Eddie_ schreef op dinsdag 5 mei 2026 @ 10:58:
Ik denk toch, dat als mijn SC er is ik de laadpaal ook in de backup mee laat draaien. Mijn laadpaal zal alleen gebruikt worden bij overschot en als er ruimte in de accu is of als de prijzen negatief zijn.
Gezien jouw gedachte en ook de vraag gisteren van @
Currry heb ik nog eens nagedacht over wat nu de beste positie is voor de laadpaal in combinatie met een SC3. Ben benieuwd of er nog andere opties/gedachten zijn dan degene die ik zelf al bedacht heb.
Een vraag die regelmatig terugkomt bij mensen met een batterij en een laadpaal: waar sluit je de laadpaal aan, en kun je zelf bepalen of de batterij of de auto voorrang krijgt? Dit lijkt een installatiedetail maar bepaalt in de praktijk volledig hoe je installatie zich gedraagt, zowel dagelijks als in een noodscenario (wederom de aanname : SC3 installeren is kiezen voor noodstroom mogelijkheid). Hieronder een overzicht van diverse beschikbare opties, puur gericht op wat er wel en niet mogelijk is.
Scenario's:
- Enphase laadpaal of IQ Load Controller achter SC3 - volledig geïntegreerd
- Niet-Enphase slimme laadpaal achter SC3, CT op netleiding - gewone verbruiker, batterij risico
- Niet-Enphase slimme laadpaal achter SC3, CT op PV-leiding - auto eerst, slim zonder Enphase hardware
- Niet-Enphase slimme laadpaal achter SC3, CT op PV-leiding + HA sturing - volledig wisselbare prioriteit
- Slimme laadpaal vóór SC3, CT op net of P1 - batterij altijd veilig, geen backup
- Slimme laadpaal vóór SC3 + omwisselschakelaar - batterij veilig, noodladen mogelijk
De basis: hoe ziet de SC3-architectuur eruit
De SC3 heeft twee aansluitingen aan de uitvoerzijde: een backup-zijde die bij netuitval op het eilandnet gaat, en een non-backup-zijde die bij netuitval stroomloos valt. De IQ Gateway beheert de batterijlogica en ziet alles wat achter de SC3 zit als verbruiker of producent.
Een laadpaal die de gateway niet kent wordt behandeld als een gewone verbruiker. Dat klinkt neutraal, maar heeft een belangrijke consequentie: als de laadpaal meer vraagt dan de PV op dat moment levert, grijpt de gateway naar de batterij om het verschil aan te vullen. De gateway weet niet dat het een laadpaal is, hij ziet alleen een verbruiker die stroom trekt.
Scenario 1 - Enphase laadpaal of IQ Load Controller achter de SC3
De laadpaal is een Enphase-product of wordt aangestuurd via een IQ Load Controller (niet goedkoop). De gateway heeft volledig zicht op de laadpaal en kan hem actief aansturen op basis van PV-overschot en batterij-SOC. Dit is de meest geïntegreerde oplossing binnen het (gesloten) ecosysteem.
Wat mogelijk is:
- Gateway stuurt laadpaal actief aan op PV-overschot
- Prioriteitsmodi instelbaar via de Enphase-app
- Volledig zichtbaar in het Enphase-dashboard
- Batterij wordt niet ongewenst aangesproken voor de laadpaal
Wat niet mogelijk is:
- Vrije configuratie buiten de Enphase-app om
- Dynamische externe sturing vanuit HA of ander EMS
- installatie beheren, monitoren, sturen bij afwezigheid van de cloud
Scenario 2 - niet-Enphase slimme laadpaal achter de SC3, P1/CT op de netleiding
De laadpaal meet via de P1 of zijn eigen CT-klem het totale verbruik op de netleiding en stuurt op nul-export of PV-overschot boven het huisverbruik. Dit is de meest voorkomende standaardinstallatie van een slimme laadpaal.
De gateway ziet de laadpaal als gewone verbruiker. Zolang er voldoende PV-productie is werkt dit prima. Maar bij bewolkt weer, 's avonds of bij een auto die meer vraagt dan de zon levert, vult de gateway het verschil aan vanuit de batterij. Dit is ongewenst daar de ene batterij gebruikt wordt voor het vullen van een andere batterij.
Wat mogelijk is:
- Laadpaal stuurt op PV-overschot via eigen meting
- Geen extra Enphase-hardware nodig
- Laadpaal zit op backup of non-backup naar keuze
Wat niet mogelijk is:
- Voorkomen dat de gateway batterijstroom inzet voor de laadpaal
- Prioriteitssturing tussen batterij en auto zonder aanvullende maatregelen
Scenario 3 - niet-Enphase slimme laadpaal achter de SC3, CT op de PV-leiding
Dit is de slimme variant die het gesloten Enphase-systeem elegant omzeilt. De CT-klem van de laadpaal wordt niet op de netleiding gehangen maar op de PV-dakleiding. De laadpaal ziet daardoor uitsluitend wat de panelen produceren, hij ziet het net niet, de batterij niet en het huisverbruik niet.
Resultaat: de laadpaal consumeert precies wat de panelen produceren. De SC3/gateway registreert netto nul verschil tussen productie en laadpaalverbruik. De batterij wordt niet aangesproken voor de auto en vult ook niet op zolang de auto laadt. Dit is het auto eerst scenario, alle PV gaat naar de auto, batterij blijft op zijn huidige SOC.
Wat mogelijk is:
- Auto laadt op 100% PV-productie zonder batterij aan te spreken
- Geen IQ Load Controller of Enphase-laadpaal nodig
- Volledig compatibel met actief Enphase EMS
Wat niet mogelijk is:
- Batterij vult niet op zolang auto laadt, bewuste keuze
- Geen automatische omschakeling naar batterij eerst zonder aanvullende sturing
Voordeel: de laadpaal moet minimaal 6A aangeboden krijgen (1,38 kW per fase) anders start hij niet. De 1e ochtend zon zal dan niet naar de laadpaal gaan maar door de SC3 naar de batterij gebracht worden. Als er eenmaal 6A PV productie is dan zal de autolader gestart gaan worden en als de einde middag zon weer ene productie van minder dan 6A geeft dan zal de stroom weer automatisch naar de batterij gebracht worden. De prioriteit voor auto of batterij wordt hier dan bepaald door de hoeveelheid aanwezige zon.
Scenario 4 - niet-Enphase slimme laadpaal achter de SC3, CT op PV-leiding + Home Assistant
Zelfde hardware als scenario 3, maar met HA als coördinerende laag. HA leest de batterij-SOC uit via de Enphase lokale endpoint (voor zover dit werkt en niet onmogelijk is gemaakt door Enphase), leest de PV-productie uit en stuurt de laadpaal aan via zijn lokale API. Hierdoor is de prioriteit dynamisch en situatieafhankelijk instelbaar, zonder IQ Load Controller, zonder Enphase-laadpaal, met het Enphase EMS volledig actief op de achtergrond.
Batterij eerst:
- SOC onder ingestelde drempel → laadpaal op 0A, alle PV naar batterij
- SOC boven drempel → laadpaal krijgt PV-overschot
Auto eerst:
- Laadpaal CT op PV-leiding actief, HA laat laadpaal zijn eigen sturing volgen
- Batterij vult alleen op als er geen 6A of meer productie is, auto klaar is of niet aangesloten
Dynamische combinatie:
- HA vergelijkt SOC, verwachte PV-productie op basis van weersvoorspelling en tijdstip, en besluit automatisch welke prioriteit op dat moment geldt
Wat mogelijk is:
- Volledig wisselbare prioriteit tussen batterij en auto
- Automatische sturing op basis van SOC, zon en tijdstip
- Geen extra Enphase-hardware nodig
- Enphase EMS blijft volledig actief naast HA
Wat niet mogelijk is:
- HA heeft geen schrijftoegang tot de SC3 of batterijlogica, die blijft Enphase's domein
- De Enphase lokale API voor SOC-uitlezing vereist een periodiek hernieuwd cloudtoken, dit is de enige cloudafhankelijkheid in deze setup
Scenario 5 - slimme laadpaal vóór de SC3
De laadpaal zit vóór de SC3, tussen de hoofdaansluiting en de SC3-invoer. De gateway ziet de laadpaal niet. De batterij wordt nooit aangesproken voor de laadpaal, architectureel geborgd, geen configuratie nodig. De laadpaal stuurt zichzelf op PV-overschot via CT of P1.
Wat mogelijk is:
- Batterij altijd volledig beschikbaar voor noodstroom
- Geen risico op ongewenste batterijontlading via laadpaal
- Elke slimme laadpaal met CT of P1 volstaat
Wat niet mogelijk is:
- Laadpaal is stroomloos bij netuitval, hij zit vóór de SC3
- Geen zicht op laadgedrag in het Enphase-dashboard
- Geen actieve prioriteitssturing vanuit SC3 of gateway
Scenario 6, slimme laadpaal vóór de SC3 met omwisselschakelaar
Zelfde opstelling als scenario 5, aangevuld met een mechanische omwisselschakelaar tussen de laadpaal en zijn aansluitpunt. Normaal staat de schakelaar op de grid-zijde vóór de SC3. Bij een langdurige netuitval schakel je handmatig om naar de backup-zijde van de SC3 voor noodladen.
De omwisselschakelaar heeft een mechanische vergrendeling, hij kan nooit tegelijk op beide posities staan. Er is dus nooit een verbinding tussen de backup-zijde van de SC3 en het net via de laadpaalaftakking.
Beschikbaar vermogen bij noodladen: de batterij levert ~2,56 kW per fase. Bij actieve PV-productie telt het microomvormer-vermogen volledig mee, waardoor het beschikbare vermogen significant hoger kan zijn afhankelijk van de zonproductie op dat moment.
Wat mogelijk is:
- Normaal gebruik: batterij volledig veilig, laadpaal stuurt zichzelf
- Noodscenario: handmatig omschakelen naar backup voor noodladen
- Batterij én PV samen beschikbaar als vermogensbron bij noodladen
Wat niet mogelijk is:
- Automatische omschakeling, altijd een bewuste handmatige actie
- Tegelijkertijd andere grote verbruikers op backup-zijde bij noodladen
- Zicht op laadgedrag in Enphase-dashboard
Nog wel een vraagstuk : waar plaats je de CT klemmen van de autolader (zie ook hieronder)?
Advies voor een niet-slimme laadpaal
Een laadpaal zonder eigen stroometing heeft in combinatie met een SC3 geen zinvolle positie, ongeacht waar je hem aansluit. Achter de SC3 laadt hij altijd op vol vermogen, ook als dat ten koste gaat van de batterijreserve. Vóór de SC3 laadt hij evengoed op vol vermogen zonder enige sturing op PV-overschot.
Oplossing: maak hem slim of vervang hem voor een slimme laadpaal.
Laadpaal met P1-koppeling of CT-klemmen?
De meeste slimme laadpalen ondersteunen twee manieren om het huisverbruik te meten voor load balancing en solar-only sturing: een P1-koppeling op de slimme meter of CT-klemmen op de hoofdleiding. In een standaard on-grid situatie werken beide. Zodra je een SC3 in je installatie hebt en ook in noodscenario's wil laden, is de keuze niet meer vrij.
P1-koppeling: alleen beschikbaar on-grid
De P1-poort zit op de slimme meter van de netbeheerder. Die meter is alleen actief zolang er een netwerkverbinding is met het net. Bij netuitval, precies het moment waarop je SC3 naar eilandmodus schakelt, valt de slimme meter weg. De P1-poort levert dan geen data meer. Een laadpaal die uitsluitend op P1 vertrouwt voor zijn load balancing heeft in eilandmodus geen enkele meetreferentie en kan zijn vermogen niet meer afstellen op wat de installatie aankan.
Voor dagelijks on-grid gebruik is P1 een prima en eenvoudige oplossing. Voor een installatie met een SC3 waarbij je ook in noodsituaties de laadpaal wil kunnen gebruiken, is P1 als enige meetmethode onvoldoende.
CT-klemmen: werken altijd
CT-klemmen (stroomtransformatoren) meten fysiek de stroom op de kabels waarom ze geklemd zijn. Ze hebben geen netwerkverbinding, geen slimme meter en geen gridaansluiting nodig. In eilandmodus meten ze gewoon door, ze zien wat er op dat moment door de kabel stroomt, ongeacht of het net aanwezig is.
Voor een SC3-installatie waarbij je ook tijdens een noodscenario wil laden is dit de enige betrouwbare meetmethode voor load balancing.
Waarom load balancing bij een SC3 extra belangrijk is
In on-grid situaties is load balancing handig maar niet kritisch, het net levert bij als de laadpaal te veel vraagt (ervan uitgaande dat de laadpaal goed staat ingesteld op max vermogen installatie en er geen grote verbruikers in huis actief zijn). In eilandmodus is er geen net als vangnet. Het beschikbare vermogen is hard begrensd door wat de batterijen en PV-omvormers samen kunnen leveren.
Met 2× IQ Battery 5P Flex heb je ~2,56 kW per fase beschikbaar vanuit de batterij. Telt actieve PV-productie mee, dan is het totaal hoger, maar ook dat vermogen is begrensd en fluctueert. Een laadpaal die zonder load balancing op vol vermogen gaat laden kan het eilandnet direct overbelasten, waardoor de SC3 afschakelt en je alsnog zonder stroom zit.
CT-klemmen die continu de belasting meten stellen de laadpaal in staat zijn laadvermogen real-time af te stemmen op wat er beschikbaar is, ook in eilandmodus, ook bij wisselende PV-productie, ook als er tegelijkertijd andere verbruikers actief zijn.
Praktische conclusie
Overweeg je een SC3 met een laadpaal en wil je ook in een noodscenario kunnen laden, kies dan bewust voor een laadpaal met CT-klemmen voor load balancing. Een laadpaal met alleen P1-koppeling functioneert prima in dagelijks gebruik, maar valt in eilandmodus terug op een vaste instelling of laadt helemaal niet omdat de meetreferentie wegvalt.
Plaatsing CT-klemmen bij gebruik van een omwisselschakelaar
Dan nog de praktische vraag waar de CT klemmen van de oplader moeten komen bij het gebruik van een omwisselschakelaar. Bij gebruik voor de SC3 moeten de CT's ook voor de SC3 zitten en bij gebruik in nood stand dan moeten de CT's achter de SC3 zitten.
Oplossing : zorgen voor 2 sets aan CT's en deze met een relais mee laten schakelen met de omwisselschakelaar.
- Omwisselschakelaar positie 1 (on-grid) → relais koppelt CT-set A aan de autolader (meting op grid-zijde)
- Omwisselschakelaar positie 2 (backup) → relais koppelt CT-set B aan de autolader (meting op backup-uitgang SC3)
Ben vooral benieuwd of de installateurs hier op het forum nog andere oplossingen toegepast hebben of voorbij hebben zien komen!
2.730 Wp Enphase Zuid 30°, 4.450 Wp Enphase Noord 30° | Smart EVSE laadpaal | Victron Multiplus II 48/5000/70 3 Fase | 45kWh PylonTech Pelio accu