar hulp vragen erg groot is. Tenslotte run je je bedrijf vaak ook alleen.

In die zin is het bijzonder onrechtvaardig dat de overheid nog steeds het probleem met PAS melders niet opgelost heeft, maar wel soms elke vergunning weigert (ook voor verbeteringen die juist wel voor verbetering zouden moeten zorgen). Daar zou ik zelf ook 'gek' van worden.

[kdekker]

dawg schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 15:54:
[...]

Nou ja. Ik heb hier veelvuldig gereageerd inderdaad. En we zijn al sinds ‘80 bezig met stikstof, sinds ‘90 is er een wettelijke verplichting dat natuur niet achteruit mag gaan. Al die tijd zijn alle geitenpaadjes belopen en alle (niet toereikende) innovaties geprobeerd. Bij de ‘dreiging’ van echt beleid is steeds teruggekrabbeld onder druk van lobby en/of (gewelddadig/buitensporig/illegaal) protest. Het enige wat eigenlijk niet is geprobeerd is handhaving.

Dus excuseer me maar ik heb totaal geen medelijden met deze sector en de mensen, juist omdat het allemaal al zo ontzettend lang bekend is. Bovenal omdat er 20 miljard(!) belastinggeld beschikbaar is maar men nog steeds de broodnodige plannen (beleid) van tafel wil. Terwijl iedereen (dus ook natuur en dieren) lijdt onder toenemende klimaatontwrichting (landbouw/veeteelt is voor pakweg 20% verantwoordelijk), schade (en vernietiging van complete lokale ecosystemen door ontbossing) en vervuiling aan de natuur en leefomgeving en droogte en verzakking van huizen.

Medelijden? Hou op. Het is genoeg geweest. Eens met @Cyberpope , wat mij betreft een koude sanering. Krediet verspeeld wat mij betreft.

Je brengt het zo dramatisch alsof er niets gedaan is al die jaren. Tja, dan houdt een gesprek op. Medelijden: ja, omdat de overheid deels onrechtvaardig handelt. Het gaat over mensen. En dan nog is het onzeker of sanering van de sector werkelijk gaat helpen. De kern is dat we teveel consumeren. En daar doen we weinig aan.

[DropjesLover]

kdekker schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 16:08:
[...]

Her verschil met andere ondernemers is - denk ik - dat je voor grondgebonden landbouw soms jaren of generaties lang bezig bent met het verkrijgen van goede percelen, bomen, dieren. Het weer is wisselvallig (daar heeft een gewone onderneming minder last van).

Ik ben geen boer, maar voor degenen die ik ken is het een way of life en dat al generaties lang. En veelal: met oog voor de natuur icm hoe overleef ik zelf. De impact van besluiten (bijv beregening verbod) heeft vaak invloed op dit jaar (inkomsten), maar ook volgende jaren. Dode bomen moet je rooien. En het duurt weer jaren voordat een nieuwe boomgaard vruchten geeft. Samen met de soms lage marges, arbeidsintensief werk (daar hakt een verhoging van het minimumloon hard in), de gemiddelde Nederlander die geen handwerk wil doen, en de prijsbepaling van de (wereld) markt, maakt dit toch een andere beroepsgroep dan een 'normaal' bedrijf. In NL hebben we niet zoveel maakindustrie meer, maar meer dienstverlening of meer (high) tech. Ik denk dat die ondernemers minder oncontroleerbare variabelen hebben en vaker een kortere cyclus na tegenslag.

Het is niet voor niets dat er zoveel boeren stoppen. Ik denk dat de gemiddelde burger, ik sluit mezelf niet uit, onvoldoende doorheeft dat er al zoveel gebuffeld wordt en er geen einde komt aan nog meer regels (die vaak achter een bureau bedacht worden). Op prijsvorming heeft een gemiddelde boer weinig invloed. Dus je wordt geplet tussen de regels van de overheid en de prijzen van de markt. Maar idd een boer zal zijn eigen zaakjes willen regelen, waar waarschijnlijk de stap naar hulp vragen erg groot is. Tenslotte run je je bedrijf vaak ook alleen.

In die zin is het bijzonder onrechtvaardig dat de overheid nog steeds het probleem met PAS melders niet opgelost heeft, maar wel soms elke vergunning weigert (ook voor verbeteringen die juist wel voor verbetering zouden moeten zorgen). Daar zou ik zelf ook 'gek' van worden.

Het gros stopt vanwege ouderdom/pensioen en geen bedrijfsopvolging.

De PASmelders hadden in de eerste plaats gewoon geen vergunning moeten krijgen. Dat is absoluut bestuurlijk falen.

De boeren zijn solidair, maar ik denk dat er geen één is die zijn stikstofvergunningen wil doneren om een mede-boer uit de brand te helpen. Hoogstens goedkoop het bedrijf/de grond over te nemen. Het zijn tenslotte wel ondernemers.

Als je prijzen te laag zijn om van te bestaan, dan kan je je prima omscholen en wat anders gaan doen. Daar zijn onder andere de uitkoopregelingen voor.
Immers, een kunstenaar of vrijetijdsmanager vragen we dat toch ook te doen?

[Standeman]

kdekker schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 16:22:
[...]

Je brengt het zo dramatisch alsof er niets gedaan is al die jaren. Tja, dan houdt een gesprek op. Medelijden: ja, omdat de overheid deels onrechtvaardig handelt. Het gaat over mensen. En dan nog is het onzeker of sanering van de sector werkelijk gaat helpen. De kern is dat we teveel consumeren. En daar doen we weinig aan.

Het gaat over mensen die ook al 40 jaar hun kop in het zand steken, gezellig samen met het CDA en de VVD. Ik zie alleen maar mensen die zichzelf herhaaldelijk in de voet aan het schieten zijn. Het enige wat de overheid gedaan heeft is het kaliber een klein beetje verkleinen.

En teveel consumeren? 75% van de productie gaat naar het buitenland.

[ Voor 6% gewijzigd door Standeman op 06-08-2026 16:29 ]

[dawg]

kdekker schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 16:22:
[...]

Je brengt het zo dramatisch alsof er niets gedaan is al die jaren. Tja, dan houdt een gesprek op. Medelijden: ja, omdat de overheid deels onrechtvaardig handelt. Het gaat over mensen. En dan nog is het onzeker of sanering van de sector werkelijk gaat helpen. De kern is dat we teveel consumeren. En daar doen we weinig aan.

Dat beweer ik helemaal nergens, leg me alstublieft geen woorden in de mond.

Ja, het gaat over mensen. En over dieren, zowel binnen de agrarische sector als ook in de natuur (meest actueel is natuurlijk de wolf die net zo goed slachtoffer is). Verder is het niet zo onzeker of sanering gaat helpen, nu hebben we immers zo ontzettend veel dieren dat we stikstof in de vorm van veevoer importeren, waar hele ecosystemen voor vernietigd worden, daar gaat het óók over. Al die miljoenen landbouwdieren hebben daarnaast water nodig, wat ook steeds schaarser wordt (zie het artikel hierboven van het ND). Ze schijten zoveel dat boeren die enorme hoeveelheden stront niet meer kwijt kunnen.

Er zal heus leed zijn. Maar boeren hebben niet de exclusieve rechten op leed. En boeren zijn notoir slecht in het hand in eigen boezem steken. Zo las ik gisteren nog een verhaal van een van de 5 pluimveehouders in Noord-Brabant waar de rechter nu heeft bevolen de vergunning in te trekken. De man had een vergunning voor 15.000 kippen maar hield er 30.000 terwijl hij al piekbelaster was nabij een Natura2000 gebied. Maar wel klagen, provinciehuis bezetten met de tractor, de politiek voor van alles en nog wat uitmaken maar in de spiegel kijken ho maar. En die zijn er meer, bijvoorbeeld de mestfraude. Dus doe nou niet alsof het allemaal hulpeloze arme keuterboertjes zijn.

[ Voor 3% gewijzigd door dawg op 06-08-2026 16:45 ]

[kdekker]

Standeman schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 16:28:
[...]

Het gaat over mensen die ook al 40 jaar hun kop in het zand steken, gezellig samen met het CDA en de VVD. Ik zie alleen maar mensen die zichzelf herhaaldelijk in de voet aan het schieten zijn. Het enige wat de overheid gedaan heeft is het kaliber een klein beetje verkleinen.

En teveel consumeren? 75% van de productie gaat naar het buitenland.

Van welke productie gaat 75% naar het buitenland? Ik ben geen expert, maar ik kan me nauwelijks voorstellen dat dit voor bijv fruit, groente, mais, graan, gras geldt. Melk zal meer geëxporteerd worden en vlees ook. Maar over de gehele sector 75% export? Waar eten ca 18 miljoen Nederlanders van? Import? En ons klimaat is niet geschikt om alles te verbouwen. Graan voor ons brood komt doorgaans niet uit NL.

Opnieuw: in veertig jaar is er enorm veel in de sector veranderd. Die periode platslaan tot kop in het zand steken icm met het noemen van twee politieke partijen is m.i. een sterke versimpeling. Zeker de laatste jaren hadden deze twee partijen geen meerderheid. Ik denk dat, zelfs al zou je de complete landbouw sector uitroken (en dus impliciet ook alles wat indirect aan de landbouw hangt) per saldo wellicht de NL natuur op papier er op vooruit zal gaan maar onder de streep in EU of wereld verband niets zak schelen. Wel mindere normen voor bestrijdingsmiddelen, spullen van verder weg etc. Ik denk dat het probleem zo complex is, dat we met de grote verschillen in meningen nooit een echte oplossing zal komen. Wij als mensen zijn niet in staat om de natuur of fr wereld te redden.

[Wozmro]

Aan de andere kant moeten we toch ook erkennen dat het basispsychologie is dat er een versterkend effect optreedt als de ene groep met minachting kijkt naar de andere en vice versa. Steeds meer de hakken in het zand.

Ik zat vandaag nog een stuk te lezen dat er letterlijk een biologisch/genetisch verschil is tussen mensen die neiging hebben tot 'de vooruit' en de andere tot 'houden zoals het is'.

Waarbij de ene zeker niet beter is dan de andere. Beide hebben hun sterke en minder sterke kanten. Op het snijpunt gebeuren de beste dingen.

En ja, we zitten ook met het grote probleem dat er politici/criminelen bestaan die dit aspect gewetenloos uitbuiten en manipuleren voor eigen gewin. Ze komen er mee weg omdat we ze met z'n allen maatschappelijk beschouwen als 'winnaars'.

[Yaksa]

Standeman schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 16:28:
[...]Het gaat over mensen die ook al 40 jaar hun kop in het zand steken, gezellig samen met het CDA en de VVD. Ik zie alleen maar mensen die zichzelf herhaaldelijk in de voet aan het schieten zijn. Het enige wat de overheid gedaan heeft is het kaliber een klein beetje verkleinen.
En teveel consumeren? 75% van de productie gaat naar het buitenland.

Al veel langer dan 40 jaar. Al in 1972 schreef Sicco Mansholt (nota bene de aanjager van grootschalige ruilverkaveling en bedrijfsvergroting na de tweede wereldoorlog (Nooit meer honger) zijn 'Mansholt letter" waarin hij (terecht) waarneemt dat (toen al) het hele agro systeem veel te ver doorgeschoten is en terug zou moeten naar een circulair proces met (o.a) de nadruk op milieubehoud, ecologisch en biologisch evenwicht en kringloop produktie. (Zijn brief is hier te downloaden)

[Standeman]

kdekker schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 16:44:
[...]

Van welke productie gaat 75% naar het buitenland? Ik ben geen expert, maar ik kan me nauwelijks voorstellen dat dit voor bijv fruit, groente, mais, graan, gras geldt. Melk zal meer geëxporteerd worden en vlees ook. Maar over de gehele sector 75% export? Waar eten ca 18 miljoen Nederlanders van? Import? En ons klimaat is niet geschikt om alles te verbouwen. Graan voor ons brood komt doorgaans niet uit NL.

Opnieuw: in veertig jaar is er enorm veel in de sector veranderd. Die periode platslaan tot kop in het zand steken icm met het noemen van twee politieke partijen is m.i. een sterke versimpeling. Zeker de laatste jaren hadden deze twee partijen geen meerderheid. Ik denk dat, zelfs al zou je de complete landbouw sector uitroken (en dus impliciet ook alles wat indirect aan de landbouw hangt) per saldo wellicht de NL natuur op papier er op vooruit zal gaan maar onder de streep in EU of wereld verband niets zak schelen. Wel mindere normen voor bestrijdingsmiddelen, spullen van verder weg etc.

Het klinkt alsof je er niet heel veel in verdiept hebt. Om een begin te maken, ga lezen wat sommige mensen hier posten. Users die ik kan aanraden zijn: unclero, defiant, DanielWW2, Helixes of TheGhostInc

Dat zijn mensen met verstand van zaken (zeker unclero!) of goed onderbouwen (zoals Defiant!) of gewoon mensen die goede posts maken omdat ze de kranten lezen.

Maar om het simpel te zeggen, Nederland is de 2e grootste exporteur van agrarische producten ter wereld, net na de Verenigde Staten. En vergelijk nu even onze landoppervlakte met die VS, China, Brazilië, etc.

We exporteren de producten, maar houden alle poep en fosfaten hier. Dat kan gewoon niet uit. En ja, dat weet iedereen in de sector. Het kan ze gewoon niets schelen. Eigenlijk een nimby-paradox.

Ik denk dat het probleem zo complex is, dat we met de grote verschillen in meningen nooit een echte oplossing zal komen. Wij als mensen zijn niet in staat om de natuur of fr wereld te redden

Met een dergelijke fatalistische houding kan ik niks mee. Het gaat gewoon om geld en zo veel mogelijk toe te eigenen. Daar kan je prima paal en perk aan stellen.

@Yaksa Ik had origineel 50 jaar neergepend, maar daar kon ik zo snel even geen onderbouwing van vinden.

[ Voor 11% gewijzigd door Standeman op 06-08-2026 18:35 ]

[Cyberpope]

kdekker schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 15:35:
[...]

Ik zie vooral twee groepen die volkomen langs elkaar heen praten. En veel op 1 hoop gegooid worden (van beide kanten). Inhoudelijk zal het nog wel een stukje doorgaan op dezelfde manier. Misschien beter dan niet lezen?

Ik mis rechtvaardigheid in het verhaal (met name naar de kleinere boer/landbouwer) en - maar wellicht heb ik het mis - weinig zelfreflectie. Een zin als 'de hand boven de sector houden' heb je dat gecontroleerd of dat echt zo is? Dat het aantal zelfmoorden toeneemt onder agrariërs lijkt me nu niet een logisch gevolg van 'hand boven het hoofd houden'. Lees bijv. https://www.nfofruit.nl/n...ver-zelfdoding-agrariers/. Ik weet van nabij dat het soms hard sappelen is. En in de beeldvorming doorgaans negatief gesproken wordt over de landbouw. Hierboven staan genoeg reacties waar tamelijk respectloos gesproken wordt over de sector. Hopelijk kan van beide kanten bedacht worden dat het over mensen gaat.

Je verbind hier dingen die niet met elkaar te verbinden zijn. Ja, de politiek heeft lang (en nu nog) de sector ontzien. Met name de intensieve veeteelt die voor het grootste gedeelte voor de ellende verantwoordelijke is. Aangejaagd door een klein aantal spelers in de big-agro en o.a. de Rabobank. Ja, dat veroorzaakt voor bij de kleine boer veel leed. Het was meegroeien en als je dat niet kon werd je zonder pardon voor de bus geflikkerd. Gecombineerd met het gesloten en eenzame karakter van de gemiddelde landbouwer, kan dat goed fout gaan. Echter dat zegt niets over dat de sector als geheel beschermd is. Zo gaf de varkenspest echt leed, maar verdiende iemand als wien van de Brink er goed aan.

Verder haal je aan dat het generaties van opbouwen is. Klopt. Ontzettend fijn dat ze op die manier dat zo lang hebben kunnen doen. Maar het geeft ze geen rechten. Bijna elke andere overerving die er in het verleden was (van adel tot gilde, van molenaar tot schout) is afgeschaft en verdwenen. Bijvoorbeeld (niet echt) mijn vader advocaat was en mijn moeder arts.. Helaas, dat maakt mij niet tot advocaat en/of arts. Eigenlijk hebben we er nog 1-tje en dat is het koninklijk huis. Dus waarom zou daar voor boeren een uitzondering voor moeten zijn. Waarom heeft de boerenzoon of dochter "recht" om het bedrijf over te nemen als dat bedrijf in de huidige omstandigheden niet meer levensvatbaar is. De asbestfabriek is ook verdwenen zoals meer vervuilende bedrijven. Ik hoor graag je onderbouwing waarom dat onrechtvaardig is?

Dus ik kan zowel het menselijk leed zien als de noodzaak tot keiharde (in mijn optiek lauwe) sanering. Primair in de intensieve veehouderij. En vergis je niet, daar zitten niet veel "kleine" boeren meer in. Die zijn daar al uit concurreert. Het draagt maar minimaal bij aan de economie. (voor <1% aan ons BNP en ongeveer 1% aan werkgelegenheid) waarbij dat echt niet allemaal verdwijnt op het moment dat je koud saneert. Meer dat het halveert..

De schade echter die dit beleid doet is fors groter dan de opbrengsten. HIer heb je er twee die specifiek voor huidige stikstofcrisis zijn. Er is uit economisch oogpunt geen enkel argument te geven die pleiten tegen een keiharde koude sanering. Uit menselijk oogpunt echter kun je nog kiezen voor een lauwe sanering, waarbij in mijn optiek de pijn wat meer komt te liggen waar hij hoort. Zet alle leningen die zelfstandige boeren inzake intensieve veehouderij hebben, vooral met hun land/huis als onderpand, om tegen een 100jarige lening zonder rente. Dat doet de instellingen zeer die strop om de nek heeft gedaan en aangetrokken, maar geeft die boer kans om het anders te gaan doen.

Dan kun je nog het argument maken over strategische positie en voeden van "het land" en "de eu"". Leuk maar als dat werkelijk je argument is (eten in tijden van crisis) dan is ook de intensieve veehouderij de lul. Elke serieuze wetenschapper op dit punt zal je aangeven dat je dan over moet schakelen naar meer plantaardige voeding. Zoveel land gebruiken om planten om te zetten, die een dier ZEER inefficient omzet in wat vlees en zuivel is vanuit strategisch autonomie waanzin. Verder we dan ook vol-op inzetten op zaken als kweekvlees. Want dat komt eraan en gaat gebeuren. NL had daar koploper op kunnen zijn, maar o.a. door druk vanuit de boerenlobby ben ik strafbaar als ik hier een burgertje van kweekvlees eet. Net zoals plantaardige melk (waarvoor ik me scheel betaal in de supermarkt) in steeds meer producten komt (stiekum). Niet vanwege diervriendelijkheid / milieu of ander moreel oogpunt, maar het is gewoon goedkoper. Plantaardige melk is makkelijker industrieel op te schalen. Zo simpel.

De rest is echter puur romantiek. Het is absurd dat we ons al 40 jaar lang politiek, budgettair en vele andere manier laten gijzelen door een kleine sector die economisch, sociaal en maatschappelijk weinig bijdraagt aan het geheel. Toerisme is al 4x zo groot als de landbouwsector en toch hebben we geen ministerie van toerisme.

We hebben de kennis en kunde. We hebben de leidende positie, maar deze boerenlobby is als de directie van Kodak en Nokia....

[NMH]

De discussie over water is verplaatst naar Waterhuishouding en waterschappen.

[kdekker]

Standeman schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 17:28:
[...]

Het klinkt alsof je er niet heel veel in verdiept hebt. Om een begin te maken, ga lezen wat sommige mensen hier posten. Users die ik kan aanraden zijn: unclero, defiant, DanielWW2, Helixes of TheGhostInc

Dat zijn mensen met verstand van zaken (zeker unclero!) of goed onderbouwen (zoals Defiant!) of gewoon mensen die goede posts maken omdat ze de kranten lezen.

Maar om het simpel te zeggen, Nederland is de 2e grootste exporteur van agrarische producten ter wereld, net na de Verenigde Staten. En vergelijk nu even onze landoppervlakte met die VS, China, Brazilië, etc.

We exporteren de producten, maar houden alle poep en fosfaten hier. Dat kan gewoon niet uit. En ja, dat weet iedereen in de sector. Het kan ze gewoon niets schelen. Eigenlijk een nimby-paradox.


[...]

Met een dergelijke fatalistische houding kan ik niks mee. Het gaat gewoon om geld en zo veel mogelijk toe te eigenen. Daar kan je prima paal en perk aan stellen.

@Yaksa Ik had origineel 50 jaar neergepend, maar daar kon ik zo snel even geen onderbouwing van vinden.

Ik heb idd niet alles gelezen. Maar ik zie ook dat met een simpel zoektochtje zie ik dat bij die 75% ook weder doorvoer gerekend wordt. Al had ik niet verwacht dat het percentage zo hoog zou zijn. Doorvoer (van producten als 1:1, dwz onbewerkt, as is) telt ca 35%.

Wat ik uit directe omgeving weet is dat een fruitkweker nauwelijks rondkomt. En appels en peren niet overal groeien. Dus niet gek dat we sommige dingen uitvoeren en heel veel andere dingen invoeren. Alleen dan telt bijv de stikstofuitstoot niet voor ons land. Dat is dan best maf, want mondiaal heeft die uitstoot wel invloed, zeker als daar per kg meer uitstoot is.

Ik heb eea gelezen over de koers die dit kabinet inzette voor aanpassingen op dit gebied. De korte samenvatting is: doe niet aan generieke normen, maar werk regio gebonden. Bronnen: https://www.groene.nl/artikel/de-oplossing-ligt-vooral-bij-de-landbouw en https://www.nieuweoogst.nl/nieuws/2026/07/01/wetenschappers-over-stikstofplan-van-kabinet-in-de-basis-best-positief (voor een deel dezelfde bron: dr De Vries, met in het eerste artikel nog iets over PAS-melders). Ik hoop dat er in dit forum ruimte is voor nuance en niet de hele sector in elke plek in NL dezelfde sanering voor zijn kiezen krijgt. En de hele sector als een soort misdadigers behandelt (die indruk kreeg ik).

Verschillende gebieden vereisen verschillende maatregelen. Dat is waarschijnlijk niet iets wat de politiek voor zal krijgen.

[Caayn]

kdekker schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 19:13:
[...]
Alleen dan telt bijv de stikstofuitstoot niet voor ons land. Dat is dan best maf, want mondiaal heeft die uitstoot wel invloed, zeker als daar per kg meer uitstoot is.

Dat is niet gek. Stikstof heeft geen mondiale impact maar een regionale.

[Wozmro]

Cyberpope schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 18:13:
[...]

Je verbind hier dingen die niet met elkaar te verbinden zijn. Ja, de politiek heeft lang (en nu nog) de sector ontzien. Met name de intensieve veeteelt die voor het grootste gedeelte voor de ellende verantwoordelijke is. Aangejaagd door een klein aantal spelers in de big-agro en o.a. de Rabobank. Ja, dat veroorzaakt voor bij de kleine boer veel leed. Het was meegroeien en als je dat niet kon werd je zonder pardon voor de bus geflikkerd. Gecombineerd met het gesloten en eenzame karakter van de gemiddelde landbouwer, kan dat goed fout gaan. Echter dat zegt niets over dat de sector als geheel beschermd is. Zo gaf de varkenspest echt leed, maar verdiende iemand als wien van de Brink er goed aan.

Verder haal je aan dat het generaties van opbouwen is. Klopt. Ontzettend fijn dat ze op die manier dat zo lang hebben kunnen doen. Maar het geeft ze geen rechten. Bijna elke andere overerving die er in het verleden was (van adel tot gilde, van molenaar tot schout) is afgeschaft en verdwenen. Bijvoorbeeld (niet echt) mijn vader advocaat was en mijn moeder arts.. Helaas, dat maakt mij niet tot advocaat en/of arts. Eigenlijk hebben we er nog 1-tje en dat is het koninklijk huis. Dus waarom zou daar voor boeren een uitzondering voor moeten zijn. Waarom heeft de boerenzoon of dochter "recht" om het bedrijf over te nemen als dat bedrijf in de huidige omstandigheden niet meer levensvatbaar is. De asbestfabriek is ook verdwenen zoals meer vervuilende bedrijven. Ik hoor graag je onderbouwing waarom dat onrechtvaardig is?

Dus ik kan zowel het menselijk leed zien als de noodzaak tot keiharde (in mijn optiek lauwe) sanering. Primair in de intensieve veehouderij. En vergis je niet, daar zitten niet veel "kleine" boeren meer in. Die zijn daar al uit concurreert. Het draagt maar minimaal bij aan de economie. (voor <1% aan ons BNP en ongeveer 1% aan werkgelegenheid) waarbij dat echt niet allemaal verdwijnt op het moment dat je koud saneert. Meer dat het halveert..

De schade echter die dit beleid doet is fors groter dan de opbrengsten. HIer heb je er twee die specifiek voor huidige stikstofcrisis zijn. Er is uit economisch oogpunt geen enkel argument te geven die pleiten tegen een keiharde koude sanering. Uit menselijk oogpunt echter kun je nog kiezen voor een lauwe sanering, waarbij in mijn optiek de pijn wat meer komt te liggen waar hij hoort. Zet alle leningen die zelfstandige boeren inzake intensieve veehouderij hebben, vooral met hun land/huis als onderpand, om tegen een 100jarige lening zonder rente. Dat doet de instellingen zeer die strop om de nek heeft gedaan en aangetrokken, maar geeft die boer kans om het anders te gaan doen.

Dan kun je nog het argument maken over strategische positie en voeden van "het land" en "de eu"". Leuk maar als dat werkelijk je argument is (eten in tijden van crisis) dan is ook de intensieve veehouderij de lul. Elke serieuze wetenschapper op dit punt zal je aangeven dat je dan over moet schakelen naar meer plantaardige voeding. Zoveel land gebruiken om planten om te zetten, die een dier ZEER inefficient omzet in wat vlees en zuivel is vanuit strategisch autonomie waanzin. Verder we dan ook vol-op inzetten op zaken als kweekvlees. Want dat komt eraan en gaat gebeuren. NL had daar koploper op kunnen zijn, maar o.a. door druk vanuit de boerenlobby ben ik strafbaar als ik hier een burgertje van kweekvlees eet. Net zoals plantaardige melk (waarvoor ik me scheel betaal in de supermarkt) in steeds meer producten komt (stiekum). Niet vanwege diervriendelijkheid / milieu of ander moreel oogpunt, maar het is gewoon goedkoper. Plantaardige melk is makkelijker industrieel op te schalen. Zo simpel.

De rest is echter puur romantiek. Het is absurd dat we ons al 40 jaar lang politiek, budgettair en vele andere manier laten gijzelen door een kleine sector die economisch, sociaal en maatschappelijk weinig bijdraagt aan het geheel. Toerisme is al 4x zo groot als de landbouwsector en toch hebben we geen ministerie van toerisme.

We hebben de kennis en kunde. We hebben de leidende positie, maar deze boerenlobby is als de directie van Kodak en Nokia....

Dat bewijst jammergenoeg ook dat decennia lang rationele argumenten aanbrengen niet werkt.

Ofwel moet er een andere invalshoek geprobeerd worden ofwel is het wachten op een zodanig grote ramp dat er niet meer anders kan. (en dan nog zal er shoot the messenger zijn).

[Yaksa]

kdekker schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 19:13:
[...]Wat ik uit directe omgeving weet is dat een fruitkweker nauwelijks rondkomt. En appels en peren niet overal groeien. Dus niet gek dat we sommige dingen uitvoeren en heel veel andere dingen invoeren.

Dat die kweker nauwelijks rondkomt is voor een deel de consument zelf aan te rekenen. 'We' willen geen appels/peren met een plekje of andere 'afwijking'. En we betalen er lang niet genoeg voor. Voor een deel is dat ook de 'schuld' van de supermarkten, die willen (als voorbeeld) zes volkomen gelijke appels op een schaaltje in plastic kunnen aanbieden, in plaats van een veilingkist met appels die je zelf mag pakken en afwegen. Groente / fruit winkels zijn er bijna niet meer, op een paar biologische na.
Vroeger was je blij wanneer je een appel van je moeder kreeg, het slechte plekje had ze er dan voor je af gesneden. En van de echt 'slechte' appels kookte ze appelmoes met suiker en een vleugje kaneel er in. Heerlijk.....

[Caayn]

kdekker schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 19:13:
[...]

Wat ik uit directe omgeving weet is dat een fruitkweker nauwelijks rondkomt. En appels en peren niet overal groeien. Dus niet gek dat we sommige dingen uitvoeren en heel veel andere dingen invoeren

Eens, echter hebben wij teveel zaken die in de huidige aantallen nergens op slaan. Zoals vee. We importeren gigantische hoeveelheden veevoer uit bijvoorbeeld zuid-amerika om hier vee te voeren. De impact daarvan op onze lokale omgeving (stikstof) en op de wereld (ontbossing in de Amazone, uitstoot voor de gigantische transport afstand, etc) zijn enorm.

[hamsteg]

Stukje geschiedenis met belangrijke mijlpalen bepalend voor de stikstof problematiek. De naoorlogse insteek op landbouw was natuurlijk gericht op hoge productie. Met de kennis van nu is dat makkelijk oordelen maar met de hongerwinter in het achterhoofd was dit een zeer begrijpelijke reactie. Tot eind jaren '60 zat hier een grote groei waarbij de neveneffecten van de intensivering niet zichtbaar waren / niet van negatieve invloed leken te zijn. Na 1969 begint het spel van ontkenning , bedreigen en doelbewust treineren.

1945	Sicco Mansholt, "nooit meer honger". Als minister van Landbouw en de allereerste Eurocommissaris voor Landbouw gaf hij vorm aan het moderniserings- en schaalvergrotingsproces van de naoorlogse Europese voedselproductie. Bron: Mansholt Campus. Belangrijke persoonlijke noot: ik heb geen negatief oordeel over dit beleid, het latere niet bij durven sturen wel.
1969	Dr. ir. Chris Henkens, landbouwexpert en rijksambtenaar, kaart in een intern overleg het mestoverschot probleem aan (ik dacht dat dit 1968, deze datum zul je in mijn eerdere postings terugvinden). Bron: - blz. 17/40.
1970	Realisarie rapport 'De afvoer en eliminatie van mestoverschotten', vervaardigd door een interne ambtelijke adviescommissie van het ministerie van landbouw samen met collega-mestexpert L. de la Lande Cremer. Bron: NRC - Kop in het zand.
1971	Het CBS initiatieert publikaties over het mestoverschot. Daarvoor was echter toestemming vereist van de Commissie van Advies van het CBS. Aan die commissie werd een medewerker van het Landbouwschap toegevoegd, terwijl ook Landbouw een vinger in de pap had. Met als resultaat vertraging. Termeer haalt een CBS-medewerker aan: “Steeds hadden de ambtenaren van landbouw nieuwe bezwaren tegen de opzet van het onderzoek. Wanneer daaraan tegemoet was gekomen kwamen ze weer met andere bezwaren, en later weer met andere.” De eerste CBS-cijfers over het mestoverschot verschenen pas in 1982, elf jaar na de eerste initiatieven voor zo'n publikatie. Bron: NRC - CBS mocht cijfers over mest niet publiceren.
1972	Plaatste landbouwcommissaris Sicco Mansholt dit vraagstuk op de agenda van de Europese politiek. In een brandbrief aan de voorzitter van de Europese Unie bepleitte hij een radicale ecologische koerswijziging, nodig om de explosief groeiende wereldbevolking op een duurzame en rechtvaardige manier van voedsel te kunnen voorzien. Bron: Nieuwe Instituut (dank @Yaksa).
1975	Sicco Mansholt - "We zijn op het ogenblik in een zeer ernstige crisissituatie. Hoe zullen onze kinderen en onze kleinkinderen erover denken zoals wij op het ogenblik roofbouw plegen op allerlei terreinen in de natuur. [&] Het is helemaal niet zo moeilijk. We weten wel wat me moeten doen. [&] Het is alleen nu een vraagstuk: vinden we de mensen bereid om het te doen? En daar ben ik toch nog wel pessimistisch. Ik ben bang dat er heel harde lessen zullen komen, dat we ergens vast lopen. En dat het dan wel zou moeten, als het dan al niet te laat is." Bron: Nieuwe Instituut.
1984	Interim-wet beperking varkens- en pluimveehouderijen stopte de groei van de intensieve veehouderij. Bron: Animal Freedom.
1984	Start van de Europese melkregulering wegens een grote boter- en melkberg. Bron: Wikipedia.
1987	Uitbreiding van de regelgeving op basis van besluiten in het kader van de "Wet bodembescherming" en de "Meststoffenwet". Bron: Animal Freedom. Deze tekst is een bewerking van de toelichting van het CBS bij cijfers onder de titel: Mestproductie, mesttransport en mestgebruik in Nederland, 1994 t/m 1999. (C) Centraal Bureau voor de Statistiek.
1998	Start van het MINAS-systeem door de Nederlandse overheid om mineralenverliezen op boerenbedrijven te beperken veroorzaakt door de overproductie. Bron: Compendium voor de Leefomgeving.
2000	Aanscherping van de wettelijke verliesnormen voor stikstof en fosfaat in de landbouw.2003: Het Europees Hof van Justitie oordeelt dat MINAS in strijd is met de Europese Nitraatrichtlijn omdat de boeren te grote overschotten mochten wegzetten. Bron: RIVM.
2006	Naar aanleiding van de uitspraak van het Europese Hof van Justitie in oktober 2003 inzake onvoldoende Nederlandse implementatie van de Nitraatrichtlijn c.q. uitvoering van het MINAS-systeem, is nieuw mestbeleid ontwikkeld om tijdig de nationale en Europese milieudoelen te kunnen bereiken. Bron: CBS.
2006	Nieuw mestbeleid treedt in werking getreden met een stelsel van gebruiksnormen voor stikstof en fosfaat ter vervanging van MINAS. Bron: CBS.
2015	Eind van de Europese melkregulering. Sinds 2007 werd dit al besproken en zie je een toename in melkvee. Bron: Wikipedia.

[toolkist]

Caayn schreef op woensdag 5 augustus 2026 @ 22:58:
[...]
Eens.


[...]

De politie staat erbij en kijkt ernaar...

[...]

Die zijn weer druk bezig met het filmen van afgeplakte kentekens zodat ze weer kunnen vertellen hoe ze het geprobeerd hebben maar niet kunnen beboeten.

[Delerium]

Een half jaar geleden was het een idee om de XR-demonstratie met blauwe verf waterkanonnen nat te maken zodat demonstranten na een tijdje alsnog makkelijk opgepakt konden worden. Het lijkt mij dat het met een paintball-geweer een trekker markeren erg makkelijk is zodat je ook op je gemak de trekker kan traceren (en in beslag nemen).

Dat de politie/politiek er niet in slaagt is pure onwil en willekeur.

[Cyberpope]

Wozmro schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 19:17:
[...]

Dat bewijst jammergenoeg ook dat decennia lang rationele argumenten aanbrengen niet werkt.

Ofwel moet er een andere invalshoek geprobeerd worden ofwel is het wachten op een zodanig grote ramp dat er niet meer anders kan. (en dan nog zal er shoot the messenger zijn).

Dat in elk geval, de mensen is geen rationeel wezen. Dit is op individueel niveau (roken) en dus ook collectief. Toch hebben zetten we als mens en als mensheid vaak de grootste stappen als we rationeel handelen. Dus moeten we daar wel naar streven

Maar ja, je hebt wel gelijk. Waarschijnlijk hebben we een hele dikke gebeurtenis nodig om wakker te worden. Dat zonde is want net zoals bij roken, de feiten liggen al op tafel. Als je COPD krijg, tja. Dat heeft stoppen met roken een stuk minder nut. Dat heeft niets met "rechtvaardigheid" te maken maar alles met oorzaak en gevolg. Daarmee ontken ik het menselijk aspect of het menselijk leed niet. Maar alles is wel relatief. En in de grote wereld is dat je geen boer kunt worden relatief klein leed, hoe lullig ook. Dat leed is niet groter dan de voor de mensen die hun werk kwijt raken door AI.

Delerium schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 20:24:
Dat de politie/politiek er niet in slaagt is pure onwil en willekeur.

Willekeur mag je er wel vanaf laten, want dat is het niet. Het is alleen onwil.

Hoewel natuurlijk het plan van het blauwe water ook niet is doorgegaan....

[ Voor 12% gewijzigd door Cyberpope op 06-08-2026 20:29 ]

[MneoreJ]

kdekker schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 19:13:
Wat ik uit directe omgeving weet is dat een fruitkweker nauwelijks rondkomt.

Wel, om te beginnen, peren schijten niet, en zijn daarmee al minder problematisch.

Ik denk dat ik voortaan bij elk ontkracht tegenargument gewoon "Minder. Koeien. Nu." ga posten. Net zolang tot we er echt minder hebben. Als de boeren met snedige slogans aankomen kan ik het toch zeker ook.

En de hele sector als een soort misdadigers behandelt (die indruk kreeg ik).

Het kunnen verschuilen achter termen als "de hele sector" is ook iets waar men dankbaar gebruik van maakt.

Nee, een fruitteler is geen veehouder is geen circulaire boer die ieder weekend een mudje aardappelen lokaal verkoopt. Maar ze laten zich wel graag allemaal "boer" noemen, en bankieren op het romantische beeld van de noeste arbeider die ons van ons dagelijks eten voorziet. In plaats van de ondernemer die zich door het grote geld klem heeft laten zetten om een volstrekt onhoudbare business op te zetten waar de aandeelhouders van grotere bedrijven de lusten van hebben, en alle anderen (inclusief die ondernemer zelf) de lasten.

Een individuele agrarische ondernemer (laten we ze bij de naam noemen) is zelden een misdadiger van het kaliber Opsporing Verzocht. Maar wat de sector als geheel met ons land doet, dat mag je zonder veel overdrijving wel misdadig noemen. Inclusief het met voeten treden van wettelijke normen alsof de neus bloedt, door de politiek vakkundig te bespelen om de andere kant op te kijken. In het kader "mag niet, maar schijnt zomaar te kunnen".

Je kunt én sympathie hebben voor de situatie voor de boer als persoon én vinden dat wat diezelfde boer doet maatschappelijk domweg niet te dragen is en op moet houden. Dat gaat natuurlijk wel onvermijdelijk voor wrijving zorgen, maar dat kan niet anders. We kunnen niet allemaal door dezelfde deur in dezen.

[Bundin]

DropjesLover schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 10:15:
[...]

Je zou bijna wensen dat er een lading XR demonstranten zich voor de tractoren aan de weg lijmt.

Ja, levert mooie tv op: of de trekkers even een metertje kunnen schuiven zodat de ME de milieufanatici een busje in kunnen smijten.

[inhico]

MneoreJ schreef op donderdag 6 augustus 2026 @ 20:32:
Een individuele agrarische ondernemer (laten we ze bij de naam noemen) is zelden een misdadiger van het kaliber Opsporing Verzocht.

Dat is wel zo, en ook een fatsoenlijk uitgangspunt. Maar tegelijkertijd is er héél veel mis;

- mestfraude (eufemistisch overbenutting genoemd): Vooral in Brabant en Limburg een serieus probleem. Oplossen hiervan zou een dermate reductie geven dat in die regio veel van de waterkwaliteitsproblemen mbt nutriënten zouden worden opgelost. Deze mestfraude is zware criminaliteit.

- illegaal dempen van sloten, illegaal kappen van bomen en bosjes

- gebruik van niet (meer) toegelaten bestrijdingsmiddelen

- het niet houden aan voorschriften mbt uitrijden mest

edit:
- illegaal dierenleed

En dan heb ik het nog niet over de protestacties, met o.a. moedwillige vernielingen.

Nee, niet iedere agrariër bezondigt zich hieraan. Maar het is een dermate wijd verbreid issue, dat je ook niet kan zeggen dat een kleine groep het voor de rest (die overigens ook geen erg grote groep is) verpest. Het zelfreinigend vermogen is beperkt.

[hansvk]

Ik denk dat de plannen van het kabinet realistisch zijn. Wat ik om me heen hoor en zie zijn veel veehouders het er ook wel (in grote lijnen) mee eens. Ik hoop daarom dat bij toekomstige boerenprotesten er zero tolerance wordt gehateerd als men de wet overtreedt.

[emeralda]

Er gaan iedere dag ondernemers failliet. Waarom het bij een boer een drama is en bij een snackbar of kapperszaak niet is een grote vraag.

Ga een paar maanden uithuilen en daarna wat anders doen. Nederland is een rijk land er zijn kansen genoeg.

[TWKterry]

Er zijn altijd al beroepen geweest die in meer of mindere mate overbodig zijn geworden.
De kolenboer kent niemand meer (was dit ook een boer ), mijnwerkers hebben we ook niet meer, tankstation medewerker is ook een aflopende zaak door alle zelfbediening danwel electrische autos. Garages zullen straks met allemaal electrische autos (toekomst muziek voorlopig) ook een heel ander personeel hebben dan een automonteur oude stijl. Supermarkt medewerkers die worden vervangen door de zelfscanners.

Voor boeren is hetzelfde aan de hand en zullen er wat minder moeten komen door uiteenlopende redenen. Niet echt een reden om half Nederland te ontregelen met allerlei protesten wat mij betreft. Tijdig de bui aan zien komen en een schuilplaats opzoeken.
Er zijn Zeeuwse boeren die wijn zijn gaan maken (met succes), quinoa schijnt een toekomst product te zijn, denk in kansen en kijk vooruit.

[hansvk]

En dan zijn er nog de nodige stoppersregelingen (geweest) voor veehouders.

[Wozmro]

Er zijn al wat dierenkwekerijen zo goed als verdwenen in de geschiedenis.

Paarden, ossen, nertsen, vossen, (post)duiven,...

Er werden vroeger zelfs miljoenen bloedzuigers gekweekt voor medische toepassingen.

Ooit komt er een dag waarop toekomstige generaties ook een beetje meewarig zullen terugkijken naar het massaal kweken van koeien, varkens, kippen om ze op te vreten. Zie wat die middeleeuwers toen allemaal deden...

[ Voor 3% gewijzigd door Wozmro op 07-08-2026 18:24 ]