Wapens en wapensystemen

[DaniëlWW2]

Ligt eraan wat ze nu gaan doen. Als ze niet leveren, dan gaat er gevraagd worden om terugbetaling. Gebeurd dat niet, tja voor nu gaan we er weinig aan doen. Maar reken er maar op dat landen dan nog huiveriger worden om wapens te kopen uit de VS.

[Arjantje72]

Juup schreef op vrijdag 27 maart 2026 @ 20:22:
https://www.washingtonpos...-ukraine-missile-defense/

[...]

Ehh... als in... we stelen gewoon $750 mln van Europa?

Meteen geld terug vragen, ben benieuwd naar de reactie.

[Milo85]

https://www.swissinfo.ch/...r-defence-system/91163617

Ook wel een interessant artikel hierover hoe er met geld wordt gejojo'd door de US.

[DropjesLover]

unclero schreef op maandag 30 maart 2026 @ 12:00:
[...]


Uit de Tweede Wereldoorlog weten we dat er toch aardig wat gaatjes nodig zijn voor een vliegtuig niet meer in staat is om op eigen kracht te kunnen landen.

Dat gaat om gaatjes in vleugels en romp inderdaad. Dat zijn dan ook de grootste delen die anti-aircraft cannons zien.
Maar gaatjes in de motor(en) of hydraulisch systeem door een raket die zeer vlakbij ontploft zijn ook nog steeds bijzonder vervelend.
Eigenlijk is de PrSM raket een soort BUK, maar dan voor gronddoelen?

[rapture]

DropjesLover schreef op maandag 30 maart 2026 @ 13:53:
[...]

Dat gaat om gaatjes in vleugels en romp inderdaad. Dat zijn dan ook de grootste delen die anti-aircraft cannons zien.
Maar gaatjes in de motor(en) of hydraulisch systeem door een raket die zeer vlakbij ontploft zijn ook nog steeds bijzonder vervelend.
Eigenlijk is de PrSM raket een soort BUK, maar dan voor gronddoelen?

PrSM is een slanke opvolger van ATACMS zodat ze 2 ipv 1 raket in een pod voor de HIMARS kunnen steken. Het PrSM bereik hadden ze net onder 500km verdraglimiet gehouden en kan nu verder uitgebreid worden. ATACMS gaat tot 300km ver.

Als je 2 ipv 1 raket in een pod wilt steken en je voert het bereik op, dan moet de payload/warhead kleiner/lichter gemaakt worden. Van bijna 250 kg naar minder dan 100 kg.

Block 1: 950 M74 bomblets
Block 1A: 300 M74 bomblets or 470 lb (213 kg) WDU-18/B HE blast/fragmentation unitary warhead or 545 lb (247 kg) WDU-40/B HE blast penetration
Wikipedia: ATACMS

Warhead weight 200 lb (91 kg)
Wikipedia: Precision Strike Missile

[DropjesLover]

rapture schreef op maandag 30 maart 2026 @ 14:29:
[...]

PrSM is een slanke opvolger voor ATACMS zodat ze 2 ipv 1 raket in een pod voor de HIMARS kunnen steken. Het bereik hadden ze net onder 500km verdraglimiet gehouden en kan nu verder uitgebreid worden. ATACMS gaat tot 300km ver.

Als je 2 ipv 1 raket in een pod wilt steken en je voert het bereik op, dan moet de payload/warhead kleiner/lichter gemaakt worden. Van bijna 250 kg naar minder dan 100 kg.

[...]


[...]

Het gaat om een (test) raket die in Iran gebruikt is. Lijkt me niet dat die van een HIMARS gelanceerd is.
Al zou het wel net kunnen, Quatar en Dubai zijn ~300km van Lamerd (waar de raketten ingeslagen zijn), overkant Persische Golf.

[rapture]

DropjesLover schreef op maandag 30 maart 2026 @ 14:38:
[...]

Het gaat om een (test) raket die in Iran gebruikt is. Lijkt me niet dat die van een HIMARS gelanceerd is.
Al zou het wel net kunnen, Quatar en Dubai zijn ~300km van Lamerd (waar de raketten ingeslagen zijn), overkant Persische Golf.

PrSM is gemaakt voor de pod met raketten dat in een M270 of een HIMARS past.


Wikipedia: Precision Strike Missile

Er zijn plannen om het later voor de Mark 41 vertical launching system (in de marineschepen) aan te passen.


CENTCOM deelt in een fotomontage van "First 24 hours of Operation Epic Fury" een foto van een HIMARS die een PrSM lanceert.


https://www.twz.com/land/...bat-debut-in-iran-strikes

Doha - Lamerd afstand is 280km in vogelvlucht en vanuit Dubai is het 315km. Met 499km bereik kan een HIMARS 200km achter Doha staan en een PrSM naar Lamerd lanceren.

[YakuzA]

Ik had niet eerder de kleine Shahed interceptors in actie gezien:

A Ukrainian P1-Sun interceptor drone caught up with and destroyed a Russian Shahed drone.

— WarTranslated (Dmitri) (@wartranslated.bsky.social) 30 maart 2026

Doorklikken voor het filmpje.

[ Voor 9% gewijzigd door YakuzA op 30-03-2026 22:59 ]

[M411007]

Creatief benamen van Ukraiense interceptor drones:

[M411007]

Airbus heeft binnen 9 maanden een target drone omgebouwd tot AI-bestuurde interceptor bewapend met lichtgewicht anti-air raketten. Doel is om drones zoals Shaheds neer te halen.
De jet kant 550 km/h vliegen en heeft een bereik van 110 km.
Verwacht wordt dat de jet 8 Frankenburg raketten kan meenemen.

Tijdens de testvlucht is succesvol een doel geidentificeerd en is een raket gelanceerd.
https://www.airbus.com/en...-bird-of-prey-interceptor

[mr thee]

Tegenslag voor de Fransen, de UEA stapt uit het F5 programma omdat ze geen toegang kregen tot info in de richting van optronics, (Geen idee wat dat is ) men mag nu alles zelf gaan betalen. (dat was/werd dacht ik ook lastig ??)

https://defence24.com/geo...lone-after-uae-withdrawal

[F_J_K]

mr thee schreef op zaterdag 4 april 2026 @ 16:55:
info in de richting van optronics, (Geen idee wat dat is

Electronica mbt. optische apparatuur. Bijvoorbeeld infrarood en optische sensoren.

edit:
Wikipedia: Optronique secteur frontal

[ Voor 20% gewijzigd door F_J_K op 04-04-2026 16:59 ]

[XanderDrake]

M411007 schreef op dinsdag 31 maart 2026 @ 01:28:
Airbus heeft binnen 9 maanden een target drone omgebouwd tot AI-bestuurde interceptor bewapend met lichtgewicht anti-air raketten. Doel is om drones zoals Shaheds neer te halen.
De jet kant 550 km/h vliegen en heeft een bereik van 110 km.
Verwacht wordt dat de jet 8 Frankenburg raketten kan meenemen.

Tijdens de testvlucht is succesvol een doel geidentificeerd en is een raket gelanceerd.
https://www.airbus.com/en...-bird-of-prey-interceptor

Dit apparaat is wel effe de shizzle.

Ook die Frankenburg raketten zijn mooi spul. Simpel, erg licht (lightest guided missiles to date) en waarschijnlijk goedkoop. Een locatie zou 100 raketten per dag moeten kunnen produceren, met twee sites binnen Europa al online. Mooi nog op tijd voor de Oekraïne oorlog en allicht de Straat van Hormuz?

[rapture]

mr thee schreef op zaterdag 4 april 2026 @ 16:55:
Tegenslag voor de Fransen, de UEA stapt uit het F5 programma omdat ze geen toegang kregen tot info in de richting van optronics, (Geen idee wat dat is ) men mag nu alles zelf gaan betalen. (dat was/werd dacht ik ook lastig ??)

https://defence24.com/geo...lone-after-uae-withdrawal

Dat is op basis van visuele en infrarood informatie kan je met passieve sensoren hetzelfde doen als een radar die de positie van een straaljager weggeeft.

Als je weet dat de snelheidslimiet van een straaljager niet door de aandrijving bepaalt is, wel door het besparen op hoogwaardige materialen zoals wat je voor de canopy/koepel gebruikt. Hoe sneller een straaljager vliegt, hoe heter het aan de buitenkant wordt. Hoe hoogwaardiger de materialen moeten zijn om te voorkomen dat het smelt. Met F-35 mag je niet te snel vliegen wegens het gebruik van materialen die bij hogere snelheden gaan smelten.

Op deze manier kunnen stealthvliegtuigen en missiles voor passieve sensoren zichtbaar worden. De Fransen gaan niet informatie delen over hoe ze target lock op een F-35 of F-22 kunnen krijgen. Ze kunnen ook op een andere manier op stealthvliegtuigen locken, locken op de radar (en andere) emissies ipv het vliegtuig.

[M411007]

https://militarnyi.com/en...ss-to-rafale-electronics/
Frankrijk wil ook niet de broncode van de electronische systemen van de Rafale delen met India.
Mogelijk gaat hierdoor de verkoop van 114 Rafales niet door.

Rusland biedt wel aan de broncode van de systemen van de SU-57 te delen.

India wil graag de broncode in eigen beheer zodat ze zelf updates kunnen ontwikkelen.

[ Voor 25% gewijzigd door M411007 op 05-04-2026 00:06 ]

[MikeyMan]

mr thee schreef op zaterdag 4 april 2026 @ 16:55:
Tegenslag voor de Fransen, de UEA stapt uit het F5 programma omdat ze geen toegang kregen tot info in de richting van optronics, (Geen idee wat dat is ) men mag nu alles zelf gaan betalen. (dat was/werd dacht ik ook lastig ??)

https://defence24.com/geo...lone-after-uae-withdrawal

UAE zou 3.5 van de 5 miljard betalen lees ik...

Overigens wel een interessante aflevering van B&dW van gisteren. Een Nederlands/Bulgaarse dame die werkt als commandant van een luchtverdedigings unit bij pokrovsk.

https://open.spotify.com/...NdGfSjCQlCUhh5Usrg&t=1026

[Brilsmurfffje]

Interessant of we de Embrear Super Tucana nog in actie gaan zien in de golf regio. Een interessant platform om tegen lage kosten drones uit de lucht te schieten. Zeker als je buiten het bereik van de Iraanse AA vliegt.
https://www.aerotime.aero...-tucano-ai-counter-drone/

[Trishul]

M411007 schreef op zondag 5 april 2026 @ 00:03:
https://militarnyi.com/en...ss-to-rafale-electronics/
Frankrijk wil ook niet de broncode van de electronische systemen van de Rafale delen met India.
Mogelijk gaat hierdoor de verkoop van 114 Rafales niet door.

Rusland biedt wel aan de broncode van de systemen van de SU-57 te delen.

India wil graag de broncode in eigen beheer zodat ze zelf updates kunnen ontwikkelen.

Ik verwacht dat er uiteindelijk dan toch een SU-57MKI komt, een ware opvolger voor de huidige SU-30MKI.
Ik betwijfel ook of de Rafale wel alle wapens gaat kunnen integreren, tot aan Brahmos aan toe.
De SU-30MKI is een combinatie van Russische, Israëlische en Indiase technologie. Ik verwacht dan een SU-57MKI gebouwd in India met Israëlische EW avionics en wellicht extra stealth saus en Indiase wapens en GaN-AESA radar.

[Yakolev]

Trishul schreef op zondag 5 april 2026 @ 11:36:
[...]


Ik verwacht dat er uiteindelijk dan toch een SU-57MKI komt, een ware opvolger voor de huidige SU-30MKI.
Ik betwijfel ook of de Rafale wel alle wapens gaat kunnen integreren, tot aan Brahmos aan toe.
De SU-30MKI is een combinatie van Russische, Israëlische en Indiase technologie. Ik verwacht dan een SU-57MKI gebouwd in India met Israëlische EW avionics en wellicht extra stealth saus en Indiase wapens en GaN-AESA radar.

De Indiase Luchtmacht (en ook marine) heeft een hele dringende behoefte aan nieuwe vliegtuigen, de Rafale vliegtuigen zijn zsm nodig.

Met de Russen over alles onderhandelen + productielijnen opzetten gaat meer tijd kosten dan er nog leven zit in de MiG-21 Mirage / Jaguar / MiG-29 jagers. Ik denk zeker weten dat de Su-57 een uitstekende fit zou zijn voor India, zeker nu de geruchten van de J-35 voor de PAF steeds concreter worden, maar de Rafales zijn echt nodig.

En voor de MiG-29K van de Marine is er behalve de Rafale geen enkele fatsoenlijke vervanging.

China Fast-Tracks J-35 Stealth Fighter Deliveries to Pakistan, Triggering South Asia’s First Fifth-Generation Airpower Race
https://defencesecurityas...generation-airpower-race/

[ Voor 15% gewijzigd door Yakolev op 05-04-2026 11:52 ]

[Trishul]

Yakolev schreef op zondag 5 april 2026 @ 11:43:
[...]


De Indiase Luchtmacht (en ook marine) heeft een hele dringende behoefte aan nieuwe vliegtuigen, de Rafale vliegtuigen zijn zsm nodig.

Met de Russen over alles onderhandelen + productielijnen opzetten gaat meer tijd kosten dan er nog leven zit in de MiG-21 Mirage / Jaguar / MiG-29 jagers. Ik denk zeker weten dat de Su-57 een uitstekende fit zou zijn voor India, zeker nu de geruchten van de J-35 voor de PAF steeds concreter worden, maar de Rafales zijn echt nodig.

En voor de MiG-29K van de Marine is er behalve de Rafale geen enkele fatsoenlijke vervanging.

China Fast-Tracks J-35 Stealth Fighter Deliveries to Pakistan, Triggering South Asia’s First Fifth-Generation Airpower Race
https://defencesecurityas...generation-airpower-race/

Die dringende behoefte is er zeker, maar India wil over alles volledige controle hebben zodat ze het optimaal kunnen integreren en niet belemmert kunnen worden bij inzet van materiaal. Ze hebben met dat laatste namelijk nare ervaringen met Amerikaanse en Britse wapens, vandaar dat die afvallen.

De J-35 naar Pakistan is even afwachten wanneer dat concreet gaat gebeuren, en hoe effectief dat toestel zal zijn. Een F-35 is namelijk ook niet onfeilbaar gebleken, zeker tegen meerlaagse detectie. Ik begrijp wel waarom PAF graag stealth Fighters wil hebben, want tijdens de laatste oorlog is gebleken dat ze enorm risico lopen in vijandelijk luchtruim. Die multilayer airdefense (S-400, Akaash, Spyder enz) en radars uitschakelen zou alleen met een echte stealth jet kunnen. Dat lukte niet met F-16, J-10 en JF-17.

De SU-30MKI wordt in de tussentijd ge-upgrade met o.a. nieuwe AESA radars als tussentijdse oplossing voor de volgende generatie. De productielijnen voor de SU-30MKI zijn er nog, die zouden ge-upgrade kunnen worden voor de SU-57MKI.
De Rafale-M is al besteld voor de Marine geloof ik. Als ze er niet uitkomen met de Fransen voor de Luchtmacht dan komt er gewoon de SU-57MKI.

[ Voor 6% gewijzigd door Trishul op 05-04-2026 13:30 ]

[Yakolev]

Trishul schreef op zondag 5 april 2026 @ 13:24:
[...]


Die dringende behoefte is er zeker, maar India wil over alles volledige controle hebben zodat ze het optimaal kunnen integreren en niet belemmert kunnen worden bij inzet van materiaal. Ze hebben met dat laatste namelijk nare ervaringen met Amerikaanse en Britse wapens, vandaar dat die afvallen.

De J-35 naar Pakistan is even afwachten wanneer dat concreet gaat gebeuren, en hoe effectief dat toestel zal zijn. Een F-35 is namelijk ook niet onfeilbaar gebleken, zeker tegen meerlaagse detectie. Ik begrijp wel waarom PAF graag stealth Fighters wil hebben, want tijdens de laatste oorlog is gebleken dat ze enorm risico lopen in vijandelijk luchtruim. Die multilayer airdefense (S-400, Akaash, Spyder enz) en radars uitschakelen zou alleen met een echte stealth jet kunnen. Dat lukte niet met F-16, J-10 en JF-17.

De SU-30MKI wordt in de tussentijd ge-upgrade met o.a. nieuwe AESA radars als tussentijdse oplossing voor de volgende generatie. De productielijnen voor de SU-30MKI zijn er nog, die zouden ge-upgrade kunnen worden voor de SU-57MKI.
De Rafale-M is al besteld voor de Marine geloof ik. Als ze er niet uitkomen met de Fransen voor de Luchtmacht dan komt er gewoon de SU-57MKI.

De productiehallen voor de Su-30MKI zullen denk ik juist niet beschikbaar zijn, de upgrade naar AESA radar gaat aardig wat tijd kosten. Ook weet ik niet of de Indiase overheid een eventuele assemblage / bouw van Su-57E/MKI door Hindustan Aeronautics Limited (HAL) gedaan willen hebben. De Tejas drama weegt zwaar op dat bedrijf.

Ik vermoed dat dit door hetzelfde bedrijf zal worden gedaan aan wie de AMCA wordt toegewezen, zodat zij ervaring kunnen opdoen met 5e generatie toestellen.

Ik denk wel echt dat India er goed aan doet om toch de Rafale aan te schaffen, mits natuurlijk de voorwaarden goed genoeg zijn. India zou de Chinese tactiek juist moeten proberen door de Su-57 in kleine hoeveelheden aan te schaffen, en de kennis die opgedaan wordt te steken in de eigen vliegtuigen.

Kijk de Su-27 / Su-35 naar de J-11/15/16

De J-35 naar Pakistan is even afwachten wanneer dat concreet gaat gebeuren, en hoe effectief dat toestel zal zijn. Een F-35 is namelijk ook niet onfeilbaar gebleken, zeker tegen meerlaagse detectie. Ik begrijp wel waarom PAF graag stealth Fighters wil hebben, want tijdens de laatste oorlog is gebleken dat ze enorm risico lopen in vijandelijk luchtruim. Die multilayer airdefense (S-400, Akaash, Spyder enz) en radars uitschakelen zou alleen met een echte stealth jet kunnen. Dat lukte niet met F-16, J-10 en JF-17.

De PLAAN gebruikt de J-35 op de Type-003 Fujian, dus ik heb wel het idee dat ze vertrouwen hebben in het toestel.
Een J-35 zal Pakistaan een gigantische voordeel geven bij offensieve acties van India. (welke vaker gebeuren dan andersom).

[ Voor 15% gewijzigd door Yakolev op 06-04-2026 15:00 ]

[Trishul]

Yakolev schreef op maandag 6 april 2026 @ 14:51:
[...]


De productiehallen voor de Su-30MKI zullen denk ik juist niet beschikbaar zijn, de upgrade naar AESA radar gaat aardig wat tijd kosten. Ook weet ik niet of de Indiase overheid een eventuele assemblage / bouw van Su-57E/MKI door Hindustan Aeronautics Limited (HAL) gedaan willen hebben. De Tejas drama weegt zwaar op dat bedrijf.

Ik vermoed dat dit door hetzelfde bedrijf zal worden gedaan aan wie de AMCA wordt toegewezen, zodat zij ervaring kunnen opdoen met 5e generatie toestellen.

Ik denk wel echt dat India er goed aan doet om toch de Rafale aan te schaffen, mits natuurlijk de voorwaarden goed genoeg zijn. India zou de Chinese tactiek juist moeten proberen door de Su-57 in kleine hoeveelheden aan te schaffen, en de kennis die opgedaan wordt te steken in de eigen vliegtuigen.

Kijk de Su-27 / Su-35 naar de J-11/15/16


[...]


De PLAAN gebruikt de J-35 op de Type-003 Fujian, dus ik heb wel het idee dat ze vertrouwen hebben in het toestel.
Een J-35 zal Pakistaan een gigantische voordeel geven bij offensieve acties van India. (welke vaker gebeuren dan andersom).

Rusland heeft al inspecties en analyses gedaan over de capaciteiten om de SU-57 te produceren in India: https://militarywatchmaga...ace-giant-su57-production
Ten tijde van die controle was volgens de Russen ongeveer 50% van de capaciteiten beschikbaar (o.a. de productielijnen voor de SU-30MKI) en HAL heeft natuurlijk iets van 220 SU-30MKI's geproduceerd dus dat zou wel goed moeten komen.

Bij lokale productie kost een SU-57MKI dan veel minder dan een Rafale F4, en ik denk niet dat die eerste onderdoet voor die laatste. Een SU-57MKI kan ook meer payload dragen (10 ton intern) en integreert makkelijker met bestaande wapens, ook belangrijk met het oog op de tientallen verschillende wapens.

Dan krijg je straks, net als nu, verschillende toestellen voor verschillende rollen:
- SU-30MKI --> SU-57MKI aka missile truck F15-EX style
- MIG-29K --> Rafale-M voor de aircraft carriers
- Rafale-F3 omnirole
- Tejas MK1a voor in het hoge Noorden
- AMCA pure stealth rol en na 2035 vervangen van de Rafale-F3 o.a.

Ik denk ook niet dat India een pure stealth fighter elders moet willen inkopen. Met voldoende budget allocatie kan dat intern (zie ook nucleair programma, kernonderzeërs, enz). T.o.v. de SU-30MKI en Tejas is er idd wel wat veranderd zoals je stelt, ze willen de productie ervan uitbesteden aan private sector (Tata Advanced Systems, Adani, Reliance, L&T enz). Ik vind dit wel interessant om te volgen, die transitie van public naar private sector. HAL zou ook nog gedwongen kunnen worden door de overheid om tech en capaciteit over te dragen naar private sector.

Een SU-57MKI lijkt me dan een ideale en snelle tussenoplossing, want voordat Dassault die 114 Rafale's gaat kunnen leveren ben je weer jaren verder (2030?) en die kunnen de SU-30MKI niet compleet vervangen. Wel geweldige toestellen natuurlijk met Thales Spectra enz.

[Yakolev]

@Trishul

Interessant, dat verandert de zaak als er inderdaad veel productiecapaciteit over is. Dan is het vooral een kwestie van snel een beslissing maken, want de huidige vloot is alles behalve toereikend genoeg met een steeds beter wordende PAF en natuurlijk ook de PLAAF / PLAN die ondertussen momenteel de Russen allang voorbij zijn als tweede strijd/luchtmacht van de wereld.

Ik werk ontzettend veel samen met Indiase bedrijven (die ook werk doen met de Indiase strijdkrachten) en ben altijd onder de indruk van de dingen die ze creeren (hard+software), maar zodra je de overheid / staatsbedrijven betrekt dan lijkt het alsof je voornamelijk stappen achteruit zet. Ik ben heel benieuwd wat de private sector kan betekenen hierin (mits natuurlijk de politiek genoeg steekpenningen krijgt om een beetje op te schieten).

[DaniëlWW2]

❗️🇫🇷French companies Turgis & Gaillard and Renault are developing a cruise missile called Chorus — a direct analogue of the 🇺🇦Ukrainian “Flamingo”.

According to Zone Militare, the missile will have a 500 kg warhead, a range of up to 3,000 km, and will cost around €100,000 per… pic.twitter.com/uXbRpfF2Ok

— 🪖MilitaryNewsUA🇺🇦 (@front_ukrainian) 12 april 2026

[Bvanham]

Tja waarom niet, als het werkt werkt het. we hadden ook de WWII spaags uit de ballenbak gehaald en die doen het ook prima in moderne oorlogsvoering. Goedkoop en effectief wat wil je nog meer.

[DaniëlWW2]

Bvanham schreef op maandag 13 april 2026 @ 08:42:
Tja waarom niet, als het werkt werkt het. we hadden ook de WWII spaags uit de ballenbak gehaald en die doen het ook prima in moderne oorlogsvoering. Goedkoop en effectief wat wil je nog meer.

Meer dat er een schroef hetzelfde zal zijn tussen de V-1, Flamingo en waar de Fransen mee aan de slag gaan.
Ze hebben wel een erg vergelijkbare vorm en methodiek van lancering. Overigens werkte de V-1 best belabberd omdat ze slecht in elkaar gezet waren en de slavenarbeiders bij Volkswagen er om een of andere reden, ook niet erg veel zin in hadden om goed werk af te leveren...

[Raymond]

Ik vind vooral die kleurstelling raar gekozen. Ik moest 3x kijken om te snappen dat die straalmotor er niet met ducttape opgeknutseld zit

[ocf81]

Ik kan het twitter plaatje niet inladen, maar ik ga er vanuit dat het om een vergelijkbare vorm als de Flamingo gaat.

Laat het niet vooral zien dat de Duitsers het basisrecept al goed in de smiezen hadden?

[rapture]

DaniëlWW2 schreef op maandag 13 april 2026 @ 07:42:
[X]

[Afbeelding]

[Afbeelding]

In de achterliggende bron nuanceren ze dat er geen grootschalige aankoop komt, want in de dronewereld veroudert alles snel.

Vanuit het Frans translated:

However, the MTO “Chorus” will apparently not be produced on a large scale. This is indeed what Patrick Pailloux, the General Delegate for Armament [DGA], suggested on February 26, during a hearing whose report has just been published by the Senate.

“For drones and remotely operated munitions, as part of the Chorus programme, conducted with Renault and Turgis Gaillard, we have the ambition to develop the equivalent of the Ukrainian Flamingo missile, carrying a load of 500 kg at a distance of 3 000 km, flying at 400 km/h for a significant unit price of 100 000 euros,” Mr. revealed. Pailloux. https://www.opex360.com/2...une-distance-de-3-000-km/

Developed by FirePoint, the Flamingo is a missile that, with a range of 3 000 km, is capable of carrying a military charge of 1 150 kg. Powered by an AI-25TL turbojet engine, it can fly at a cruising speed of 850/900 km/h, at a maximum altitude of 16 000 feet.

Also, the Flamingo's abilities are far superior to those that the Chorus will have to possess. At least if you rely on the description given by the DGA.

In any case, there is no question for the Ministry of the Armed Forces to produce the Chorus on a large scale. “We are not going to acquire large quantities of such equipment, which will quickly be obsolete. On the other hand, this work makes it possible to ensure that Renault, when the day comes, will be able to produce in quantity,” concluded Mr. Pailloux.

Het is een industriële oefening om te laten zien dat vliegtuig/drone-fabrikant en autofabrikant kunnen samenwerken om iets te ontwerpen en in massa-productie te zetten zoals hoe de autofabrikanten tijdens WOII tanks, fighter planes, bommenwerpers,... bouwden.

[teacup]

Volkskrant brengt dat het Nederlandse bedrijf Destinus met Rheinmetall een joint venture opstart om samen in Duitsland cruise missiles gaat bouwen. Rheinmetall ligt natuurlijk wel boven:

Rheinmetall krijgt 51 procent van de joint venture, die Rheinmetall Destinus Strike Systems gaat heten. Destinus krijgt de resterende 49 procent.

De raketten, van het type Ruta, worden in Oekraïne ingezet en zijn dus ‘battle-proven’, aldus Destinus. Rheinmetall biedt de ‘industriële schaal en kwalificatiemogelijkheden’ om de productie uit te breiden en ook nieuwe wapens te maken. De productie zal volgens een woordvoerder plaatsvinden in Unterlüss, waar Rheinmetall een grote fabriek heeft die onder meer artilleriegranaten maakt.

De ambitie lijkt hoog:

De opschaling is een direct gevolg van de oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten, stelt Destinus in een persbericht. ‘Recente oorlogen laten zien dat er een toenemende vraag is naar duizenden (raket)systemen per jaar, wat nog kan doorgroeien naar tienduizenden als de Europese inkoop zich daaraan aanpast.’

Het ontstaan van Destinus is op zich een kleurrijk verhaal:

Destinus werd in 2021 opgericht door Kokorich, een uit Siberië afkomstige serie-ondernemer die natuurkunde studeerde in Novosibirsk en bedrijfskunde aan de Stanford-universiteit in de Verenigde Staten. Toen hij in 2021 zijn Californische ruimtevaartbedrijf Momentus naar de beurs wilde brengen, stelde beurstoezichthouder SEC een onderzoek naar hem in: als Rus zou hij geen toegang mogen krijgen tot de technologie die hij zelf had ontwikkeld.

Het volgende zegt wel iets over de drijfveren van Kokorich:

Daarop droeg hij de leiding van het bedrijf over en verhuisde naar Zwitserland, waar hij Destinus begon. Kokorich heeft zijn Russische staatsburgerschap afgezworen en is lid van het Anti-Oorlogscomité Rusland, dat tegen de Russische president Poetin ageert.

Los van dit Duitse avontuur is Destinus inmiddels al in andere landen ook te vinden:

Met Destinus wilde hij in eerste instantie hypersone vliegtuigen op waterstof gaan ontwikkelen. Maar toen een jaar later de oorlog in Oekraïne begon, bood dat nieuwe kansen. Een jaar later, in 2023, kocht hij van de curator de failliete turbinebouwer Opra in Hengelo, met 35 werknemers – deze motoren zitten nu in zijn onbemande vliegtuigen en raketten.

In december 2024 kocht hij de eveneens ter ziele gegane drone-start-up Aerialtronics, die gevestigd was op het voormalige vliegveld Valkenburg. Daar is nu het hoofdkantoor. Destinus heeft inmiddels 750 werknemers, met onder meer fabrieken in Zwitserland en Spanje. Investeerders en banken hebben zo’n 400 miljoen euro in het bedrijf gestoken.

[Tens]

Russian Shahed drones begin falling apart in the air as quality worsens

Er verschijnen beelden van Shaheds die tijdens de vlucht beginnen uit elkaar te vallen. Op zich begrijpelijk dat de bouwkwaliteit geen prioriteit heeft. Voor de toepassing hoeven ze maar een paar uur heel te blijven. Aan de andere kant lijkt het ook een effect te hebben in de nauwkeurigheid:

Data from March 2026 shows that the hit rate for Shahed-type UAVs reached its lowest point since March 2025, with a sustained decline in strike effectiveness beginning in October 2025

Niet allemaal feest natuurlijk, productie van zo'n duizend per week blijft garantie voor schade aan Oekraïense kant. Rusland heeft ook nieuwere versies in gebruik.

Russia has simultaneously pursued upgrades to more capable variants — the Geran-5, which debuted in January 2026, has shed the original delta-wing design entirely, adopting a conventional cruise missile configuration with a Chinese turbojet and reported air-launch capability from Su-25 aircraft.

https://defence-blog.com/...e-air-as-quality-worsens/

[PASware]

Tens schreef op vrijdag 17 april 2026 @ 11:19:
[...]
Er verschijnen beelden van Shaheds die tijdens de vlucht beginnen uit elkaar te vallen. Op zich begrijpelijk dat de bouwkwaliteit geen prioriteit heeft. Voor de toepassing hoeven ze maar een paar uur heel te blijven. Aan de andere kant lijkt het ook een effect te hebben in de nauwkeurigheid:
[...]
Niet allemaal feest natuurlijk, productie van zo'n duizend per week blijft garantie voor schade aan Oekraïense kant. Rusland heeft ook nieuwere versies in gebruik.
[...]
[Afbeelding]

https://defence-blog.com/...e-air-as-quality-worsens/

Met 2x zoveel drones die 2x zo slechte nauwkeurigheid brengen ze meer schade aan Oekraine toe dan de helft aan drones met goede nauwkeurigheid.

Waarom? Met meer drones put je makkelijker de AA uit.

Overigens verder wel een goed teken dat ze minder effectief worden, mits de kwantiteit het niet overtreft.

[ Voor 4% gewijzigd door PASware op 17-04-2026 16:03 ]

[Brent]

The F-35 Is a Masterpiece Built for the Wrong War

quote: https://warontherocks.com...-built-for-the-wrong-war/

The F-35 program’s total lifetime cost is projected to exceed two trillion dollars, the most expensive Major Defense Acquisition Program in history. The United States plans to purchase thousands of them. Meanwhile, modern conflict, from Ukraine’s drone war to naval engagements in the Red Sea to Iran’s own mass missile and drone salvos, increasingly favors systems that can be produced at scale and replaced when lost. The F-35 is a masterpiece. But a force designed around a masterpiece is not designed for long, protracted wars, and U.S. adversaries know this.

[Helixes]

Brent schreef op dinsdag 21 april 2026 @ 08:57:
The F-35 Is a Masterpiece Built for the Wrong War

Mja. Het risico is natuurlijk altijd dat je wapensystemen bouwt voor de vorige oorlog, en niet de volgende. Vervolgens vecht je de oorlog uit met het materiaal dat je hebt, en niet met het materiaal dat je zou willen hebben gehad.

Ik ben met de schrijver eens dat we in de laatste, zeg, 5 jaar een verschuiving hebben gezien naar hoogwaardige, dure en dominante systemen naar compacte, goedkope - maar relatief intelligente en precieze - wapensystemen. Dat is een verschuiving waar al het legacy-materiaal mee zal moeten omgaan. Dat ook de F-35 zich een nieuwe positie moet verwerven in die situatie is evident. Hoewel - en dat benoemt de auteur ook wel - in een oorlog als tegen Iran is het een systeem wat mij betreft misschien wel het grootste verschil heeft gemaakt op het slagveld.

Als je kijkt naar het Pacifische strijdtoneel, dan ben ik wel met de schrijver eens dat de F-35 kwetsbaar is. Dat is echter geen nieuws - dat is ook wat uit alle wargaming sessies naar voren is gekomen.

[Skyaero]

Helixes schreef op dinsdag 21 april 2026 @ 10:32:
[...]
Als je kijkt naar het Pacifische strijdtoneel, dan ben ik wel met de schrijver eens dat de F-35 kwetsbaar is. Dat is echter geen nieuws - dat is ook wat uit alle wargaming sessies naar voren is gekomen.

Ik denk dat dat voor alle assets geldt. China speelt een thuiswedstrijd en de enige echte tegenstander die een vuist kan maken, de VS, speelt een wedstrijd 10.000 km van huis. Goed, ze hebben Japan en wat eilandjes als FOB, maar de logistiek moet van ver komen. Dat gaat niet alleen over raketten van 4 miljoen, maar ook over de kogels voor de mariniers.

Taiwan is militair simpelweg niet te verdedigen tegen de macht van China. De economische consequenties voor China daarentegen....
Een oorlog hoeft niet altijd militair gewonnen te worden.

[DaniëlWW2]

Brent schreef op dinsdag 21 april 2026 @ 08:57:
The F-35 Is a Masterpiece Built for the Wrong War


[...]

Staat tegenover dat de F-35 echt bedoeld is voor die eerste paar weken en voor de moeilijkste missies.
Zodra (enig) luchtoverwicht is bereikt, worden er ook gewoon bommen aan de vleugels gehangen, worden gronddoelen aangevallen en is de stealth weg. Dit is ook waarom zelfs de USAF nog decennia doorgaat met de F-15 en F-16. Ergens zou het me ook niks verbazen als die F-35 die waarschijnlijk geraakt is over Iran, ook niet meer in stealth configuratie vloog.

Wij in de kleinere Europese landen zijn de sukkels die onze hele luchtmachten met de F-35 uitrusten. Want wij missen wel massa. Dat is geen argument tegen de F-35, wel tegen de dominantie tegenover andere capaciteiten. Die kunnen we niet betalen naast de F-35. Zeker niet als elk land, individueel F-35s aanschaft en niet afspreekt hoeveel je er ongeveer nodig hebt en dit verdeeld.

Het gaat ook niet eens zozeer om de aanschafkosten, maar de operationele kosten van dat toestel zijn enorm en de inzetbaarheid laag. Het is niet een F-16 of helemaal een Gripen die een hoog tempo van operaties aankunnen. Dat zijn werkpaarden, de F-35 is een Ferrari.

[Trishul]

DaniëlWW2 schreef op dinsdag 21 april 2026 @ 12:40:
[...]


Staat tegenover dat de F-35 echt bedoeld is voor die eerste paar weken en voor de moeilijkste missies.
Zodra (enig) luchtoverwicht is bereikt, worden er ook gewoon bommen aan de vleugels gehangen, worden gronddoelen aangevallen en is de stealth weg. Dit is ook waarom zelfs de USAF nog decennia doorgaat met de F-15 en F-16. Ergens zou het me ook niks verbazen als die F-35 die waarschijnlijk geraakt is over Iran, ook niet meer in stealth configuratie vloog.

Wij in de kleinere Europese landen zijn de sukkels die onze hele luchtmachten met de F-35 uitrusten. Want wij missen wel massa. Dat is geen argument tegen de F-35, wel tegen de dominantie tegenover andere capaciteiten. Die kunnen we niet betalen naast de F-35. Zeker niet als elk land, individueel F-35s aanschaft en niet afspreekt hoeveel je er ongeveer nodig hebt en dit verdeeld.

Het gaat ook niet eens zozeer om de aanschafkosten, maar de operationele kosten van dat toestel zijn enorm en de inzetbaarheid laag. Het is niet een F-16 of helemaal een Gripen die een hoog tempo van operaties aankunnen. Dat zijn werkpaarden, de F-35 is een Ferrari.

Ik vind het ook zo kansloos dat sommige strijdkrachten denken dat een F-35 ook goed ingezet kan worden tegen drones. Ja, dat kan ja. Maar tegen welke kosten? Leuk dat BAE systems goedkope raketten van 25k per stuk ontwikkeld heeft, maar zo'n jet heeft torenhoge operationele kosten die je nog erbij moet meetellen. Dan is een raket weliswaar 25k, maar een drone neerhalen kost dan dus veeeel meer.

F-35 is heel goed om vijandelijke luchtafweer uit te schakelen in stealth configuratie, leuk voor offensieve acties. Defensief leg je het op langere termijn af denk ik, straks heb je ook nog stealth fighter drones, die een fractie kosten, wendbaarder zijn, geen menselijke limieten kent en sneller en veelvuldiger ingezet kunnen worden.

[Brent]

Misschien dat we eind jaren 90 nog konden denken dat militair ingrijpen op zijn hoogst 'chirurgische' luchtaanvallen zouden zijn (en dus een F35 voor Nederland een goede keus) en misschien een vredesmacht, maar toch al heel vlug in de 21e eeuw leerden we dat dat niet de meest waarschijnlijke soort militaire kracht zou worden (tegen Bin Laden hielp het ook niet). Je zou zelf kunnen stellen dat de VS zelf deze les leerde met het bewapenen van de Moedjahedien: een bergje stingers was niet alleen genoeg de Sovjets eruit te krijgen maar zelfs het ten val te brengen. Voor Nederland lijkt de logica om voor het meest operationeel dure vliegtuig te kiezen onnavolgbaar in elk geval. Dat was in mijn herinnering ook toen eigenlijk al, maar misschien hebben anderen het beter onthouden.

[Helixes]

Brent schreef op dinsdag 21 april 2026 @ 13:34:
Voor Nederland lijkt de logica om voor het meest operationeel dure vliegtuig te kiezen onnavolgbaar in elk geval. Dat was in mijn herinnering ook toen eigenlijk al, maar misschien hebben anderen het beter onthouden.

Ik denk dat dat heel, heel, heel lastig te bepalen is vanuit onze huidige positie. Het lijkt zo te zijn dat de F-35 vooral is voorbehouden aan het achterland van Europa - bezien vanuit een Russisch front. Dat creëert een contingent van zo 200 veelzijdige stealth-vliegtuigen ver achter de directe linies. Ik weet dat er ook andere klanten zijn van de F-35, maar Nederland lijkt deel uit te maken van het rijtje landen zo tussen België en Noorwegen.

Het is niet lastig in te zien hoe dit contingent buitengewoon nuttig zou kunnen zijn in een directe confrontatie met Rusland. Of dat in de praktijk echter ook zo uitpakt, is iets waar we over van mening kunnen wisselen totdat de realiteit van de oorlogsmachine ons uit de droom helpt. De operaties die de F-35 tot nu toe heeft uitgevoerd zijn bijzonder succesvol te noemen. Maar, of dat in een confrontatie met een land van het kaliber-Rusland ook geldt... open vraag.

Daar tegenover staat dat het inderdaad een onevenredig groot beslag legt op ons budget en defensie-apparaat. Voor zover heb je gelijk. Maar, dat is niet per se een nadeel in een gedifferentieerde defensiestructuur zoals we die in Europa kennen onder de EU- en vooral ook Navo-vlag. En, als Noorwegen, Nederland en Denemarken er in de eerste twee weken van een directe confrontatie met Rusland het luchtafweersysteem van Rusland kunnen ontmantelen, dan denk ik dat je nooit meer iemand gaat horen over het prijskaartje van die krengen

[Trishul]

Tot mijn verbazing zijn er ruim 650 F-35's besteld door Europese landen (incl. VK en Zwitserland) waarvan ongeveer 200 operationeel: https://aerospaceglobalne...5-fighter-jet-transition/

Dat is wel erg veel geld, had liever extra Gripen's gezien en dan bij voorkeur retrofitted met een Europese jetengine. F-35 is me teveel offensief gericht. Ja, we kunnen daarmee waarschijnlijk effectief doordringen tot Moskou en de centrale regeringszetel uitschakelen, maar dan moet je dat erg snel kunnen doen voordat we hele ladingen Geran's op onze dak krijgen. Daartegen wil je liever de goedkopere en efficiëntere Gripen inzetten.

[XanderDrake]

Trishul schreef op dinsdag 21 april 2026 @ 14:36:
Tot mijn verbazing zijn er ruim 650 F-35's besteld door Europese landen (incl. VK en Zwitserland) waarvan ongeveer 200 operationeel: https://aerospaceglobalne...5-fighter-jet-transition/

Dat is wel erg veel geld, had liever extra Gripen's gezien en dan bij voorkeur retrofitted met een Europese jetengine. F-35 is me teveel offensief gericht. Ja, we kunnen daarmee waarschijnlijk effectief doordringen tot Moskou en de centrale regeringszetel uitschakelen, maar dan moet je dat erg snel kunnen doen voordat we hele ladingen Geran's op onze dak krijgen. Daartegen wil je liever de goedkopere en efficiëntere Gripen inzetten.

Zodra we in een hot-war tegenover de Russen staan, heb ik liever wel 650 F-35 tot mijn beschikking. Er zijn maar zoveel objecten met een dwarsdoorsnee van een boze hommel die al die Russische radars kunnen tracken. Zodra die allemaal opgeblazen zijn kunnen de Fransen en de Britten helpen met hun Gen4 jets.

Ik denk dat Poetin nog wel een tweede keer nadenkt over een invasie, om dit soort redenen. Als Rusland geen Radars of luchtmacht meer heeft, wordt alles daarna half onmogelijk. Dat kan je regelen in een paar weken, met 650 F-35's, Air-tankers en heel veel bommen.

[Brent]

Helixes schreef op dinsdag 21 april 2026 @ 14:19:
[...]
Ik weet dat er ook andere klanten zijn van de F-35, maar Nederland lijkt deel uit te maken van het rijtje landen zo tussen België en Noorwegen.

Denemarken en het VK ook. Ik weet wel wat dit rijtje met elkaar gemeen heeft: een zeer atlantische kijk op de zaak en een vrij dweperige relatie met de VS. Dan lijkt de conclusie dus te moeten zijn dat het vooral een politieke keuze was. In de jaren 90 misschien niet zo aanstootgevend als nu, maar nu... ingehaald door de wereldgeschiedenis.

[Waaj]

Ik ben geen fan van de F35, maar ik denk dat de keuze destijds voor de F35 goed te verdedigen is.

In het kort, de opties die op tafel lagen waren de F18 (ontwerp heeft dezelfde leeftijd als de F16), de Rafale (ontwerp begin jaren '90), de Gripen (ontwerp medio jaren '90) en de F35 (ontwerp eind jaren '00)¹. Rafale en F18 vielen onder andere af omdat de voorkeur ging naar een éénmotorige jet. En daarnaast was er de wens dat er gedurende enkele decennia updates en onderdelen beschikbaar zouden zijn. Als je dan de keuze hebt tussen een straaljager van een kleine fabrikant uit een niet-Navo land die in beperkte oplage gebouwd wordt, of een gloednieuw ontwerp waarvan er naar verwachting enkele duizenden van gebouwd gaan worden dan is de keuze voor de F35 (ook door andere Europese landen) goed te verdedigen. En specifiek voor Nederland speelde waarschijnlijk de nucleaire taak die de luchtmacht heeft ook nog een rol, de gedachte dat Amerikaanse kernwapens onder een Zweedse of nog erger een Franse straaljager worden gehangen zal binnen het Pentagon ook niet goed zijn gevallen.

Zoals hierboven al gezegd koop je je materieel voor de lessen geleerd uit de vorige oorlog. Dus de vraag die wij ons moeten stellen is of de F35 in de eerste twee jaar van de Oekraïne-oorlog van doorslaggevend belang zou zijn geweest als wij waren aangevallen en niet Oekraïne, en niet of de F35 in deze fase van de Oekraïne-oorlog nog een doorslaggevende factor zou zijn. Ik ben van mening dat het antwoord op die eerste vraag in ieder geval een overtuigend "ja" zou zijn geweest.

Ik kan de bron niet meer vinden [zie bron in edit] maar rond de aanschaf van de F35 was de luchtmacht van mening dat zij 116 straaljagers² nodig hadden om haar taken uit te voeren. Wij hebben momenteel 57 F35's (geleverd en in bestelling). Mocht er gekozen worden om tot die 116 jets uit te breiden dan hoop ik dat er niet wordt gekozen om het aantal F35's op te hogen maar dat de lessen van de Oekraïne-oorlog worden meegenomen in de besluitvorming.

edit:
Bron: Tweede kamer, Eindrapport Actualisering Vervanging F-16.
¹ De Eurofighter is ook meegenomen in de vergelijking.
² In 2001 werd uitgegaan van 120 toestellen, in 2008 van 85 toestellen.

[ Voor 8% gewijzigd door Waaj op 21-04-2026 18:30 ]

[arie_papa]

Interessant draadje over hoe remote tegenwoordig drones kunnen worden bestuurd:

Maryan Zablotskiy shares about the historic experience of piloting a drone from a distance of 2,000km: "Last week,I conducted a historic experiment: I piloted an FPV interceptor drone first from my office, then near the state border, and then from about 2,000 km away from the drone - from abroad⤵️

— Anton Gerashchenko (@antongerashchenko.bsky.social) 22 april 2026

It goes beyond the unbelievable.Even I can hardly grasp the global consequences of what this Ukrainian company has achieved.We can deploy our forces abroad without physically sending them.This changes military alliances, the entire logic of warfare. And it started with us. Glory to Ukraine!"

[ErnstH]

Je kunt er een spelletje op Steam van maken, gamifyen a la Ender's game dat men niet eens door heeft dat het echt is...

[blissard]

ErnstH schreef op woensdag 22 april 2026 @ 20:08:
Je kunt er een spelletje op Steam van maken, gamifyen a la Ender's game dat men niet eens door heeft dat het echt is...

Noemen we het “War Games”. Setting: 1983

[Bobmeister]

ErnstH schreef op woensdag 22 april 2026 @ 20:08:
Je kunt er een spelletje op Steam van maken, gamifyen a la Ender's game dat men niet eens door heeft dat het echt is...

Ik heb er wel eens over nagedacht en ben eigenlijk verbaasd dat niemand dat nog gedaan heeft. Dat je voor bedrag X een drone boven een bepaald gebied mag besturen waar je 'jaagt' op vijanden. Juridisch donkergrijs gebied maar er is zeker een markt voor.

[jordyc]

Niemand die zn vingers daar aan gaat branden. Want je faciliteert gewoon moord met zo'n spelletje. De Italianen die op jacht safari in de bergen bij Sarajevo gingen worden nu ook nog steeds vervolgd. Dit zou niet veel anders zijn.

Geen enkele overheid die dat laat gebeuren. Nu is het in Oekraïne, volgende week staat er opeens een container in Nederland met die drones. De bestuurders van de drones zitten over de hele wereld en je gaat niemand veroordeeld krijgen. Maarja, je hebt het laten gebeuren in Oekraïne en dus staat de gehele infrastructuur er al en heeft het "spelletje" ook genoeg aandacht en bereik.

[ Voor 11% gewijzigd door jordyc op 23-04-2026 10:49 ]

[jordyc]

Dubbel

[ Voor 98% gewijzigd door jordyc op 23-04-2026 10:48 ]

[MikeyMan]

Brent schreef op dinsdag 21 april 2026 @ 08:57:
The F-35 Is a Masterpiece Built for the Wrong War


[...]

Beetje kip-ei verhaal lijkt me...

Zowel Rusland als Oekraïne hadden niet heel veel spul operationeel, en het verzandde redelijk snel in een statische oorlog.

[ Voor 23% gewijzigd door MikeyMan op 23-04-2026 07:12 ]

[Yakolev]

De Gripen is zo goed, dat het al 19 keer niet gekozen is door landen. Peru gaat voor nieuwe F-16 straaljagers.

🇺🇸🇵🇪 Gripen fails another bid

Pucara reports that Peru has signed the FMS Letter of Offer & Acceptance for F-16. https://t.co/cpveyM3nXq pic.twitter.com/rH8eMPcqcf

— Colby Badhwar (@ColbyBadhwar) 20 april 2026

[thomskipsp]

Yakolev schreef op donderdag 23 april 2026 @ 11:38:
De Gripen is zo goed, dat het al 19 keer niet gekozen is door landen. Peru gaat voor nieuwe F-16 straaljagers.

[X]

Is wel een heel proces aan vooraf gegaan, nu zijn er zelfs ministers opgestapt om deze deal. Tevens zit er ook een tanker in dit pakket:

"Notably, the deal also features the delivery of a KC-135R"

https://aviationnews.eu/n...16-block-70-fighter-jets/

https://www.scramble.nl/m...-decides-on-f-16-block-70

[Waaj]

Yakolev schreef op donderdag 23 april 2026 @ 11:38:
De Gripen is zo goed, dat het al 19 keer niet gekozen is door landen. Peru gaat voor nieuwe F-16 straaljagers.

[X]

Je kan dezelfde opmerking maken over de Rafale want die is het ook niet geworden:

This is the outcome of a lengthy process in which the other contenders were Saab with the JAS39 Gripen E/F and Dassault with the Rafale F4.

Vaak spelen ook politieke belangen een belangrijke rol in dit soort beslissingen, dus je opmerking is naar mijn mening te kort door de bocht.

[dawg]

Waaj schreef op dinsdag 21 april 2026 @ 15:21:
Ik ben geen fan van de F35, maar ik denk dat de keuze destijds voor de F35 goed te verdedigen is.

In het kort, de opties die op tafel lagen waren de F18 (ontwerp heeft dezelfde leeftijd als de F16), de Rafale (ontwerp begin jaren '90), de Gripen (ontwerp medio jaren '90) en de F35 (ontwerp eind jaren '00)¹. Rafale en F18 vielen onder andere af omdat de voorkeur ging naar een éénmotorige jet. En daarnaast was er de wens dat er gedurende enkele decennia updates en onderdelen beschikbaar zouden zijn. Als je dan de keuze hebt tussen een straaljager van een kleine fabrikant uit een niet-Navo land die in beperkte oplage gebouwd wordt, of een gloednieuw ontwerp waarvan er naar verwachting enkele duizenden van gebouwd gaan worden dan is de keuze voor de F35 (ook door andere Europese landen) goed te verdedigen. En specifiek voor Nederland speelde waarschijnlijk de nucleaire taak die de luchtmacht heeft ook nog een rol, de gedachte dat Amerikaanse kernwapens onder een Zweedse of nog erger een Franse straaljager worden gehangen zal binnen het Pentagon ook niet goed zijn gevallen.

Zoals hierboven al gezegd koop je je materieel voor de lessen geleerd uit de vorige oorlog. Dus de vraag die wij ons moeten stellen is of de F35 in de eerste twee jaar van de Oekraïne-oorlog van doorslaggevend belang zou zijn geweest als wij waren aangevallen en niet Oekraïne, en niet of de F35 in deze fase van de Oekraïne-oorlog nog een doorslaggevende factor zou zijn. Ik ben van mening dat het antwoord op die eerste vraag in ieder geval een overtuigend "ja" zou zijn geweest.

Ik kan de bron niet meer vinden [zie bron in edit] maar rond de aanschaf van de F35 was de luchtmacht van mening dat zij 116 straaljagers² nodig hadden om haar taken uit te voeren. Wij hebben momenteel 57 F35's (geleverd en in bestelling). Mocht er gekozen worden om tot die 116 jets uit te breiden dan hoop ik dat er niet wordt gekozen om het aantal F35's op te hogen maar dat de lessen van de Oekraïne-oorlog worden meegenomen in de besluitvorming.

edit:
Bron: Tweede kamer, Eindrapport Actualisering Vervanging F-16.
¹ De Eurofighter is ook meegenomen in de vergelijking.
² In 2001 werd uitgegaan van 120 toestellen, in 2008 van 85 toestellen.

Volgens dit artikel heeft Nederland eind vorig jaar een overeenkomst getekend voor zogenaamde “wingman drones” voor de F-35, die als ik het goed begrijp door de F-35 piloot aangestuurd worden.

De eerste prototypes vliegen al rond en lijken veel op de straaljagers zoals we die kennen. Ze zijn iets kleiner en er ontbreekt één cruciaal onderdeel: een cockpit. In plaats daarvan zijn deze gevechtsdrones uitgerust met slimme computers waarmee ze straks opereren als zogenoemde wingman van een F-35.

De F-35-vliegers kunnen meerdere van deze drones meenemen en geven ze opdrachten. Het is de bedoeling dat de drones zelfstandig die missies uitvoeren boven gevaarlijke gebieden. Het gaat dan bijvoorbeeld om het verstoren van vijandelijke radar met speciale sensoren. Of het observeren van een aangewezen gebied. Maar ze moeten ook in staat kunnen zijn om precisiebombardementen uit te voeren of vijandelijke toestellen uit de lucht te schieten wanneer een jachtvlieger daar toestemming voor geeft.

[ Voor 12% gewijzigd door dawg op 23-04-2026 14:49 ]

[NiGeLaToR]

arie_papa schreef op woensdag 22 april 2026 @ 19:51:
Interessant draadje over hoe remote tegenwoordig drones kunnen worden bestuurd:

[Bluesky]


[...]

Oorlog voeren vanuit je thuiskantoor is zeker geen utopie meer. Al is ook dat een verouderde visie met oog op autonomie, wellicht.

Dit is zo'n disruptief innovatiemoment waarin er veel kansen zijn en binnenkort veel teleurstellingen. Al blijft het vooralsnog zo dat op de grond uiteindelijk iemand met modderige schoenen, een AK en een bajonet de strijd beslecht om de vierkante meter.

[Yucon]

NiGeLaToR schreef op donderdag 23 april 2026 @ 15:03:
[...]
Al blijft het vooralsnog zo dat op de grond uiteindelijk iemand met modderige schoenen, een AK en een bajonet de strijd beslecht om de vierkante meter.

Is dat zo? Heeft infanterie echt perse voeten nodig? In wezen is (conceptueel) een drone met machinegeweer eronder niet heel veel anders dan een soldaat van vlees en bloed. Dat het nu misschien nog niet helemaal op die manier werkt doet daar niets aan af.

En niets houdt je tegen om 100 van die dingen met een drone-vrachtauto naar het front te brengen.

[NiGeLaToR]

Yucon schreef op donderdag 23 april 2026 @ 15:12:
[...]

Is dat zo? Heeft infanterie echt perse voeten nodig? In wezen is (conceptueel) een drone met machinegeweer eronder niet heel veel anders dan een soldaat van vlees en bloed. Dat het nu misschien nog niet helemaal op die manier werkt doet daar niets aan af.

En niets houdt je tegen om 100 van die dingen met een drone-vrachtauto naar het front te brengen.

Vooralsnog dus: in de droneoorlog die in Oekraïne is ontstaan wordt grond nog wel bezet door mensen. Vraag is ook wat de grond waard is als beide partijen gewoon het slagveld volgooien met robots die alles wat beweegt overhoop gaan schieten

Tis een interessante gedachte: uiteindelijk zal degene met de meeste resources winnen, of dat nu mensen of robots zijn.

[Tens]

De volgende ontwikkeling: air launched drone interceptors

An-28 armed with interceptor drones goes hunting for Russian Shaheds

Ukraine has converted an Antonov An-28 light turboprop aircraft into an airborne drone interceptor platform, arming it with drone-launched interceptors to hunt Russian Shahed long-range one-way attack drones in flight. The effort — documented in footage published by well-known Ukrainian pilot and volunteer Tymur Fatkullin — represents one of the most unconventional counter-drone solutions to emerge from the war.

Hele verhaal: https://defence-blog.com/...ting-for-russian-shaheds/


also:

Ukraine's TOR A mothership goes operational with interceptor drones

The Defense Forces of Ukraine have officially begun deploying the Ukrainian-made TOR A unmanned aerial complex as an airborne carrier for interceptor drones. The platform, developed by Altair Technologies, is… pic.twitter.com/fPdnuV80e7

— WarDroneX (@WarDroneXX) 23 april 2026

[ Voor 3% gewijzigd door Tens op 24-04-2026 08:16 ]

[brecht_vb]

@Tens nog even en men gooit die drones uit een Yak-52 op zoek naar de shahed in de buurt.

Handige aan dit is dat die drones niet meer moeten opstijgen, dat is duur in batterijcapaciteit.

[mr thee]

Worden de Mother ships toch weer realiteit, alleen dit keer met 100en of 1000en drones om je vijand mee te bestoken.

Deze dan niet deze was wat groot, maar meer iets wat je in een 747 kan proppen

[Brent]

NATO awards AWACS replacement contract to Saab and Bombardier

[Ample Energy]

@Standeman, @redwing, ik denk dat dit topic beter is om te speculeren over het maken van F35-onderdelen.

Standeman schreef op dinsdag 28 april 2026 @ 23:05:
[...]

Zeker.

Maar mijn reactie ging over de stelling dat wanneer de us hun taalproductie op orde hebben, ze alle componenten van de F35 zelf kunnen maken (in voldoende veelheden).

Dat geloof ik niet. De USA is niet alleen afhankelijk van Europees staal om een F35 volledig te bouwen.

Ik weet niet waar je dat hebt gelezen, maar de USA heeft nooit de wil of noodzaak gehad om alle onderdelen van de F35 zelf te maken. De stellingen waren: als de EU-landen een blokkade instellen, kan de USA dan zelf de benodigde onderdelen maken voordat hun 750 op dit moment inzetbare toestellen aan de grond staan? En ook: heeft de USA een even groot probleem met hun 750 op dit moment inzetbare toestellen als de EU met hun enkele tientallen op dit moment inzetbare toestellen als de EU besluit geen onderdelen meer te leveren?

We kunnen slechts speculeren, maar ik durf wel in te zetten op dat de EU veel sneller een probleem heeft dan de USA. En ik denk ook dat als de USA de noodzaak heeft om alle onderdelen zelf te gaan maken, dat het dan geen halve eeuw hoeft te duren. Zij lijken er al op voor te sorteren terwijl de EU officieel de USA nog als bondgenoot beschouwt en gewoon nog nieuwe wapensystemen bestelt bij ze.

[redwing]

Ample Energy schreef op woensdag 29 april 2026 @ 09:18:
@Standeman, @redwing, ik denk dat dit topic beter is om te speculeren over het maken van F35-onderdelen.


[...]

Ik weet niet waar je dat hebt gelezen, maar de USA heeft nooit de wil of noodzaak gehad om alle onderdelen van de F35 zelf te maken. De stellingen waren: als de EU-landen een blokkade instellen, kan de USA dan zelf de benodigde onderdelen maken voordat hun 750 op dit moment inzetbare toestellen aan de grond staan? En ook: heeft de USA een even groot probleem met hun 750 op dit moment inzetbare toestellen als de EU met hun enkele tientallen op dit moment inzetbare toestellen als de EU besluit geen onderdelen meer te leveren?

We kunnen slechts speculeren, maar ik durf wel in te zetten op dat de EU veel sneller een probleem heeft dan de USA. En ik denk ook dat als de USA de noodzaak heeft om alle onderdelen zelf te gaan maken, dat het dan geen halve eeuw hoeft te duren. Zij lijken er al op voor te sorteren terwijl de EU officieel de USA nog als bondgenoot beschouwt en gewoon nog nieuwe wapensystemen bestelt bij ze.

Momenteel heeft de USA nog een grotere wapenindustrie. Aan de andere kant zie je Europa hard opschalen en zal het geen 10 jaar duren voordat we de meeste spullen zelf kunnen maken. Want voor een heel deel hebben we wel de kennis om het te maken, maar is er maar heel beperkte produktiecapaciteit. Sinds de oorlog in Oekraine zie je die capaciteit echter al hard omhoog gaan.
Maar voorlopig zijn we inderdaad nog meer afhankelijk van Amerika dan andersom, maar ook Amerika zou grote problemen krijgen als Europa niet meer zou leveren. En dan nog niet eens wat produktiecapaciteit betreft, maar wel wat de kennis betreft. Want die kennis halen ze juist veelal uit Europa en die heb je toch echt nodig om de produktie goed te krijgen en goed te houden.

[YakuzA]

Ik zag gisteren de PULS MLRS op de snelweg richting ‘t harde, zouden die het bosbrandje gesticht hebben?

(Wist niet dat de eerste leveringen blijkbaar al binnen waren)

[DaniëlWW2]

YakuzA schreef op woensdag 29 april 2026 @ 17:50:
Ik zag gisteren de PULS MLRS op de snelweg richting ‘t harde, zouden die het bosbrandje gesticht hebben?

(Wist niet dat de eerste leveringen blijkbaar al binnen waren)

We hebben PULS besteld, mede omdat de levertijd snel was. Natuurlijk komt er nu bij dat we niet meer aan Amerikaanse raketten vastzitten en er vermoedelijk Europese productie van raketten gaat komen. De Duitsers kopen er ook een paar en daar speelt dat er blijkbaar gedoe is met de Duitse wens om wel Amerikaanse raketten voor hun MARS II, zelf te mogen produceren. Dus de Duitsers kunnen zomaar besluiten om dan maar helemaal naar PULS te gaan.

Verder zijn de eerste systemen al getest een tijdje terug. De laatste lanceerinstallaties worden ook dit jaar al verwacht. Zou dus zomaar kunnen dat het een van die raketten was.

[A4-tje]

redwing schreef op woensdag 29 april 2026 @ 10:41:
[...]

En dan nog niet eens wat produktiecapaciteit betreft, maar wel wat de kennis betreft. Want die kennis halen ze juist veelal uit Europa en die heb je toch echt nodig om de produktie goed te krijgen en goed te houden.

Qua capaciteit idd niet, dat hebben ze of kunnen ze snel opschalen. Echter vergeet niet dat Europa veel hoogwaardige materialen maakt die de Amerikanen nodig hebben. Die worden echt niet op relatief korte termijn overgenomen qua productie binnen usa (is idd ook deels kennis).

[Tens]

India builds a Shahed-type strike drone with 2,000 km range

Heeft nu nog wat hulp nodig (snelheid) bij opstijgen, rocket assist launch wordt aan gewerkt


https://defence-blog.com/...drone-with-2000-km-range/

[mr thee]

Wel een hoop bombarie zeg, vooral de bla bla uitleg bij het lanceren met RATO

offtopic:
excuus voor de lading azijn

[dierkx36]

YakuzA schreef op woensdag 29 april 2026 @ 17:50:
Ik zag gisteren de PULS MLRS op de snelweg richting ‘t harde, zouden die het bosbrandje gesticht hebben?

(Wist niet dat de eerste leveringen blijkbaar al binnen waren)

Nee, PULS mag in Nederland alleen vanaf de Afsluitdijk schieten (schietterrein van KCW&M , schieten is dus puur voor testen en geen echte schiet series), en alleen met oefenrakketten met beperkte dracht. (max 25 kilometer dacht ik, maar hou me ten goede)
Het ziet er momenteel naar uit dat PULS alleen maar in Cyprus en misschien in Denmarken gaat/mag schieten.
Schiet terreinen voor artillerie in Duitsland zijn ook te beperkt om oefen 'oefen' raketten te schieten, laat staan met de Predators.

PULS is onder gebracht bij de 11de afdwaling geile rukkers en 41ste afdeling veldartillerie, da's de reden waarom je ze rond 't Harde wel eens op de weg gaat zien.

[bulle bas]

dierkx36 schreef op maandag 4 mei 2026 @ 21:41:
[...]
PULS is onder gebracht bij de 11de afdwaling geile rukkers

Dit is of auto-correct on steroids, of echte inside info

[dierkx36]

bulle bas schreef op maandag 4 mei 2026 @ 21:44:
[...]

Dit is of auto-correct on steroids, of echte inside info

De bijnaam van die eenheid
Carnavals vereniging worden ze ook wel eens genoemd.

[bulle bas]

dierkx36 schreef op maandag 4 mei 2026 @ 21:47:
[...]


De bijnaam van die eenheid
Carnavals vereniging worden ze ook wel eens genoemd.

Jullie onderschatten de wervende waarde van deze nomenclatuur; dit kan je prima gebruiken in promotie voor personeelswerving.

[rapture]

FP-5 Flamingo is een Work in Progress:

In early December 2025, during an interview on X, formerly Twitter, Denys Shtilerman (co-owner and chief designer of Fire Point) claimed that a Flamingo missile was intercepted on 9 October at a height of 114 meters. The aim was to reduce it to an "altitude of 30 to 40 meters above the ground", so "no one will see it from the ground". This would bring it in line with "TERCOM system, which has been in operation since the late 1980s". However Ukraine doesn't have enough maps of the Russian Federation to allow the missile to fly so low.[45]Wikipedia: FP-5 Flamingo

Video:

Once Ukraine has terrain maps of Russia, the Flamingo missile will fly at an altitude of 30-40 meters, and no one will be able to see it from the ground, Denys Shtilerman, co-owner and chief designer of Fire Point company, said.

He added that the only chance to see it will be if… pic.twitter.com/y7ZqGRzPvJ

— Anton Gerashchenko (@Gerashchenko_en) 28 november 2025

Een TERCOM-equivalent wordt uitgewerkt. Dat is een kaart van rusland maken op basis van de afstand tot de grond meten met een radarhoogtemeter en een computer in een kruiskraket gebruikt de afstand tot de grond als input om op basis van een database te kunnen opzoeken waar de raket is, naar welke richting dat het aan het vliegen is,... Voordat een kruisraket lager kan vliegen, moet het wel weten waar de heuvels, hellingen, gebouwen,... zijn om te voorkomen dat het tegen iets vliegt.

ESA heeft de satellieten om het smelten van de ijskappen te meten dat ook de hoogte van zeewater tot op millimeter precisie kan meten.

Aantal millimeters per jaar zeespiegelstijging in een grafiek:

https://www.esa.int/ESA_M...in_Radar_Altimetry/(lang)
Vanaf 4:15:15 is het stukje van de video dat over het meten van zeepeil gaat.

Ik ben benieuwd hoe de Europeanen een voldoende gedetailleerde topografische kaart van rusland kan leveren. De tools voor de softe groene doeleinden, kunnen plotseling voor de harde militaire doeleinden ingezet worden. Of ze hebben de ruwe data al en het is slechts een kwestie van de data verwerken voor het produceren van een topografische kaart ipv de hoogteverandering van ijskappen, zeewater,... door de jaren tracken.

Wat ook kan gebeuren is dat een onbekende persoon aan een YouTubende militair satellietdata aanlevert. Er is een interview met een militair in Oekraïne en een stukje ging over zijn YouTubekanaal heeft een bron voor satellietdata aangetrokken. Zoals met alles in Oekraïne, ontstond snel een zijwaartse ruilhandel. Hij regelde satellietdata voor 5 brigades en kreeg de nodige drone-donaties en artilleriesteun ervoor terug. Was het een nerd in een satellietbedrijf? Iemand van een inlichtingendienst? Of een OSINT'er met buitengewone skills?

Dit is nodig om de kruisraket 3 keren lager te laten vliegen om het moeilijker voor de luchtafweer te maken.

Wat ook nog nodig is, is dat ze van oude vliegtuigmotoren gemaakt voor op grote hoogte naar nieuwe straalmotoren ontworpen/gemaakt voor op lage hoogte overstappen.

As of 15 March 2026, Fire Point claimed to manufacture three Flamingos per day. New engines were close to completion to replace the current AI-25 engines used. According to Denys Shtilerman, the company’s chief designer and co-founder: “All the engines (AI-25) we use now were previously used in civil aviation. Their peak efficiency is roughly between 6,000 and 10,000 meters, so they are not very effective at sea level,”. The new engines will be a dual circuit turbojet engine with a low bypass ratio, unlike most cruise missile engine. The company claims that performance will only be exceeded by the Tomahawk missile. The new engines are planned to enter production next year with a Ukrainian manufacturer.[46]

Wat ook nog ontbreekt is een goed uitgewerkte terminal guidance.

Wat een Storm Shadow doet, is vlak voor het doel gaat de kruisraket omhoog en infraroodsensors vergelijken het beeld met de vooraf ingeladen data. Daarmee wordt niet alleen bepaald welk gebouw op een terrein geraakt moet worden, maar ook welke deur of raam van een gebouw dat geraakt moet worden.



Als je meerdere Storm Shadows achter elkaar stuurt, dan ga je achteraf slechts 1 gat in het doel zien. De tweede, derde,... exemplaren vliegen door het gat dat door de eerste exemplaar gemaakt is. Het was ontworpen om Saddam's badkuip te kunnen raken. Of 6ft target, we praten over de accuratie in de lengte van 1 mens uitgedrukt.

[arie_papa]

De shotgun drone was ik al eerder tegengekomen, maar nog nooit echt beeldmateriaal gezien.

Vanaf vandaag dus.

💥 Ukrainian housewife kitchen drone shoots a Russian Molniya drone with a shotgun. Ukraine's cost of interception of this $800 Russian drone is the cost of one shotgun slug — $0.50

— Igor Sushko (@igorsushko.bsky.social) 6 mei 2026

[ Voor 28% gewijzigd door arie_papa op 06-05-2026 18:55 ]

[Ample Energy]

Ik moest eerst lachen om die drones, maar bij de tweede keer kijken zag ik hoe de wereld er onder die drones uit ziet… Mijn god, wat doen die Russen mensen aan en waar doen ze het dan uiteindelijk ook nog voor…

[arie_papa]

Unguided air-to-surface missile vanaf een UA drone. Weer een primeur.

🚀Ukrainian FP-1/FP-2 strike drone launching an unguided air-to-surface rocket at a Russian mobile air defense group during the overnight raid on Crimea. The first known use of unguided air-to-surface rockets from Ukrainian aerial drones.

— 🦋Special Kherson Cat🐈🇺🇦 (@specialkhersoncat.bsky.social) 12 mei 2026

[ Voor 61% gewijzigd door arie_papa op 12-05-2026 15:51 ]

[PASware]

Ample Energy schreef op woensdag 6 mei 2026 @ 19:01:
Ik moest eerst lachen om die drones, maar bij de tweede keer kijken zag ik hoe de wereld er onder die drones uit ziet… Mijn god, wat doen die Russen mensen aan en waar doen ze het dan uiteindelijk ook nog voor…

De verwoesting is echt apocalyptisch^2.

[3raser]

Putin hails Russia’s test launch of ‘most powerful missile in the world’

In onderstaand bericht op Bluesky zit ook een video met enkele beelden van de lancering. Dit is naar mijn weten de eerste succesvolle lancering van deze Sarmat (a.k.a. Satan II) raket. Tijdens een vorige test faalde de raket nog en werd er een complete raket silo opgeblazen. Nu dus blijkbaar een succesvolle test wat tevens een flinke dreiging voor de EU betekend.

Putin stated that today Russia conducted a launch of the "Sarmat" - the world’s most powerful missile system. The missile can travel up to 35,000 km and can be equipped with a nuclear warhead.

— WarTranslated (Dmitri) (@wartranslated.bsky.social) 12 mei 2026

[brecht_vb]

3raser schreef op woensdag 13 mei 2026 @ 09:32:
Putin hails Russia’s test launch of ‘most powerful missile in the world’

In onderstaand bericht op Bluesky zit ook een video met enkele beelden van de lancering. Dit is naar mijn weten de eerste succesvolle lancering van deze Sarmat (a.k.a. Satan II) raket. Tijdens een vorige test faalde de raket nog en werd er een complete raket silo opgeblazen. Nu dus blijkbaar een succesvolle test wat tevens een flinke dreiging voor de EU betekend.

[Bluesky]

Het is inderdaad een bedreiging, maar nucleaire raketten zijn gewoon off limits. (en het forum houdt niet van nucleaire discussies).

De raket conventioneel bewapenen en op EU schieten is evengoed zelfmoord voor RU.

[onkl]

Waarom zou dit een bedreiging zijn?

Rusland heeft al decennialang raketten die ieder stukje van de EU kunnen raken, zowel nucleair als conventioneel. Hoe een raket die qua bereik vooral over ons heen zal vliegen nou een extra bedreiging is, ontgaat me een beetje. Wanneer je denkt aan "nieuwe bedreiging" gok ik dat dit vooral in Zuid-Amerika en Oceanië relevant is, want dat kon Rusland tot nu toe niet heel lekker bereiken.

Meer strategisch gedacht: Dat Rusland nu zo openlijk investeert in methodes die beogen de Amerikaanse afweer te omzeilen (de FOBS logica van de Sarmat maakt dit eigenlijk een soort wereldwijde loitering munition, denk een satelliet met een kernkop), betekent een toename van de dreiging die de VS ervaart vanuit Rusland, wat een stimulans kán zijn te investeren in nauwere betrekkingen met de rest van de NAVO en ervoor kan zorgen dat er meer binnenlandse politieke druk komt te staan op het huidige Rusland beleid. Trump lijkt tot nu toe erg allergisch te reageren op het idee dat de VS niet in staat zou zijn iedere mogelijke aanval te neutraliseren (denk Golden Dome), dus ik ben benieuwd welk effect dit bericht in Washington gaat hebben.

[Helixes]

3raser schreef op woensdag 13 mei 2026 @ 09:32:
Putin hails Russia’s test launch of ‘most powerful missile in the world’

In onderstaand bericht op Bluesky zit ook een video met enkele beelden van de lancering. Dit is naar mijn weten de eerste succesvolle lancering van deze Sarmat (a.k.a. Satan II) raket. Tijdens een vorige test faalde de raket nog en werd er een complete raket silo opgeblazen. Nu dus blijkbaar een succesvolle test wat tevens een flinke dreiging voor de EU betekend.

[Bluesky]

Tja, ze moeten wel.

Naarmate de tijd vordert, wordt het technologisch steeds beter mogelijk om ICBM's te onderscheppen. Reagan droomde al van zijn Star Wars shield, en ik denk niet dat hij ooit dichtbij is gekomen. Maar, de huidige generatie interceptors (THAAD, PAC3) komen aardig in de buurt.

Helaas is het niet alle landen gegeven om zulke geavanceerde wapensystemen te ontwikkelen. Op papier zouden de S-400 systemen ballistische wapens kunnen uitschakelen, maar voor wat we hebben gezien in de Oekraïne-oorlog, is er sterke twijfel of dat inderdaad betrouwbaar genoeg kan worden ingezet.

Het probleem is dat dat de MAD-doctrine verschuift. De VS wordt dominanter in een potentieel nucleair conflict, omdat het een aanval van Rusland misschien niet kan stoppen - maar wellicht toch echt wel een stuk zou kunnen afbotten. Ik wil helder zijn - er zijn lang niet genoeg systemen om de VS te beschermen - en plannen om het thuisfront naar dat niveau te tillen zijn bijzonder kostbaar. Maar, inmiddels, technologisch niet ondenkbaar.

Bovendien zit Rusland met het probleem dat het werkelijk gigantisch is. Geheel Rusland beschermen tegen nucleaire dreiging zou daar nog veel kostbaarder worden. Nog los van de technologische horde, die voor Rusland toch wel erg hoog is.

Dus, Rusland heeft een keuze te maken. MAD loslaten, en de hegemonie van de VS accepteren. Dan wel offensieve wapens ontwikkelen die moeilijker te onderscheppen zijn. Welnu, we kennen Putin - die zal nooit opgeven. Dus, is het enige wat ze kunnen doen investeren in wapens als Satan II.

Natuurlijk wordt zo'n wapen vrijwel direct ingezet als propagandamiddel - zo zijn ze wel in Rusland. Maar, ik denk niet dat we die propaganda moeten zien als primair een directe bedreiging. Het is meer een aankondiging van de handhaving van de status-quo in een Wereld waarin potentieel MAD ondermijnd wordt door technologische innovatie.

[downtime]

Helixes schreef op woensdag 13 mei 2026 @ 11:15:
[...]

Bovendien zit Rusland met het probleem dat het werkelijk gigantisch is. Geheel Rusland beschermen tegen nucleaire dreiging zou daar nog veel kostbaarder worden. Nog los van de technologische horde, die voor Rusland toch wel erg hoog is.

Dat is helemaal niet zo’n groot probleem. Oostelijk van de Oeral is niet veel meer. Het is de moeite van het aanvallen (of verdedigen) nauwelijks waard. Rusland hoeft alleen een paar grote steden in het westen te verdedigen. De rest is nice to have.

[lordgandalf]

In nederland word momenteel drone pilots getrained aan de hand van een video game omgeving met drone controls en een video bril.

[FrambozenTaart]

downtime schreef op woensdag 13 mei 2026 @ 12:17:
[...]

Dat is helemaal niet zo’n groot probleem. Oostelijk van de Oeral is niet veel meer. Het is de moeite van het aanvallen (of verdedigen) nauwelijks waard. Rusland hoeft alleen een paar grote steden in het westen te verdedigen. De rest is nice to have.

Daarnaast is het kremlin zelf al een soort nucleair uitroeiingsmiddel voor de russische bevolking. Poetin heeft met zijn 3 daagse speciale militaire operatie de gehaktmolen goed laten draaien en laten zien dat een mensenleven voor hem ongeveer de waarde heeft van een netje uien.

En dan nu wat potentiële lange afstand raketten showen, tja... Meer van dezelfde nucleaire retoriek die er al decennia geblaft wordt.

Mooie symboliek natuurlijk zo'n dikke raket. Maar ondertussen wordt de russische grondstoffen infra gesloopt ze waar ze bijstaan.

De koek lijkt aardig op daar.

[arie_papa]

De techniek gaat snel. Nu worden er interceptor drones getest met computed vision software, in samenwerking met een Nederlands bedrijf.

🇳🇱🇺🇦 Dutch FIDUCIAL Defense tested computer vision software in Ukraine in Vovkulaka interceptor drone!

— MAKS 25 👀🇺🇦 (@maks23.bsky.social) 12 mei 2026

[Cpt00kirk]

Op dit moment zijn ze in Marknesse met de TIE26 bezig. Ze schalen hier echt op met samenwerking van Defentie. https://www.nlr.org/nl/newsroom/nieuws/nlr-marknesse-hostlocatie-voor-navo-oefening-tie26/

Hoor ze bijna dagelijks vliegen en met in aanbouw zijnde MITC komt politie en Defensie hier permanent testen met drones.

[SkiFan]

Duitsland gaat 11,5 miljard investeren in de Oekraïense wapenproductie.

Gezien de Duitse ervaring met machinebouw en automatisering van productie, gaan de Russen dit never nooit meer winnen. Dit gaat, en dat heb ik al eerder gezegd, heel vervelend voor de Russen aflopen.

Germany Pledges €11.5 Billion in Military Aid to Strengthen Ukraine’s Defense Production — UNITED24 Media

[sjroorda]

Trouw was bij de presentatie van de nieuwste versie van de Barracuda-zeedrone:

Daar ligt-ie dan te dobberen in het water. De nieuwste uitvoering van de Barracuda-zeedrone. Zo’n 4 meter lang, 1 meter hoog, grijs geschilderd en laag op het water.

Reportage van Trouw over de ontwikkeling en (mogelijke) inzet van de nieuwste zeedrones door het Oekraïense leger. Deze wordt niet alleen ingezet op de Zwarte Zee, maar ook in de moerasgebieden rondom de Dnipro.

In deze Dnipro-delta voeren Oekraïense mariniers operaties uit om Russische posities aan te vallen of de Russische bevoorrading te verstoren. “Wij kunnen deze zeedrones inzetten op plekken waar met mensen bemande voertuigen kwetsbaar zijn voor Russische drones en mitrailleurvuur. Met de Barracuda’s kunnen we Russische posities of schepen diep in Russisch bezet gebied opblazen of voorraden brengen naar onze eigen troepen in de moerassen”, vertelt Kop.

De zeedrones kunnen tot 350kg aan belading meenemen. Ofwel explosieven ("Met vier of vijf Barracuda’s blaas je een schip op"), ofwel tot 8 raketten of "een aantal" luchtdrones. Op die 'carrier-achtige manier' kan je dus je bereik gigantisch vergroten en veel dieper achter de linies toeslaan met luchtdrones.

Besturing is op verschillende manieren, maar Starlink is wel een heel belangrijke component. Fun fact:

Deze boot kan wel 100 kilometer per uur varen. Onze beperking is eigenlijk Starlink, onze internetverbinding via de satelliet, voor de videoverbinding en besturing. Als we sneller gaan dan 70 kilometer per uur verliezen we vaak de verbinding. Dus dat beperkt onze snelheid.

Autonome besturing is ook mogelijk, maar daar zijn ze vooralsnog terughoudend mee.

[arie_papa]

arie_papa schreef op dinsdag 12 mei 2026 @ 15:50:
Unguided air-to-surface missile vanaf een UA drone. Weer een primeur.

[Bluesky]

Nog meer beelden, dit gaat nog een ding worden denk ik.

Unmanned Systems Forces commander Magyar said Ukrainian long-range drones have begun firing unguided rockets in operational depth up to 500 km, combining a 60 kg strike warhead with 8 NURS rockets for new attack options beyond helicopter and assault aircraft reach. #Ukraine

— NOELREPORTS (@noelreports.com) 17 mei 2026

[rapture]

sjroorda schreef op vrijdag 15 mei 2026 @ 11:08:
Besturing is op verschillende manieren, maar Starlink is wel een heel belangrijke component. Fun fact:

[...]

Autonome besturing is ook mogelijk, maar daar zijn ze vooralsnog terughoudend mee.

Een tijdje geleden zei een Amerikaanse netwerkbeheerder (die voor 2022 naar Oekraïne gemigreerd is en sneller Internet in de loopgraven levert dan wat hij in Silicon Valley aan huis kon krijgen) dat als de Starlink wegvalt, dan hebben de Oekraïners een plan B.

Dat is nu onthuld. De (weer)ballonen en de Westerlies winden waaien over Oekraïne naar rusland naar Siberië,... Een idee kan dermate oud zijn dat het terug nieuw is, zo werken de modetrends door de decennia ook. Iets met (weer)ballon naar de vijandelijke gebieden sturen was iets van WOII.

From fall 2025 through spring 2026, the words “aerostat notice” have appeared hundreds of times on Russian Telegram channels that monitor Ukrainian air threats.

This means that somewhere high overhead, carried east by prevailing winds, are Ukrainian helium balloons carrying retroreflective decoys, surveillance equipment, bombs, attack drones, or radio repeaters that allow other drones to strike Russian targets. Ukrainian forces have launched in excess of 1,000 balloons into Russia and more are on the way.

Untethered aerostats have participated in strikes on the deep rear of Russia since 2024, but have become ever more active in 2025-2026, targeting refineries, railways, and other infrastructure.
https://euromaidanpress.c...ns-sow-havoc-over-russia/

De ballonnen vallen op de radarschermen niet op en transparante ballonnen zie je niet.

“Yes, indeed, balloons are actively used by the Defense Forces of Ukraine mainly as support platforms and as means for medium and deep strikes,” said Viktor Kevliuk, a retired Ukrainian colonel and analyst with the Center for Defense Strategies. “They are inexpensive, inconspicuous on radars, can hang in the air for a long time and carry a payload.”

While balloons are indeed inconspicuous—most of them are translucent, blending with the sky—one source said that getting noticed is often the whole idea, to cause Russia’s air defenses to fire everything, from Pantsirs, Tors and Buks, to even their S-300 and S-400 missiles.

“You want to be detected,” they told Euromaidan Press. “They cause panic for the Russians and they are very hard to shoot down,” at high altitudes, causing the Russians to waste their air defenses.

Anderzijds wil je dat bepaalde ballonnen wel gezien worden om aggro van russische luchtafweerraketten te trekken. Zorg dat de vijand missiles aan ballonnen verspild.

De ballonnen kunnen een payload dragen zoals repeaters die meer dan 100km bereik hebben en zet genoeg repeaters achter elkaar voor communicatie over langere afstanden.

Depending on their size, balloons can lift heavy payloads, can be launched from anywhere, and be used to get above or behind air defenses to strike targets from the rear. They can carry signal repeaters that extend over 100 kilometers, which can be daisy chained together to provide continual control for long-range weapons. Aerostats can go very long distances, with a record mission traveling over 4,000 kilometers into Russia.

De ballonnen gaan tot meer dan 4000km diep in rusland.

Er is groei in het gebruik van ballonnen.

While the aerostat industry is still quite niche, sources said that adoption is growing among Ukrainian forces, with more units training up in their use. On the other hand, Kevliuk sees this growth as driven more by innovators and enthusiasts than a systemic defense policy, citing lack of central state will and lack of resources for implementation by individual units.

One of the sources said that it would behoove allies to pay closer attention to this tech, which can deliver strike capabilities and a variety of weapons behind Russian lines, including UGVs and USVs. “Imagine a (Ukrainian) UGV on Red Square,” they said.

Gronddrones en zeedrones kunnen door ballonnen vervoerd worden. Wanneer gaan we Oekraïense zeedrones in de Kaspische Zee zien?

Gronddrones over de Rode Plein laten rijden behoort tot de mogelijkheden. De bunkers zijn niet meer veilig wanneer de gronddrones door de tunnels gaan en explosieven tegen deuren uitladen om een gat te blazen.

De Westerlies waaien in het voordeel van de Oekraïners.

Ukraine was dragged into the full-scale war with many disadvantages. But it does have one advantage granted by nature and ripe for exploitation: the prevailing wind.

At these latitudes, the Westerlies blow from the direction of Ukraine into Russia. That means that aerostatic balloons require no propulsion in order to make their way into enemy airspace. The Russians have aerostats too but the atmosphere is not on their side in this arena.

Je hebt niet veel controle over het traject van een ballon.

Being at the mercy of the wind does limit untethered aerostats as a technology because operators cannot ensure precisely where the balloons will go.

However, there are two enablers, sources said. Firstly, people have a sufficiently advanced understanding of meteorology and ability to predict wind trajectories to make balloons viable tools of war. AI modeling and sophisticated algorithms are bringing still more improvements.

Secondly, the balloons can be launched from anywhere, taking as little as 15 minutes to set up and deploy by a skilled team when conditions are right for the mission. They can also easily go over 10 kilometers into the air, where inclement weather becomes less of an issue.

Daarvoor heb je meteorologen, AI modeling en andere geavanceerde dingen om het traject van een ballon uit te rekenen zodat je weet wanneer het "go" of "no go" is.. Het kost een kwartiertje om een ballon op te laten en het gaat gemakkelijk boven 10km hoogte.

De hoogte heeft een nadeel in teveel signalen zoals EW ontvangen.

On the other hand, GPS becomes more of an issue within certain altitudes. Higher up, the aerostat starts picking up jamming and spoofing waveforms from a very wide area. This makes it harder to guide balloon-launched drones and be certain of their initial launch location.

De ballonnen nemen ook satelliet-terminals mee. Starlink werkt niet over rusland, maar er zijn alternatieven.

As signals equipment clashes against electronic warfare on Ukrainian battlefields, both technologies are constantly evolving. Aerostats can also mount satellite terminals. While Starlink doesn’t work over Russia, there are other alternatives.

As well, Ukrainians already use drones that navigate by matching preloaded terrain contours and require less steering. AI models are making this technology more viable over time as sophistication grows, machine learning experts have said in prior interviews.

Terreinherkennende drones die automatisch naar hun doel navigeren zijn er al. Camera's onder de ballonnen en communicatienetwerken over grote afstanden zijn goed om de luchtfoto's van heel rusland continue up te daten.

Barrage balloons zijn terug van weggeweest.

Ukraine also makes increasing use of tethered aerostats—balloons that stay in one place, anchored by a cable. The company Aerobavovna is the best-known Ukrainian player in this space: their models are designed to go up between 500 and 1,000 meters in the air for up to three days at a time. Electricity feeds equipment through the tether.

These provide both defensive and offensive utility to Ukraine’s armed forces. They serve as potent communications relays and provide reconnaissance and monitoring with their cameras and sensor suites, able to detect Shaheds and other drones.

De Oekraïners gebruiken het om de camera's, sensors en communicatie/netwerkapparatuur tot een kilometer hoog op te hangen.

De kosten en supply chain vallen goed mee.

Built from latex, nylon, and polyethylene, the balloons are very cheap and can be made of all-Ukrainian components, unlike many drones, which rely on China as a supplier.

The helium that fills them is slightly more complicated. The US-Israeli war on Iran led to strikes on Qatar, which produces close to a third of the world’s helium supply. The subsequent closure of the Strait of Hormuz has imposed further strain on the global supply.

On the other hand, aerostats don’t need high-purity helium to operate, which brings the cost down significantly. Kevliuk estimates that the daily operating cost of a tethered aerostat is $15.

One source said that the Iran war hasn’t affected operations and that helium is available in sufficient quantities.

“The technology is coming to life as an asymmetric response: cheap, effective for drone warfare,” Kevliuk said. “The trend is clear—balloons have become part of the arsenal for medium/deep strikes.”

De oorlog in Iran heeft geen invloed op de beschikbaarheid van helium voor ballonnen die geen hoge zuiverheid nodig heeft.

[Yakolev]

Ah, de volgende 7 stuks per dag Flamingo. Super benieuwd naar hoe ze de gronddrones op het Rode Plein gaan bedienen.

In ander nieuws, de eerste beelden van de prototype T-50-4 in een tweezits configuratie. Lijkt me niet dat dit op het werkelijke eind product gaat lijken, want het is gewoon een Su-27UB canopy / frame op de T-50 gezet. Dat kan niet goed zijn voor de beperkte stealth.

/Su-57D/

Image leaked by fighterbomber. https://t.co/odomnIodGJ pic.twitter.com/jzHcpG4meG

— George N. (@GeorgeN28581) 17 mei 2026

Andere tweezitters hebben de piloten op veel gelijkere hoogte achter elkaar zetten, zoals bijvoorbeeld de J-20S.



De T-50 ziet er nu uit als een uit de kluiten gewassen Yak-130.

[Tens]

Oekraïne heeft zijn eigen KAB, nog weinig gevonden over specs.

🇺🇦💣 The first Ukrainian KAB is ready for combat use, - Fedorov

The development lasted 17 months. The Ukrainian KAB has a unique design and was created taking into account the realities of modern warfare.

The warhead is 250 kg. pic.twitter.com/hUd6joiNbJ

— MAKS 25 🇺🇦👀 (@Maks_NAFO_FELLA) 18 mei 2026

https://defence-blog.com/...ided-bomb-for-combat-use/

[ Voor 25% gewijzigd door Tens op 18-05-2026 10:47 ]

[Helixes]

Yakolev schreef op maandag 18 mei 2026 @ 09:51:
In ander nieuws, de eerste beelden van de prototype T-50-4 in een tweezits configuratie. Lijkt me niet dat dit op het werkelijke eind product gaat lijken, want het is gewoon een Su-27UB canopy / frame op de T-50 gezet. Dat kan niet goed zijn voor de beperkte stealth.

Ligt het aan mij, of is dat plaatje een plastic mock-up - of wellicht zelfs een kit-bash?

In een Wereld waarin AI wonderen doet kan ik natuurlijk óók niet uitsluiten dat dit een hersenspinsel is van een paar nVidia kaarten. Ik wéét dat Fighterbomber gezien wordt als over het algemeen betrouwbare bron. Maar dit plaatje lijkt mij ver af te staan van welke realiteit dan ook. Als dit ontwerp al wordt uitgevoerd, verwacht ik ze niet voor 2056 boven Oekraïne te zien....

[Yakolev]

Helixes schreef op maandag 18 mei 2026 @ 10:57:
[...]

Ligt het aan mij, of is dat plaatje een plastic mock-up - of wellicht zelfs een kit-bash?

In een Wereld waarin AI wonderen doet kan ik natuurlijk óók niet uitsluiten dat dit een hersenspinsel is van een paar nVidia kaarten. Ik wéét dat Fighterbomber gezien wordt als over het algemeen betrouwbare bron. Maar dit plaatje lijkt mij ver af te staan van welke realiteit dan ook. Als dit ontwerp al wordt uitgevoerd, verwacht ik ze niet voor 2056 boven Oekraïne te zien....

Dat dacht ik ook in eerste instantie, maar George N, is een Russische ingenieur werkende voor UAC (waar Sukhoi onder valt), dus dat hij dit van Fighterbomber deelt wijst mij erop dat het legit is. (althans dat vermoed ik). Andere experts reageren ook vrij serieus op de foto.

Moet wel even opmerken dat de Su-57 ook niet gemaakt is om boven vijandelijk luchtruim te vliegen. VKS vliegtuigen zijn voornamelijk ontworpen om boven eigen grondgebied het luchtruim te beschermen. Men is veel minder offensief dan Westerse luchtmachten. Als de frontale RCS niet al te negatief beïnvloed wordt, zou het ontwerp best kunnen werken.

[YakuzA]

Yakolev schreef op maandag 18 mei 2026 @ 11:08:
[...]
Dat dacht ik ook in eerste instantie, maar George N, is een Russische ingenieur werkende voor UAC (waar Sukhoi onder valt), dus dat hij dit van Fighterbomber deelt wijst mij erop dat het legit is. (althans dat vermoed ik). Andere experts reageren ook vrij serieus op de foto.

Moet wel even opmerken dat de Su-57 ook niet gemaakt is om boven vijandelijk luchtruim te vliegen. VKS vliegtuigen zijn voornamelijk ontworpen om boven eigen grondgebied het luchtruim te beschermen. Men is veel minder offensief dan Westerse luchtmachten. Als de frontale RCS niet al te negatief beïnvloed wordt, zou het ontwerp best kunnen werken.

Voor de Su57 is die frontale RCS sowieso al niet top in vergelijking met de andere 5th gen, dus deze aanpassing zal niet veel veranderen.

https://www.reddit.com/r/...lished_by_sukhoi_for_the/

[ Voor 7% gewijzigd door YakuzA op 18-05-2026 12:37 . Reden: added link ]

[Yakolev]

YakuzA schreef op maandag 18 mei 2026 @ 12:34:
[...]

Voor de Su57 is die frontale RCS sowieso al niet top in vergelijking met de andere 5th gen, dus deze aanpassing zal niet veel veranderen.

https://www.reddit.com/r/...lished_by_sukhoi_for_the/

Op basis van een aantal posters op Reddit. Very trustworthy.

[YakuzA]

Yakolev schreef op maandag 18 mei 2026 @ 13:14:
[...]


Op basis van een aantal posters op Reddit. Very trustworthy.

Ze quoten gewoon Sukhoi die het zelf geeft op:
Wikipedia: Sukhoi Su-57

Sukhoi's patent for the T-50 stealth features cites an intention to reduce average RCS to approximately 0.1 to 1 m2

Vs de F35:

The F-35 Lightning II features an extremely low Radar Cross Section (RCS) of approximately 0.0015 m2

Als je een bron hebt met een betere RCS van de su57 dan kun je dat ook prima aangeven toch?

[ Voor 7% gewijzigd door YakuzA op 18-05-2026 13:20 ]

[Yakolev]

RCS cijfers voor geen enkele 5gen straaljager zijn publiekelijk bekend. Niet van de Su-57, maar ook niet van de: F-22, F-35, J-20 en J-35. Dat zijn staatsgeheimen voor de respectievelijke landen. Een openbare patent (al is het van Sukhoi) is ook geen betrouwbare cijfer.

Iedere publicatie die anders beweerd is pertinent onjuist.

De bron uit het Wikipedia artikel die komt met de 0.0015 m2 voor de F-35 snapt bijvoorbeeld niet in het artikel dat het vliegtuig geen Su-57 is, maar een T-50 prototype (specifiek is het op de foto de T-50-4). Dan vraag je je af hoeveel inhoudelijke kennis de auteur ook bezit.

https://bulgarianmilitary...aught-on-camera-in-china/

Maar om een lang verhaal kort te maken. De Su-57 zal hoogstwaarschijnlijk inferieur zijn aan Chinese / Amerikaanse toestellen (zoals Justin Bronk van RUSI ook aangeeft: Link) Maar de cijfers die op het internet rondgaan moeten geen waarde aan gehecht worden.

[ Voor 23% gewijzigd door Yakolev op 18-05-2026 13:49 ]

[DaniëlWW2]

Aanvullend zijn voor zover ik weet, RCS waarden ook niet statisch, uniform of te berekenen zonder heel wat (geheime) informatie en enorme rekenkracht om dit te modelleren. Een kleine verandering van de aanvalshoek, zullen die waarden al veranderen. Daarnaast heb je ook te maken met materialen en welke radar in gebruik is, met welke frequentie, software etc etc.

Wat ik wel weet is dat stealth bedoeld is tegen vuurleiding radar. Dat is X band en in iets mindere mate ook S band. Tegen een L band zoekradar zou het al beduidend minder effectief zijn. Maar daarmee kan je geen vuuroplossing berekenen.

Neem bijvoorbeeld onze LCF fregatten. Die L band SMART-L MM/N ziet stealth straaljagers waarschijnlijk wel op enorme afstand. Evertsen ging ook naar de Middellandse Zee, omdat die ballistische raketten die gelanceerd worden vanuit Iran, al kan detecteren, zodra ze op hoogte zijn en over de horizon komen. Maar dit is dan ook een uitzonderlijk krachtige radar van wat ik ervan weet en wat publiekelijk is.

Maar de X band APAR krijgt waarschijnlijk geen vuuroplossing totdat een stealth straaljager dichtbij is. Maar een dergelijke straaljager heeft dan allang geleidemunitie afgevuurd. Stealth straaljagers opereren in het gebied tussen zoek en vuurleidingsradar. De "counter" zijn waarschijnlijk infraroodsensoren die de hitte vanuit de straalmotor oppikken, maar dat heeft ook zo zijn beperkingen. Dit is alleen wel een van de grootste verschillen tussen een 5th gen straaljager zoals een F-22 of F-35 en de SU-57. Kijk hoe de motoren afschermt zijn of juist niet. Die SU-57 zal denk ik veel eerder gezien worden. Helpt niet dat de SU-57 ook enorm is als straaljager en twee enorme motoren heeft.

[Mr_gadget]

Zou je in theorie op basis van de L band een raket in de richting kunnen afvuren. Die dan vervolgens als hij dichterbij komt gemakkelijker met zijn eigen radar dan wel het doel kan vinden? Of is waarschijnlijk de JSF dan allang uitgeweken?