De landelijke Nederlandse politiek 2026

[alexbl69]

Dennis1812 schreef op maandag 14 september 2026 @ 00:06:
Ik ben vooral benieuwd of we weer naar de stembus mogen.
Immers is er geen meerderheid en lijken ze die voorlopig niet te krijgen.

Gezien de peilingen lijkt die kans me niet zo bijster groot .

[spijkerhoofd]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 07:26:
[...]

Gezien de peilingen lijkt die kans me niet zo bijster groot .

[Afbeelding]

Met deze zetelverdeling is een stabiele regering vormen een utopie! Zelf zie ik toch steeds meer dat deze huidige situatie niet meer te houden is en zie ik het liefste een kiesdrempel van 5 tot 7 zetels!

[Transportman]

Dennis1812 schreef op maandag 14 september 2026 @ 00:06:
Ik ben vooral benieuwd of we weer naar de stembus mogen.
Immers is er geen meerderheid en lijken ze die voorlopig niet te krijgen.

Ik ben heel benieuwd hoe de ontwikkelingen gaan de komende weken.
Maar tijd om Prinsjesdag te kijken heb ik niet.
Ik lees tussendoor even bij op de NOS ofzo.

Ik verwacht dat ze gewoon door blijven strompelen tot het echt niet anders kan, of Pro toch met de ogen knippert en tekent bij het kruisje na misschien net wat kleine verschuiving.

[alexbl69]

spijkerhoofd schreef op maandag 14 september 2026 @ 07:46:
[...]

Met deze zetelverdeling is een stabiele regering vormen een utopie! Zelf zie ik toch steeds meer dat deze huidige situatie niet meer te houden is en zie ik het liefste een kiesdrempel van 5 tot 7 zetels!

Even een opzetje gemaakt van een kiesdrempel van 5 zetels. Zo'n 15% van de zetels vallen dan weg en worden verdeeld over de overige partijen.

Op z'n jan-boeren-fluitjes uiteraard, want normaal ga je uit van het exact aantal stemmen.



Als dit wordt ingevoerd zal er waarschijnlijk wel strategischer gestemd gaan worden. Er zullen extra PvdD stemmen naar Pro gaan, terwijl er CU en SGP (en wellicht ook BBB) stemmen naar het CDA zullen verhuizen.

Zo op het eerste gezicht lijkt me dit in ieder geval wel werkbaarder dan de huidige situatie.

Zit je uiteraard nog wel met de Eerste Kamer. Daar worden nu 27 zetels (36%) bezet door partijen die in bovenstaand construct niet eens in de Tweede Kamer zouden komen.

[R_Zwart]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 07:58:
[...]

Even een opzetje gemaakt van een kiesdrempel van 5 zetels. Zo'n 15% van de zetels vallen dan weg en worden verdeeld over de overige partijen.

Op z'n jan-boeren-fluitjes uiteraard, want normaal ga je uit van het exact aantal stemmen.

[Afbeelding]

Als dit wordt ingevoerd zal er waarschijnlijk wel strategischer gestemd gaan worden. Er zullen extra PvdD stemmen naar Pro gaan, terwijl er CU en SGP (en wellicht ook BBB) stemmen naar het CDA zullen verhuizen.

Zo op het eerste gezicht lijkt me dit in ieder geval wel werkbaarder dan de huidige situatie.

Zit je uiteraard nog wel met de Eerste Kamer. Daar worden nu 27 zetels (36%) bezet door partijen die in bovenstaand construct niet eens in de Tweede Kamer zouden komen.

Ik zie eerlijk gezegd nog steeds geen mogelijkheden voor een stabiele coalitie die ook nog eens iets voor elkaar kan krijgen. Maar je negeert wel 15% van de Nederlanders die 22/23 zetels vertegenwoordigen (meer dan wat de meeste partijen hebben). Kennelijk kunnen die zich niet vinden in wat de grote partij willen dus er is wel behoefte aan anderen.

[R_Zwart]

Transportman schreef op maandag 14 september 2026 @ 07:47:
[...]

Ik verwacht dat ze gewoon door blijven strompelen tot het echt niet anders kan, of Pro toch met de ogen knippert en tekent bij het kruisje na misschien net wat kleine verschuiving.

Of de VVD eens een keer constructief gaat meewerken. Er had gewoon een heel stabiel kabinet kunnen zitten van D66, CDA, PRO en VVD. Die hebben genoeg capabele mensen voor bestuursfuncties i.t.t. de meeste andere partijen.

[Pasteis]

Transportman schreef op maandag 14 september 2026 @ 07:47:
[...]

Ik verwacht dat ze gewoon door blijven strompelen tot het echt niet anders kan, of Pro toch met de ogen knippert en tekent bij het kruisje na misschien net wat kleine verschuiving.

PRO zou mijn sympathie (wat wellicht misschien ergens ooit een stem kan opleveren) krijgen als ze in ieder geval zo constructief mogelijk blijven om er te zien te komen. Het uitstellen, leegplukken van jan modaal en het constant uitsluiten van extra belasten op hoog verdienden (+100k p/j p.p) en vermogen ben ik wel een beetje klaar mee.

VVD heeft zijn kruid het afgelopen jaar echt bij mij verschoten door niet te willen samenwerken.
Links is nog steeds niet mijn kant, maar het wordt ook wel tijd dat we weer wat vooruit gaan.

Mijn dag begon vanochtend weer lekker door het volgende te lezen: https://www.nu.nl/klimaat/6409443/energierekening-gaat-140-euro-per-jaar-omhoog-door-sprong-in-nettarieven.html

Maar ondertussen zit ik wel weer te wachten op het volgende datacenter dat aangekondigd zal gaan worden.

[PatrickC]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 07:58:
[...]

Even een opzetje gemaakt van een kiesdrempel van 5 zetels. Zo'n 15% van de zetels vallen dan weg en worden verdeeld over de overige partijen.

Op z'n jan-boeren-fluitjes uiteraard, want normaal ga je uit van het exact aantal stemmen.

[Afbeelding]

Als dit wordt ingevoerd zal er waarschijnlijk wel strategischer gestemd gaan worden. Er zullen extra PvdD stemmen naar Pro gaan, terwijl er CU en SGP (en wellicht ook BBB) stemmen naar het CDA zullen verhuizen.

Zo op het eerste gezicht lijkt me dit in ieder geval wel werkbaarder dan de huidige situatie.

Zit je uiteraard nog wel met de Eerste Kamer. Daar worden nu 27 zetels (36%) bezet door partijen die in bovenstaand construct niet eens in de Tweede Kamer zouden komen.

Het wordt in ieder geval een stuk overzichtelijker met ook kortere debatten in de 2e Kamer.
Maar er gaan dan nog steeds 58 zetels naar partijen waar geen enkele partij uit het centrum of links mee wil samenwerken. Dus als de VVD blijft volhouden dat ze niet met PRO in een kabinet willen gaan zitten, blijven we wat dat betreft in dezelfde situatie als nu zitten.

[Pasteis]

R_Zwart schreef op maandag 14 september 2026 @ 08:15:
[...]

Ik zie eerlijk gezegd nog steeds geen mogelijkheden voor een stabiele coalitie die ook nog eens iets voor elkaar kan krijgen. Maar je negeert wel 15% van de Nederlanders die 22/23 zetels vertegenwoordigen (meer dan wat de meeste partijen hebben). Kennelijk kunnen die zich niet vinden in wat de grote partij willen dus er is wel behoefte aan anderen.

Het is maar de vraag of die aantal stemmers echt bewust gekozen hebben, of omdat ze het platslaan en denken:

Ik vind Europa belangrijk -> VOLT
Ik vind de Islam belangrijk -> DENK
Ik vind dieren lief -> PvdD

Want andere partijen kunnen dit ook gewoon voor ogen hebben, maar omdat ze groter zijn hebben ze ook andere standpunten waar ze de aandacht aan geven.

In het belang van beter bestuurbaar worden pleit ik voor een kiesdrempel, ook al betekent dit misschien dat ik voor een strategischere stem moet kiezen dan ik zou willen.

Het land is en wordt niet bestuurbaar met 5+ partijen in een kabinet.

[ Voor 8% gewijzigd door Pasteis op 14-09-2026 08:24 ]

[Pasteis]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 07:58:
[...]

Even een opzetje gemaakt van een kiesdrempel van 5 zetels. Zo'n 15% van de zetels vallen dan weg en worden verdeeld over de overige partijen.

Op z'n jan-boeren-fluitjes uiteraard, want normaal ga je uit van het exact aantal stemmen.

[Afbeelding]

Als dit wordt ingevoerd zal er waarschijnlijk wel strategischer gestemd gaan worden. Er zullen extra PvdD stemmen naar Pro gaan, terwijl er CU en SGP (en wellicht ook BBB) stemmen naar het CDA zullen verhuizen.

Zo op het eerste gezicht lijkt me dit in ieder geval wel werkbaarder dan de huidige situatie.

Zit je uiteraard nog wel met de Eerste Kamer. Daar worden nu 27 zetels (36%) bezet door partijen die in bovenstaand construct niet eens in de Tweede Kamer zouden komen.

Die verschuiving zou ook wel moeten, want anders heb je nog steeds een grote uitdaging om tot een meerderheid te komen

PRO + D66 + CDA: 67
VVD + D66 + CDA: 54

Er moet dan alsnog een vierde partij aanhaken. FvD en PVV worden uitgesloten. JA21 is te rechts voor PRO en D66.

De sleutelrol voor vooruitgang ligt toch echt bij een samenwerking tussen de VVD en PRO. Of er moet een grotere zetelverschuiving ontstaan.

[Pasteis]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 07:26:
[...]

Gezien de peilingen lijkt die kans me niet zo bijster groot .

[Afbeelding]

Dat D66, VVD en CDA zoveel zetels verliezen is ook veelzeggend. Deze regering is zo mak. En het enige positieve verschil met Schoof 1 is dat je niet elke ochtend wakker wordt met nieuws over onrust en geruzie.

[HollovVpo1nt]

Pasteis schreef op maandag 14 september 2026 @ 08:20:
[...]

PRO zou mijn sympathie (wat wellicht misschien ergens ooit een stem kan opleveren) krijgen als ze in ieder geval zo constructief mogelijk blijven om er te zien te komen. Het uitstellen, leegplukken van jan modaal en het constant uitsluiten van extra belasten op hoog verdienden (+100k p/j p.p) en vermogen ben ik wel een beetje klaar mee.

VVD heeft zijn kruid het afgelopen jaar echt bij mij verschoten door niet te willen samenwerken.
Links is nog steeds niet mijn kant, maar het wordt ook wel tijd dat we weer wat vooruit gaan.

Mijn dag begon vanochtend weer lekker door het volgende te lezen: https://www.nu.nl/klimaat/6409443/energierekening-gaat-140-euro-per-jaar-omhoog-door-sprong-in-nettarieven.html

Maar ondertussen zit ik wel weer te wachten op het volgende datacenter dat aangekondigd zal gaan worden.

Belastingen omhoog, energieprijzen weer omhoog... Gaaf land. Maar ook dit is direct gekoppeld aan de illegale oorlog van VS en Israël in het midden oosten. Europa moet lef tonen net als Carny and breken met zowel de terroristen de VS als de terroristen in Israël.

[ Voor 91% gewijzigd door HollovVpo1nt op 14-09-2026 08:37 ]

[Joris748]

HollovVpo1nt schreef op maandag 14 september 2026 @ 08:35:
[...]


Belastingen omhoog, energieprijzen weer omhoog... Gaaf land.

Je kunt heel veel van ons land vinden, maar op de olieprijzen hebben we niet zo heel veel invloed. Laat staan op de geopolitieke situatie.

[ Voor 24% gewijzigd door Joris748 op 14-09-2026 08:39 ]

[alexbl69]

Pasteis schreef op maandag 14 september 2026 @ 08:35:
[...]

Dat D66, VVD en CDA zoveel zetels verliezen is ook veelzeggend. Deze regering is zo mak. En het enige positieve verschil met Schoof 1 is dat je niet elke ochtend wakker wordt met nieuws over onrust en geruzie.

Dat is dan ook het enige positieve .

De coalitie heeft (in de peilingen, bedankt @rik86 ) nog maar 46 zetels, net iets meer dan 30% (!!). In de EK hebben ze 22 zetels, minder dan 30%.

Het is dat je op voorhand weet dat na eventuele verkiezingen de chaos net zo groot blijft, maar mijn hemel. Dit lijntje wordt wel heel erg dun.

[ Voor 4% gewijzigd door alexbl69 op 14-09-2026 09:49 ]

[DaniëlWW2]

Joris748 schreef op maandag 14 september 2026 @ 08:38:
[...]

Je kunt heel veel van ons land vinden, maar op de olieprijzen hebben we niet zo heel veel invloed. Laat staan op de geopolitieke situatie.

Dat is nu precies iets dat me enorm dwars zit.
We hadden 10+ jaar zowat 0% rente. En in 2010 was ook duidelijk dat klimaatverandering een gigantisch probleem was. Dus is er geïnvesteerd in meer fossiele brandstoffen uit Rusland halen. Dit terwijl zeker die eerste jaren, er honderdduizenden bouwvakkers werkeloos thuis zaten. Nee, laten we die allemaal uitkeringen geven, ze ook nog eens demoniseren dat ze lui zijn en de uitkeringen gaan korten.

[rik86]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 08:43:
[...]

Dat is dan ook het enige positieve .

De coalitie heeft nog maar 46 zetels, net iets meer dan 30% (!!). In de EK hebben ze 22 zetels, minder dan 30%.

Het is dat je op voorhand weet dat na eventuele verkiezingen de chaos net zo groot blijft, maar mijn hemel. Dit lijntje wordt wel heel erg dun.

Volgens mij heeft de coalitie gewoon 66 zetels. We moeten denk ik eens wat minder op peilingen gaan varen in dit land. Dat zorgt alleen maar voor ad-hoc reageren op incidenten en 't zoeken naar oneliners, i.p.v. beleid maken

[Joris748]

DaniëlWW2 schreef op maandag 14 september 2026 @ 08:43:
[...]

Dat is nu precies iets dat me enorm dwars zit.
We hadden 10+ jaar zowat 0% rente. En in 2010 was ook duidelijk dat klimaatverandering een gigantisch probleem was. Dus is er geïnvesteerd in meer fossiele brandstoffen uit Rusland halen.

Ja, maar dat vergt lange termijn visie We hadden al lang veel minder afhankelijk moeten zijn van fossiele brandstoffen.

Dit terwijl zeker die eerste jaren, er honderdduizenden bouwvakkers werkeloos thuis zaten. Nee, laten we die allemaal uitkeringen geven, ze ook nog eens demoniseren dat ze lui zijn en de uitkeringen gaan korten.

Ik ken een voorbeeld van een grote bouwondernemer in Veghel. Hij heeft voor de crisis voor een symbolisch bedrag de Noordkade, een oud fabrieks complex van een mengvoederfabrikant, in dezelfde plaats overgenomen. Tijdens de economische crisis hield hij zijn personeel daar aan het werk. Ondertussen is het complex uitgegroeid tot een cultuur- en uitgaangscluster waar de regio trots op mag zijn (al kunnen sommigen zich nog steeds niet over de weerstand tegen die ondernemer heen zetten).

[walletje-w]

rik86 schreef op maandag 14 september 2026 @ 08:46:
[...]

Volgens mij heeft de coalitie gewoon 66 zetels. We moeten denk ik eens wat minder op peilingen gaan varen in dit land. Dat zorgt alleen maar voor ad-hoc reageren op incidenten en 't zoeken naar oneliners, i.p.v. beleid maken

Het is ook heel logisch in dit media/sociale klimaat dat de partijen die niet in het kabinet zitten lekker aantrekkelijke dingen kunnen roepen. Logisch dat de peilingen dan ook die kant op trekken.

Daarnaast ligt het probleem naar mijn mening van een moeilijk bestuurbaar land niet aan de hoeveelheid partijen. Dat is meer een indicator. Ga je partijen samenvoegen krijg je afdelingen binnen partijen die weer moeilijk gaan doen of eigenlijk twee verschillende richtingen op willen. Dat zie je nu volgens mij ook bij de VVD. Niet voor niets dat die wel met de PVV wouden regeren maar PRO te extreem vinden.

Onze democratie moet herontworpen worden om beter te passen bij de huidige tijd en bestendiger te zijn tegen afbraak van binnenuit. Hoe? Dat weet ik niet. Maar daar zou naar mijn mening veel meer aandacht naartoe moeten gaan.

[Findail]

Ik heb wel een out-of-the-box idee (oplossing?) voor de patstelling, voor als dit kabinet weer zou stoppen en we nieuwe verkiezingen krijgen, met weer diezelfde onmogelijke opgave van het vormen van een regering...

Maar de oplossing vereist wel wat vertrouwen, geen Wiegel-nachten, samenwerking en over-eigen-schaduwen-heenstappen. Bear with me…

Stel: partijen die de democratie hoog hebben zitten willen niet samenwerken met een paar partijen waarvan is gebleken dat die het niet zo op hebben met die democratie. Even gechargeerd gezegd, dit.

Stel: Je haalt die extreme partijen even uit de berekening. 50 (of zo) van de 150 wil je niet mee samen werken, dus… stel de rest (100) gelijk aan alle zetels (150).

Denk er even over na. In de praktijk kan het werken, als we dit vóór de verkiezingen afspreken. En vantevoren dus zeggen: als er na de verkiezingen een coalitie komt die 50+ van de zetels haalt, doen we alsof het er 75+ zijn, want dit zijn de partijen waarvan we zeggen, die willen ons land vooruit helpen. En na het vormen van de minderheidsregering, stemmen genoeg van de andere 50- zetels méé met de coalitie (ook al zijn ze het er misschien niet mee eens…) dat je in de praktijk 75+ stemmen krijgt.

 

Ik zie het als een soort over the top cordon sanitaire. Je sluit sommige partijen écht uit zeg maar.

Met natuurlijk genoeg/ veel risico en vragen wat het effect zou zijn… gaan mensen misschien minder stemmen op die extreme partijen? Of juist meer? Pikken mensen het zeg maar… En nog véél meer andere vragen.

[polthemol]

spijkerhoofd schreef op maandag 14 september 2026 @ 07:46:
[...]

Met deze zetelverdeling is een stabiele regering vormen een utopie! Zelf zie ik toch steeds meer dat deze huidige situatie niet meer te houden is en zie ik het liefste een kiesdrempel van 5 tot 7 zetels!

49 zetels voor 3 extreem-rechtse partijen. Ik denk dat we met een dergelijke stembusuitslag een heel ander probleem gaan krijgen. Maar 2 zetels zijn nodig van een opportunistische partij en je gaat het bootje in.

Gezien de daling van de PVV en de VVD en de steiging van FvD en JA21 gaat men naar nog extremer op diverse topics (*zonder dat ik de cijfers ken van wie van welke partij naar welke gaat natuurlijk, maar ik verwacht daar weinig nuance in te gaan zien).

De kiesdrempel gaat ook niet werken: als die er is, gaan er stemmen verloren door verdeling van die 'subkiesdrempel'-stem over partijen waar die persoon/personen definitief niet op hebben gestemd. Saksen-Anhalt met de AFD heeft daar laten zien welke problemen dat op kan leveren.

De oplossing is en blijft dat partijen en politici accountable worden gehouden voor hun acties of inacties, dat je je ook als regering gewoon aan de wet moet houden in plaats van geitenpaadjes te blijven bedenken of eindeloos tegen alles maar in beroep gaan en dat je crisisdossiers ook gewoon moet oplossen, met de focus op structurele oplosssingen en dat laatste met name als er wettelijke verplichtingen zijn om deze op te lossen.

@Findail ook dat is onhaalbaar en sec gezien is het iets wat bij de coalitievorming gewoon 'van nature' mogelijk is. Tot het moment dat bv. de VVD en het CDA zeggen dat ze een JA21 of een PVV of een BBB als redelijk coalitiepartner zien, dan ben je klaar. Daarbij is het politieke aandeel van deze partijen steeds meer aan het groeien, onder andere omdat men ze politiek 'levensvatbaar' blijft houden door ze niet op voorhand uit te sluiten, maar ook door crisisdossiers te blijven opstoken, danwel moedwillig niet op te willen lossen op basis van ideologie, ookal zegt de wet wat anders. Mensen gaan steeds meer onvrede ervaren omdat je als regerende partij werkelijk niets levert buiten van brandje blussen naar brandje blussen hollen.

[ Voor 19% gewijzigd door polthemol op 14-09-2026 09:12 ]

[Napo]

spijkerhoofd schreef op maandag 14 september 2026 @ 07:46:
[...]

Met deze zetelverdeling is een stabiele regering vormen een utopie! Zelf zie ik toch steeds meer dat deze huidige situatie niet meer te houden is en zie ik het liefste een kiesdrempel van 5 tot 7 zetels!

De kiesdrempel heeft ook zo haar nadelige gevolgen waardoor ik daar niet snel aan zou willen. In de afbeelding van @alexbl69 zie je daar ook wel al een risico en dat is bijvoorbeeld de SP. Zo'n partij die laveert op de grens van wel of geen vertegenwoordiging hierdoor maakt juist de drempel enkel groter om wél deel te nemen aan het democratische bestel.

Van de ene kant kan je stellen dat dat positief is want meer consolidatie en minder éénpitters maar anderzijds maak je het ook wel lastiger om ooit door te breken in het democratische bestel. Nu ben ik overigens wel weer een voorstander van kiezers die ook wel wat strategischer kijken of hun stem niet vrijwel net zo goed kan landen bij een partij met een wat grotere achterban ergo, zoek de partij die je belangrijkste punten behartigd of zoek je een partij die over de algehele breedte het beste matched

[Pasteis]

DaniëlWW2 schreef op maandag 14 september 2026 @ 08:43:
[...]

Dat is nu precies iets dat me enorm dwars zit.
We hadden 10+ jaar zowat 0% rente. En in 2010 was ook duidelijk dat klimaatverandering een gigantisch probleem was. Dus is er geïnvesteerd in meer fossiele brandstoffen uit Rusland halen. Dit terwijl zeker die eerste jaren, er honderdduizenden bouwvakkers werkeloos thuis zaten. Nee, laten we die allemaal uitkeringen geven, ze ook nog eens demoniseren dat ze lui zijn en de uitkeringen gaan korten.

En ondertussen hebben we weer een grote onafhankelijkheid, maar dit keer van de VS.
En voor onze energietransitie hebben we weer China nodig.

We moeten gewoon flink in duurzame energie investeren. Zowel de productie + R&D als de opwekking. Dit zorgt op langetermijn voor een strategische onafhankelijkheid.

[Pasteis]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 08:43:
[...]

Dat is dan ook het enige positieve .

De coalitie heeft nog maar 46 zetels, net iets meer dan 30% (!!). In de EK hebben ze 22 zetels, minder dan 30%.

Het is dat je op voorhand weet dat na eventuele verkiezingen de chaos net zo groot blijft, maar mijn hemel. Dit lijntje wordt wel heel erg dun.

Dat is de kiezer ook wel een beetje aan te rekenen. Die geloven iets te veel in luchtkastelen.

[alexbl69]

Findail schreef op maandag 14 september 2026 @ 09:02:
Ik heb wel een out-of-the-box idee (oplossing?) voor de patstelling, voor als dit kabinet weer zou stoppen en we nieuwe verkiezingen krijgen, met weer diezelfde onmogelijke opgave van het vormen van een regering...

Maar de oplossing vereist wel wat vertrouwen, geen Wiegel-nachten, samenwerking en over-eigen-schaduwen-heenstappen. Bear with me…

Stel: partijen die de democratie hoog hebben zitten willen niet samenwerken met een paar partijen waarvan is gebleken dat die het niet zo op hebben met die democratie. Even gechargeerd gezegd, dit.

Stel: Je haalt die extreme partijen even uit de berekening. 50 (of zo) van de 150 wil je niet mee samen werken, dus… stel de rest (100) gelijk aan alle zetels (150).

Denk er even over na. In de praktijk kan het werken, als we dit vóór de verkiezingen afspreken. En vantevoren dus zeggen: als er na de verkiezingen een coalitie komt die 50+ van de zetels haalt, doen we alsof het er 75+ zijn, want dit zijn de partijen waarvan we zeggen, die willen ons land vooruit helpen. En na het vormen van de minderheidsregering, stemmen genoeg van de andere 50- zetels méé met de coalitie (ook al zijn ze het er misschien niet mee eens…) dat je in de praktijk 75+ stemmen krijgt.

 

Ik zie het als een soort over the top cordon sanitaire. Je sluit sommige partijen écht uit zeg maar.

Met natuurlijk genoeg/ veel risico en vragen wat het effect zou zijn… gaan mensen misschien minder stemmen op die extreme partijen? Of juist meer? Pikken mensen het zeg maar… En nog véél meer andere vragen.

Dan kom je uit bij de paradox (die hier al vaker voorbij is gekomen) dat je naar ondemocratische middelen grijpt om ondemocratische partijen te bestrijden. Zeker als die partijen zo hoog in de peilingen staan weet ik niet of dat rust brengt.

Het lijkt me beter om op democratische wijze de kaders wat scherper te gaan stellen. Als voorbeeld de pogingen om de PVV te verplichten een ledenpartij te worden.

Maar het zal bijvoorbeeld heel moeilijk - zo niet onmogelijk - zijn om partijen te verplichten zich bij alle bestaande verdragen neer te leggen. Want dat maakt het onmogelijk om ooit nog wat te veranderen, en bereik je alleen maar dat je je regeltechnisch nog veel verder in de hoek schildert dan nu al gebeurt.

Ben het met @polthemol eens dat je beter bij de coalitievorming 'informeel' kunt regelen. Je kunt dit bijna onmogelijk in regels gieten.

[Joris748]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 09:57:
[...]

Dan kom je uit bij de paradox (die hier al vaker voorbij is gekomen) dat je naar ondemocratische middelen grijpt om ondemocratische partijen te bestrijden. Zeker als die partijen zo hoog in de peilingen staan weet ik niet of dat rust brengt.

Het lijkt me beter om op democratische wijze de kaders wat scherper te gaan stellen. Als voorbeeld de pogingen om de PVV te verplichten een ledenpartij te worden.

Maar het zal bijvoorbeeld heel moeilijk - zo niet onmogelijk - zijn om partijen te verplichten zich bij alle bestaande verdragen neer te leggen. Want dat maakt het onmogelijk om ooit nog wat te veranderen, en bereik je alleen maar dat je je regeltechnisch nog veel verder in de hoek schildert dan nu al gebeurt.

Ben het met @polthemol eens dat je beter bij de coalitievorming 'informeel' kunt regelen. Je kunt dit bijna onmogelijk in regels gieten.

Vooropgesteld, ik sta achter het standpunt om alleen ledenpartijen toegang te geven tot de kieslijst. Echter er zal veel meer meer moeten gebeuren, want het voorkomt niet dat een extreemrechtse partij als FvD in de kamer zit.

Het zal heel lastig worden om de geest weer in de fles te krijgen. Dat vraagt veel van politici, journalisten, maar ook van de kiezers.

[polthemol]

Joris748 schreef op maandag 14 september 2026 @ 10:05:
[...]

Vooropgesteld, ik sta achter het standpunt om alleen ledenpartijen toegang te geven tot de kieslijst. Echter er zal veel meer meer moeten gebeuren, want het voorkomt niet dat een extreemrechtse partij als FvD in de kamer zit.

Het zal heel lastig worden om de geest weer in de fles te krijgen. Dat vraagt veel van politici, journalisten, maar ook van de kiezers.

Het vraagt ten eerste een paar relatief simpele ingrepen die vooral nu niet gebeuren:
1. stel een basiskader op voor waar een politieke partij aan moet voldoen
2. stel een basiskader op voor waar een kamerlid aan behoort te voldoen, met name op het punt van integriteit, aanwezigheid en controleerbaarheid
3. stel sancties/gevolgen op voor wanneer een partij/kamerleden niet voldoen aan die regels

Kamerleden verschuilen zich nu ook regelmatig bij zaken achter 'oh ja, dat wist ik niet' of starten een semantische discussie of iets wel of niet in het register moet komen te staan.

Met FvD hun verdienmodel is er nu heel veel discussie over en lijkt men zich langzaam genoopt te voelen om te gaan acteren, maar deze discussie had al gevoerd moeten worden ten tijde van Pechtold https://nos.nl/artikel/22...partement-is-privekwestie.

De man had een flat als pied-à-terre in Scheveningen. Pechtold mocht die gebruiken als het zo uitkwam. In ruil daarvoor gaf de D66-voorman bijvoorbeeld de planten water. De diplomaat is inmiddels al jaren met pensioen en woont ergens anders.

Volgens D66 heeft de Canadees Pechtold eerst verteld dat die het appartement zou erven, maar wilde de diplomaat de flat begin dit jaar bij leven aan de D66-voorman schenken. Dat is inderdaad gebeurd en volgens de schenkingsakte was de waarde van de flat 135.000 euro.

Je ziet hier dat Pechtold prima had kunnen aanvoelen dat hier op zijn minst een schijn van belangenverstrengeling is, ongeacht dat er sprake was van een vriendschappelijke relatie. Dit helpt niet om mensen als integer te ervaren, omdat het buiten de boeken werd gehouden en als het naderhand wordt ontdekt, het natuurlijk te laat is en je gedoe hebt (en de vraag waarom je het buiten de boeken wilde houden).

Daar had men het moeten oplossen, nu hebben we de scherven van die inactie.

[Brent]

Het probleem van de Nederlandse politiek is dat we zitten met een generatie (of 2) aan politiek managers, ipv politici. Die hebben vrij succesvol de afbrokkeling van sociale verworvenheden weten te managen. Mark doet het als geen ander: koffiedrinken, masseren, wat-kan-er-wel, beeldvorming beheersen. De Nederlander is een politiek kuddedier: van links tot rechts, laag tot hoog, progressief tot conservatief, legde zich hierbij neer: visie is voor in de kerk, als hobby; in de politiek managen we. Het huishoudboekje moet op orde tenslotte.

Na generatie(s) van uit de (meanstream) gratie zijn van visie is er dus weinig over. En in Nederland was het sowieso al lastig om visie te hebben (muh huishoudboekje...). Natuurlijk zien we dat elders ook: de toename in extreemrechts is voor een groot deel te danken aan het feit dat daar een visie is waar mensen 'in geloven'. Er klopt niets van, het is niet uitgewerkt, het is grotendeels een middel om meer van hetzelfde te bereiken, maar dat doet er niet toe: we snakken naar mensen die een helder verhaal hebben dat lijkt te passen in de wereld die we zien. We zien in toenemende mate echter een constructie van de wereld, via sociale media zou je inderdaad denken dat buitenlanders een groter gevaar zijn dan de rijken. En daar de meeste mensen in politiek opzicht totaal geen onderwijs hebben genoten zijn ze praktisch goudvissen: vergeten waar hun ouders en grootouders hard om moesten strijden.

Enfin, visie leefde hier altijd al op gespannen voet met de penningmeester. Maar alle zuurstof is toch wel weggehaald in de tijd van Kok, maar vooral Balkenende en Rutte. Het is in zekere zin het afknijpen van democratie: als je geen discussie met elkaar hebt over waar je heen wil en hoe je er zou kunnen komen, maar politiek ziet als iets dat objectief managebaar is, dan verdwijnt het denken, discours en daarmee oplossingsvermogen. Ik las of hoorde dit weekend iemand zeggen over militairen, maar ik denk dat het ook voor politici geldt: sinds de val van de muur is er sprake van een situatie van managed decline. Generaties hebben maar 1 skill: zo goed mogelijk gebruik maken van een slinkende taart, en weten niet wat ze moeten als er opeens meer taart is (nu toch een beetje sprake van in Europese legers) of hoe dat de taart eigenlijk moet groeien en niet krimpen, en hoe dan (politici).

Het ontbreekt aan visie, maar het ontbreekt ook aan een cultuur van visie-ontwikkeling. Extreem-rechts levert alles op een dienblaadje aan, en discussieert er niet over. 'Debatten' zijn Angelsaksische heen-en-weer-schreeuwpartijen (zonder schreeuwen meestal).

Politici met visie worden niet beloont, maar 'het volk' is ook niet in staat een discussie te hebben. Sociale media die eigenlijk corporate media zijn maken dat door de bank genomen (ik weet dat er een Mastodon- en Matrix server is waar het wel kan, daar hebben we niet genoeg aan) juist die discussie ondersneeuwen, en het bericht van de hoogste bieder alle ruimte laat innemen.

[Pasteis]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 09:57:
[...]

Dan kom je uit bij de paradox (die hier al vaker voorbij is gekomen) dat je naar ondemocratische middelen grijpt om ondemocratische partijen te bestrijden. Zeker als die partijen zo hoog in de peilingen staan weet ik niet of dat rust brengt.

Het lijkt me beter om op democratische wijze de kaders wat scherper te gaan stellen. Als voorbeeld de pogingen om de PVV te verplichten een ledenpartij te worden.

Maar het zal bijvoorbeeld heel moeilijk - zo niet onmogelijk - zijn om partijen te verplichten zich bij alle bestaande verdragen neer te leggen. Want dat maakt het onmogelijk om ooit nog wat te veranderen, en bereik je alleen maar dat je je regeltechnisch nog veel verder in de hoek schildert dan nu al gebeurt.

Ben het met @polthemol eens dat je beter bij de coalitievorming 'informeel' kunt regelen. Je kunt dit bijna onmogelijk in regels gieten.

De vraag is of een democratische wijze op tijd zal zijn voordat de extreemrechtse partijen serieuze invloed kunnen uitoefenen en impact maken. Misschien moet je wel voor beiden gaan.

Je ziet hoe snel het in Duitsland gaat.

[Pasteis]

Joris748 schreef op maandag 14 september 2026 @ 10:05:
[...]

Vooropgesteld, ik sta achter het standpunt om alleen ledenpartijen toegang te geven tot de kieslijst. Echter er zal veel meer meer moeten gebeuren, want het voorkomt niet dat een extreemrechtse partij als FvD in de kamer zit.

Het zal heel lastig worden om de geest weer in de fles te krijgen. Dat vraagt veel van politici, journalisten, maar ook van de kiezers.

Een PVV houdt een keer op met bestaan. Die is immers onlosmakelijk verbonden aan Wilders en zo ver ik weet hebben ze geen kroonprins(es). Bovendien is hun bestaansrecht en populariteit grotendeels aan migratie te danken.

FvD pakt het veel systematischer aan en daar zijn ook hoogopgeleiden bij betrokken die heel goed weten hoe de politiek in elkaar zit. Zij zetten zich vooral neer als patrioten. Een schandaaltje of opmerkelijke werkwijzen houden kiezers niet tegen. Dus deze partij is minder makkelijk te bestrijden.

Ik denk nog steeds dat er goed gekeken en onderzocht moet worden wie deze partij steunt en waarom.

[Bundin]

R_Zwart schreef op maandag 14 september 2026 @ 08:15:
[...]

Ik zie eerlijk gezegd nog steeds geen mogelijkheden voor een stabiele coalitie die ook nog eens iets voor elkaar kan krijgen. Maar je negeert wel 15% van de Nederlanders die 22/23 zetels vertegenwoordigen (meer dan wat de meeste partijen hebben). Kennelijk kunnen die zich niet vinden in wat de grote partij willen dus er is wel behoefte aan anderen.

Dat niet alleen, je zet een eerste stap richting wat uiteindelijk een tweepartijenstelsel kan worden. Verkiezingen worden meer dan nu strategisch stemmen, waarbij je stem wordt platgeslagen tot "welke richting wiil je dat het kabinet opgaat". Ook stemmen op partijen die de kiesdrempel wel halen kunnen uiteindelijk als 'verloren' gezien worden, want uiteindelijk bepaalt de PRO/VVD split de richting dus waarom zou je D66 stemmen?

Grote paraplu-partijen hebben intern net zo veel ruzie als je nu binnen een coalitie ziet. Ze proberen zowel centristische kiezers als kiezers op de flanken te binden. Democrats in de VS worstelen met hoe om te gaan met de sociaaldemocraten (AOC, Mamdani) die populair blijken in een gesettelde centristische club. Republicans zitten met het probleem dat ze gematigde kiezers kwijt raken in een MAGA-partij, terwijl de MAGA kant met een stalinistische zuivering bezig is om de macht binnen de partij te consolideren. En dichter bij huis: binnen de VVD is de centrumrechtse factie waar Rutte uit voortkwam opzijgeschoven voor een veel rechtser en meer populistisch geluid uit de factie Yesilgoz.

Overeenkomst: die partijen schuiven naar de flanken om het verschil tussen wij en zij maar duidelijk te kunnen maken. Hopelijk tijdelijk, maar of dat altijd zo is zal nog moeten blijken.

Ons coalitiestelsel is een groot goed. Zelfs in tijden waarin men elkaar de tent uitvecht. Partijen moeten in ieder geval enige moeite doen om hun wensen en beleid uit te leggen want de kiezer heeft daadwerkelijk nog iets te kiezen.

[W1ck1e]

Pasteis schreef op maandag 14 september 2026 @ 09:36:
[...]

En ondertussen hebben we weer een grote onafhankelijkheid, maar dit keer van de VS.
En voor onze energietransitie hebben we weer China nodig.

We moeten gewoon flink in duurzame energie investeren. Zowel de productie + R&D als de opwekking. Dit zorgt op langetermijn voor een strategische onafhankelijkheid.

Je wilde waarschijnlijk "En ondertussen hebben we weer een grote afhankelijkheid, maar dit keer van de VS." schrijven.

[Derby]

Pasteis schreef op maandag 14 september 2026 @ 09:36:
[...]
We moeten gewoon flink in duurzame energie investeren. Zowel de productie + R&D als de opwekking. Dit zorgt op langetermijn voor een strategische onafhankelijkheid.

Maar wie gaat dat betalen?
[Advocaat van de duivel]
Want de hele energie transitie werd verkocht met het verhaal dat duurzamer energie veel goedkoper zou zijn. Vanmorgen kwam alweer het bericht dat de netbeheer kosten volgend jaar omhoog gaan. En de jaren daarna nog meer. Dus hoe is dat goedkoper? De 'transitie' is al een poos bezig en energie (een eerste levensbehoefte) wordt alleen maar duurder. Doe maar fossiel dat is bewezen (historie) goedkoop.
[/Advocaat van de duivel]
Tuurlijk, oorlogen conflicten en zo verder enzovoort. Maar mensen kijken (terecht) naar hun portemonnee. En dan is het klimaat verhaal van enkele partijen serieus aantrekkelijk. Daarnaast zijn de transitievoorstanders niet goed in staat uit te leggen dat het echt noodzakelijk is. Behalve de grijs gedraaide plaat van 'in 2189 is het echt onleefbaar op aarde, kijk maar dat zegt dit rekenmodel'. Gewoon een slecht verhaal in mijn ogen.

[ Voor 0% gewijzigd door Derby op 14-09-2026 10:49 . Reden: typo ]

[DevWouter]

Brent schreef op maandag 14 september 2026 @ 10:23:
Het probleem van de Nederlandse politiek is dat we zitten met een generatie (of 2) aan politiek managers, ipv politici. Die hebben vrij succesvol de afbrokkeling van sociale verworvenheden weten te managen. Mark doet het als geen ander: koffiedrinken, masseren, wat-kan-er-wel, beeldvorming beheersen. De Nederlander is een politiek kuddedier: van links tot rechts, laag tot hoog, progressief tot conservatief, legde zich hierbij neer: visie is voor in de kerk, als hobby; in de politiek managen we. Het huishoudboekje moet op orde tenslotte.

Na generatie(s) van uit de (meanstream) gratie zijn van visie is er dus weinig over. En in Nederland was het sowieso al lastig om visie te hebben (muh huishoudboekje...). Natuurlijk zien we dat elders ook: de toename in extreemrechts is voor een groot deel te danken aan het feit dat daar een visie is waar mensen 'in geloven'. Er klopt niets van, het is niet uitgewerkt, het is grotendeels een middel om meer van hetzelfde te bereiken, maar dat doet er niet toe: we snakken naar mensen die een helder verhaal hebben dat lijkt te passen in de wereld die we zien. We zien in toenemende mate echter een constructie van de wereld, via sociale media zou je inderdaad denken dat buitenlanders een groter gevaar zijn dan de rijken. En daar de meeste mensen in politiek opzicht totaal geen onderwijs hebben genoten zijn ze praktisch goudvissen: vergeten waar hun ouders en grootouders hard om moesten strijden.

Enfin, visie leefde hier altijd al op gespannen voet met de penningmeester. Maar alle zuurstof is toch wel weggehaald in de tijd van Kok, maar vooral Balkenende en Rutte. Het is in zekere zin het afknijpen van democratie: als je geen discussie met elkaar hebt over waar je heen wil en hoe je er zou kunnen komen, maar politiek ziet als iets dat objectief managebaar is, dan verdwijnt het denken, discours en daarmee oplossingsvermogen. Ik las of hoorde dit weekend iemand zeggen over militairen, maar ik denk dat het ook voor politici geldt: sinds de val van de muur is er sprake van een situatie van managed decline. Generaties hebben maar 1 skill: zo goed mogelijk gebruik maken van een slinkende taart, en weten niet wat ze moeten als er opeens meer taart is (nu toch een beetje sprake van in Europese legers) of hoe dat de taart eigenlijk moet groeien en niet krimpen, en hoe dan (politici).

Het ontbreekt aan visie, maar het ontbreekt ook aan een cultuur van visie-ontwikkeling. Extreem-rechts levert alles op een dienblaadje aan, en discussieert er niet over. 'Debatten' zijn Angelsaksische heen-en-weer-schreeuwpartijen (zonder schreeuwen meestal).

Politici met visie worden niet beloont, maar 'het volk' is ook niet in staat een discussie te hebben. Sociale media die eigenlijk corporate media zijn maken dat door de bank genomen (ik weet dat er een Mastodon- en Matrix server is waar het wel kan, daar hebben we niet genoeg aan) juist die discussie ondersneeuwen, en het bericht van de hoogste bieder alle ruimte laat innemen.

Ik twijfel of ik het met je eens ben. En ik denk dat het verhaal van polthemol in "De landelijke Nederlandse politiek 2026" (gebrek aan regulering), hoewel terecht, ook niet voldoende is. Ik heb het idee dat het meer moet zijn.

Persoonlijk merk ik vooral gebrek aan verantwoordelijkheid van samenleving. Het probleem is niet dat we "managers" als politici krijgen, maar dat ze geen verantwoording nemen.

Het is een van de reden waarom ik denk dat Extreem Rechts zo effectief is, ze spreken altijd alsof ze verantwoordelijkheid nemen. Weliswaar op een complete foute methode door oorzaken te koppelen aan het probleem dat er niet is, maar omdat ze bereid zijn om verantwoordelijkheid te nemen krijgen ze toch het vertrouwen.

Neem als voorbeeld Faber, als persoon op zo'n beetje alle vlakken verachtelijk, als minister compleet incompetent, maar wat ik verder van haar ook vind, ze ging er wel vol voor om verantwoordelijkheid te nemen en had een visie.

Dus als we Faber classificeren als een politici met een visie, dan denk ik juist dat het juist wel beloond wordt.

En dan kom ik terecht bij de vraag waarom het andere clubs zoals PRO het niet lukt. Zij hebben ook visie en ze hadden plannen die Nederland beduidend beter vooruit helpt. Dus waarom lukt het niet om een succes te maken? Waarom blijven mensen roepen dat ze een "andere links" willen hebben terwijl ze niet links stemmen? Het enige antwoord dat ik op die vragen heb is politieke marketing.

Dus ook mijn eigen parade paardje over verantwoordelijkheid lijkt mij onvoldoende. Misschien dat iemand een vierde heeft?

[DevWouter]

Derby schreef op maandag 14 september 2026 @ 10:43:
[...]

Maar wie gaat dat betalen?
~~~[Advocaat van de duivel]
Want de hele energie transitie werd verkocht met het verhaal dat duurzamer energie veel goedkoper zou zijn. Vanmorgen kwam alweer het bericht dat de netbeheer kosten volgend jaar omhoog gaan. En de jaren daarna nog meer. Dus hoe is dat goedkoper? De 'transitie' is al een poos bezig en energie (een eerste levensbehoefte) wordt alleen maar duurder. Doe maar fossiel dat is bewezen (historie) goedkoop.
[/Advocaat van de duivel]

Het probleem met de advocaat van de duivel te zijn is dat je de duivel vaker zal spreken. Dus ik sla dit even over hoewel ik er inhoudelijk op kan antwoorden.

Tuurlijk, oorlogen conflicten en zo verder enzovoort. Maar mensen kijken (terecht) naar hun portemonnee. En dan is het klimaat verhaal van enkele partijen serieus aantrekkelijk. Daarnaast zijn de transitievoorstanders niet goed in staat uit te leggen dat het echt noodzakelijk is. Behalve de grijs gedraaide plaat van 'in 2189 is het echt onleefbaar op aarde, kijk maar dat zegt dit rekenmodel'. Gewoon een slecht verhaal in mijn ogen.

De noodzaak uitleggen is vrij gemakkelijk, ze er van overtuigen is tegenwoordig ook vrij simpel. Het probleem is dat we anderen niet kunnen overtuigen van de urgentie. Men koppelt het grootste probleem dat hun kinderen/kleinkinderen zullen ervaren niet aan hun acties vandaag.

Overigens vind ik 2189 erg optimistisch. Persoonlijk denk ik dat we zonder extreme koerswijziging we niet eens de helft meer zullen halen.

[PatrickC]

Pasteis schreef op maandag 14 september 2026 @ 08:33:
[...]

Die verschuiving zou ook wel moeten, want anders heb je nog steeds een grote uitdaging om tot een meerderheid te komen

PRO + D66 + CDA: 67
VVD + D66 + CDA: 54

Er moet dan alsnog een vierde partij aanhaken. FvD en PVV worden uitgesloten. JA21 is te rechts voor PRO en D66.

De sleutelrol voor vooruitgang ligt toch echt bij een samenwerking tussen de VVD en PRO. Of er moet een grotere zetelverschuiving ontstaan.

Mee eens.

Ik vraag me wel eens af hoe de situatie zou zijn geweest als de fusie partij PRO (GL/PvdA) er nooit zou zijn gekomen en dus PvdA en GL aparte partijen waren gebleven. Het probleem bij de VVD zit met name bij het GL gedachtengoed volgens mij en wellicht waren ze wel bereid geweest om alleen met de PvdA in zee te gaan? Maar de volgende vraag is dan wel of PvdA genoeg zetels had gehaald om D66, VVD en CDA aan een meerderheid te helpen.

[DevWouter]

PatrickC schreef op maandag 14 september 2026 @ 10:56:
[...]

Mee eens.

Ik vraag me wel eens af hoe de situatie zou zijn geweest als de fusie partij PRO (GL/PvdA) er nooit zou zijn gekomen en dus PvdA en GL aparte partijen waren gebleven. Het probleem bij de VVD zit met name bij het GL gedachtengoed volgens mij en wellicht waren ze wel bereid geweest om alleen met de PvdA in zee te gaan? Maar de volgende vraag is dan wel of PvdA genoeg zetels had gehaald om D66, VVD en CDA aan een meerderheid te helpen.

Ik denk niet dat het een ander resultaat had opgeleverd. Dat GL en PvdA konden fuseren was mogelijk omdat ze al grotendeels dezelfde gedachtegoed hadden. Daarbij zou zonder fusie de PvdA inderdaad kleiner zijn geweest en was er alsnog een vijfde partij nodig geweest. PvdA zou zich hoe dan ook ondergeschikt moeten maken en de laatste keer dat ze dat deden liep dat heel slecht voor hun af.

Het probleem van deze kabinetsperiode is dat de VVD dwars deed om bepaalde optics te vermijden. Niet voor niks dat sommige mensen denken dat de VVD dit kabinet van begin af aan probeerde te saboteren.

[Bundin]

DevWouter schreef op maandag 14 september 2026 @ 10:45:
[...]

En dan kom ik terecht bij de vraag waarom het andere clubs zoals PRO het niet lukt. Zij hebben ook visie en ze hadden plannen die Nederland beduidend beter vooruit helpt. Dus waarom lukt het niet om een succes te maken? Waarom blijven mensen roepen dat ze een "andere links" willen hebben terwijl ze niet links stemmen? Het enige antwoord dat ik op die vragen heb is politieke marketing.

Dus ook mijn eigen parade paardje over verantwoordelijkheid lijkt mij onvoldoende. Misschien dat iemand een vierde heeft?

1. onzekerheid over de (financiele) toekomst bij kiezers
2. onvrede bij kiezers, deels voortkomend uit 1, deels voortkomend uit 3.
3. marketing: het is oneindig veel makkelijker om met ongenuanceerde oneliners aandacht te krijgen voor je boodschap. Zeker via socials, die als platform vaak ook niet neutraal zijn
4. niveau van onderwijs: als je mensen niet de tools meegeeft om kritisch te kijken naar wat ze zien en horen, wordt 3 steeds effectiever.

Maar vooral 3. Je wil de kiezer bang en boos maken en zo houden. Bange en boze kiezers stemmen extremer en staan meer open voor een mooi stukje wij tegen zij. Iemand die lekker daadkrachtig overkomt is dan snel populair, daadkracht geeft rust. Oplossingsgerichtheid is niet nodig, een goed verhaal wel.

Als de andere kant het debat wil voeren zoals 33 jaar geleden nog kon, toen bewindspersonen nog aftraden voordat een motie van wantrouwen daadwerkelijk in stemming gebracht werd bij "de Kamer verkeerd voorlichten", dan hebben ze bij voorbaat al verloren. De strijd wordt niet langer gestreden in de Kamer maar in de media. Zie verder de Amerikaanse politiek.

Als je een gematigde oplossingsgerichte boodschap wil uitdragen, krijg je geen aandacht. En als je aandacht krijgt, is dat omdat je neergesabeld wordt door een sappige oneliner zonder nuance. Ook onze "kwaliteitsmedia" rennen van soundbite naar soundbite. Derksen heeft een enorm bereik, bij alle praatprogramma's zitten experts naar influencers om het nieuws van de dag te 'duiden'.

@PatrickC: ik denk niet dat dat zou uitmaken. De groep Yesilgoz binnen de VVD heeft een keuze gemaakt voor deze lijn in de hoop dat een rechts-populistisch kabinet mogelijk zou worden. Nadien "toegeven" en met PvdA in een kabinet stappen zou leiden tot een exodus richting bijvoorbeeld JA21. Dat risico zou te groot zijn, uiteindelijk moet de dereguleringslijn voor grote bedrijven wel worden uitgevoerd.

[ Voor 14% gewijzigd door Bundin op 14-09-2026 11:11 ]

[polthemol]

Pasteis schreef op maandag 14 september 2026 @ 10:36:
[...]

Een PVV houdt een keer op met bestaan. Die is immers onlosmakelijk verbonden aan Wilders en zo ver ik weet hebben ze geen kroonprins(es). Bovendien is hun bestaansrecht en populariteit grotendeels aan migratie te danken.

FvD pakt het veel systematischer aan en daar zijn ook hoogopgeleiden bij betrokken die heel goed weten hoe de politiek in elkaar zit. Zij zetten zich vooral neer als patrioten. Een schandaaltje of opmerkelijke werkwijzen houden kiezers niet tegen. Dus deze partij is minder makkelijk te bestrijden.

Ik denk nog steeds dat er goed gekeken en onderzocht moet worden wie deze partij steunt en waarom.

ik denk dat je beide ook niet als een partij moet zien (idem dito voor een JA21), maar als in een soort van singulariteit onder elk een eigen vlag. Op grote dossiers gedragen ze zich gelijk, hun kritiek punten zijn gelijk en op veel internationale conferenties/tonelen komen ze op dezelfde plekken en dienen ze dezelfde ideologieen. Of het nu gaat om Wilders met zijn speldje 'vriend van Rusland' net na MH17 of een Baudet die Ruslandpropaganda blijft herhalen, of een JA21 die uit FvD is geboren en zich wat redelijker presenteert maar in the end over dezelfde punten blijft door gaan.

Het lijken allen, qua ideologie en gedrag, tentakels van eenzelfde beest, waarbij er wel wat hints zijn dat men weet dat het niet zo heel fris is, getuige bv. een PVV die veel moeite doet om donoren te verbergen, FvD die uitblinken in wat bekend staat als 'dom rechts' ('wat zeg je nu? Dat gebaar dat we consequent met zijn allen maken is racistisch? Dat wist ik niet joh' (https://www.volkskrant.nl...r=https://www.google.com/) of een JA21 die ideologisch blijft pleiten voor zachter verwoorde varianten van waar een PVV en een FvD mee komen ('nee we pleiten niet dat klimaat verandering onzin is hoor, maar we moeten er niets tegen doen, gewoon aanpassen' (https://ja21.nl/standenpunten/standpunt/klimaat-en-milieu)).

Wat bijvoorbeeld overeenkomsten zijn is dat alle 3 de partijen nogal eens over de vloer komen bij Gert Jan Mulder (https://www.volkskrant.nl...gert-jan-mulder~bd90c6d5/

Vanuit Uruguay, waar hij woont, bouwt oud-bankier Gert Jan Mulder (66) op de achtergrond aan een radicaal-rechts Nederland. Hij is geldschieter van rechtse complotdenkers en onderhoudt korte lijnen met PVV, FvD en de omroep Ongehoord Nederland.

En dan met name:

De sfeer is goedgeluimd en gebroederlijk, als op een zonnige zaterdag de voorhoede van radicaal-rechts Nederland zich heeft verzameld in een restaurant van een vakantiepark op de Veluwe. Onder de aanwezigen zijn PVV’ers Martin Bosma en Dion Graus, Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet en zijn fractiegenoten, coronaprotestleider Michel Reijinga, complotverspreider Joost Niemöller en de geradicaliseerde wetenschapper Laurens Buijs. Ook voormalig Kamerlid van de Centrum Democraten Wim Elsthout en Leefbaar Nederland-kandidaat David Pinto zijn van de partij, evenals Vlaams Belang-politicus Sam van Rooy.

Bovenal moeten we bedenken dat het geen toeval is dat Steve Bannon probeerde een 'academie voor extreem-rechts' in Europa op te richten (https://www.politico.eu/a...ol-populist-nationalists/) en we bij hem wederom dezelfde ideologie zien terug komen en dezelfde lijnen.

Op sommige vlakken moeten we ons dus serieus afvragen of een partij nog wel een partij is of meer een afdeling van iets anders, een grotere beweging en binnen die vraag zal dan ook automatisch de vraag komen waarom die partijen vaak zo krampachtig doen over controles/verantwoordingen mbt. partijfinanciering, donoren of belangenregisters.

[Brent]

DevWouter schreef op maandag 14 september 2026 @ 10:45:
[...]

Persoonlijk merk ik vooral gebrek aan verantwoordelijkheid van samenleving. Het probleem is niet dat we "managers" als politici krijgen, maar dat ze geen verantwoording nemen.

Eens. Ik denk ook dat onze goudvisgeheugen dit in de hand werkt: het wordt niet afgestraft. Grab m by the pussy is ten tweeden male president...

Neem als voorbeeld Faber, als persoon op zo'n beetje alle vlakken verachtelijk, als minister compleet incompetent, maar wat ik verder van haar ook vind, ze ging er wel vol voor om verantwoordelijkheid te nemen en had een visie.

Misschien moeten visie van zelfverzekerdheid en een soort consistentie op onderwerpen niet met elkaar verwarren. Faber is meer een predikant dan een visionair. Inhoud is niet gegrond, niet uitgewerkt, niet effectief, en dat is ook verder niet interessant voor haar, noch haar stemmers.

Dat we dat als visie zien, zegt misschien meer over 'het visielandschap': in een ideeenwoestijn trekt elke struik de aandacht.

En dan kom ik terecht bij de vraag waarom het andere clubs zoals PRO het niet lukt. Zij hebben ook visie en ze hadden plannen die Nederland beduidend beter vooruit helpt. Dus waarom lukt het niet om een succes te maken? Waarom blijven mensen roepen dat ze een "andere links" willen hebben terwijl ze niet links stemmen? Het enige antwoord dat ik op die vragen heb is politieke marketing.

Er is dus een cultuurmismatch. Die is deels inherent (visie heeft het nooit goed gedaan in NL), maar deze tijd maakt het extra lastig. In een 'debatcultuur' waar weinig debat is, weinig controle en weinig afrekening, daar werkt marketing (ik koop de McBurger omdat ik die steeds in het bushokje zie, ik koop maar een nieuw $apparaat via bol ook al gaan ze wel erg snel stuk, etc.)

Nederlandse talkshows, Nederlandse kranten, sociale media, en een ernstig gebrek aan onderwijseffectiviteit in zo'n beetje elk vakgebied leidt tot een samenspel waarin het inhoudelijke verhaal om een bepaald doel na te streven van Pro nauwelijks nieuwe mensen aanspreekt.

Dus ook mijn eigen parade paardje over verantwoordelijkheid lijkt mij onvoldoende. Misschien dat iemand een vierde heeft?

Is het wel verantwoordelijkheid wat je bedoelt/zoekt? Hoe meer ik over eerste ministers van voor Kok (en van voor mijn persoonlijke ervaring) lees, hoe meer blijkt dat die ook echt geen heilige boontjes die het Nederlandse (burger)belang voorop hadden waren.

Ik denk dat wij allemaal zelf ook wel te weinig geworteld zijn in een 'visie' die we ook beoefend hebben en updaten al naar gelang er nieuwe informatie binnen komt. 'Zijn' Pro-stemmers allemaal 'sociaal-democraten' bijvoorbeeld? Of is elke verkiezing toch vooral een kans de uitbesteding weer eens te herzien en kijken we daarbij in misschien nog het beste geval naar de bottom-line maar veelal toch ook naar wie de beste reclame (via talkshows en 'nieuws') heeft gemaakt? Het met de zuil meestemmen van voor deze tijd toont dat dit niet nieuw is, volgens mij: we discussieren en denken gewoon niet zoveel...

[Jan-tweak]

Joris748 schreef op maandag 14 september 2026 @ 10:05:
[...]

Vooropgesteld, ik sta achter het standpunt om alleen ledenpartijen toegang te geven tot de kieslijst. Echter er zal veel meer meer moeten gebeuren, want het voorkomt niet dat een extreemrechtse partij als FvD in de kamer zit.

dat is de prijs van echte democratie, het volk bepaalt, en blijkbaar zijn onze politieke partijen niet in staat om de grote risico’s van dit soort politieke partijen of groepen duidelijk te krijgen.
Blijkbaar hebben die kiezers het vertrouwen verloren en dan krijg je of dat mensen niet meer gaan stemmen of hun heil zoeken bij partijen die meer op hun lijn lijken te zitten.
Het populisme krijgt dus steeds meer aandacht en aanhang.
De meeste van dat soort lui lezen voornamelijk koppen en geen inhoud, iets met meer dan 4 zinnen wordt al niet meer opgenomen en gelezen.
En dat spel beheerst het populisme gewoon veel beter, kijk maar naar trump.
De jeugd haalt hun nieuws uit heel andere bronnen, waarbij ze niet eens doorhebben hoe gekleurd dat nieuws wel niet is, met als resultaat dat ze ook die gekleurde keuzes en meningen gaan krijgen.
De gematigde politieke partijen staan hier dus niet met 0-1 achter maar al met 0-10.

Het zal heel lastig worden om de geest weer in de fles te krijgen. Dat vraagt veel van politici, journalisten, maar ook van de kiezers.

[Bundin]

Wat dan te doen? Mee in de nieuwe werkelijkheid: omarm de socials. Neem mensen aan die je boodschap kunnen vertalen naar de taal die je zelf niet meer spreekt: soundbites en 15 seconden filmpjes. Zoek influencers en anderen die zich op authentieke wijze kunnen poneren op die platforms en die achter je boodschap staan.

En dat alles met een positieve boodschap en grondhouding. Wees een tegengeluid, er zijn al genoeg doempredikers die vooral tegen vanalles zijn. Hamer op samenwerking, lokaal en nationaal. Vier successen, ook wanneer een ander daar de meeste credits voor krijgt. Doelgroep: primair 35 min.

Meebewegen om relevant te blijven dus. Zal een zware dobber zijn voor carrierepolitici om te accepteren dat zij niet de relevante club zijn in de media/communicatie, want ieder bewindspersoon heeft een cursus "ik ben gaaf en belangrijk" gehad.

[ Voor 16% gewijzigd door Bundin op 14-09-2026 11:27 ]

[Kalentum]

PatrickC schreef op maandag 14 september 2026 @ 10:56:
[...]

Mee eens.

Ik vraag me wel eens af hoe de situatie zou zijn geweest als de fusie partij PRO (GL/PvdA) er nooit zou zijn gekomen en dus PvdA en GL aparte partijen waren gebleven. Het probleem bij de VVD zit met name bij het GL gedachtengoed volgens mij en wellicht waren ze wel bereid geweest om alleen met de PvdA in zee te gaan? Maar de volgende vraag is dan wel of PvdA genoeg zetels had gehaald om D66, VVD en CDA aan een meerderheid te helpen.

VVD stond er beroerd voor in de peilingen in de zomer van 2025. Peilingen van 15 zetels versus PvdA/GL 26. Ze hebben toen die partij zo goed als uitgesloten en omdat de klagende Nederlander een existentiële angst voelt voor links werkte dat min of meer.

Ik denk dat de PvdA zonder die fusie nog verder gemarginaliseerd zou zijn.

[ Voor 4% gewijzigd door Kalentum op 14-09-2026 11:27 ]

[Joris748]

Jan-tweak schreef op maandag 14 september 2026 @ 11:19:
[...]
dat is de prijs van echte democratie, het volk bepaalt, en blijkbaar zijn onze politieke partijen niet in staat om de grote risico’s van dit soort politieke partijen of groepen duidelijk te krijgen.
Blijkbaar hebben die kiezers het vertrouwen verloren en dan krijg je of dat mensen niet meer gaan stemmen of hun heil zoeken bij partijen die meer op hun lijn lijken te zitten.
Het populisme krijgt dus steeds meer aandacht en aanhang.
De meeste van dat soort lui lezen voornamelijk koppen en geen inhoud, iets met meer dan 4 zinnen wordt al niet meer opgenomen en gelezen.
En dat spel beheerst het populisme gewoon veel beter, kijk maar naar trump.
De jeugd haalt hun nieuws uit heel andere bronnen, waarbij ze niet eens doorhebben hoe gekleurd dat nieuws wel niet is, met als resultaat dat ze ook die gekleurde keuzes en meningen gaan krijgen.
De gematigde politieke partijen staan hier dus niet met 0-1 achter maar al met 0-10.

[...]

Volgens mij bepaalt het volk allang niet meer, maar degenen met diepste zakken en de beste marketing.

Voor de rest wel eens met je betoog.

[polthemol]

DevWouter schreef op maandag 14 september 2026 @ 10:45:
[...]
Dus ook mijn eigen parade paardje over verantwoordelijkheid lijkt mij onvoldoende. Misschien dat iemand een vierde heeft?

Het ecosysteem wat oncontroleerbaarheid, smoezige invloeden, falend mediabeleid, enz. gaat laten ontstaan.

Er gaan heel veel facetten zijn die bijdragen, van lobbygroepen, tot belangenhebbenden bij verdeeldheid en allemaal zullen ze proberen te 'roeren' in de pap van de landelijke politiek, waarbij we politiek gezien geen invloed hebben om dat in te dammen of ter verantwoording te roepen enerzijds en anderzijds een significant deel kiezers die er niet om lijken te malen.

[alexbl69]

Bundin schreef op maandag 14 september 2026 @ 11:24:
Wat dan te doen? Mee in de nieuwe werkelijkheid: omarm de socials. Neem mensen aan die je boodschap kunnen vertalen naar de taal die je zelf niet meer spreekt: soundbites en 15 seconden filmpjes. Zoek influencers en anderen die zich op authentieke wijze kunnen poneren op die platforms en die achter je boodschap staan.

Betwijfel of dat een groot verschil gaat maken. De socials bereiken toch maar een relatief kleine groep, waarbij de systemen zo zijn ingericht dat je in de regel toch alleen dat te zien krijgt waar je het toch al mee eens bent.

[DropjesLover]

spijkerhoofd schreef op maandag 14 september 2026 @ 07:46:
[...]

Met deze zetelverdeling is een stabiele regering vormen een utopie! Zelf zie ik toch steeds meer dat deze huidige situatie niet meer te houden is en zie ik het liefste een kiesdrempel van 5 tot 7 zetels!

Zelfs met effectief maar 3 partijen kan regeren onmogelijk worden, zie Frankrijk.
En 2 partijen... Zie de VS.

[_JGC_]

Ik heb net een nieuw Facebook account geopend... nog geen enkele vriend toegevoegd, niemand gevolgd, geen contacten gedeeld. Mijn feed staat vol met:
- rechtse groeperingen die het PVV/FvD gedachtengoed herhalen
- Lidewij de Vos en Mona Keijzer als interessant persoon om te volgen
- Klimaat / stikstof ontkenners
- Hoe gezond rauwe melk wel niet is

Blijkbaar is dat de interesse van mensen die mijn telefoonnummer met Facebook gedeeld hebben, want ik zou niet weten waarom bovenstaande interessant voor mij is.
Als je éénmaal in de facebook bubbel stapt en daar blijft hangen zit je gevangen in de radicaal rechtse drek.

[DevWouter]

Bundin schreef op maandag 14 september 2026 @ 11:10:
[...]

1. onzekerheid over de (financiele) toekomst bij kiezers
2. onvrede bij kiezers, deels voortkomend uit 1, deels voortkomend uit 3.
3. marketing: het is oneindig veel makkelijker om met ongenuanceerde oneliners aandacht te krijgen voor je boodschap. Zeker via socials, die als platform vaak ook niet neutraal zijn
4. niveau van onderwijs: als je mensen niet de tools meegeeft om kritisch te kijken naar wat ze zien en horen, wordt 3 steeds effectiever.

Maar vooral 3. Je wil de kiezer bang en boos maken en zo houden.

Ik denk ook dat we punt 4 zwaar onderschatten. Genoeg mensen die hun bijdrage beginnen met "Als je kritisch bent..." waarbij de rest van hun verhaal getuigt aan een compleet gebrek aan kritisch denkvermogen. Het ergste vind ik nog dat opleidingsniveau geen indicator is. Ik heb bouwvakkers gehoord die beter aangelegd waren dan iemand die rechten heeft gestudeerd.

Brent schreef op maandag 14 september 2026 @ 11:16:
Misschien moeten visie van zelfverzekerdheid en een soort consistentie op onderwerpen niet met elkaar verwarren. Faber is meer een predikant dan een visionair. Inhoud is niet gegrond, niet uitgewerkt, niet effectief, en dat is ook verder niet interessant voor haar, noch haar stemmers.

Visie en visionair zijn ook twee verschillende dingen

Maar ik begrijp je punt, een beter omschrijving zou zijn de "zelfverzekerdheid om hun visie te verkondigen en proberen uit te voeren"

Dat we dat als visie zien, zegt misschien meer over 'het visielandschap': in een ideeenwoestijn trekt elke struik de aandacht.

Die moet ik onthouden.

[...]

Er is dus een cultuurmismatch. Die is deels inherent (visie heeft het nooit goed gedaan in NL), maar deze tijd maakt het extra lastig. In een 'debatcultuur' waar weinig debat is, weinig controle en weinig afrekening, daar werkt marketing (ik koop de McBurger omdat ik die steeds in het bushokje zie, ik koop maar een nieuw $apparaat via bol ook al gaan ze wel erg snel stuk, etc.)

Nee, ik denk niet dat dit juist is. Nederland was vooral een poldermodel waarbij een extreem sterke mening onwenselijk was. Het was dus niet visie die afgestraft werd, maar de verkondiging. Daarbij zijn er in Nederland altijd wel een paar stromingen geweest die nogal extremistisch denkbeelden hadden (ik verwijs naar neonazi) en waar men overtuigd was dat het om uitzonderingen ging en waar tegenwoordig sterk aan getwijfeld word.

Het is dus iets fijnmaziger dan alleen een cultuurmismatch. Het is eerder een mismatch bij bepaalde ideeën.

Nederlandse talkshows, Nederlandse kranten, sociale media, en een ernstig gebrek aan onderwijseffectiviteit in zo'n beetje elk vakgebied leidt tot een samenspel waarin het inhoudelijke verhaal om een bepaald doel na te streven van Pro nauwelijks nieuwe mensen aanspreekt.

Eens, van mij mag filosofie een verplicht vak worden. En dan vooral als een praktisch vak zoals gym ipv biologie.

[...]

Is het wel verantwoordelijkheid wat je bedoelt/zoekt?

Op de vraag: Geen idee, dat is de reden waarom ik die vraag stelde

Het met de zuil meestemmen van voor deze tijd toont dat dit niet nieuw is, volgens mij: we discussieren en denken gewoon niet zoveel...

Vooral dat laatste, en dat brengt de cirkel ook weer terug naar de opmerking van @Bundin aan het begin: Niveau van onderwijs.

En om mezelf alvast te herinneren: Gebrekkig onderwijs is waarschijnlijk maar een deel van het probleem.

[Bundin]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 11:29:
[...]

Betwijfel of dat een groot verschil gaat maken. De socials bereiken toch maar een relatief kleine groep, waarbij de systemen zo zijn ingericht dat je in de regel toch alleen dat te zien krijgt waar je het toch al mee eens bent.

Eens, makkelijk zal het niet zijn. Maar als je tractie krijgt, zal het langzaam makkelijker worden.

Ik ben ervan overtuigd dat heel veel mensen thuis en in de directe omgeving veel positiever zijn dan in het stemhokje. Even heel gechargeerd en platgeslagen, vergeef me: alle buitenlanders moeten het land uit, maar die van de kebabzaak op de hoek is okee. En die vriendelijke gast die ik iedere ochtend tegenkom als ik de hond uitlaat ook, en natuurlijk de congierge op de school van mijn kind is altijd behulpzaam. Maar alle buitenlanders moeten het land uit!

Collectes leveren nog steeds geld op, men staat nog steeds vrijwillig bardienst te draaien op de sportclub of te helpen op de basisschool van hun kind. Niet iedereen, maar zeker niet niemand.

Dat gevoel moet je weten aan te boren: dat de wereld niet zwart wit is. In de directe omgeving wordt nuance gezien, maar buiten de directe kring valt die weg in zwart-wit geschreeuw en oversimplificatie. Daar bereik je in ieder geval heel veel meer mee dan met "alle PVV/FVD/JA21 stemmers zijn idioten die de wereld helpen slopen" en dat zie ik vaker dan een positief bericht...

[ Voor 6% gewijzigd door Bundin op 14-09-2026 11:40 ]

[DevWouter]

_JGC_ schreef op maandag 14 september 2026 @ 11:37:
Ik heb net een nieuw Facebook account geopend... nog geen enkele vriend toegevoegd, niemand gevolgd, geen contacten gedeeld. Mijn feed staat vol met:
- rechtse groeperingen die het PVV/FvD gedachtengoed herhalen
- Lidewij de Vos en Mona Keijzer als interessant persoon om te volgen
- Klimaat / stikstof ontkenners
- Hoe gezond rauwe melk wel niet is

Blijkbaar is dat de interesse van mensen die mijn telefoonnummer met Facebook gedeeld hebben, want ik zou niet weten waarom bovenstaande interessant voor mij is.
Als je éénmaal in de facebook bubbel stapt en daar blijft hangen zit je gevangen in de radicaal echtse drek.

offtopic:
Dat of je bent door de vele trackers die Facebook hanteert gespot toen je voor de zoveelste keer onderzoek deed naar de tegenargumenten over een bepaald onderwerp dat Facebook je als geïnteresseerd beschouwt als iemand die het liefst rechtstreeks de rauwe melk uit de koe te zuigen.

[Jan-tweak]

Joris748 schreef op maandag 14 september 2026 @ 11:27:
[...]

Volgens mij bepaalt het volk allang niet meer, maar degenen met diepste zakken en de beste marketing.

Voor de rest wel eens met je betoog.

Ik snap wel je opmerking maar fysiek moet de burger toucher nog steeds met een rode potlood zijn keuze op papier zetten in de stemhokje.

Dus iets moet zijn keuze hierin bepaald hebben, waarbij ik denk dat veel dit uit een opwelling en zich dus makkelijk hebben laten beïnvloeden gebeurt, en ja daar zijn deze populisten gewoon heel sterk in.
Leugens verkopen zich heel gemakkelijk en snel.

[alexbl69]

Bundin schreef op maandag 14 september 2026 @ 11:38:
[...]

Eens, makkelijk zal het niet zijn. Maar als je tractie krijgt, zal het langzaam makkelijker worden.

Ik ben ervan overtuigd dat heel veel mensen thuis en in de directe omgeving veel positiever zijn dan in het stemhokje. Even heel gechargeerd en platgeslagen, vergeef me: alle buitenlanders moeten het land uit, maar die van de kebabzaak op de hoek is okee. En die vriendelijke gast die ik iedere ochtend tegenkom als ik de hond uitlaat ook, en natuurlijk de congierge op de school van mijn kind is altijd behulpzaam. Maar alle buitenlanders moeten het land uit!

Collectes leveren nog steeds geld op, men staat nog steeds vrijwillig bardienst te draaien op de sportclub of te helpen op de basisschool van hun kind. Niet iedereen, maar zeker niet niemand.

Dat gevoel moet je weten aan te boren: dat de wereld niet zwart wit is. In de directe omgeving wordt nuance gezien, maar buiten de directe kring valt die weg in zwart-wit geschreeuw en oversimplificatie. Daar bereik je in ieder geval heel veel meer mee dan met "alle PVV/FVD/JA21 stemmers zijn idioten die de wereld helpen slopen" en dat zie ik vaker dan een positief bericht...

Mee eens.

Vermoed dat er ook nog flink wat te winnen is bij de talkshows.

Persoonlijk snak ik naar een opzet waarbij er wat minder hijgerig wordt 'gepraat' en er wat dieper op de materie in wordt gegaan.

Dus: minder gasten, geen mening van Dries Roelvink over internationale gebeurtenissen, een verbod om te praten over datgene waar vandaag de ophef weer over was, en vooral: mensen uit laten praten. Gewoon een normaal gesprek zonder vervelende one-liners en elkaar de vlooien afvangen.

Aboutaleb heeft er vorige week heel verstandige dingen over gezegd. Het gaat allemaal over niks, alleen beeldvorming. Volgens hem zijn we aanbeland op een punt dat potentieel politiek talent wordt afgeschrikt door het huidige giftige klimaat.

Nieuw type leiders gezocht: giftig Haags klimaat schrikt talent af

[DevWouter]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 11:50:
(...) Dus: minder gasten, geen mening van Dries Roelvink over internationale gebeurtenissen, een verbod om te praten over datgene waar vandaag de ophef weer over was, en vooral: mensen uit laten praten. (...)

En je mond houden als je weinig of niks toe te voegen heb... Wacht, waarom kijken jullie allemaal naar mij?

[polthemol]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 11:50:
[...]

Mee eens.

Vermoed dat er ook nog flink wat te winnen is bij de talkshows.

Persoonlijk snak ik naar een opzet waarbij er wat minder hijgerig wordt 'gepraat' en er wat dieper op de materie in wordt gegaan.

Dus: minder gasten, geen mening van Dries Roelvink over internationale gebeurtenissen, een verbod om te praten over datgene waar vandaag de ophef weer over was, en vooral: mensen uit laten praten. Gewoon een normaal gesprek zonder vervelende one-liners en elkaar de vlooien afvangen.

Aboutaleb heeft er vorige week heel verstandige dingen over gezegd. Het gaat allemaal over niks, alleen beeldvorming. Volgens hem zijn we aanbeland op een punt dat potentieel politiek talent wordt afgeschrikt door het huidige giftige klimaat.

Nieuw type leiders gezocht: giftig Haags klimaat schrikt talent af

kortom: geen talkshows meer, maar interviews met diepgang en feitenchecks. Kloppen plannen wel, zijn verkiezingsplannen wel levensvatbaar, enz.

Maar toch zijn shows zoals VI inside of Vandaag Inside populairder en gaat men daarmee op de loop, ook via natuurlijk verkiezingen voor zaken als een televizierring.

We hebben een heel giftig ecosysteem van 'gemak' gemaakt en we krijgen nu de zure vruchten hiervan. Ik hoef geen mening meer te hebben, Gerard Joling bij Vandaag Inside geeft me een mening (https://www.vandaaginside...en-cda-trio-drie-keer-nik)

En bij Eva Jinek zag ik dat de enige die Baudet aanspreekt op zijn racisme en de dubbele standaarden netjes aan de kant wordt gezet, dus misschien is Baudet toch wel ok. (https://nos.nl/artikel/23...spijt-van-optreden-koning)

[Joris748]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 11:50:
[...]

Mee eens.

Vermoed dat er ook nog flink wat te winnen is bij de talkshows.

Persoonlijk snak ik naar een opzet waarbij er wat minder hijgerig wordt 'gepraat' en er wat dieper op de materie in wordt gegaan.

Dus: minder gasten, geen mening van Dries Roelvink over internationale gebeurtenissen, een verbod om te praten over datgene waar vandaag de ophef weer over was, en vooral: mensen uit laten praten. Gewoon een normaal gesprek zonder vervelende one-liners en elkaar de vlooien afvangen.

Aboutaleb heeft er vorige week heel verstandige dingen over gezegd. Het gaat allemaal over niks, alleen beeldvorming. Volgens hem zijn we aanbeland op een punt dat potentieel politiek talent wordt afgeschrikt door het huidige giftige klimaat.

Nieuw type leiders gezocht: giftig Haags klimaat schrikt talent af

Het zou al schelen als meningen wat minder prominent aanwezig zouden zijn in de talkshows. Onlangs ging het bij EVA weer over de stakingen door de vakbonden vanwege de bezuinigingen op sociale zekerheid. Vervolgens moet Hans van den Heuvel (voorzitter CNV) zich verdedigen tegen het gebral van Jort Kelder en de soundbites van David van Weel.

Bij goede journalistiek zou Eva Jinek zelf Van Weel aan de tand voelen.

[Brent]

DevWouter schreef op maandag 14 september 2026 @ 11:38:
[...]

Nee, ik denk niet dat dit juist is. Nederland was vooral een poldermodel waarbij een extreem sterke mening onwenselijk was. Het was dus niet visie die afgestraft werd, maar de verkondiging. Daarbij zijn er in Nederland altijd wel een paar stromingen geweest die nogal extremistisch denkbeelden hadden (ik verwijs naar neonazi) en waar men overtuigd was dat het om uitzonderingen ging en waar tegenwoordig sterk aan getwijfeld word.

Het is dus iets fijnmaziger dan alleen een cultuurmismatch. Het is eerder een mismatch bij bepaalde ideeën.

Je zou het poldermodel een op technische details gefocuste voorsortering kunnen noemen; daarin is automatisch weinig ruimte voor visie en er zijn en waren altijd grote rampen nodig om met nieuwe grote plannen te komen. Als ze er dan zijn, dan kan het snel gaan, maar het Deltaplan kwam niet voort uit een visie, of in elk geval was er een overstroming nodig dit prioriteit te geven.

Met sociale verandering heb ik in NL ook altijd dit gevoel: dat het gemanaged wordt, zodra er buiten de politiek een soort consensus is ontstaan. Natuurlijk is er dan dus een publieke discussie, maar de politiek loopt daar dan achteraan. Maar misschien legt dit meer mijn eigen gebrekkige onderwijs bloot dan dat het klopt.

Is het poldermodel hoe dan ook niet juist een goede reden een cultuurmismatch te zien? Polderen is weliswaar democratie beoefenen, maar in een poldercultuur heb je de neiging al met jezelf te vooronderhandelen, en heb je een (groot) risico een uitwisseling of dus onderhandeling te hebben, ipv een inhoudelijke discussie waarin je samen tot dezelfde conclusie gaat komen. Neem nu dat onderwijs hier: die mega-vrijheid voor de school was een compromis om de christelijke partijen te laten tekenen. Niet omdat het het beste onderwijs voor Nederlanders zou leveren.

[RobinHood]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 11:50:
[...]

Mee eens.

Vermoed dat er ook nog flink wat te winnen is bij de talkshows.

Persoonlijk snak ik naar een opzet waarbij er wat minder hijgerig wordt 'gepraat' en er wat dieper op de materie in wordt gegaan.

Dus: minder gasten, geen mening van Dries Roelvink over internationale gebeurtenissen, een verbod om te praten over datgene waar vandaag de ophef weer over was, en vooral: mensen uit laten praten. Gewoon een normaal gesprek zonder vervelende one-liners en elkaar de vlooien afvangen.

Maar dan kijkt er vervolgens ook geen hond meer naar, want dan moet je opeens nadenken, en kun je geconfronteert worden met dingen waar je het niet mee eens bent. Dát moeten we toch niet willen?

Kun je beter gewoon talkshows bij wet verbieden

Het is verboden om opnames te maken en die uit te zenden van meer dan 2 mensen die een opinierend gesprek voeren

Zijn we ook direct van alle zinloze TV-debatten af

Aboutaleb heeft er vorige week heel verstandige dingen over gezegd. Het gaat allemaal over niks, alleen beeldvorming. Volgens hem zijn we aanbeland op een punt dat potentieel politiek talent wordt afgeschrikt door het huidige giftige klimaat.

Nieuw type leiders gezocht: giftig Haags klimaat schrikt talent af

Klopt, dit is ook wat ik hoor van mensen in de partij, samen met alle shit die vooral gemeenteraadsleden over zich heen krijgen, maar inmiddels ook mensen in het provinciebestuur.

Ken wat lokale politici die al meer dan eens gewoon zijn vastgegrepen en bedreigd in het dagelijks leven door een "bezorgde burger"

N=weinig, maar ken wel wat mensen die hun poltieke droom dan maar proberen waar te maken in dingen als vakbonden, NGO's en dat soort dingen. Hun talent wordt dus niet verspilt, maar komt inderdaad niet direct in de politiek.

[PatrickC]

Kalentum schreef op maandag 14 september 2026 @ 11:26:
[...]


VVD stond er beroerd voor in de peilingen in de zomer van 2025. Peilingen van 15 zetels versus PvdA/GL 26. Ze hebben toen die partij zo goed als uitgesloten en omdat de klagende Nederlander een existentiële angst voelt voor links werkte dat min of meer.

Ik denk dat de PvdA zonder die fusie nog verder gemarginaliseerd zou zijn.

De strategie van de VVD destijds is inderdaad wel duidelijk en heeft ook gewerkt (voor hun).

Of de PvdA zonder de fusie daadwerkelijk gemarginaliseerd zou zijn… dat vraag ik me af. Kijk naar wat er in het verleden met gevestigde partijen als D66 en CDA is gebeurd. Daar was ook weinig van over. De PvdA ging destijds van 38 naar 9 zetels. 6,5 zetels gingen naar GL, 5 naar D66 en 4 naar SP (bron NOS). De rest (12,5 zetels) van het verlies ging dus naar andere partijen of door kiezers die niet meer gestemd hadden (5 zetels). De SP is sindsdien ook verder afgezakt, dus waarschijnlijk zijn die ook weer stemmen van ooit PvdA stemmers kwijtgeraakt. Had de PvdA een deel van die 29 verloren stemmen wellicht toch weer terug kunnen winnen? Het oude niveau van 38 was zeker onhaalbaar, maar zo rond de 15-20 zou toch wel mogelijk geweest moeten zijn? Maar de mogelijkheid om de grootste partij te kunnen worden door een fusie, was volgens mij te verleidelijk voor zowel PvdA als GL.

[Pasteis]

Derby schreef op maandag 14 september 2026 @ 10:43:
[...]

Maar wie gaat dat betalen?
[Advocaat van de duivel]
Want de hele energie transitie werd verkocht met het verhaal dat duurzamer energie veel goedkoper zou zijn. Vanmorgen kwam alweer het bericht dat de netbeheer kosten volgend jaar omhoog gaan. En de jaren daarna nog meer. Dus hoe is dat goedkoper? De 'transitie' is al een poos bezig en energie (een eerste levensbehoefte) wordt alleen maar duurder. Doe maar fossiel dat is bewezen (historie) goedkoop.
[/Advocaat van de duivel]
Tuurlijk, oorlogen conflicten en zo verder enzovoort. Maar mensen kijken (terecht) naar hun portemonnee. En dan is het klimaat verhaal van enkele partijen serieus aantrekkelijk. Daarnaast zijn de transitievoorstanders niet goed in staat uit te leggen dat het echt noodzakelijk is. Behalve de grijs gedraaide plaat van 'in 2189 is het echt onleefbaar op aarde, kijk maar dat zegt dit rekenmodel'. Gewoon een slecht verhaal in mijn ogen.

Het probleem is dat de verzwaring van het net onvoldoende aandacht heeft gekregen toen we de transitie hebben ingezet. Er had eerst gekeken moeten worden naar welke randvoorwaarden er nodig waren om dit mogelijk te maken. Ik denk dat je met heel wat berekeningen zo'n vooruitziende blik prima had kunnen krijgen. Nu komen de kosten in één keer.


De portemonnee is inderdaad het eerste. Het probleem is dat de catastrofale gevolgen die we gaan ondervinden mogelijk niet worden meegemaakt door de zittende macht. Het verhaal... voortbestaan van de mens is wel waar, maar is inderdaad te veel van je bedshow. De onafhankelijkheid benoemen had wellicht beter geweest.

Ik denk verder dat we nog wel meer energie kunnen besparen door slimme apparaten verder in te zetten, maar dat terzijde.

[HEY_DUDE]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 09:57:
[...]

Dan kom je uit bij de paradox (die hier al vaker voorbij is gekomen) dat je naar ondemocratische middelen grijpt om ondemocratische partijen te bestrijden. Zeker als die partijen zo hoog in de peilingen staan weet ik niet of dat rust brengt.

Het lijkt me beter om op democratische wijze de kaders wat scherper te gaan stellen. Als voorbeeld de pogingen om de PVV te verplichten een ledenpartij te worden.

Maar het zal bijvoorbeeld heel moeilijk - zo niet onmogelijk - zijn om partijen te verplichten zich bij alle bestaande verdragen neer te leggen. Want dat maakt het onmogelijk om ooit nog wat te veranderen, en bereik je alleen maar dat je je regeltechnisch nog veel verder in de hoek schildert dan nu al gebeurt.

Ben het met @polthemol eens dat je beter bij de coalitievorming 'informeel' kunt regelen. Je kunt dit bijna onmogelijk in regels gieten.

Voor vrijwel alle verdragen is er een mogelijkheid om eruit te stappen. Vaak met behoorlijke nadelen zoals uit de EU stappen. Er is niet per definitie iets ondemocratisch om uit verdragen te stappen mits je het bijbehorende proces ook doorloopt. Ook een grondwet heeft een proces voor wijziging.

Wat er meestal gebeurt is populistische kletspraat dat je bijv. wel de stikstofregels binnen de EU wil negeren maar niet dan ook afscheid nemen van landbouw subsidies.

Verder zijn er wat verdragen zoals de rechten van de mens die sterk verweven zijn met een vrije samenleving. Dat is ook een van de weinige die ik kan bedenken die bij opzeggen toch wel wat vragen oproepen over vrijheid en democratie.

UK is ook gewoon uit de EU gestapt middels een democratisch proces. Eén naar mijn mening stupide beslissing maar wel democratisch

[hamsteg]

alexbl69 schreef op maandag 14 september 2026 @ 07:58:
[...]

Even een opzetje gemaakt van een kiesdrempel van 5 zetels. Zo'n 15% van de zetels vallen dan weg en worden verdeeld over de overige partijen.

Ik weet niet of je moet rommelen aan drempels, je gooit dan stemmen weg en schuift daarmee langzaam op naar een gedwongen twee partijen omdat je stemmers uitsluit (Dem's & Rep's). Ik zie meer iets in F1 stemming, twee stemronden waarbij de onderste niet meer mee mogen naar de volgende ronde zodat er in de laatste ronden maximaal 5/6/7 overblijven. Dit lijkt mij over de volle breedte eerlijker. Er moet een formule komen dat de afgevallen partijen wel vertegenwoordigd kunnen zijn in de tweede kamer maar dat de tweede ronden wel zwaarder weegt. Hierbij kun je in de eerste rond je hart volgen en in de tweede ronde strategisch (als dat nodig is).

[W1ck1e]

hamsteg schreef op maandag 14 september 2026 @ 13:18:
[...]

Ik weet niet of je moet rommelen aan drempels, je gooit dan stemmen weg en schuift daarmee langzaam op naar een gedwongen twee partijen omdat je stemmers uitsluit (Dem's & Rep's). ...

Het 2 partijen resultaat in de US is het gevolg van "winner takes all". Alle zetels van een staat/kiesdistrict (daar wil ik even vanaf zijn) gaan naar de winnaar. de verliezers krijgen er nul

[edie]

Kiesdrempels op basis van zetels zijn onzin. We stemmen hier nog steeds op een persoon, niet op een partij. Een aangezien 1 persoon maximaal 1 zetel kan innemen, is er geen probleem.

Wat er moet gebeuren is zorgen dat personen die onvoldoende stemmen hebben gekregen een zetel kunnen innemen. Uitzonderingen daargelaten zoals vervanging bij ziekte / overlijden / zwangerschap / etc. van iemand die wel een zetel heeft.

Een lijststrekker met 1 miljoen stemmen? 1 zetel.
De nr 2 van diezelfde lijst met 10 stemmen: geen zetel.

Op deze manier moet de rest van de personen op de kieslijst zich ook profileren om voldoende stemmen te kunnen krijgen voor een zetel, ipv het kunnen meeliften op de lijsttrekker.

[polthemol]

edie schreef op maandag 14 september 2026 @ 13:39:
Kiesdrempels op basis van zetels zijn onzin. We stemmen hier nog steeds op een persoon, niet op een partij. Een aangezien 1 persoon maximaal 1 zetel kan innemen, is er geen probleem.

Wat er moet gebeuren is zorgen dat personen die onvoldoende stemmen hebben gekregen een zetel kunnen innemen. Uitzonderingen daargelaten zoals vervanging bij ziekte / overlijden / zwangerschap / etc. van iemand die wel een zetel heeft.

Een lijststrekker met 1 miljoen stemmen? 1 zetel.
De nr 2 van diezelfde lijst met 10 stemmen: geen zetel.

Op deze manier moet de rest van de personen op de kieslijst zich ook profileren om voldoende stemmen te kunnen krijgen voor een zetel, ipv het kunnen meeliften op de lijsttrekker.

Met al deze constructies, is de grote vraag welk probleem men wil oplossen?

Want de flaw in jouw constructie: de persoon die 1 miljoen stemmen krijgt, zorgt ervoor dat velen onder hem/haar bij die partij niet aan de bak kunnen komen. Van die 1 miljoen stemmen zijn dan dus ~900 000 kiezers niet meer vertegenwoordigd en nemen mensen met misschien maar 1000 stemmen opeens veel meer ruimte in in de vertegenwoordiging en daarmee het risico op nog meer oververtegenwoordiging van heel obscure meningen.

Als we kijken naar wat er bekend is ana het huidige regeerakkoord zien we:
- verdere versobering van sociale stelsel
- lastenverhogingen bij middeninkomens
- wat gekrab in de marge om bovenstaande te verdoezelen
- gebruikelijke verhaal over hoe het vestigingsklimaat verbeterd moet worden
- belastinghervormingen voor bv. het rendementverhaal of erfenissen gaat voor de zoveelste keer op de lange baan.

Kortom: het is hetzelfde verhaal waar mensen al eerder door wegliepen bij partijen, met dezelfde keuzes en zonder het oppakken van problemen waar men tegen ageerde.

Het ligt niet aan het kiesstelsel, de politiek in zijn algemeen is al diverse kabinetten en verkiezingen op rij heer en meester in het opstoken van relletjes en crisisdossiers, maar toont geen enkele wil om wat dan ook maar structureel te willen oplossen. Men opteert daarnaast ook nog om partijbelang altijd voor landsbelang en zelfs de wet te plaatsen (Urgenda uitspraak bv., maar ook stikstof).

Als kers op de taart gaat men vanuit opportunisme zonder enige gene samenwerken met extreem-rechtse partijen, als het ze maar het idee geeft dat daarmee meer macht te verkrijgen is. Competentie is daarbij van absoluut ondergeschikt belang.

Het kiesstelsel, hoe graag sommige politici dat ook roepen, is niet het probleem. Het gewicht van een stem veranderen zal slechts macht consolideren en enige veranderingen nog moeilijker maken.

[hamsteg]

edie schreef op maandag 14 september 2026 @ 13:39:
Kiesdrempels op basis van zetels zijn onzin. We stemmen hier nog steeds op een persoon, niet op een partij. Een aangezien 1 persoon maximaal 1 zetel kan innemen, is er geen probleem.

Dan kunnen we stoppen met stemmen want dan wordt het een populistisch feestje. Ik heb al moeite om de partijen uit elkaar te houden, laat staan dat ik daar ook nog eens personen wil kiezen. Ik stem op een visie behorende bij een groep die ik in het kabinet wil zien. De specifieke persoon heel eerlijk interesseert mij niet, als deze maar de capaciteiten heeft en het beste eruit haalt. Dit doet 90% van de stemmers en daarom vaak de eerste op de lijst, sommigen kennen echt specifieke leden of voelen zich daardoor vertegenwoordigd en sommige stemmen uit principe wel of niet op een persoon of geslacht maar persoonlijke agenda's na vlooien op verschillen ... is de doodsteek van onze democratie.

[Napo]

edie schreef op maandag 14 september 2026 @ 13:39:
Kiesdrempels op basis van zetels zijn onzin. We stemmen hier nog steeds op een persoon, niet op een partij. Een aangezien 1 persoon maximaal 1 zetel kan innemen, is er geen probleem.

Daar zit wel de delta tussen theorie en de praktijk. De overgrote meerderheid stemt op een partijprogramma en weet wellicht wel een aantal leden van een partij op te noemen maar als je dan naar aandachtsgebieden gaat vragen dan haakt men snel af ( een aantal prominenten daargelaten ). Dat het vanuit de kieswet gaat om de volksvertegenwoordiger en dat die de zetel krijgt is - helaas - niet breed bekend.

Uiteindelijk hebben maar 24 volksvertegenwoordigers genoeg stemmen behaald voor een volle kamerzetel ( lees: meer dan 70.480 stemmen ). 27 ( bij afdoende stemmen op de partij ) voor het halen van de voorkeursdrempel ( lees: meer dan 17.620 stemmen ) en die zitten niet allemaal in de tweedekamer.

Wat er moet gebeuren is zorgen dat personen die onvoldoende stemmen hebben gekregen een zetel kunnen innemen. Uitzonderingen daargelaten zoals vervanging bij ziekte / overlijden / zwangerschap / etc. van iemand die wel een zetel heeft.

Een lijststrekker met 1 miljoen stemmen? 1 zetel.
De nr 2 van diezelfde lijst met 10 stemmen: geen zetel.

Op deze manier moet de rest van de personen op de kieslijst zich ook profileren om voldoende stemmen te kunnen krijgen voor een zetel, ipv het kunnen meeliften op de lijsttrekker.

Je komt dan in een situatie - als die niet wezenlijk veranderd - je een kamer hebt met eigenlijk geen vulling. Vooral omdat dat ook niet in het huidige stelsel past, waar juist de lijsttrekker primair de aandacht krijgt ( en daarmee ook een significant groter aandeel van de stemmen ) dan dat het de vertegenwoordigers zijn vanuit een specifieke regio dan wel portefeuille. Je hebt door die insteek nu iemand in de tweede kamer zitten met 233 voorkeursstemmen terwijl iemand met 30.132 er niet in zit ( waarbij ik niets zeg over de geschiktheid van de voorbeelden noch de partij waar ze aan gelieerd zijn ).

Daarin zie je ook wel deels de uitdaging in de positie van een volksvertegenwoordiger, volgen ze de lijn van de partij of hebben ze ook de ruimte om daar zelf een positie in te behouden ( en hoe uiten ze dien dan is het democratische bestel via de interne partijlijn of kan dat ook middels de debatten van de portefeuilles waarvan ze zijn dan wel de hoofdelijke stemmingen ) en daarbij dan ook nog eens de complexiteit van het opstellen van de kieslijst naar een volgende verkiezing waardoor het partijbelang uiteindelijk best wel gewicht kan hebben op de keuzes van een volksvertegenwoordiger.