De duurzame kroeg deel 5

[Fr33z]

Skyaero schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 08:59:
[...]

Let wel, het gaat hier om zowel vaste als mobiele airco's. Voor zover ik mij de studie kan herinneren worden er geen dubbelingen geteld. Een woning heeft wel of geen airco - het aantal units is daarin niet relevant in deze studie.


[...]


In mijn netwerk (en die van jouw misschien ook) wordt nu steeds harder geschreeuwd om beter bouwen, zodat we passief met nachtventilatie kunnen koelen - dit terwijl de 25 °C 's nachts steeds vaker wordt aangetikt in het open veld. Urban heating doet daar nog een stap bovenop.

Daarnaast wordt formeel alleen over koelbehoefte gesproken bij gemiddelde binnentemperaturen van 25 °C - een getal vastgesteld in de jaren 80. Dit terwijl studie na studie aangeeft dat dit te hoog is. Voor een goede nachtrust mag de temperatuur bijvoorbeeld niet boven de 23 °C. Aangezien dat meestal de bovenverdieping is, praten we over een gemiddelde binnentemperatuur van 22 °C. Dat is een verdrievoudiging van de koelvraag.

Voor het aardgasvrijprogramma wordt steeds meer gekeken naar MT warmtenetten (70 °C) in plaats van laag temperatuur warmtenetten. Probleem met MT: je kunt er niet mee koelen.

Daarbij worden ook extreme jaren zoals 2026 niet meegenomen - terwijl we dit bijvoorbeeld wel voor verwarming doen.

Het is gewoon schokkend om te zien ho een hele bouw, installatie en energiesector de kop in het zand steekt en zich baseerd op aannames (geen studies!) uit de jaren 80.

Koeling gaat echt een issue worden in dit land.

Ja die schreeuw om beter bouwen herken ik maar ik zie er weinig heil in. al was het alleen maar om het effect dat je noemt dat het snachts gewoon niet ver genoeg afkoelt. en die TO-juli eis is hartstikke leuk maar zodra je zegt "vloerkoeling" dan voldoe je automatisch terwijl dat onzin is. tienduizenden appartementen bouwen we elk jaar die onprettig heet zijn in de zomer maar omdat er vloerkoeling inzit via een WKO voldoet het aan de norm

warmtenetten zie ik ook heel veel vanuit mijn werk inderdaad en loopt helemaal vast. Er wordt gekeken naar MT want dan is je hoofdreden voor een warmtenet, niet je hele huis dik isoleren en overhoop halen/geld in steken, tenminste nog een beetje waar. Alleen verschuif je gewoon de kosten van CAPEX naar OPEX helaas.

de andere route met ZLT-netten is wat mij betreft ook totaal onzinnig. Daar heb je alleen iets aan als je in elke aan te sluiten woning ook het afgiftesysteem aanpakt om koeling te kunnen leveren en dat is weer schreeuwend duur en veel werk per afzonderlijk huis. Kun je veel en veel makkelijker elke woning 1 airco op centrale plek geven.

Dus ja: ZLT zie ik niet gebeuren, MT loopt ook niet heel lekker. en terwijl alle deskundigen en gemeentes hierover nadenken worden ze links ingehaald door de airco's die iedereen alvast koopt. De upside: er zijn dus 1,7 miljoen woningen nu al geschikt voor "hybride" verwarmen: deel uit aardgas en deel uit omgevingswarmte+stroom

[Tommie12]

RonJ schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 10:52:
[...]


Alleen al vanwege de sterk toenemende isolatiegraad is het een gegeven. En in veel bestaande woningen gewoon noodzakelijk voor een leefbaar binnenklimaat imho.

Ik hoor dat argument over extra opwarming steeds de laatste tijd, maar is dat wel zo'n siginificant effect? Warmte (beter gezegd, de elektrische energie die je extra gebruikt om het te verplaatsen) stijgt meteen op en verdund enorm in de enorme hoeveelheid buitenlucht. Dat doet op meta niveau vrijwel niets. Uiteindelijk wordt sowieso vrijwel alle electriciteit (en olie/gas) omgezet in warmte wanneer het gebruikt wordt. Dan voegt airco relatief weinig toe aan het geheel. Het verwijderen van steeds meer groen/bomen en verstening doet veel meer dan een airco.

Dit dus.

De zon levert op piekmomenten 1000W per m2. Mijn airco op volle kracht gaat 2kW toevoegen, maar mijn dakoppervlak is 120m2. En zelfs op de heetste dagen gaat ze niet makkelijke boven de 500W opgenomen vermogen.

En we weten intussen dat stenen die 1000W straling voor het grootste deel gaat absorberen overdag om ook 's nachts nog wat uit te stralen. Die airco is dus grotendeels verwaarloosbaar...

Bomen, groendaken of witgeverfde daken hebben we nodig, en dat gecombineerd met meer en meer plekken waar regenwater kan infiltreren.

[dunklefaser]

@RonJ (en @Wozmro) Van de 300 W elektrisch vermogen maakt de airco natuurlijk wat meer koelvermogen en wat het buitendeel moet afgeven is nog een stuk hoger.
Ik laat het aan jullie over om uit te rekenen om welke vermogens het gaat bij een EER van 5.
Tip: Kijk maar naar de berekening van de COP bij een warmtepomp.

[DjoeC]

Tommie12 schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:44:
[...]

Dit dus.

De zon levert op piekmomenten 1000W per m2. Mijn airco op volle kracht gaat 2kW toevoegen, maar mijn dakoppervlak is 120m2. En zelfs op de heetste dagen gaat ze niet makkelijke boven de 500W opgenomen vermogen.

En we weten intussen dat stenen die 1000W straling voor het grootste deel gaat absorberen overdag om ook 's nachts nog wat uit te stralen. Die airco is dus grotendeels verwaarloosbaar...

Bomen, groendaken of witgeverfde daken hebben we nodig, en dat gecombineerd met meer en meer plekken waar regenwater kan infiltreren.

Klinkt dus ook alsof we witte zonnepanelen nodig hebben ipv zwarte....

[Skyaero]

Mjier schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 10:42:
[...]
Hoe moeten we dan naar de business case gaan kijken? Het lijkt in Nederland nog niet te lukken om een warmtenet tegen redelijke kosten aan te leggen.

We stapelen in Nederland risico, op risico op risico. Daardoor nemen de kosten voor de eindgebruiker toe, die vervolgens niet aan dat warmtenet wil. - precies een van de risico's die men probeert te vermijden. Niemand wil de risicodrager zijn. In Denemarken dragen de gemeenten de risico's, waardoor de non-profit warmtebedrijven tegen zeer lage kosten kunnen investeren en kunnen starten, zonder eerst een volloopanalyse te moeten doen. Die aansluitingen komen vanzelf wel.

[ Voor 19% gewijzigd door Skyaero op 15-07-2026 14:51 ]

[assje]

dunklefaser schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:46:
@RonJ (en @Wozmro) Van de 300 W elektrisch vermogen maakt de airco natuurlijk wat meer koelvermogen en wat het buitendeel moet afgeven is nog een stuk hoger.
Ik laat het aan jullie over om uit te rekenen om welke vermogens het gaat bij een EER van 5.
Tip: Kijk maar naar de berekening van de COP bij een warmtepomp.

Maar voor het vraagstuk van opwarming van de omgeving is dat irrelevant, die energie wordt immers alleen maar een paar meter verplaatst.

Het enige wat netto toegevoegd wordt is het verbruik van de airco en zelfs dat argument gaat niet op in geval van lokale PV opwek.

[ Voor 11% gewijzigd door assje op 15-07-2026 15:03 ]

[Skyaero]

RonJ schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 10:52:
[...]

Ik hoor dat argument over extra opwarming steeds de laatste tijd, maar is dat wel zo'n siginificant effect?

Er ligt maar 1 (model)studie ten grondslag hiervan: AMS Institute in 2021. Verder praat iedereen elkaar na en is het dus nu als 'probleem' gemarkeerd. Maar de studie van AMS rammelt en verder is er niets.

[Tommie12]

DjoeC schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:47:
[...]

Klinkt dus ook alsof we witte zonnepanelen nodig hebben ipv zwarte....

Maar die zetten al 20% van de ingestraalde warmte/licht om in electriciteit.

Dat heeft een grotere impact dan airco.

[DjoeC]

Tommie12 schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:57:
[...]

Maar die zetten al 20% van de ingestraalde warmte/licht om in electriciteit.

Dat heeft een grotere impact dan airco.

Yep, en verhitten de daken waardoor die airco's weer harder moeten werken. Wat is beter met heet weer en wat is beter voor jaarrond? Een sedum dak en schaduwgevende bomen om/over je huis, of een zonnepanelendak met airco? En omdat het topic duurzaam is moet je dat dan cradle-to-cradle bekijken.

[RonJ]

DjoeC schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 15:04:
[...]

Yep, en verhitten de daken waardoor die airco's weer harder moeten werken.

Dat is dus niet waar, 9/10 zonnepanelen liggen op een dakvlak dat toch al zwart/antraciet was. En niet alleen zetten ze 20% om in elektriciteit, ze weerkaatsen ook meer dan matte oppervlakken en doordat ze een luchtspouw aan de achterkant hebben wordt het onderliggende dak minder heet, koelen ze 's-avonds vrijwel meteen weer af en blijven ze niet zoals keramische materialen de hele nacht opgeslagen warmte afgeven.

[DjoeC]

RonJ schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 15:07:
[...]


Dat is dus niet waar, 9/10 zonnepanelen liggen op een dakvlak dat toch al zwart/antraciet was.
[...]

Als jik je zo hoor moet je dus sowieso alles eerst wil (licht van kleur) maken, daarna zonnepanelen erop. En als ik je goed begrijp maken witte of zwarte panelen eigenlijk niet uit?

[RonJ]

Tommie12 schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:44:
[...]

Dit dus.

De zon levert op piekmomenten 1000W per m2. Mijn airco op volle kracht gaat 2kW toevoegen, maar mijn dakoppervlak is 120m2. En zelfs op de heetste dagen gaat ze niet makkelijke boven de 500W opgenomen vermogen.

En we weten intussen dat stenen die 1000W straling voor het grootste deel gaat absorberen overdag om ook 's nachts nog wat uit te stralen. Die airco is dus grotendeels verwaarloosbaar...

Bomen, groendaken of witgeverfde daken hebben we nodig, en dat gecombineerd met meer en meer plekken waar regenwater kan infiltreren.

Witgeverfde daken dan vooral waar er geen panelen op (kunnen) liggen, anders heeft het niet heel veel zin imho. Hier moet ik ergens de komende 1-2 jaar het EPDM vervangen van mijn overkapping (met panelen), dan gaat er wit EPDM op om dat dat dan toch al vervangen moet worden. Mijn overige platte daken en dakkappellen zijn voorzien van dakramen met daarop in de zomer witte zonnezeilen en vooral waar het maar enigszins pastte zoveel mogelijk PV-panelen.

Het lijkt me niet heel zinvol om voor zo'n 16 euro per m2 al het net vervangen bitumen te gaan voorzien van een coating met chemische rommel om die paar stukjes nog zichtbaar dak om de panelen heen wit te gaan maken. Maargoed, in algemene zin heb je gelijk, dit zit veel meer zoden aan de dijk dan zeuren om airco's die relatief geneuzel in de marge aan warmte produceren.

[IvoB2]

DjoeC schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:47:
[...]

Klinkt dus ook alsof we witte zonnepanelen nodig hebben ipv zwarte....

Die bestaan al (vooral als gevelbekleding) maar het rendement is uiteraard lager (hoe donkerder de kleur van het PV-vlak hoe hoger het rendement).
Ook benieuwd, zeker in een groene omgeving want dat is blijkbaar al een must, hoe lang die "witte daken" - en zeker wanneer het een plat dak betreft - wit blijven.

[ Voor 7% gewijzigd door IvoB2 op 15-07-2026 15:18 ]

[Tommie12]

RonJ schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 15:15:
[...]


Het lijkt me niet heel zinvol om voor zo'n 16 euro per m2 al het net vervangen bitumen te gaan voorzien van een coating met chemische rommel om die paar stukjes nog zichtbaar dak om de panelen heen wit te gaan maken. Maargoed, in algemene zin heb je gelijk, dit zit veel meer zoden aan de dijk dan zeuren om airco's die relatief geneuzel in de marge aan warmte produceren.

Ik heb ook niet gezegd dat we morgen alles wit moeten gaan maken, maar als er iets vervangen wordt, dan ineens wit of reflecterend...

[RonJ]

DjoeC schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 15:13:
[...]

Als jik je zo hoor moet je dus sowieso alles eerst wil (licht van kleur) maken, daarna zonnepanelen erop. En als ik je goed begrijp maken witte of zwarte panelen eigenlijk niet uit?

Het punt is dat zelfs zwarte zonnepanelen minder warmte produceren dan het bestaande dakvlak. Wit maken moet je dus vooral doen waar geen panelen liggen, anders is het nogal zinloos.

Witte panelen bestaan inmiddels wel, maar er is een reden dat je die bijna niet ziet, het rendement is nogal dramatisch. Slechts 129W/m2. Dus wmb liever zwarte panelen die veel meer elektriciteit opwekken voor de airco.

[Tommie12]

DjoeC schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 15:04:
[...]

Yep, en verhitten de daken waardoor die airco's weer harder moeten werken. Wat is beter met heet weer en wat is beter voor jaarrond? Een sedum dak en schaduwgevende bomen om/over je huis, of een zonnepanelendak met airco? En omdat het topic duurzaam is moet je dat dan cradle-to-cradle bekijken.

Allebei kan ook hé.

Ik ben zeker voorstander van bomen en sedum, maar dat gaat je huis onvoldoende koel houden.

[assje]

RonJ schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 15:15:
Witgeverfde daken dan vooral waar er geen panelen op (kunnen) liggen, anders heeft het niet heel veel zin imho.

Maar, in de winter dragen donkere daken weer een heeeeeeel klein beetje bij aan opwarming (veel minder zoninstraling dan in de zomer uiteraard).

Aangezien we naar een toekomst gaan met overschotten altijd wanneer de zon schijnt kan je dus alsnog vraagtekens hebben bij nut en noodzaak van die witte daken.

De winter is en blijft naar mijn mening een groter probleem (uitdaging) dan de zomer.

[Wozmro]

Ik kom wel eens op industriële daken. En daar zie ik op recentere daken steeds meer witte afwerking.

En daar dan zoveel mogelijk bifacial zonnepanelen op.

[Mjier]

Skyaero schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:51:
[...]

We stapelen in Nederland risico, op risico op risico. Daardoor nemen de kosten voor de eindgebruiker toe, die vervolgens niet aan dat warmtenet wil. - precies een van de risico's die men probeert te vermijden. Niemand wil de risicodrager zijn. In Denemarken dragen de gemeenten de risico's, waardoor de non-profit warmtebedrijven tegen zeer lage kosten kunnen investeren en kunnen starten, zonder eerst een volloopanalyse te moeten doen. Die aansluitingen komen vanzelf wel.

Eens dat stapelen van risico's niet nodig is. Maar de aanname dat de aansluitingen vanzelf wel komen is erg optimistisch. Een warmtenet is een systeem dat ontworpen is om veel warmte te kunnen vervoeren over een relatief korte afstand. Handig in bebouwde gebieden waar het houd is, of woningen slecht geïsoleerd zijn en dergelijke.

Maar als je een goed geïsoleerd huis hebt is het een hele dure manier om die paar kW die je nodig hebt om het huis op temperatuur te houden naar binnen te halen. Die mensen ga je nooit binnenhalen, als dat het kleine beetje energie gewoon met een warmtepomp uit de lucht kunnen halen. Het lijkt mij daarom onverstandig om op basis van wensdenken een duur warmtenet aan te leggen. En met mij vele anderen gezien de stagnaties in de aanleg.

[overhyped]

Skyaero schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:51:
[...]

We stapelen in Nederland risico, op risico op risico. Daardoor nemen de kosten voor de eindgebruiker toe, die vervolgens niet aan dat warmtenet wil. - precies een van de risico's die men probeert te vermijden. Niemand wil de risicodrager zijn. In Denemarken dragen de gemeenten de risico's, waardoor de non-profit warmtebedrijven tegen zeer lage kosten kunnen investeren en kunnen starten, zonder eerst een volloopanalyse te moeten doen. Die aansluitingen komen vanzelf wel.

Ik dacht (heb even geen bron, maar we zitten in de kroeg) dat in denemarken warmtenetten ook veel meer eigendom zijn van de bewoners zelf, dus een daadwerkelijk belang om efficient, en goedkoop te zijn vs een commercieel belang om het begrip 'niet duurder dan gas' zo veel mogelijk in je eigen voordeel op te rekken.

[Wozmro]

Ik heb zelf enkele aandelen van een Vlaamse energiecoöperatie die een warmtenet uitbaat.

Warmtenetoostende.be

Levert warmte aan bedrijven, publieke ruimtes en appartementsgebouwen.

Aansluiten van individuele woningen economisch niet haalbaar volgens de eigen website. Er moet voldoende dichtheid zijn.