teacup schreef op vrijdag 7 augustus 2026 @ 23:15:
Zie
persbericht NL MOD en het
persbericht van Intelic
Intelic heeft al wat meer samenwerking met Oekraïne gehad:
[...]
De interoperability software foundation (ja... een mond vol) is echter geen luchtfietsen, het is al battle tested door Oekraïense krijgsmachtonderdelen.
[...]
Intelic heeft twee pijlers voor genoemde foundation ontwikkeld:
- NEXUS, een command-and-control software platform voor drones
- Intelic BASE, a Europeese catalogus van onbemande technologieën
Nu is dat Intelic BASE geinspireerd door het Oekraïense
Brave1 Market. Niet alle credits daarvoor gaan naar Intelic.
Van de twee pijlers zou ik NEXUS als de drijvende kracht aanwijzen en is Intelic BASE faciliterend en ondersteunend aan NEXUS. Marc Derksen, co-founder and Chief Product Officer at Intelic over NEXUS:
[...]
NEXUS lijkt mij in mijn woorden een framework dat via steeds dezelfde interface en controls mensen uiteenlopende drones kan laten besturen. Dit is natuurlijk belangrijk om training en ervaringsopbouw te harmoniseren.
NEXUS is nog volop in ontwikkeling, vooral op het vlak van het interfacen naar haar omgeving:
[...]
Ik zie door het werken voor systeemintegratoren (waar je alle mogelijke devices aan elkaar knoopt en samen laat werken) dat NEXUS een vendor agnostic management system voor drones wordt zoals dat voor andere devices bestaan.
Dit is nodig als je de bewakingscamera's, toegangscontrole (badgen en mag iemand wel of niet binnen),... of een andere categorie van IOT-devices niet van 1 vendor koopt en je wilt meerdere vendors tegelijkertijd kunnen gebruiken. Nu worden drones van alle merken, vendors, leveranciers,... aan een Drone Management System geknoopt.
Ik ga dit voortaan DMS noemen zoals
VMS bestaat. Het is eigenlijk niet veel meer dan een expansion pack voor een VMS die livebeelden aan de operatoren toont, PTZ-camera's (Pan Tilt Zoom) met eventuele bijkomende functies zoals ruitenwisser bedient, voor de opnames zorgt en bijkomende functionaliteit zoals Video Content Analyse (dat tegenwoordig als AI verkocht wordt) doet.
De camera's hebben tegenwoordig vleugels, motorisatie, payload/bewapening,,... en verbindingen over
WAN-afstanden erbij gekregen. Een drone is technisch gezien een evolved camera zoals men vroeger motorisatie aan een fiets toevoegde en de fietsenbouwers gingen auto's bouwen.
De nieuwe dingen dat je aan een VMS toevoegt om een DMS te maken:
- Dronebedieningsprotocollen kunnen naast de PTZ-protocollen erbij. Voor unsupported/custom functies bestaat een oude truc van het analoge camera tijdperk. Met get/set present nummer zoveel geeft je het commando om de OSD te tonen, een keuze accepteren, esc/back commando geven, een ruitenwisser of andere accessoires aan te sturen. Je kan een granaatdropper, bomluik, FPV-drone drop, unguided rocket launch,... achter een preset nummer zetten. Op deze manier kan je nieuwe functionaliteit toevoegen zonder te wachten op officiële ondersteuning.
- Dronecontrollers en dronebedieningspanelen kunnen naast de camerajoysticks en camerabedieningspanelen erbij. Vrij te kiezen keybinds is nodig zodat de drone-operatoren hun dronecontroller naar eigen smaak/voorkeuren kunnen instellen. En niet vergeten een bepaalde knop (zowel een fysieke als een softwarematige) aan preset nummer zoveel koppelen om bijkomende functionaliteit te activeren.
- Protocollen voor het ontvangst van metadata dat in de OSD getoond wordt. Als er geen support is, dan zet je de metadata in de OSD dat in het beeld zichtbaar is zoals de batterijstatus, hoogte, snelheid, kompas, dronenaam, serienummer, crosshair, signaalsterkte, lijntjes die de horizon moet voorstellen,... dat je in de dronebeelden ziet.
- Eventueel wat meer video codecs en streaming protocols erbij.
Aan de drone-kant kan de DMS-ondersteuning in de drones gestoken worden of in een stuk hardware zoals wat een encoder voor een analoge camera was of in software op een computer.
Weten we het nog? DELTA is die situational awareness web software die Oekraïne uiteindelijk maar in een jaar of vijf na 2017 zelf is gaan bouwen (
wiki), want ze had het nodig.
wat we nu zien gebeuren is de feedbackloop naar de EU:
[...]
Als je in een Oekraïense commandopost/bunker binnenloopt, dan ziet de Delta ter plaatse eruit als een combinatie van Discord, Google Maps en Notes. Je hebt iets nodig voor snelle realtime (voice )comms, chatten, plaatjes, beelden,... delen zoals hoe de gamers het doen. Je gaat ergens de vijanden en friendlies op de kaart moeten aanduiden. Je gaat ergens notities maken, veel gebruikte recepten, how-to's,... opslaan.
Voor het bedrijfsleven bestaat Teams met Sharepoint en andere MS-software geïntegreerd. Voor oorlog bestaat Delta. Wat de Oekraïners nu doen, is de nieuwe workflow voor militairen in het post-COVID tijdperk aan het uitwerken. De oude jaren 80/90 gewoontes of generatie fax kunnen niet meer. De krijgsmachten moeten ook mee met generatie Zoom, Discord, Teams, Twitch,...
Het kan ongemakkelijk voelen als alles via het Internet (en de cloud) moet en is het Internet op het platteland snel genoeg voor oorlog? In Oekraïne moeten ze overal zomaar tientallen 1080p live streams tegelijkertijd kunnen binnentrekken om de schermen in een commandopost te vullen. Gigabit fiber kost in Oekraïne 10 dollar per maand en telco's bieden tot 100 uren stroomuitvalbestendigheid (aan de telco kant). Generator aanslingeren en je hebt nog dagenlang Gigabit Internetaansluiting tijdens een stroomuitval.
Wel of geen toegang tot Starlink laat zien hoe afhankelijk van het Internet de legers in de oorlog in Oekraïne zijn. Het gevolg is dat iedereen over een eigen soevereine Starlink equivalent moet beschikken.
[...]
[...]
Als werktuigbouwer ben ik bij het bedrijf waar ik werk betrokken bij de standaardisatie en het modulariseren van producten. Dit is een heel taai, lange adem en zeker ook een politiek proces. Standaardiseren heeft vooral te maken met keuzes. Wat is levensvatbaar, wat heeft strategische vooruitzichten.
Het eerste wat ik begon te roepen bij de drone ontwikkelingen was dat meer in de richting van een gemeenschappelijk platform moest worden gedacht. Het gaat hierbij niet zozeer over de keuzes van gestandaardiseerde oplossingen. Het gaat echter meer om het standaardiseren van de communicatielagen en interfaces tussen deze oplossingen. Zodra die standaarden zijn bepaald gaat dat namelijk een harmonisatie op gang brengen in het oplossingen aanbod (propellers, bodies, energy packs, clamp mechanismes). Maar dit is een mechanische/mechatronische analogie. Het IT equivalent leefde niet in mijn hoofd.
Ik kan een voorbeeld geven van protocollen om PTZ (Pan is naar links of rechts draaien, Tilt is naar boven of beneden, Zoom) instructies aan een camera te geven.
Voor het bedienen van drones zijn er ook protocollen dat een drone vendor gebruikt en je wilt niet oneindig veel verschillende protocollen hebben. De grote of beroemde drone vendors hebben protocollen uitgewerkt en in de praktijk getest.
Aan de lijst van dronebesturingsprotocollen kan ik al Wild Hornets, Fire Point,... toevoegen en de makers van NEXUS kunnen ook hun eigen protocol verzinnen.
De protocollen kan je volgens het bereik/prijscategorie categoriseren:
- Korte bereik is voor de 500 dollar drone gemaakt en deze drones kunnen tegenwoordig al een logistieke voertuig 110km ver raken.
- Middle strike is voor de 5000 dollar drones die 200km ver gaan en we weten niet tot hoe ver dit uitgebreid wordt. Halverwege moskou? Tot voorbij moskou?
- Groot bereik begint met 50k dollar drone naar moskou sturen en gaat nu al tot achter de Oeralgebergte. Dit jaar gaan ze 4000 km bereik halen. Volgend jaar beginnen ze met de uitbreiding naar 5000 km bereik en ze gaan up to 10000km bereik. Het eindigt waarschijnlijk in de Beringstraat. Waar de drones een U-turn moeten maken of in de zee neerstorten voordat het overlast in Alaska veroorzaakt.
Van simplistische protocollen die weinig rekening met latency houden en weinig geavanceerde features bedienen (en de IT-studenten kunnen de code als schoolopdracht kloppen) tot uitgebreide protocollen waar je alles kan aansturen en duizenden kilometers diep in rusland kan je de AI-modussen selecteren, 1 van de FPV-drones onder de vleugels activeren, unguided raketten onder de vleugels activeren, alle uitrusting op een zeedrone kan bedienen,... De meest uitgebreide protocollen zijn voor het bedienen van onbemande straaljagers, bommenwerpers, marineschepen, drone carriers,...
Hoe ga je protocollen op elkaar stapelen? Er is een hoofdverbinding en start je bijkomende verbindingen voor bv elke drone dat vanuit een drone carrier opstijgt. Of een turret op een gronddrone, zeedrone,... bedienen.
In de camerawereld bestaat al het probleem van een fysieke camera bestaat eigenlijk uit 4 camera's en je kan nog een camera in een gat steken voor de vijfde camera. Hoe ga je 5 camera's in 1 in de software voorstellen?
Ook Olena kijkt naar die drone uitdaging:
[...]
NEXUS kan een rol spelen in het terugbrengen van die variatie:
[...]
Om drones voor NEXUS te kwalificeren gaan die door een soort van accreditatieproces heen:
[...]
Dat is normaal in de industrie dat in de vroege dagen een wildgroei van variatie is. De makers van een DMS integreert verschillende drone vendors en je kan ergens een lijst vinden waarin staat welke typenummers van welke drone vendor met welke firmwareversie en welke DMS softwareversie getest en goed bevonden zijn. Elke drone vendor wilt dat hun producten in de lijst geraken.
En hier komt de tweede pilaar in het verhaal, Intelic BASE:
[...]
[...]
Om Intelic BASE als een marktplaats te omschrijven zou het tekort doen. Het is meer een portfolio systeem dat kan dienen als een showcase voor wat er beschikbaar is, als hardware die al met de NEXUS software is geïntegreerd.
Nu heeft ook de marktharmonisatie van NEXUS haar beperkingen verwacht ik. Dat maakt mij alleen er niet minder opgetogen over. NEXUS zal drones kwalificeren en bij gebruik adresseren als integrale producten waar de functionaliteiten van de drone via de dronebesturing worden aangesproken. De drone komt hierbij verwacht ik in een soort van aansturingsbibliotheek terecht en zal worden gepubliceerd op Intelic BASE.
Direct zal NEXUS de harmonisatie van drone hardware niet dicteren. Indirect is dit verwacht ik wel het geval. Als karakteristieken van bestaande oplossingen in reeds in NEXUS opgenomen drones worden gerecombineerd in een nieuwe drone variant dan zal dit die accreditatie van die nieuwe drone voor NEXUS versnellen.
Indirect veroorzaakt dit markt alignment. Oplossingen die al in NEXUS drones zijn gebruikt worden immers aantrekkelijker. Want dan kom je met je drone makkelijker binnenboord in een systeem waar iedereen die er al in is opgeleid zo met je drone wegvliegt.
Van een kant kan NEXUS dus gelijkschakeling van industrie enorm gaan helpen. Het wordt ook een meritocratie voor mechatronica en elektronica hardware. Binnen NEXUS wordt alles uiteindelijk aanstuurbaar, maar verschillen in effectiviteit tussen dronetypes blijft. Dit zal de hardwareontwikkeling kunnen laten convergeren. Mijn hoop is, want zelfs met NEXUS ontstaan hardware platforms niet vanzelf, is dat het ook de platformgerichte ontwikkeling van drone hardware kan stimuleren en de daaruit volgende modulariteit van hardware componenten.
Maar voor deze ontwikkeling kan ik het belang niet genoeg benadrukken. Credits voor Intelic en de ontwikkeling waar het bedrijf deel van uitmaakt.
De drone vendors passen aan de DMS aan met het aanbieden van compatibiliteit. Ik heb de oude truc voor de nieuwe unsupported functionaliteiten erdoor trekken uitgelegd.
Wanneer de oude truc teveel gebruikt wordt, dan komt er native/officiële support in een grote update en de drone vendors kunnen aan hun kant de nodige aanpassingen doen. De DMS-vendor heeft een excuus voor het ophogen van de versienummer en verkopen van cursussen (en jaarlijkse hercertificering) nodig. De andere drone vendors zien de industrietrends in de software updates en kunnen meedoen.
Ik denk niet dat de DMS een limiterende factor voor innovatie is
(Zoals met alles op voorwaarde dat het door technici, IT'ers, ingenieurs,... bedacht en gemaakt is, want managers, politici,... kunnen alles op voorhand al kapot maken.). Je kan altijd extra functies toevoegen en direct werkend krijgen via de oude truc en keybinds. De workaround voor als 1 van de beide kanten werken niet mee, moet altijd beschikbaar door de oude truc universeel te maken.