Zeker eens. Munitie is verbruiksartikel waarbij regelmatig vergeten word dat je het echt nodig hebt voordat je geweer of kanon ook "boem" doet. Dit probleem blijft ook terugkomen bij elke grote oorlog. Ergens is het ook verklaarbaar omdat die enorme voorraden aan munitie, heel wat kosten en uiteindelijk nog onaantastbaarder zijn voor politici, dan de kanonnen. Die zijn immers nog groot en intimiderend en geven een leider een goed gevoel. Een beetje hetzelfde zoals de Russen een schreeuwend tekort aan vrachtwagens hadden en zichzelf ook nog in een enorme file hebben gereden bij Kyiv.
Het is ook op een andere manier op te lossen. Uiteindelijk is je munitie twee delen, de explosieve lading en je drijfgas. Je explosieve lading is TNT, RDX (Hexogeen) of een combinatie zoals Comp B. Zowel TNT als RDX zijn uiteindelijk, natuurlijk Duitse uitvindingen. Combinaties van deze explosieven bestaan ook al heel lang. Dit komt door de extra kosten van RDX en omdat TNT van nature een tekort aan zuurstof voor ontploffing heeft. TNT heeft namelijk zeven koolstof en zes zuurstofatomen naast de vijf waterstof en drie stikstofatomen. Hierom is een lading met 80% TNT en 20% ammoniumnitraat, uit mijn hoofd, bepaalde omstandigheden zelfs net iets krachtiger dan puur TNT. Ammoniumnitraat heeft namelijk een overschot aan zuurstof. Omdat ammoniumnitraat zoveel makkelijker te produceren is, was de meest veelvoorkomende vulling dan ook amatol 50/50 met 50% TNT en 50% ammoniumnitraat. Dat presteert bijna net zo goed als pure TNT. Het verschil kan je vaak ook zien in de explosie. Puur TNT genereert zwarte rook, amatol 50/50 is witte rook. Dat komt door het zuurstoftekort.
Wat je in de mijnbouwindustrie vaak ziet is Amatol 20/80. Zo kunnen ze snel opschalen. Maar hoe kom je nu aan de bestanddelen van amatol? Ammoniumnitraat verkrijg je met salpeterzuur en ammoniak. TNT krijg je door Tolueen te nitreren met salpeterzuur en zwavelzuur. Tolueen is een koolwaterstof (C7H8) en een grondstof in andere chemische producten zoals verfverdunners.
En RDX? Dat is hexamine met salpeterzuur en ammoniumnitraat. Aan Hexamine kom je weer met wederom salpeterzuur en nu formaldehyde. Hexamine is ook wel bekend als E239, een conserveringsmiddel tegen schimmels. Het werd lange tijd gebruikt als goedkoper alternatief voor TNT dat net iets minder krachtig is. Met name in torpedo's is het veel gebruikt. Ook hier heb je weer allemaal vermengingen met TNT. Salpeterzuur maak je vervolgens ook uit ammoniak met stikstof.
Je spil hier is dus ammoniak. Hoe maak je dat? Haber-Bosch proces.
Dat hebben de Duitsers in een noodvaart opgebouwd in 1914, anders was WO1 in 1915 wel voorbij geweest. Wat kan je hiermee nog meer doen? Nou, je kan er verschillende soorten kunstmest mee maken. Zie daar de reden waarom Rusland zoveel kunstmest produceerde voor 2022, hoe ze hun munitieproductie hebben opgeschaald en waarom de Russische oogsten steeds minder op lijken te leveren.
De productie van explosieven is grotendeels een dual use technologie. Je hebt gespecialiseerd faciliteiten nodig voor TNT en RDX, maar die worden voorzien door commercieel zeer voorradige chemische processen. Maar die moet je wel oogmerken als strategisch relevant en behouden. Daar is het misgegaan. Kort samengevat, de Duitse chemische industrie moet een van haar grootste uitvindingen weer terug gaan brengen, Haber-Bosch. Om dit af te dwingen, zou de EU eigenlijk een importverbod op kunstmest moeten invoeren. Dan moet het hier gemaakt worden, of we gaan allemaal dood van de honger.
Laatste is dat ik weet van de IMX serie aan explosieven die de Amerikanen aan het introduceren zijn. Tja, ik zie er om het bovenstaande dus weinig in. Het belangrijkste bestandsdeel daar is DNAN. Iets minder krachtig dan TNT, maar nog stabieler. DNAN is voor zover ik weet, niet te maken met dezelfde chemische installaties als kunstmest. Je hebt dus waarschijnlijk meer gespecialiseerde faciliteiten nodig. Ook weet ik eerlijk gezegd niet of je DNAN net zoals TNT, kan aanleggen met een andere substantie met vergelijkbaar effect zoals Amatol 50/50. Dat maakt het naar mijn mening, niet erg interesant.
Dan voor de Duitsers in W02. Tja, die begonnen de oorlog met een munitiecrisis, maar volgens mij niet omdat ze een tekort aan grondstoffen hadden. Ze hadden gewoon veel te weinig gemaakt. Toen is na Polen een gigantische nadruk gelegd op munitieproductie, tot Hitler aan toe die staalrantsoenen ging verschuiven naar munitieproductie. Alsnog had de Wehrmacht munitie voor ongeveer zes weken aan zware gevechten. Dat Frankrijk zich na vijf weken overgaf, kwam erg goed uit. Daarna kwam de munitieproductie pas echt op gang. Deze heeft ook de hele oorlog de Duitse oorlogsindustrie gedomineerd. De Duitsers hebben jarenlang tekorten gehad aan artilleriestukken, niet de munitie om deze te gebruiken. Dit is ook waarom ze massaal Franse en later Sovjet artilleriestukken zijn gaan inzetten en zelfs Sovjet kaliber munitie (122mm en 152mm) zijn gaan produceren. Ze hebben ook enorme hoeveelheden aan munitie geproduceerd en verbruikt, beduidend meer dan de Sovjets. Dat is mede de verklaring waarom de Sovjets zulke extreme verliezen hebben geleden. Ze waren zwaar in het nadeel als het om munitieconsumptie ging. Dat is een keer getabuleerd. Zie:
https://docs.google.com/spreadsheets/d/1-73qbzhLv1UT3LeQNGfUfuR3YFGEW7UtRZPkdlBTAmw/edit?gid=0#gid=0
De enorme expansie in 1944 kwam omdat de Duitsers grotendeels gestopt waren met de productie van kunstmest. Ze waren echt volledig op de "endsieg" toer, want vanaf de herfst van 1945, was Duitsland gaan verhongeren. Dat gebeurde ook, maar toen was de oorlog al voorbij en hebben de geallieerden (met aardig wat tegenzin), uiteindelijk enorme voedselhulp geboden.
Voor drijfgas gebruikte ze eigenlijk ook niet vaak pure nitrocellulose. Verder zullen ze ongetwijfeld met houtpulp gewerkt hebben vanwege het gebrek aan katoen. Ook speelde het tekort aan artilleriestukken bij de Duitsers en later de Sovjets ook een duidelijke rol in de adoptie van ongeleide raketten, dus de Nebelwerfer en Katyusha. Later zie je de Amerikanen, Britten en Japanners ook ongeleide raketten adopteren als aanvulling of vervanging van artilleriestukken. De afweging daar is altijd beschikbaarheid. Je kan zulke raketten veel makkelijker maken met civiele industrie omdat je geen gespecialiseerd machines nodig hebt voor je artillerie projectielen of lopen. Maar het kost ook veel meer in drijfgasverbruik. Als je daar een tekort aan hebt, dan kan je dit niet introduceren. Verder zijn dit soort systemen nooit echt populair geweest bij landen die wel afdoende lopen kunnen produceren. Je ziet ze dan ook veel minder bij de Amerikanen en juist veel meer bij de Sovjets met de latere BM serie (zoals BM-21 Grad).
Eigenlijk zijn die drones een beetje de vervanger hiervan. Het zijn ook systemen die te maken zijn met (semi) commerciële componenten en te produceren door civiele industrie. En dan kan je ook enorme kwantiteiten verbruiken, ook als het eigenlijk inefficiënt is. Want het is beter dan niks. Dit is mobiliseerbare industrie waar de productie van artilleriestukken en projectielen dit beduidend minder is. In die hele discussie van drones, mis ik dit ook. Je moet denk ik helemaal niet zoveel inzetten op drones in vredestijd. In vredestijd moet je vooral je moeilijker te produceren, maar efficiëntere wapens produceren. Maar je moet ze wel voorbereid hebben als mobilisabel middel in oorlogstijd.
Nitrocellulose ging wel in de patronen voor handvuurwapens, maar de artillerie gebruikte een mengsel met Diethyleenglycoldinitraat (DEGN) met nog wat andere substanties om het verder te stabiliseren en mondingsflits te onderdrukken. Want natuurlijk had Duits geschut minder mondingsflits dan veel andere landen hun geschut. Dit is ook mede waarom Duitse slagschepen niet ontplofte bij voltreffers van hun magazijnen. Ze brandde weliswaar zeer hevig, maar ontplofte niet. Verder brandde dit mengsel ook wat koeler, wat voor minder slijtage van de loop zorgde.
Voor de zware antistankkanonnen gingen ze nog verder met de toevoeging van nitroguanidine om rookontwikkeling en flits verder te onderdrukken. Dus je zag die Panthers en Tigers niet zo snel op afstand en werden de schutters ook niet verblind door hun eigen kanonnen. En nitroguanidine wordt tegenwoordig ook gebruikt in die IMX explosieven en in meer drijfgasladingen. Oh en je maakt dit ook met ammoniumnitraat. Zijn we weer terug bij Haber-Bosch.
Laatste over munitieproductie en Norma.
Dat illustreert ook een beetje het probleem. Ze hebben het over hun messing patroonhulzen die je vaak kan hergebruiken. Dat is grotendeels irrelevant voor strijdkrachten die dit gewoon niet doen, al helemaal niet in oorlogstijd. Ook hier waren de Duitsers uit noodzaak al veel verder mee. Niet alleen gebruikte ze massaal al stalen patroonhulzen vanwege een tekort aan koper. Ook gebruikte ze tegen het einde van W02 zelfs ijzeren drijfringen op hun artillerieprojectielen in plaats van koper. Die waren niet alleen goedkoper, maar bleken ook beduidend minder slijtage voor de lopen te hebben. Dat is alleen verloren gegaan na WO2.
Maar zo zou je eerder moeten denken. Die obsessie met het beste van het beste moet eruit. Dat moet je reserveren waar het echt zinvol is. Maar vul je artillerieprojectielen liever met Comp B of zelfs Amatol 50/50. Amatol 50/50 is ruim 30% minder krachtig dan Comp B, maar het is nog steeds veel beter dan niks. Je kan ook aan de slag met de toevoeging van circa 20% aluminiumpoeder dat de werking van deze explosieven versterkt. Ook dat was al voor WO2 bekend en in gebruik door, je raad het nooit, de Duitsers in hun explosieven voor torpedo's en mijnen. De bekendste toepassing is alleen het Britse Torpex dat de kracht van hun torpedo explosieven, fors liet toenemen.
Never argue with an idiot. He will drag you down to his own level and beat you with experience.