De duurzame kroeg deel 5

[IvoB2]

Maasluip schreef op maandag 13 juli 2026 @ 13:09:
Het mag wel duidelijk zijn dat de boodschap bij een grote groep nog niet over komt. Ik lees op het forum wat voorheen de tuftufclub was mee. Het is al een beetje verzacht, maar 10 jaar geleden zeggen dat je een Prius of later een EV had? Waanzin! Je bent gek, een sukkel, complete mongool dat je daar in trapt!

Ha,ha, hoe herkenbaar.
En ging/gaat ook op voor plaatsen PV en thuisaccu (en in sommige gevallen zelfs isoleren van de woning. ).
Ik zeg maar, wie laatst lacht best lacht.

[ Voor 22% gewijzigd door IvoB2 op 13-07-2026 13:35 ]

[Maasluip]

IvoB2 schreef op maandag 13 juli 2026 @ 13:34:
[...]

Ha,ha, hoe herkenbaar.
En ging/gaat ook op voor plaatsen PV en thuisaccu (en in sommige gevallen zelfs isoleren van de woning. ).

Alweer 12 jaar geleden de eerste zonnepanelen op het dak gelegd, jarenlang niets betaald voor de stroom (in de gascrisis 50 cent terug voor teveel geleverde stroom ) , nu met WP en EV moet ik weer wat betalen. En nu gaat de saldering eraf en krijg je al die commentaren "dan heb je niks meer aan die zonnepanelen he?"

Ik zeg maar, wie laatst lacht best lacht.

Dat. Zoveel geld dat je er mee bespaart, je voelt je die Pandarijder uit de reclame die iedereen uitlacht.

[IvoB2]

Maasluip schreef op maandag 13 juli 2026 @ 13:40:

En nu gaat de saldering eraf en krijg je al die commentaren "dan heb je niks meer aan die zonnepanelen he?"

Laat maar doen, ieder zijn hobby.
Ik heb jaren terug (in BE) de netsaldering al vrijwillig opgegeven en heb nu jaarlijks minder kosten dan tijdens salderen. Ik krijg netto nog ieder jaar geld toe (door telkens relatief orek op de PV en thuisaccu kar te springen en uiteraard doorlopend sinds 2013 de woning te blijven aanpassen aan de beschikbare technieken. En ik plan in de nabije toekomst mijn volledig dak (noord en zuid) te vervangen door één groot zonnepaneel.

[_JGC_]

@Maasluip sprak zaterdag met nieuwe buren die net een huisje hebben gekocht. 30 jaar niks aan dat huisje gedaan... mogen zij doen.
"Ja toen we een energiecontract afsloten moesten we 450 euro voorschot betalen op basis van verbruik van vorige eigenaar"

Ik zit op 60... vorig jaar op 100. Nagenoeg allemaal zelf geïsoleerd de afgelopen 16 jaar. Hybride warmtepomp zelf geplaatst vorig jaar om te proberen wat het doet... die wordt straks omgebouwd. Het is dat salderen eraf gaat, anders had ik komend jaar 25 betaald, wordt straks weer 60. Gas gaat er na de zomer uit

[RonJ]

IvoB2 schreef op maandag 13 juli 2026 @ 13:53:
[...]

Laat maar doen, ieder zijn hobby.
Ik heb jaren terug (in BE) de netsaldering al vrijwillig opgegeven en heb nu jaarlijks minder kosten dan tijdens salderen. Ik krijg netto nog ieder jaar geld toe (door telkens relatief orek op de PV en thuisaccu kar te springen en uiteraard doorlopend sinds 2013 de woning te blijven aanpassen aan de beschikbare technieken.

Idem, ik was in 2015 al gasloos en verwarmde in die woning alleen met airco's. Werd je toen heel raar door aangekeken, net als een EV. Allemaal geen seconde spijt van gehad, enkele jaren geleden alles nog eens dubbel en dwars overgedaan en ook dat heeft op het niveau van de installaties zijn geld allang opgebracht. Als je eea zelf kan loopt de tvt natuurlijk nog veel harder terug. Volgende en laatste stap wordt de thuisbatterij, dan ga ik nog steeds iets meer betalen dan nu met een gratis netbatterij op kosten van de buren Vattenfall, maar ook die investering zal zich naar verwachting in 6-7 jaar weer terugverdienen. En dan laat ik zaken als variabele nettarieven e.d. nog even buiten beschouwing.

En ik plan in de nabije toekomst mijn volledig dak (noord en zuid) te vervangen door één groot zonnepaneel.

Even uit nieuwsgierigheid, heb je het dan over een in-dak systeem met normale panelen of meer de Tesla-roof achtige zonnepannen/zonne"slates"? Al iets concreets op het oog?

*mijn 96 jaar oude dakpannen moeten op de middellange termijn ook een keer vervangen worden.

[orange.x]

@assje @IvoB2 goede tips. Ik ga ze onthouden en eens tegen de adviseur aanhouden en natuurlijk ook even afwachten waar hij zelf mee komt. Morgen is dan een installatiebedrijf uit Nijkerk, volgende week komt nog een adviseur van Samangroep eenzelfde check doen, ook daar eens horen wat de opties zijn.

Ik weet niet zo goed hoe dik die cementdekvloer is, als ik het aan Google vraag is het minimaal 30mm als er vloerverwarming gebruikt zou moeten worden, anders is het meer richting de 50-70mm. De vloer die er nu opligt, laminaat + ondervloer moet qua dikte ok weer terugkomen voordat de PVC erop komt om aan de onderkant van de plinten aan te sluiten. Dus als dat bij elkaar ongeveer 8-10mm is en je hebt doorgaans 25-30mm diepte nodig voor de slangen dan zou het tussen de 15-20mm maar diep hoeven. Dus opzichhhhh zou het dan wel moeten kunnen. Ik probeer me niet blind te staren op die vloerverwarming/koeling hoor

[assje]

orange.x schreef op maandag 13 juli 2026 @ 14:56:
Ik weet niet zo goed hoe dik die cementdekvloer is, als ik het aan Google vraag is het minimaal 30mm als er vloerverwarming gebruikt zou moeten worden, anders is het meer richting de 50-70mm. De vloer die er nu opligt, laminaat + ondervloer moet qua dikte ok weer terugkomen voordat de PVC erop komt om aan de onderkant van de plinten aan te sluiten. Dus als dat bij elkaar ongeveer 8-10mm is en je hebt doorgaans 25-30mm diepte nodig voor de slangen dan zou het tussen de 15-20mm maar diep hoeven. Dus opzichhhhh zou het dan wel moeten kunnen. Ik probeer me niet blind te staren op die vloerverwarming/koeling hoor

Ongeacht de diepte kan het goed zijn dat alle elektra/waterleidingen ook in die dekvloer zit; als je gelukt hebt iets dieper maar als je pech hebt niet. Geen enkele installateur gaat in zijn offerte aansprakelijkheid nemen op het raken van die leidingen dus neem daarvoor een potje onvoorzien op.

Ik zou altijd even goed nadenken waar je de leidingen verwacht afhankelijk van bouwjaar/type.

[ Voor 3% gewijzigd door assje op 13-07-2026 15:06 ]

[IvoB2]

RonJ schreef op maandag 13 juli 2026 @ 14:28:
[...]


Idem, ik was in 2015 al gasloos en verwarmde in die woning alleen met airco's. Werd je toen heel raar door aangekeken, net als een EV. Allemaal geen seconde spijt van gehad, enkele jaren geleden alles nog eens dubbel en dwars overgedaan en ook dat heeft op het niveau van de installaties zijn geld allang opgebracht. Als je eea zelf kan loopt de tvt natuurlijk nog veel harder terug. Volgende en laatste stap wordt de thuisbatterij, dan ga ik nog steeds iets meer betalen dan nu met een gratis netbatterij op kosten van de buren Vattenfall, maar ook die investering zal zich naar verwachting in 6-7 jaar weer terugverdienen. En dan laat ik zaken als variabele nettarieven e.d. nog even buiten beschouwing.


[...]


Even uit nieuwsgierigheid, heb je het dan over een in-dak systeem met normale panelen of meer de Tesla-roof achtige zonnepannen/zonne"slates"? Al iets concreets op het oog?

*mijn 96 jaar oude dakpannen moeten op de middellange termijn ook een keer vervangen worden.

Yep, ongeveer zelfde scenario hier.
In 2011 zuidelijke helft zadeldak vol PV gelegd.
Omstreeks 2012 (de huidige woning kwam pas vrij medio 2011) als eerste taak alle gaskachels en gasleidingen gesloopt en ter beschikking gesteld van de oudijzerhandel.
Dan A2W (split L/W en L/L) aangelegd voor SWW, airco units in slaapkamers en de overige ruimten LTV (Jaga DBE convectoren). Als back up voor CV en SWW gelijktijdig een speksteenkachel geplaatst (zodat nadien de vloer niet meer diende uitgebroken voor leidingwerk tussen WW-kachel en SWW boilervat.
In de loop der jaren de woning bijna volledig zelf en in stappen geïsoleerd (26 cm rotswol op zoldervloer, 15 cm PIR langs buitenzijde woning afgewerkt met ceder).
In de loop der volgende jaren nog uitgebreid met A2A verwarming/koeling, triple beglazing.
Nadien eerste 15 kWh retrofit batterijen geplaatst.
Dan uitgebreid met V2H op EV6, extra panelen en DC/DC opslag.
Recent de SWW boiler nog uitgebreid met een COP1 weerstand sturend op de HW P1 dongle.
Rond 2031/2032 wordt dat allemaal één geïntegreerd (off grid) geheel waarbij als sluitstuk het (dan versleten) dak in betonpannen vervangen wordt door een zadeldak met grotere hellingshoek (nu slechts 32-35°) en zonnepanelen als dakbedekking.
Dan zijn we ongeveer rond denk ik.

Van begin tot eind waarschijnlijk uitgelachen maar dat deert me niet.
Sinds begin 2014 geen energierekening meer. Integendeel het geheel genereert nu jaarlijks daar bovenop nog een 2000 tot 2500 € netto.
Is de thuisaccu an sich al terugverdiend? Nope.
Heeft het geheel aan energiemaatregelen zich al terugverdiend? Zelfs meer dan dat.
Is dat "allemaal wel zo duurzaam"? Tja ook daar zullen de meningen weer over verschillen.

[ Voor 3% gewijzigd door IvoB2 op 13-07-2026 17:32 ]

[Signor Doekie]

@orange.x Bij woningen met een kanaalplaat verdiepings vloer lopen er diverse leidingen op deze vloer voor de begane grond over de platen waar dan bovenop de dekvloer van ca 3cm wordt gestort. Als je in deze vloer gaat frezen zal je geheid een paar, zo niet alle, leidingen gaan raken. Je zou ipv in de dekvloer frezen, Fermacell 2E32 vloerplaten kunnen leggen en daar in de gleuven laten frezen. Je krijgt er ook nog eens een redelijk snel reagerende vloerverwarming door. Maar hier hangt natuurlijk wel een prijskaartje aan, zodat een airco systeem waarschijnlijk minder kost en sneller en beter werkt.

[orange.x]

@Signor Doekie Daar heb ik idd ook over nagedacht, maar leek me inderdaad ook niet een betaalbare optie. We hebben idd kanaalplaten waar al het leidingwerk voor in ieder geval de elektra over de vloeren loopt. Ik heb nog heel veel foto's van tijdens de bouw hiervan, zal die eens doorbladeren zodra ik mijn iPhone weer gerepareerd heb. Maar idd, als er binnen die 30mm ook leidingen liggen dan gaat idd alles naar de vaantjes. Ik zal eens informeren bij de medebewoners of zij hier iets van weten toevallig. Bedenk me nu dat ze op de zolderverdieping niet achter het schot gestort hebben maar er tegenaan. Dus ik kan wel het verschil in hoogte daar pakken om te bepalen hoe dik de laag is. De bouwer kennende zal het wel geen enorm dikke vloer geweest zijn maar puur wat noodzakelijk geacht werd.

[ Voor 22% gewijzigd door orange.x op 13-07-2026 15:28 ]

[Dreamvoid]

Fr33z schreef op maandag 13 juli 2026 @ 08:53:
[...]

je schrijft dit alsof het automatisch waar is maar hoe zie jij dat de stroomprijzen in de winter veel hoger zijn? is een voorspelling voor de toekomst toch? ik kijk vaak op www.stroomperuur.nl en als.ik terugga naar bijv december 2025 dan was de stroomprijs in de meeste uren hetzelfde of lager dan die van dagen in juni/juli. Nu kun je zeggen 'ja nee prijzen nu tijdelijk hoog want straat van Hormuz' maar volgens mij is er altijd wel wat. Ik snap het concept van goedkope stroom.in de zomer wel maar zie het in de praktijk in 2026 niet terug. Wat mis ik hier?

Je kan op EEX de forward stroomprijzen zien, daar verkopen de producenten hun productie. Je ziet daar de seizoens structuur goed terug. Hier bv: https://www.barchart.com/futures/quotes/ZU*0/futures-prices

Je ziet vergeleken met vroeger veel meer de zomer en winter uiteen lopen, door steeds meer door PV gezette uren in de zomer.

De spot prijzen zijn de overschot markt, waar je als producent en leverancier je tekorten en overschotten op afregelt. Dat kan inderdaad alle kanten op: in een warme winter bv zitten alle stroomproducenten aan dezelfde kant, en krijg je dus lage prijzen, en in een warme zomer zoals nu waar centrales moeten afschakelen door warmteproblemen moeten ze hun verkochte volumes terugkopen, waardoor ook iedereen aan dezelfde kant zit.

[ Voor 5% gewijzigd door Dreamvoid op 13-07-2026 23:58 ]

[Lochnes]

orange.x schreef op maandag 13 juli 2026 @ 12:41:
@reneeke1970 ik had in de meest ideale situatie 2 weken geleden de sleutel gekregen van een ouder huis waar alles nog in aangepast kon worden, maar de vrouw wilde toch niet. Eeuwig zonde! Maargoed, de kans dat we alsnog binnen afzienbare tijd verhuizen acht ik nu een heel stuk kleiner omdat ik alles vergelijk met dat wat we hadden kunnen hebben. Dus 15 jaar, de jongste wordt in oktober 5, ik verwacht inderdaad niet dat we binnen 10-15 jaar verkassen tenzij het financieel heel veel beter moet gaan lopen ineens. Plus er zijn ook wel wat handigheidjes met de overwaarde van de hypotheek te kunnen doen, dan behouden we alsnog ons spaargeld wat ook wel lekker is.

@IvoB2 De laminaatvloer + ondervloer kan ik zelf allemaal eruit halen, dan moet er een mannetje komen die wat sleuvel trekt, slangen plaatst, naja etc etc. Kijk, heel handig is het allemaal niet want alle kamers worden gewoon gebruikt Maar dat euvel hou je toch met welke andere vloer je er ook in gaat leggen. Het zorgt er alleen voor dat de periode van niet kunnen gebruiken langer wordt. Kwestie van goed timen in of rond een vakantie. En ook die kosten zullen meegenomen moeten worden.

Kijk, de simpelste en goedkoopste oplossing qua directe uitgave is airco's en geen warmtepomp. Maar dan stijgen de energiekosten alleen maar en wordt het er dus niet goedkoper op. We hebben geld op de bank staan waar de rente ook om te janken is en we hebben ruimte binnen de overwaarde om dat goedkoop te kunnen lenen en zo het spaargeld te behouden.

Nieuwe lasten voor energie gaan sowieso aardig omhoog in ons geval, de voorschotberekening werd bijna 80-100 per maand meer. Als ik dat geld gebruik om die lening te kunnen betalen die die verbouwing mogelijk maakt dan heb ik wel dezelfde stijging qua lasten maar wel een veel aangenamere situatie binnen voor de komende x jaar. Maargoed, morgen maar eens afwachten hoe en wat

Vloerkoeling is gewoon niet goed genoeg; bij de hittegolf van twee week terug was de luchtvochtigheid zo hoog dat als de vloer een beetje koud werd het al condenseerde dus doet het systeem uit veiligheid maar niks. Je hebt er dus niks aan als je het echt nodig hebt. Het is niet energiezuiniger dan een airco en wel meer werk om aan te leggen en doet het dan minder goed.

Als een extra buitenunit je niet past, kijk dan maar fancoilS met condenserend koelen. Nog steeds meer werk, maar in ieder geval koud.

[IvoB2]

Dat laatste kan maar je kan eveneens met één WP buitenunit een splitsysteem opzetten waarbij de buitenunit (met koelmiddel) zowel water kan opwarmen (voor SWW, vloerverwarming en of LTV (ventilo)convectoren en - waar gewenst - airco binnenunits via luchtverplaatsing (op koelmiddel) koelen en eventueel te verwarmen.

Je hebt dan de voordelen van A2A en A2W tezamen in één buitenunit (en binnen een hydro unit voor water en een kleine unit voor L/L). De airco's kunnen naast condenserend koelen de lucht van de binnenruimte eveneens tientallen % ontvochtigen.

[ Voor 31% gewijzigd door IvoB2 op 14-07-2026 00:29 ]

[Djvdb]

IvoB2 schreef op maandag 13 juli 2026 @ 12:31:
[...]

Ik betwijfel of een vloer uitbreken, puin afvoeren, vloerverwarming op een verdieping aanleggen en een nieuwe vloer leggen goedkoper is dan een paar plafond/muur binnenunits bevestigen. Ook eenvoudiger om individueel per kamer te koelen/verwarmen.
Maar wanneer je toch al een nieuwe vloer wil dan is het idd al een ander uitgangspunt.

Je moet de vloer ook niet uitbreken gewoon vvw infezen, koste hier vorig jaar nog 1600,- Condens aanpassingen heb je inprincipe niet nodig met vloerkoeling je moet dan alleen geen wonderen verwachten van het resultaat maar het op 23-24 graden houden zou moeten lukken.

[assje]

IvoB2 schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 00:25:
Dat laatste kan maar je kan eveneens met één WP buitenunit een splitsysteem opzetten waarbij de buitenunit (met koelmiddel) zowel water kan opwarmen (voor SWW, vloerverwarming en of LTV (ventilo)convectoren en - waar gewenst - airco binnenunits via luchtverplaatsing (op koelmiddel) koelen en eventueel te verwarmen.

Je hebt dan de voordelen van A2A en A2W tezamen in één buitenunit (en binnen een hydro unit voor water en een kleine unit voor L/L). De airco's kunnen naast condenserend koelen de lucht van de binnenruimte eveneens tientallen % ontvochtigen.

Ben je ook bekend met praktijksituaties waar dit is toegepast? Ik weet dat het bestaat (Combiunit (DX-airco) maar heb het nog nooit toegepast gezien. Onbekend dus ongetwijfeld duur?

[Ronald]

Vriendin in een studio appartement in een voormalig kantoorpand heeft een split die Tapwater maakt en een Airco-binnenunit voor verwarming (En vast ook koeling).

Alle studios in dat pand hebben zo hun eigen systeem. Zal vast een duit gekost hebben, maar dit soort studio's gaan ook voor de hoofdprijs per m² tegenwoordig ;-)

[IvoB2]

Djvdb schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 05:51:
[...]

Je moet de vloer ook niet uitbreken gewoon vvw infezen, koste hier vorig jaar nog 1600,- Condens aanpassingen heb je inprincipe niet nodig met vloerkoeling je moet dan alleen geen wonderen verwachten van het resultaat maar het op 23-24 graden houden zou moeten lukken.

Je gaat toch niet doorheen de dekvloer frezen (in deze laminaat) en daarna daar gewoon een andere vloer overheen leggen? Al zeker niet wanneer je niet precies weet wat er onder die vloer precies zit en waar.
Nu ja, zo zou ik het dan toch niet aanpakken.
Of 23-24 °C lukt hangt, zoals hier al eerder aangehaald, gewoon af van de buitentemperatuur (die tegenwoordig zomer na zomer steeds meer oploopt, 40°C is nog iets anders dan 30°C en 75% RV niet hetzelfde als 60%RV) en hoe makkelijk deze temperatuur de ruimte binnendringt (afhankelijk van locatie en oriëntatie doorgaans makkelijker op een bovenverdieping dan een benedenverdieping).

Zulke werken doe je doorgaans voor de langere termijn. Dan denk je daar beter eerst goed over na, ga je plannen en dan uitvoeren voor de langere termijn zodat je over een paar jaar al niet denkt "had ik maar.....".

[assje]

IvoB2 schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 09:38:
Je gaat toch niet doorheen de dekvloer frezen (in deze laminaat) en daarna daar gewoon een andere vloer overheen leggen? Al zeker niet wanneer je niet precies weet wat er onder die vloer precies zit en waar.
Nu ja, zo zou ik het dan toch niet aanpakken.

Dat is nu juist de snelste en meest gebruikelijke manier om het te doen tenzij er andere redenen zijn om de dekvloer eruit te slopen.

Mijn vloer destijds:


Bij de meeste bouwmethode valt het met leidingen op de BG wel mee, op de verdieping wordt het een stuk lastiger.

[Ronald]

Leidingen moet je toch kunnen vinden met een leidingzoeker?

[Tommie12]

Ronald schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 09:50:
Leidingen moet je toch kunnen vinden met een leidingzoeker?

Ja, maar dan weet je toch niet hoe diep die liggen?

Vooral aan deuren loopt het bij mij vol met electriciteit en waterleidingen.... Daar wil ik echt geen gefrees in.

[IvoB2]

assje schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 07:13:
[...]


Ben je ook bekend met praktijksituaties waar dit is toegepast? Ik weet dat het bestaat (Combiunit (DX-airco) maar heb het nog nooit toegepast gezien. Onbekend dus ongetwijfeld duur?

Sinds 2014 in mijn woning actief (geplaatst 2013).
Zoals ik eerder al schreef, merk Samsung type hydro unit (lijkt me geen onbekend merk?).
Toenmalige kostprijs: 7500 € (voor de gehele installatie: buitenunit van max. input power 4,3 kW/max. nom. koelvermogen 8.0 kW/max. verwarmingsermogen 6.0 kW) + twee airco binnenunits voor SLK + 3 Jaga Strada DBE ventiloconvectoren black + 1 Jaga Vertiga ventiloconvector black + 1 Vasco badkamerhanddoekradiator 2000W white + hydro binnenunit (productie warm water) + airco binnenunit box (productie luchtkoeling) + 300 l SWW boilervat met dubbele spiraal + alle leidingwerk en installatiekosten (inclusief leidingwerk, sturing DeltaSol BX, circulatiepomp van en naar de speksteenkachel).

Werkt sinds februari 2014 onafgebroken. Vorige zomer is de DC motor van de buitenunit vervangen (deze had het na bijna 12 jaar begeven). Werkje van een uurtje. Maar dat kan je bij een buitenunit van een gewone WP eveneens voorhebben.

Na al die jaren gebruik - incl. vervangkosten - vind ik dat persoonlijk niet duur. Maar dat is een persoonlijke beleving.

Ik heb geen vloerverwarming geplaatst om twee redenen:
- Primair: bij uitbreken van tegelvloer en dekvloer (chape) - noodzakelijk omdat er parket als vloerbedekking kwam en de chape in slechte staat bleek - stuitte ik niet op de begane grond maar op zwevende welfsels boven zandgrond met hoge waterstand. De vrije ruimte was maar 10 cm en dat was - voor mij - te weinig voor isolatie + chape + houten vloerbedekking.
Zelf vind ik de combinatie parket + vloerverwarming ook niet ideaal dus het werden LTV Jaga ventiloconvectoren.
- Secundair: combinatie CV op WP en speksteenkachel en warmte door zonne-instraling op zuiden (glas van vloer tot plafond). Vloerverwarming (2013!) is inert en reageert - voor mij, toen - niet snel genoeg op wisselende zonne-instraling en speksteenkachel (eenmaal deze na 2 uur stoken actie is kan je ze de volgende 24-48 uur niet meer uitzetten.
Dan is de combinatie met snel reagerende LTV ventiloconvectoren beter. Deze laatste werken in de winter op een aanvoertemperatuur van 27-35°C. Vloerverwarming zal iets efficiënter zijn maar bij ongunstig dauwpunt (te veel ontdooicycli van de WP) en/of continu onder vriespunt icm zwaar bewolkt (geen zoninstraling) gaat sowieso de speksteenkachel aan (nota voor duurzaamheidsnerds: met hout uit eigen manueel bosbeheer dus NIET uit industriële boskap voor houtstook en minstens 5 jaar gedroogd).

[ Voor 35% gewijzigd door IvoB2 op 14-07-2026 10:21 ]

[harmz]

Ik loop een beetje vast met het aansluiten van de stroom kabels tussen de binnen unit en de buiten unit. Er mist een schroef bij aansluiting L en volgens het boekje kan je aansluiten met 4 en met 5 aders voor een variable snelheid. Ik heb het nu aangesloten met 4 aders. Ik heb spanning op lo N S. maar de binnenuit doet helemaal niks.
Klopt het dat de schroef mist op de L?

Binnenunit:



Buitenunit:



Boekje:

[ Voor 15% gewijzigd door harmz op 14-07-2026 11:29 ]

[Tommie12]

harmz schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 11:24:
Ik loop een beetje vast met het aansluiten van de stroom kabels tussen de binnen unit en de buiten unit. Er mist een schroef bij aansluiting L en volgens het boekje kan je aansluiten met 4 en met 5 aders voor een variable snelheid. Ik heb het nu aangesloten met 4 aders. Ik heb spanning op lo N S. maar de binnenuit doet helemaal niks.
Klopt het dat de schroef mist op de L?

Binnenunit:
[Afbeelding]


Buitenunit:

[Afbeelding]

Boekje:

[Afbeelding]

In elk geval mag je geen aardingsdraad gebruiken op de S, want dat is waarschijnlijk een 'schakeldraad' of 'switch'.

Maar voor de rest snap ik het schema ook niet helemaal.

[harmz]

ik heb 2x 3 aders getrokken. tussen de binnen en de buiten unit. En heb inderdaad de aarde van de 2e kabel gebruikt als schakel draad. Je hebt gelijk dat dat niet hoort en zal dit aanpassen naar de de bruine.

[ Voor 43% gewijzigd door harmz op 14-07-2026 11:53 ]

[Surfari]

harmz schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 11:24:
Ik loop een beetje vast met het aansluiten van de stroom kabels tussen de binnen unit en de buiten unit. Er mist een schroef bij aansluiting L en volgens het boekje kan je aansluiten met 4 en met 5 aders voor een variable snelheid. Ik heb het nu aangesloten met 4 aders. Ik heb spanning op lo N S. maar de binnenuit doet helemaal niks.
Klopt het dat de schroef mist op de L?

Binnenunit:
[Afbeelding]


Buitenunit:

[Afbeelding]

Boekje:

[Afbeelding]

Heb je een duidelijke foto van de aansluiting van de binnenunit? Nu hangt er een connector voor.

Staat er aan de binnenzijde van het klepje wat ervoor zat misschien een schema afgebeeld?

[DavidZH]

@harmz Ik zou wel kijken of je die schroef kan vinden. Die is er waarschijnlijk bij het transport uitgetrild. Als die over een elektrische verbinding ligt, of in de ventilator, heb je een zure dag bij de eerste keer inschakelen.

Helaas ziet dit er uit als het pisbakken-RVS waar ze in Azië dol op zijn en graag schroeven v an maken, dus met een magneet kom je niet ver.

[harmz]

Surfari schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 12:57:
[...]

Heb je een duidelijke foto van de aansluiting van de binnenunit? Nu hangt er een connector voor.

Staat er aan de binnenzijde van het klepje wat ervoor zat misschien een schema afgebeeld?i

@DavidZH Ik denk dat je gelijk hebt. Dat er een schroefje mist. En dat ik de L0 en de L moet omdraaien in de buiten unit. En op de binnen unit. En een extra ader moet gebruiken tussen uitenunit L0 en binnenunit L0

[ZonnigY]

Lochnes schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 00:04:
[...]

Vloerkoeling is gewoon niet goed genoeg; bij de hittegolf van twee week terug was de luchtvochtigheid zo hoog dat als de vloer een beetje koud werd het al condenseerde dus doet het systeem uit veiligheid maar niks. Je hebt er dus niks aan als je het echt nodig hebt. Het is niet energiezuiniger dan een airco en wel meer werk om aan te leggen en doet het dan minder goed.

Als een extra buitenunit je niet past, kijk dan maar fancoilS met condenserend koelen. Nog steeds meer werk, maar in ieder geval koud.

Vloerkoeling kan wel degelijk goed genoeg zijn. Bonuspunten; het had voor mij juist geen extra kosten en werk voor het installeren.

Er zijn wel wat randvoorwaarden; Ik heb een ontvochtiger voor de klamme dagen ernaast gezet. Ik heb ook wtw-ventilatie met vochtterugwinning en automatische bypass. Die kan in dit seizoen vocht buiten houden, koelte van de vloerkoeling verplaatsen door het huis en in de nacht automatisch koelte van buiten naar binnenhalen. Daarbij alles goed in de zonwering. Bonus; af en toe de ventilator erbij pakken.

Met die randvoorwaarden, is 17 graden water de vloer in sturen meer dan genoeg verkoeling. Op de onderste verdieping heb ik zelfs sloffen en een vestje erbij moeten pakken met thuiswerken.

[ Voor 5% gewijzigd door ZonnigY op 14-07-2026 13:48 ]

[assje]

Ronald schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 09:50:
Leidingen moet je toch kunnen vinden met een leidingzoeker?

Mijn ervaringen met de goedkope leidingzoekers zijn dat je er nauwelijks iets aan hebt. Vervolgens heb je er ook maar beperkt wat aan, vloerverwarming moet toch vrijwel overal komen dus als er iets ligt ligt het sowieso in de weg.

[assje]

ZonnigY schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 13:44:
Vloerkoeling kan wel degelijk goed genoeg zijn. Bonuspunten; het had voor mij juist geen extra kosten en werk voor het installeren.

In een bestaande situatie moet je het soms doen met wat je gekregen hebt maar iemand heeft wel kosten gemaakt hiervoor; namelijk het aanleggen van de vloerverwarming op de verdieping.

Bij nieuwbouw wordt vloerverwarming op alle verdiepingen met optie tot koelen verkocht als luxe. Naar mijn mening is dat de prijsvechteroplossing en is condenserend koelen luxe. Vrijwel iedereen die bij nieuwbouw de vloerverwarming op verdieping als meerwerk kiest installeert een paar jaar later alsnog een airco.

[IvoB2]

ZonnigY schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 13:44:
Vloerkoeling kan wel degelijk goed genoeg zijn. Bonuspunten; het had voor mij juist geen extra kosten en werk voor het installeren.

Er zijn wel wat randvoorwaarden; Ik heb een ontvochtiger voor de klamme dagen ernaast gezet. Ik heb ook wtw-ventilatie met vochtterugwinning en automatische bypass. Die kan in dit seizoen vocht buiten houden, koelte van de vloerkoeling verplaatsen door het huis en in de nacht automatisch koelte van buiten naar binnenhalen. Daarbij alles goed in de zonwering. Bonus; af en toe de ventilator erbij pakken.

Met die randvoorwaarden, is 17 graden water de vloer in sturen meer dan genoeg verkoeling. Op de onderste verdieping heb ik zelfs sloffen en een vestje erbij moeten pakken met thuiswerken.

Ik zal het je (hopelijk) over een dik jaar uit eigen ervaring kunnen vertellen.
Het appartement in aanbouw (oplevering 2027) op de vijfde bovenste verdieping is over de gehele oppervlakte (een 100 m²) voorzien van vloerverwarming en vloerkoeling op basis van een beoveld. Maar ook daar was de bouwgarantie slechts 3 tot 4°C koelvermogen.
Met mijn huidge airco's heb ik probleemloos een koelvermogen van meer dan 10°C (meer heb ik om voor de hand liggende redenen nog niet uitgetest).
En er is uiteraard ook een ventilatiesysteem D geïnstalleerd (maar dat trekt volgens mij bij dit weer alleen maar extra ovenlucht binnen?

Voor de zekerheid (beter voor bouw dan daarna nog in een betonnen doos liggen klooien met doorboringen voor koelleidingen, als het al mag van de VVE) toch maar airco afgedwongen voor de SLK's.

[ Voor 6% gewijzigd door IvoB2 op 14-07-2026 15:18 ]

[assje]

IvoB2 schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 15:16:
En er is uiteraard ook een ventilatiesysteem D geïnstalleerd (maar dat trekt volgens mij bij dit weer alleen maar extra ovenlucht binnen?

Nee juist niet; type D houdt die "ovenlucht" juist buiten. Buiten 30 graden binnen 20 graden krijg je ventilatielucht van zeg 22 graden ipv 30 graden.

[assje]

IvoB2 schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 15:16:
Het appartement in aanbouw (oplevering 2027) op de vijfde bovenste verdieping

Appartement goed geisoleerd met WTW en zonwering zou inderdaad precies de situatie zijn waar niet-condenserend koelen prima kan voldoen.

Bovenste verdieping met dak aan de buitenlucht helpt daar echter niet bij.

[IvoB2]

assje schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 15:20:
[...]


Appartement goed geisoleerd met WTW en zonwering zou inderdaad precies de situatie zijn waar niet-condenserend koelen prima kan voldoen.

Bovenste verdieping met dak aan de buitenlucht helpt daar echter niet bij.

Ik koos voor de penthouseverdieping wegens meer ruimte, vrij uitzicht over de historische stadskern en rivier(tje) en vooral geen geluidsoverlast van bovenburen.
De daken zouden moeten voldoen aan de laatste isolatiewaarden en zijn bovvendien groendaken. Maar we gaan het zien.

Dat een systeem D buitenlucht (gerecupereerd) kan opwarmen wist ik. Dat het deze ook kan koelen wist ik niet.

Staat het ons niet aan dan gaat het vijf jaar in de verhuur en daarna - bij voldoende overwaarde - terug in de verkoop.

[ Voor 9% gewijzigd door IvoB2 op 14-07-2026 15:41 ]

[assje]

IvoB2 schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 15:39:
Dat een systeem D buitenlucht (gerecupereerd) kan opwarmen wist ik. Dat het deze ook kan koelen wist ik niet.

Het is een direct gevolg van de warmtewisselaar; werkt twee kanten op tenzij de bypass opent. Dit wil ook zeggen dat als 's nachts de buitentemperatuur lager is dan binnen er juist gekoeld kan worden d.m.v. buitenlucht.

Mooi systeem hoor. Mijn unit herkent aan de hand van gemiddelde buitentemperatuur automatisch het seizoen en beslist dan of warmte binnen gehouden moet worden of juist naar buiten moet.

[IvoB2]

Ja ik begrijp dat wanneer de buitenlucht koeler is dan binnen je dan "frissere" lucht binnentrekt. Maar, zoals tijdens afgelopen hittegolf en nu er hier weer eentje aankomt, de nachtlucht nauwelijks afkoelt (25°C) en de ventilatie werkt gewoon door hoe wordt die 25°C dan gekoeld naar bv. 20°C (max. voor slaapkamers).

[Fr33z]

IvoB2 schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 09:38:
[...]

Je gaat toch niet doorheen de dekvloer frezen (in deze laminaat) en daarna daar gewoon een andere vloer overheen leggen? Al zeker niet wanneer je niet precies weet wat er onder die vloer precies zit en waar.
Nu ja, zo zou ik het dan toch niet aanpakken.
Of 23-24 °C lukt hangt, zoals hier al eerder aangehaald, gewoon af van de buitentemperatuur (die tegenwoordig zomer na zomer steeds meer oploopt, 40°C is nog iets anders dan 30°C en 75% RV niet hetzelfde als 60%RV) en hoe makkelijk deze temperatuur de ruimte binnendringt (afhankelijk van locatie en oriëntatie doorgaans makkelijker op een bovenverdieping dan een benedenverdieping).

Zulke werken doe je doorgaans voor de langere termijn. Dan denk je daar beter eerst goed over na, ga je plannen en dan uitvoeren voor de langere termijn zodat je over een paar jaar al niet denkt "had ik maar.....".

klassieke verspreking/miscommunicatie:

laminaat is afwerkvloer. dekvloer is waf je in belgie vaak chape noemt. dat plaatje van @assje laat ook een nog niet afgwerkte dekvloer zien. daar kun je in t algemeen prima vloerverwarming infrezen en dat is vaak inderdaad niet duur. hier 1800 euro voor 60m2 betaalt en das inclusief verdeler etc. 'enige' punt is dat je daarna ook een (nieuwe) afwerlvloer nodig jebt dus niet echt een ding wat stopt bij 1800 euro onkosten.

[assje]

Fr33z schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 16:20:
'enige' punt is dat je daarna ook een (nieuwe) afwerlvloer nodig jebt dus niet echt een ding wat stopt bij 1800 euro onkosten.

Daarom bij uitstek iets om beet te pakken bij natuurlijke vervangingsmomenten (van de vloer in dit geval).

[harmz]

DavidZH schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 13:09:
@harmz Ik zou wel kijken of je die schroef kan vinden. Die is er waarschijnlijk bij het transport uitgetrild. Als die over een elektrische verbinding ligt, of in de ventilator, heb je een zure dag bij de eerste keer inschakelen.

Helaas ziet dit er uit als het pisbakken-RVS waar ze in Azië dol op zijn en graag schroeven v an maken, dus met een magneet kom je niet ver.

IK heb het schrtoeftje niet meer kunnen vinden helaas. maar heb een ander schroefje gevonden die past. En nadat ik de L heb aangesloten. Op de binnen en buiten unit werkt alles prima. Bedankt!

[assje]

IvoB2 schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 16:12:
Ja ik begrijp dat wanneer de buitenlucht koeler is dan binnen je dan "frissere" lucht binnentrekt. Maar, zoals tijdens afgelopen hittegolf en nu er hier weer eentje aankomt, de nachtlucht nauwelijks afkoelt (25°C) en de ventilatie werkt gewoon door hoe wordt die 25°C dan gekoeld naar bv. 20°C (max. voor slaapkamers).

De WTW kan de inkomende lucht alleen maar koelen/verwarmen met de lucht die afgezogen wordt. Het is dus een reductie van opwarming of afkoeling als gevolg van ventilatie. Als het buiten warmer is dan binnen kan hij natuurlijk de lucht niet afkoelen.

Dus zo:


Wanneer nodig kan de bypass open en dan krijg je gewoon de buitentemperatuur binnen. Met name handig 's nachts in de zomer maar ook op een warme middag in het stookseizoen.

[ Voor 4% gewijzigd door assje op 14-07-2026 17:44 ]

[IvoB2]

Duidelijk en net wat ik aanvankelijk dacht.
Eenmaal het buiten niet meer voldoende afkoelt en/of het binnen te warm wordt (de warmte binnen gevangen zit) heb je er nog weinig aan (om de binnenruimte verder op een aangename temperatuur te houden.
Je bent dan aangewezen op (de beperkte) mogelijkheden van vloerkoeling en/of de relatief onbeperkte koelmogelijkheden van L/L airco.

Tot nu toe op onze breedtegraad niet echt een probleem maar naar de (nabije) toekomst toe geen garantie op blijvend succes (wanneer je niet echt adh van airco kan afkoelen).

[ Voor 5% gewijzigd door IvoB2 op 14-07-2026 17:59 ]

[Termy]

IvoB2 schreef op maandag 13 juli 2026 @ 10:45:
[...]

Bij nieuwbouw of daktenovatie kan je er tegenwoordig zelfs voor kiezen om je volledige dakbedekking uit PV-panelen te laten bestaan. Als dat niet duurzaam is en twee vliegen in één klap? Geen materiaal voor dakbedekking en tientallen jaren energie uit een onuitputtelijke bron die toch al aanwezig is of je de energie die daaruit komt nu vangt of niet. En de daaropvolgende jaren geen behoefte meer aan gezeur over beleid volgens de waan van de dag, geopolitieke spanningen met als gevolg energieprijzen die tijdelijk door het dak gaan, capaciteit van netbeheerders of de afwezigheid daarvan, steeds ingewikkelder formules mbt energiecontracten,........ alleen maar..... rust en 24/7 energie voor alles wat je maar wil en wanneer je het zelf wil.

Afhankelijk van lokale reglementering en oriëntatie van je woning zijn er ook nog wel meer plekken om PV te monteren dan op een dak alleen.

De echte beperking om op onze breedtegraad zelfvoorzienend te zijn is doorgaans de limiet van het beschikbare budget.

Kan natuurlijk, maar ik sta niet te springen om voor BIPV te gaan. Hoe lang garanderen ze dat ze kapotte panelen exact kunnen vervangen? Is brandgevaar niet ook veel groter? Hoe efficient zijn die panelen tov standaardpanelen? Het is niet alsof je niet alsnog fatsoenlijke dakbedekking nodig hebt, maar dat zit dan direct onder de panelen zodat je panelen er niet 'op' lijken te liggen maar in het vlak zitten. Het is m.i. ook alleen maar acceptabel als het hele dakvlak mooi vol ligt op die manier. Hoe vaak ik wel niet een paar van die schaampanelen als BIPV zie. Kansloos.

Mijn beeld van BIPV is dat het duur is voor minder en meer (mogelijk) gedoe, zelfs als het direct vanuit de bouw volledig gedaan wordt. Maar als jij cijfers en feiten hebt die dat weerleggen hoor ik het graag .

@assje 1,4 mWh lijkt me erg weinig . Zelfs als je 1,4 MWh bedoelde zie ik niet hoe dit 500 huishoudens zijn want 1400 kWh is zelfs ondergemiddeld voor 1 huishouden.
Maar goed, lijkt me prima dat zulke opwekkers een rol spelen in de transitie voor netondersteuning. Verder is het natuurlijk niet bepaald wenselijk dat je een dieselgenerator draait voor netstroom.. Maar goed, over niet al te lange tijd zal dit vast vervangen worden door batterijen en meer PV.

[Fr33z]

even voor de geinteresseerden: aircos maken een keiharde opmars in NL. nu al zijn er circa 2 miljoen van de 7 mio huizen in ons land die minstens 1 airco-buitenunit hebben. TNO verwacht obv de trend in verkopen dat we in 2030 op circa 40% van de huizen een airco zitten in NL.

ook heel logisch want waarschijnlijk zal elke volgende zomer grotere hitte-extremen hebben dan de vorige de komende decennia :-/ het heeft weinig zin om te denken dat wat we 3 weken geleden zagen uitzonderlijk was. Dat soort dingen gaan we vaker en vaker zien helaas.

[JeroenH]

Fr33z schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 20:07:
even voor de geinteresseerden: aircos maken een keiharde opmars in NL.

Ik heb net vorige week onze tweede besteld.... We hebben er al drie jaar één in onze woonkamer, maar nu ontstond bij mijn vrouw de wens om er toch ook eentje in onze slaapkamer te installeren. Het is met 30+ graden onder een plat dak gewoon geen slapen. Ik kan er iets beter tegen maar nu het vaker voorkomt wordt het me toch ook te gortig.

En met 4,7 kWp aan PV (over een tijdje 6,2 kWp) en een 10,8 kWh thuisbatterij (straks 12,7 kWh) voel ik me er ook niet zo schuldig over. Het extra verbruik van die airco's voor koelen komt voor 95+% uit onze zonnepanelen, al dan niet via de batterij.

[IvoB2]

Termy schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 20:05:
[...]


Kan natuurlijk, maar ik sta niet te springen om voor BIPV te gaan. Hoe lang garanderen ze dat ze kapotte panelen exact kunnen vervangen? Is brandgevaar niet ook veel groter? Hoe efficient zijn die panelen tov standaardpanelen? Het is niet alsof je niet alsnog fatsoenlijke dakbedekking nodig hebt, maar dat zit dan direct onder de panelen zodat je panelen er niet 'op' lijken te liggen maar in het vlak zitten. Het is m.i. ook alleen maar acceptabel als het hele dakvlak mooi vol ligt op die manier. Hoe vaak ik wel niet een paar van die schaampanelen als BIPV zie. Kansloos.

Mijn beeld van BIPV is dat het duur is voor minder en meer (mogelijk) gedoe, zelfs als het direct vanuit de bouw volledig gedaan wordt. Maar als jij cijfers en feiten hebt die dat weerleggen hoor ik het graag .

Ieder zijn eigen mening en eigen ding natuurlijk. Er moet niets. Het is een vrijblijvende optie.

Je hebt de opties die jij aangeeft (standaard panelen verwerkt in dakvlak, zonnepanelen verwerkt tussen keramische dakpannen) maar eveneens panelen die het volledige dakvlak bedekken (met passtukken met hetzelfde uitzicht voor afwerking) waarbij geen andere dakpannen onder de panelen liggen (wel een onderdak in brandwerende folie maar bij een goed dak heb je sowieso altijd een onderdak nodig).
Ze geven 30 jaar garantie (en dat is langer dan mijn nog te verwachten levensduur ).
Ik heb (voor mijn dak!) prijs laten maken en dan was een x-roof bv. niet duurder dan een nieuwe dakbedekking plus nieuwe PVV panelen.
Heb je geen nieuw dak nodig en/of geen nieuwe panelen dan is het uiteraard kansloos en kies je beter voor wat anders.

https://www.wienerberger.be/energie/x-roof.html

[hanev001]

Fr33z schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 20:07:
even voor de geinteresseerden: aircos maken een keiharde opmars in NL. nu al zijn er circa 2 miljoen van de 7 mio huizen in ons land die minstens 1 airco-buitenunit hebben. TNO verwacht obv de trend in verkopen dat we in 2030 op circa 40% van de huizen een airco zitten in NL.

ook heel logisch want waarschijnlijk zal elke volgende zomer grotere hitte-extremen hebben dan de vorige de komende decennia :-/ het heeft weinig zin om te denken dat wat we 3 weken geleden zagen uitzonderlijk was. Dat soort dingen gaan we vaker en vaker zien helaas.

Meer dan 25% van de woningen.Klinkt wat ongeloofwaardig. Ik kan me namelijk niet voorstellen dat Sociale woningen een airco hebben en dat is volgens de gevens die ik vind al 30% van het totale woningen bestand. Dan zou je voor de woningen die in aanmerking komen nu al richting de 50% gaan. Daarnaast niet elke buitenunit is voor een airco, het kan ook de buitenunit van een warmtepomp zijn zonder koel optie.

[Fr33z]

hanev001 schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 20:35:
[...]

Meer dan 25% van de woningen.Klinkt wat ongeloofwaardig. Ik kan me namelijk niet voorstellen dat Sociale woningen een airco hebben en dat is volgens de gevens die ik vind al 30% van het totale woningen bestand. Dan zou je voor de woningen die in aanmerking komen nu al richting de 50% gaan. Daarnaast niet elke buitenunit is voor een airco, het kan ook de buitenunit van een warmtepomp zijn zonder koel optie.

ik verzin geen dingen maar had wel.een kleine overschatting. het is geen 2mio maar 1.7 mio huizen, TNO komt.met dit soort getallen. de basis staat hier: https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/85523NED

eind 2025 ruim 1,7 miljoen aircos bij woningen geplaatst. Ja mogelijk is er een dubbeling als iemand meedere splits heeft staan dat kan ik niet goed achterhalen.

en hier de schatting van 40% in 2030: https://www.tno.nl/nl/newsroom/2024/10/groei-energiegebruik-airco/ (sectie 'steeds meer aircos').

de groei qua aantallen gaat alleen maar sneller en dus komen er jaarlijks mogelijk 200.000 - 250.000 aircos bij. De huidige zomer versterkt dit alleen nog maar meer.

en dan de vraag voor de kroeg: is dat erg? ja qua materiaalgebruik op zich wel wat mij betreft. Qua energieverbruik totaal oninteressant vanwege de samenval met PVopwek. voor opwarming van de buurt ipv het huis: moeilijk.

[assje]

Termy schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 20:05:
@assje 1,4 mWh lijkt me erg weinig . Zelfs als je 1,4 MWh bedoelde zie ik niet hoe dit 500 huishoudens zijn want 1400 kWh is zelfs ondergemiddeld voor 1 huishouden.

Ehh ja foutje had natuurlijk 1,4GWh moeten zijn
(500x2.800kWh)

[reneeke1970]

hanev001 schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 20:35:
[...]

Meer dan 25% van de woningen.Klinkt wat ongeloofwaardig. Ik kan me namelijk niet voorstellen dat Sociale woningen een airco hebben en dat is volgens de gevens die ik vind al 30% van het totale woningen bestand. Dan zou je voor de woningen die in aanmerking komen nu al richting de 50% gaan. Daarnaast niet elke buitenunit is voor een airco, het kan ook de buitenunit van een warmtepomp zijn zonder koel optie.

Zelfs mijn opa van 87 heeft er eentje hangen voor 1500 euro. Goedgekeurd door woningbouw vereniging. En als ik bij hem links en rechts kijk hebben beide buren er ook eentje. Dus ja nl zit er vol mee

[SebastiaanPs]

Fr33z schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 21:47:
[...]

[Over airco’s]

en dan de vraag voor de kroeg: is dat erg? ja qua materiaalgebruik op zich wel wat mij betreft. Qua energieverbruik totaal oninteressant vanwege de samenval met PVopwek. voor opwarming van de buurt ipv het huis: moeilijk.

Het is wel vervelend voor de belasting van het elektriciteitsnet en daarmee voor verdere verduurzaming in NL. In een onderzoek van TNO werd namelijk gezien dat 85% van de airco-eigenaars de airco ook gebruikt om mee te verwarmen. Zo ongeveer de helft van de eigenaars piekt met de airco in de avond. Zie pagina 27: https://publications.tno.nl/publication/34645573/Kn0hMCxQ/TNO-2026-R10085.pdf

Daarnaast ligt de COP van een airco voor verwarmen wel een stukje lager dan bijv een L/W of bodemwarmtepomp, ook weer nadelig voor het net.

Wat het koelen betreft: als dat volledig op PV gebeurt dan maakt het weinig uit. Maar dat doet de gemiddelde gebruiker niet: die koelt lekker de hele avond door, kijk maar naar de grafieken voor verwarmen in de publicatie hierboven en naar de dynamische energieprijzen in de avonden op warme zomerdagen.

[BarryH]

@Fr33z ik weet niet of we aan airco gaan ontkomen, maar in dichtbebouwde straten gaat het wel de straten extra opwarmen

[IvoB2]

BarryH schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 07:24:
@Fr33z ik weet niet of we aan airco gaan ontkomen, maar in dichtbebouwde straten gaat het wel de straten extra opwarmen

Beetje laat en eigenaardig om nu met dat argument af te komen.
Je kan dan evengoed stellen dat al die warmtepompen tijdens verwarmen de omgeving dan terug afkoelen?

Soit, dat argument heb ik zelden gehoord tijdens al die jaren (en bij een meerderheid zelfs nu nog niet) dat men vrolijk gas en andere fossiele brandstoffen aan het opstoken was waarmee niet alleen de naburige straten een heel klein beetje extra werden opgewarmd maar zowat de hele aardbol.
En de hele keten die nodig is om fossiel - van delven over transport tot distributie - gaande te houden (bedenk, die grondstof is telkens maar één keer inzetbaar en de energie wordt dan nog eens grotendeels omgezet in nutteloze warmte) gebruikt eveneens een aanzienlijke hoeveelheid aan materialen.

Voor wie het nog niet wist, de energie uit de onuitputtelijke bron genaamd zon kan je tegenwoordig ook al (lokaal) opslaan zodat je airco (en zelfs je verwarming) ook na zonsondergang lustig op dezelfde lokaal opgewekte PV energie kan doordraaien.
En de gebruiker die echt slim bezig is zet de airco uiteraard tijdig aan zodat de woning niet opwarmt en de airco 's avonds uit kan. Verbruikt in het geheel ook nog eens minder energie dan alleen 's avonds de airco plots op vol vermogen te laten loeien.

[Fr33z]

BarryH schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 07:24:
@Fr33z ik weet niet of we aan airco gaan ontkomen, maar in dichtbebouwde straten gaat het wel de straten extra opwarmen

voor jezelf bedoel je 'aan ontkomen'? of meer men in t algemeen? want als punt 2: die trein is allang uit t station vertrokken dus en gaat alleen maar sneller rijden. Ik was echt verbaasd over de aantallen want net zoals velen dacht ik dat aircos in NL zeldzaam waren en alleen bij luxe dure vrijstaande woningen in bepaalde wijken stonden. Dat blijkt dus niet correct.

[Ronald]

Die luxe vrijstaande woningen staan minder in de stedelijke woestijn?

https://www.nationalehittestresskaart.nl/ in mijn omgeving doen de oudere wijken het beter (minder hittestress)

[ Voor 45% gewijzigd door Ronald op 15-07-2026 08:53 ]

[Skyaero]

Fr33z schreef op dinsdag 14 juli 2026 @ 21:47:
[...]
eind 2025 ruim 1,7 miljoen aircos bij woningen geplaatst. Ja mogelijk is er een dubbeling als iemand meedere splits heeft staan dat kan ik niet goed achterhalen.

Let wel, het gaat hier om zowel vaste als mobiele airco's. Voor zover ik mij de studie kan herinneren worden er geen dubbelingen geteld. Een woning heeft wel of geen airco - het aantal units is daarin niet relevant in deze studie.

en dan de vraag voor de kroeg: is dat erg? ja qua materiaalgebruik op zich wel wat mij betreft. Qua energieverbruik totaal oninteressant vanwege de samenval met PVopwek. voor opwarming van de buurt ipv het huis: moeilijk.

In mijn netwerk (en die van jouw misschien ook) wordt nu steeds harder geschreeuwd om beter bouwen, zodat we passief met nachtventilatie kunnen koelen - dit terwijl de 25 °C 's nachts steeds vaker wordt aangetikt in het open veld. Urban heating doet daar nog een stap bovenop.

Daarnaast wordt formeel alleen over koelbehoefte gesproken bij gemiddelde binnentemperaturen van 25 °C - een getal vastgesteld in de jaren 80. Dit terwijl studie na studie aangeeft dat dit te hoog is. Voor een goede nachtrust mag de temperatuur bijvoorbeeld niet boven de 23 °C. Aangezien dat meestal de bovenverdieping is, praten we over een gemiddelde binnentemperatuur van 22 °C. Dat is een verdrievoudiging van de koelvraag.

Voor het aardgasvrijprogramma wordt steeds meer gekeken naar MT warmtenetten (70 °C) in plaats van laag temperatuur warmtenetten. Probleem met MT: je kunt er niet mee koelen.

Daarbij worden ook extreme jaren zoals 2026 niet meegenomen - terwijl we dit bijvoorbeeld wel voor verwarming doen.

Het is gewoon schokkend om te zien ho een hele bouw, installatie en energiesector de kop in het zand steekt en zich baseerd op aannames (geen studies!) uit de jaren 80.

Koeling gaat echt een issue worden in dit land.

[IvoB2]

Skyaero schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 08:59:
Koeling gaat echt een issue worden in dit land.

Niet alleen in "dit land".
Wie een "beetje mee is" had dit tot dertig jaar geleden al kunnen zien aankomen.

Bouwen/grondig renoveren is een redelijk duur gegeven. Dat doe je dan ook beter inspelend op de lange termijn en niet op basis van gegevens uit een (ver) verleden.
Vandaar mijn eerdere insteek dat je het met de huidige techniek van vloerkoeling (en WTW-ventilatie) de komende jaren waarschijnlijk - binnen een aannemelijke comfortzone - niet meer gaat redden. Zeker niet in een steenwoestijn zoals een huidige grootstad doorgaans is ingericht.
Losstaande woningen midden (eigen) groen en waterpartijen, bovendien voorzien van voldoende isolatie (eveneens tegen hittedoorslag) en performante buitenscreens hebben minder last van binnenopwarming en moeten bijgevolg ook nog eens minder vaak en minder krachtig artificieel gaan bijkoelen.

[dunklefaser]

@Skyaero Ik denk ook dat alle projecten met MT-warmtenetten niet meer van deze tijd zijn
en niet alleen vanwege het genoemde koelingsprobleem.
Misschien neemt het aantal vastlopende warmtenetprojecten nog toe?

[joezzt]

Skyaero schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 08:59:
[...]

Let wel, het gaat hier om zowel vaste als mobiele airco's. Voor zover ik mij de studie kan herinneren worden er geen dubbelingen geteld. Een woning heeft wel of geen airco - het aantal units is daarin niet relevant in deze studie.


[...]


In mijn netwerk (en die van jouw misschien ook) wordt nu steeds harder geschreeuwd om beter bouwen, zodat we passief met nachtventilatie kunnen koelen - dit terwijl de 25 °C 's nachts steeds vaker wordt aangetikt in het open veld. Urban heating doet daar nog een stap bovenop.

Daarnaast wordt formeel alleen over koelbehoefte gesproken bij gemiddelde binnentemperaturen van 25 °C - een getal vastgesteld in de jaren 80. Dit terwijl studie na studie aangeeft dat dit te hoog is. Voor een goede nachtrust mag de temperatuur bijvoorbeeld niet boven de 23 °C. Aangezien dat meestal de bovenverdieping is, praten we over een gemiddelde binnentemperatuur van 22 °C. Dat is een verdrievoudiging van de koelvraag.

Voor het aardgasvrijprogramma wordt steeds meer gekeken naar MT warmtenetten (70 °C) in plaats van laag temperatuur warmtenetten. Probleem met MT: je kunt er niet mee koelen.

Daarbij worden ook extreme jaren zoals 2026 niet meegenomen - terwijl we dit bijvoorbeeld wel voor verwarming doen.

Het is gewoon schokkend om te zien ho een hele bouw, installatie en energiesector de kop in het zand steekt en zich baseerd op aannames (geen studies!) uit de jaren 80.

Koeling gaat echt een issue worden in dit land.

Mijn vader zei dat we niet op aarde zijn voor ons gemak. Wijze woorden vind ik nog steeds.

[Skyaero]

dunklefaser schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 09:31:
Misschien neemt het aantal vastlopende warmtenetprojecten nog toe?

Als we niet anders naar warmtenet business cases gaan kijken gaat het veel meer dan 30% worden. De Denen leggen de netwerken voor de helft van de prijs aan.

[Mjier]

Skyaero schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 10:24:
[...]

Als we niet anders naar warmtenet business cases gaan kijken gaat het veel meer dan 30% worden. De Denen leggen de netwerken voor de helft van de prijs aan.

Hoe moeten we dan naar de business case gaan kijken? Het lijkt in Nederland nog niet te lukken om een warmtenet tegen redelijke kosten aan te leggen.

Nog los van de vraag of een MT-net zo handig is omdat je dan daarnaast nog koeling "moet" installeren.

Alternatief is ZLT. Een ZLT warmtenet is natuurlijk vanuit marketing gezien wel een leuk concept met booster-warmtepompjes in de woningen. Maar is in feite niets anders van een duur bronnet voor individuele warmtepompen.

[RonJ]

BarryH schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 07:24:
@Fr33z ik weet niet of we aan airco gaan ontkomen, maar in dichtbebouwde straten gaat het wel de straten extra opwarmen

Alleen al vanwege de sterk toenemende isolatiegraad is het een gegeven. En in veel bestaande woningen gewoon noodzakelijk voor een leefbaar binnenklimaat imho.

Ik hoor dat argument over extra opwarming steeds de laatste tijd, maar is dat wel zo'n siginificant effect? Warmte (beter gezegd, de elektrische energie die je extra gebruikt om het te verplaatsen) stijgt meteen op en verdund enorm in de enorme hoeveelheid buitenlucht. Dat doet op meta niveau vrijwel niets. Uiteindelijk wordt sowieso vrijwel alle electriciteit (en olie/gas) omgezet in warmte wanneer het gebruikt wordt. Dan voegt airco relatief weinig toe aan het geheel. Het verwijderen van steeds meer groen/bomen en verstening doet veel meer dan een airco.

[assje]

RonJ schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 10:52:
Ik hoor dat argument over extra opwarming steeds de laatste tijd, maar is dat wel zo'n siginificant effect?

Koelen heeft de potentie om 100% gelijktijdigheid te hebben met PV-opwek. Zo lang we daar genoeg van hebben is het enige argument dat blijft staan de albedo van een PV paneel versus het oppervlak waar hij op geplaatst is.

Echt een non-issue naar mijn mening. Dit kan bijna geen serieus onderwerp zijn als we op hetzelfde moment nog massaal fossiele brandstoffen in de brand steken.

[assje]

BarryH schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 07:24:
@Fr33z ik weet niet of we aan airco gaan ontkomen, maar in dichtbebouwde straten gaat het wel de straten extra opwarmen

Als de PV op eigen dak ligt is dit dus niet echt aan de orde. Komt de stroom echter van een PV-park buiten de stad en wordt de energie gebruikt in de stad dan speelt dit wel (geldt voor alle verbruik, niet alleen airco's).

[RonJ]

assje schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 10:57:
[...]


Koelen heeft de potentie om 100% gelijktijdigheid te hebben met PV-opwek. Zo lang we daar genoeg van hebben is het enige argument dat blijft staan de albedo van een PV paneel versus het oppervlak waar hij op geplaatst is.

Echt een non-issue naar mijn mening. Dit kan bijna geen serieus onderwerp zijn als we op hetzelfde moment nog massaal fossiele brandstoffen in de brand steken.

Als je (jij niet) dit dan zo'n issue vindt, kan je beter je dak(pannen) wit schilderen. Er schijnt zo'n 1000W/m2 op de grond wat op donkere oppervlakken vrijwel volledig in warmte wordt omgezet. Dan is die 300W die mijn airco nu verbruikt echt totaal verwaarloosbaar op de bebouwde oppervlakte hier.

Het is niets meer dan een gelegenheidsargument omdat men iets tegen airco's heeft.

[Wozmro]

Van die 300W die grotendeels naar de compressor gaat wordt dan nog eens >80% omgezet in mechanische energie (het compresseren) en niet in warmte. Fout.

Als warmte in steden een probleem is dan zou ik eerder denken aan het beperken van gebruik van verbrandingsmotoren. Die hebben al snel pakweg 5 á 10kW aan vermogen nodig om in een stad te rijden en dat doen ze bij lage snelheden zeker niet aan hun beste rendement. Gooien ze pakweg 5kW aan warmte de lucht in.

[assje]

RonJ schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 11:11:
Het is niets meer dan een gelegenheidsargument omdat men iets tegen airco's heeft.

Neem een brandstofauto; zeg voor een normale/gemiddelde auto 1L/uur verbruik bij stationair draaien. Dat is 10kW aan energie per auto die voor het stoplicht staat die aan de toch al te warme stad wordt toegevoegd. Start-stop systeem wordt natuurlijk uitgeschakeld want dat is maar irritant.

Laat die airco maar lekker draaien en pak de fiets.....

Oh, spuit 11 geeft modder

[ Voor 3% gewijzigd door assje op 15-07-2026 11:17 ]

[orange.x]

Gisteren eerste adviesgesprek gehad dus. Vloerverwarming/koeling ging het al niet worden want had zelf opgemeten dat het om en nabij de 3cm dekvloer is dus dat gaat niet. Een 5kW airco waar hij vooral mee werkte ging net niet goed passen vanwege de afmeting (ongeveer meter breed) en dan zou het anders op een onlogische plek moeten gaan komen qua leidingwerk en met een pompje moeten werken voor de afvoer van condens, waarbij hij al aangaf dat hij dat eigenlijk niet meer wilde doen omdat die dingen te vaak stukgaan. Dus zou voor de zolder en 1e verdieping een 3,5kW ook voldoende moeten zijn. Die 3,5kW kon dan wel zo geplaatst worden dat deze de condens kwijt kan door middel van de zwaartekracht en wordt dan waarschijnlijk in de dakgoot geloosd of anders via de afvoer in het washok.

En dan zou er op de dakkapel achter een Weheat Blackbird geplaatst kunnen worden met daarbij de buitenunit van de airco. Vanaf de dakkapel kan je al bijna direct de vliering opkomen waar dan mooi het leidingwerk naartoe zou gaan lopen en waar ook het watervat komt, liggend. Iets minder efficient maar het washok nu gaat te krap worden met en een vat + wasmachine + droger + de andere installaties. Maar ook dat is niet zo'n ramp. Mogelijk dan een 400L vat of kijken wat past want de meerprijzen qua vat en groottes viel wel mee. Gelukkig heb ik destijds een vaste trap gemaakt naar de vliering. Dus een buis van 60 diameter met lengte van 170-180 moet er volgens mij "makkelijk" doorheen kunnen.

Al met al zou het tussen de 12,5-15 uitkomen voor de totale installatie, weet even niet meer of hij ook zei incl subsidie. Maar gevoel was al wel goed, hij doet alles zelf. Airco kon evt ook al eerder, en anders warmtepomp installatie begin oktober. Dus opzich klonk dat allemaal vooralsnog goed.

Volgende week bedrijf 2. Ben benieuwd waar zij mee komen, eventueel ook qua prijs. Prijs zal niet hoofdkeuze worden, gevoel moet ook goed zijn.

[ Voor 5% gewijzigd door orange.x op 15-07-2026 11:20 ]

[assje]

Wozmro schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 11:16:
Van die 300W die grotendeels naar de compressor gaat wordt dan nog eens >80% omgezet in mechanische energie (het compresseren) en niet in warmte.

Wet van behoud energie is het niet met je eens

[JeroenH]

assje schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 11:16:
Dat is 10kW aan energie

vermogen

[IvoB2]

orange.x schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 11:18:
waarbij hij al aangaf dat hij dat eigenlijk niet meer wilde doen omdat die dingen te vaak stukgaan. Dus zou voor de zolder en 1e verdieping een 3,5kW ook voldoende moeten zijn. Die 3,5kW kon dan wel zo geplaatst worden dat deze de condens kwijt kan door middel van de zwaartekracht en wordt dan waarschijnlijk in de dakgoot geloosd of anders via de afvoer in het washok.

Dat is mijn ervaring niet.
Alhoewel condensafvoer dmv zwaartekracht in eerste instantie - waar mogelijk - aangewezen is heb ik nog niet meegemaakt dat de pomp voor de condensafvoer in de plafond unit (L/L) stuk ging. En die werkt hier toch al sinds 2021.
Ik heb hier condensafvoer van twee muurunits via zwaartekracht (leidingen weggewerkt in de binnenmuur naar buiten toe, actief sinds 2014) en via een pomp (in de dakgoot) van een plafondunit (actief sinds 2021). Geen van beiden levert op dat vlak al problemen.

De condensafvvoer vertrekt telkens vanuit de binnenunits (en niet vanuit de buitenunits).
Het is dus de locatie van de binnenunit die in eerste plaats de condensafvoer zal bepalen en niet de locatie van de buitenunit.

Mooi dat je eerst al eigen onderzoek hebt uitgevoerd naar de mogelijkheden van vloerverwarming/koeling.

[assje]

JeroenH schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 11:30:
vermogen

Een terechte correctie zeker gezien mijn opmerking er direct boven
Toch in deze context een beetje een conflict tussen natuurkundig correct en begrijpelijk. "warmtevermogen" is simpelweg niet zo'n ganbare manier om iets te beschrijven. Het alternatief zou zijn "10kWh energie (warmte) per uur"; dat is ook weer niks.

Onderwerpen voor in de kroeg...

[JeroenH]

assje schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 11:37:
[...]

Onderwerpen voor in de kroeg...

Zeker

[orange.x]

@IvoB2 wellicht dat hij dan vooralsnog werkte met een ander merk of iets, weet ff niet of dat losstaat van het merk binnenunit dat je gebruikt of dat dat een losse module is van merk x. Ik heb zelf eigenlijk ook altijd jaaaaaaaaren kunnen doen met al mijn mac-apparatuur, zoals een macbook pro, imac, iphones, ipad ondertussen ook al. En ik ken tal van mensen bij wie het wel in 3 jaar stuk gaat. Ik ga in deze maar even uit van wat hij vindt en het klinkt plausibel dat als de optie voor zwaartekracht er is het 1 mogelijk probleem minder is in de installatie

Ik denk dat het voor de werkbaarheid van het totale koelsysteem ook wel gaat helpen als we op de dakkapel in ieder geval rolluiken gaan laten plaatsen ook. Als daarmee de binnentemperatuur ook als verlaagt kan worden zorgt dat voor een beetje extra zuinigheid voor het systeem in zijn geheel. Is in ieder geval ook het informeren waard!

[RonJ]

IvoB2 schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 11:34:
[...]

Dat is mijn ervaring niet.
Alhoewel condensafvoer dmv zwaartekracht in eerste instantie - waar mogelijk - aangewezen is heb ik nog niet meegemaakt dat de pomp voor de condensafvoer in de plafond unit (L/L) stuk ging. En die werkt hier toch al sinds 2021.
Ik heb hier condensafvoer van twee muurunits via zwaartekracht (leidingen weggewerkt in de binnenmuur naar buiten toe, actief sinds 2014) en via een pomp (in de dakgoot) van een plafondunit (actief sinds 2021). Geen van beiden levert op dat vlak al problemen.

De condensafvvoer vertrekt telkens vanuit de binnenunits (en niet vanuit de buitenunits).
Het is dus de locatie van de binnenunit die in eerste plaats de condensafvoer zal bepalen en niet de locatie van de buitenunit.

Mooi dat je eerst al eigen onderzoek hebt uitgevoerd naar de mogelijkheden van vloerverwarming/koeling.

Volgens mijn installateur gaan ze voornamelijk stuk in ruimtes die jarenlang niet tot nauwelijks gebruikt worden, denk aan slaapkamers van kinderen die inmiddels uit huis zijn, kantoortjes van gepensioneerden, logeerkamers e.d.

Dat geldt dan met name voor de welbekende Aspen pompjes. Tegenwoordig heb je peristaltische pompjes van Blue Diamond voor niet al teveel extra geld, die zijn hier totaal ongevoelig voor en ook nog eens een heel stuk stiller. Heb hier de aspen bij de slaapkamers vervangen door een BD en dat is een wereld van verschil qua geluid. Op zolder en beneden hebben we nog wel een Aspen in gebruik, daar voor volg ik zijn tip om 1-2x per winter er even flink wat water doorheen te laten lopen om de rubbers van de pomp nat en gesmeerd te houden.

Hoewel je natuurlijk liever de boel gewoon weg laat lopen via zwaartekracht, werken die BD dingen gewoon probleemloos en zou ik geen seconde twijfelen om die toe te passen als dat een betere plaatsing mogelijk maakt. Ander voordeel van een pomp is dat je geen open gat van 1cm2 per binnenunit in je zorgvuldig luchtdicht gemaakte binnenschil prikt. Dat vernaggelt je blowerdoor score nogal.

Tot slot ben ik eigenlijk wel benieuwd waar die 5kW unit zou moeten komen en wat voor woning het om gaat. Zeker als de beste man "daar voornamelijk mee werkt". Dat is voor mij echt een grote rode vlag, 5kW is veel te oversized voor 98% van de woningen. Als dat z'n standaard oplossing is zou ik snel verder kijken.

[ Voor 19% gewijzigd door RonJ op 15-07-2026 12:09 ]

[IvoB2]

RonJ schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 12:03:
Volgens mijn installateur gaan ze voornamelijk stuk in ruimtes die jarenlang niet tot nauwelijks gebruikt worden, denk aan slaapkamers van kinderen die inmiddels uit huis zijn, kantoortjes van gepensioneerden, logeerkamers e.d.

Dat is inderdaad een mogelijkheid.
In de slaapkamers (waar de koeling nauwelijks wordt gebruikt, hoogstens een paar uur op jaarbasis) is de afvoer door middel van de zwaartekracht.
De plafondunit (met pompafvoer) staat inderdaad in een regelmatig gebruikte ruimte (leefruimte en bureel met activiteit van doorgaans 06:00 tot 22:00 uur en glaswanden van vloer tot plafond waarbij er bij dit weer regelmatig koeling/ontvochtiging actief is tussen 10:00 en 17:00 uur).

Merk van eerste is Samsung en van tweede General.

Ik verkies - waar mogelijk - ook een muurunit met condensafvoer via de zwaartekracht.
Maar bij de tweede optie was dat bij ons geen mogelijkheid: allemaal glazen buitenwanden bleef daar alleen optie van plafondbinnenunit over (en enige ruimte in huis waar tijdens hittegolven - ondanks buitenscreens - airco onontbeerlijk is) .

[ Voor 40% gewijzigd door IvoB2 op 15-07-2026 12:24 ]

[mkleinman]

Voor wie hem nog niet gezien heeft. YouTube: Vóór 2050 heel Nederland van het gas af, hoe realistisch is dit?

En zie ook de comments..

Allemachtig..

[orange.x]

@RonJ Ik heb het denk ik verkeerd beschreven qua "waar hij vooral mee werkt". Hij werkt vooral dus met LG qua merk. Hij gaf zelf al aan dat de meeste mensen veel te veel power ophangen hoor en dat 3,5kW prima voldoende moet zijn voor de 1e en 2e verdieping. Daarnaast is de 2e verdieping hoofdzakelijk 1 kamer die echt het warmste wordt. De kamer aan de voorkant (noord) wordt een stuk minder warm en is geen slaapkamer nog. De 1e verdieping bevat 3 slaapkamers waarvan 1 kamer niet of nauwelijks extra gekoeld hoeft te worden omdat die kamer al de koelste van de hele woning is.
Waar het bij die 5kW eventueel om kon gaan is dat deze ook een stukje van de woonkamer mee kon pakken. Maar dat is dus ook niet het allerallerbelangrijkste.

[RonJ]

orange.x schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 12:41:
@RonJ Ik heb het denk ik verkeerd beschreven qua "waar hij vooral mee werkt". Hij werkt vooral dus met LG qua merk.

Over rode vlaggen gesproken.

Hij gaf zelf al aan dat de meeste mensen veel te veel power ophangen hoor en dat 3,5kW prima voldoende moet zijn voor de 1e en 2e verdieping. Daarnaast is de 2e verdieping hoofdzakelijk 1 kamer die echt het warmste wordt. De kamer aan de voorkant (noord) wordt een stuk minder warm en is geen slaapkamer nog. De 1e verdieping bevat 3 slaapkamers waarvan 1 kamer niet of nauwelijks extra gekoeld hoeft te worden omdat die kamer al de koelste van de hele woning is.
Waar het bij die 5kW eventueel om kon gaan is dat deze ook een stukje van de woonkamer mee kon pakken. Maar dat is dus ook niet het allerallerbelangrijkste.

Ook voor een woonkamer en zeker een stukje is 5 teveel. Dat kan je helemaal niet kwijt zonder veel te hard en luid te blazen. Voor een gemiddelde woning denk ik eerder aan 2,5 per verdieping boven en 3,5 beneden. Zeker als het niet als hoofdverwarming oid dient. Dat heb ik hier ook hangen en het voornaamste probleem is omgaan met het minimale vermogen, ze zijn eigenlijk nog steeds overbemeten.

Heb je zelf al eens geprobeerd om een warmteverliesberekening te maken voor de woning? Of is er een recent energielabel? Dat geeft je een aardig idee als referentiepunt tov waar zij mee komen. Dat zegt sowieso een stuk meer dan vuistregels en gemiddelden, zowel van mijn kant als de meeste airco installateurs die hun vermogenskeuze gokken en niet onderbouwen.

Ik zou je aircovraag ook even in het lucht/lucht topic stellen.

[ Voor 6% gewijzigd door RonJ op 15-07-2026 13:02 ]

[Surfari]

Wozmro schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 11:16:
Van die 300W die grotendeels naar de compressor gaat wordt dan nog eens >80% omgezet in mechanische energie (het compresseren) en niet in warmte.

Als warmte in steden een probleem is dan zou ik eerder denken aan het beperken van gebruik van verbrandingsmotoren. Die hebben al snel pakweg 5 á 10kW aan vermogen nodig om in een stad te rijden en dat doen ze bij lage snelheden zeker niet aan hun beste rendement. Gooien ze pakweg 5kW aan warmte de lucht in.

De mechanische energie van de compressor wordt omgezet in warmte en die komt grotendeels in het koudemiddel terecht. Het is de reden waarom de temperatuur van het persgas hoger is dan de temperatuur die bij dampdruk hoort. (=De oververhitting van het persgas). De rest is de warmte die via de buitenkant van de compressor zijn weg vindt.

[Fr33z]

Skyaero schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 08:59:
[...]

Let wel, het gaat hier om zowel vaste als mobiele airco's. Voor zover ik mij de studie kan herinneren worden er geen dubbelingen geteld. Een woning heeft wel of geen airco - het aantal units is daarin niet relevant in deze studie.


[...]


In mijn netwerk (en die van jouw misschien ook) wordt nu steeds harder geschreeuwd om beter bouwen, zodat we passief met nachtventilatie kunnen koelen - dit terwijl de 25 °C 's nachts steeds vaker wordt aangetikt in het open veld. Urban heating doet daar nog een stap bovenop.

Daarnaast wordt formeel alleen over koelbehoefte gesproken bij gemiddelde binnentemperaturen van 25 °C - een getal vastgesteld in de jaren 80. Dit terwijl studie na studie aangeeft dat dit te hoog is. Voor een goede nachtrust mag de temperatuur bijvoorbeeld niet boven de 23 °C. Aangezien dat meestal de bovenverdieping is, praten we over een gemiddelde binnentemperatuur van 22 °C. Dat is een verdrievoudiging van de koelvraag.

Voor het aardgasvrijprogramma wordt steeds meer gekeken naar MT warmtenetten (70 °C) in plaats van laag temperatuur warmtenetten. Probleem met MT: je kunt er niet mee koelen.

Daarbij worden ook extreme jaren zoals 2026 niet meegenomen - terwijl we dit bijvoorbeeld wel voor verwarming doen.

Het is gewoon schokkend om te zien ho een hele bouw, installatie en energiesector de kop in het zand steekt en zich baseerd op aannames (geen studies!) uit de jaren 80.

Koeling gaat echt een issue worden in dit land.

Ja die schreeuw om beter bouwen herken ik maar ik zie er weinig heil in. al was het alleen maar om het effect dat je noemt dat het snachts gewoon niet ver genoeg afkoelt. en die TO-juli eis is hartstikke leuk maar zodra je zegt "vloerkoeling" dan voldoe je automatisch terwijl dat onzin is. tienduizenden appartementen bouwen we elk jaar die onprettig heet zijn in de zomer maar omdat er vloerkoeling inzit via een WKO voldoet het aan de norm

warmtenetten zie ik ook heel veel vanuit mijn werk inderdaad en loopt helemaal vast. Er wordt gekeken naar MT want dan is je hoofdreden voor een warmtenet, niet je hele huis dik isoleren en overhoop halen/geld in steken, tenminste nog een beetje waar. Alleen verschuif je gewoon de kosten van CAPEX naar OPEX helaas.

de andere route met ZLT-netten is wat mij betreft ook totaal onzinnig. Daar heb je alleen iets aan als je in elke aan te sluiten woning ook het afgiftesysteem aanpakt om koeling te kunnen leveren en dat is weer schreeuwend duur en veel werk per afzonderlijk huis. Kun je veel en veel makkelijker elke woning 1 airco op centrale plek geven.

Dus ja: ZLT zie ik niet gebeuren, MT loopt ook niet heel lekker. en terwijl alle deskundigen en gemeentes hierover nadenken worden ze links ingehaald door de airco's die iedereen alvast koopt. De upside: er zijn dus 1,7 miljoen woningen nu al geschikt voor "hybride" verwarmen: deel uit aardgas en deel uit omgevingswarmte+stroom

[Tommie12]

RonJ schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 10:52:
[...]


Alleen al vanwege de sterk toenemende isolatiegraad is het een gegeven. En in veel bestaande woningen gewoon noodzakelijk voor een leefbaar binnenklimaat imho.

Ik hoor dat argument over extra opwarming steeds de laatste tijd, maar is dat wel zo'n siginificant effect? Warmte (beter gezegd, de elektrische energie die je extra gebruikt om het te verplaatsen) stijgt meteen op en verdund enorm in de enorme hoeveelheid buitenlucht. Dat doet op meta niveau vrijwel niets. Uiteindelijk wordt sowieso vrijwel alle electriciteit (en olie/gas) omgezet in warmte wanneer het gebruikt wordt. Dan voegt airco relatief weinig toe aan het geheel. Het verwijderen van steeds meer groen/bomen en verstening doet veel meer dan een airco.

Dit dus.

De zon levert op piekmomenten 1000W per m2. Mijn airco op volle kracht gaat 2kW toevoegen, maar mijn dakoppervlak is 120m2. En zelfs op de heetste dagen gaat ze niet makkelijke boven de 500W opgenomen vermogen.

En we weten intussen dat stenen die 1000W straling voor het grootste deel gaat absorberen overdag om ook 's nachts nog wat uit te stralen. Die airco is dus grotendeels verwaarloosbaar...

Bomen, groendaken of witgeverfde daken hebben we nodig, en dat gecombineerd met meer en meer plekken waar regenwater kan infiltreren.

[dunklefaser]

@RonJ (en @Wozmro) Van de 300 W elektrisch vermogen maakt de airco natuurlijk wat meer koelvermogen en wat het buitendeel moet afgeven is nog een stuk hoger.
Ik laat het aan jullie over om uit te rekenen om welke vermogens het gaat bij een EER van 5.
Tip: Kijk maar naar de berekening van de COP bij een warmtepomp.

[DjoeC]

Tommie12 schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:44:
[...]

Dit dus.

De zon levert op piekmomenten 1000W per m2. Mijn airco op volle kracht gaat 2kW toevoegen, maar mijn dakoppervlak is 120m2. En zelfs op de heetste dagen gaat ze niet makkelijke boven de 500W opgenomen vermogen.

En we weten intussen dat stenen die 1000W straling voor het grootste deel gaat absorberen overdag om ook 's nachts nog wat uit te stralen. Die airco is dus grotendeels verwaarloosbaar...

Bomen, groendaken of witgeverfde daken hebben we nodig, en dat gecombineerd met meer en meer plekken waar regenwater kan infiltreren.

Klinkt dus ook alsof we witte zonnepanelen nodig hebben ipv zwarte....

[Skyaero]

Mjier schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 10:42:
[...]
Hoe moeten we dan naar de business case gaan kijken? Het lijkt in Nederland nog niet te lukken om een warmtenet tegen redelijke kosten aan te leggen.

We stapelen in Nederland risico, op risico op risico. Daardoor nemen de kosten voor de eindgebruiker toe, die vervolgens niet aan dat warmtenet wil. - precies een van de risico's die men probeert te vermijden. Niemand wil de risicodrager zijn. In Denemarken dragen de gemeenten de risico's, waardoor de non-profit warmtebedrijven tegen zeer lage kosten kunnen investeren en kunnen starten, zonder eerst een volloopanalyse te moeten doen. Die aansluitingen komen vanzelf wel.

[ Voor 19% gewijzigd door Skyaero op 15-07-2026 14:51 ]

[assje]

dunklefaser schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:46:
@RonJ (en @Wozmro) Van de 300 W elektrisch vermogen maakt de airco natuurlijk wat meer koelvermogen en wat het buitendeel moet afgeven is nog een stuk hoger.
Ik laat het aan jullie over om uit te rekenen om welke vermogens het gaat bij een EER van 5.
Tip: Kijk maar naar de berekening van de COP bij een warmtepomp.

Maar voor het vraagstuk van opwarming van de omgeving is dat irrelevant, die energie wordt immers alleen maar een paar meter verplaatst.

Het enige wat netto toegevoegd wordt is het verbruik van de airco en zelfs dat argument gaat niet op in geval van lokale PV opwek.

[ Voor 11% gewijzigd door assje op 15-07-2026 15:03 ]

[Skyaero]

RonJ schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 10:52:
[...]

Ik hoor dat argument over extra opwarming steeds de laatste tijd, maar is dat wel zo'n siginificant effect?

Er ligt maar 1 (model)studie ten grondslag hiervan: AMS Institute in 2021. Verder praat iedereen elkaar na en is het dus nu als 'probleem' gemarkeerd. Maar de studie van AMS rammelt en verder is er niets.

[Tommie12]

DjoeC schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:47:
[...]

Klinkt dus ook alsof we witte zonnepanelen nodig hebben ipv zwarte....

Maar die zetten al 20% van de ingestraalde warmte/licht om in electriciteit.

Dat heeft een grotere impact dan airco.

[DjoeC]

Tommie12 schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:57:
[...]

Maar die zetten al 20% van de ingestraalde warmte/licht om in electriciteit.

Dat heeft een grotere impact dan airco.

Yep, en verhitten de daken waardoor die airco's weer harder moeten werken. Wat is beter met heet weer en wat is beter voor jaarrond? Een sedum dak en schaduwgevende bomen om/over je huis, of een zonnepanelendak met airco? En omdat het topic duurzaam is moet je dat dan cradle-to-cradle bekijken.

[RonJ]

DjoeC schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 15:04:
[...]

Yep, en verhitten de daken waardoor die airco's weer harder moeten werken.

Dat is dus niet waar, 9/10 zonnepanelen liggen op een dakvlak dat toch al zwart/antraciet was. En niet alleen zetten ze 20% om in elektriciteit, ze weerkaatsen ook meer dan matte oppervlakken en doordat ze een luchtspouw aan de achterkant hebben wordt het onderliggende dak minder heet, koelen ze 's-avonds vrijwel meteen weer af en blijven ze niet zoals keramische materialen de hele nacht opgeslagen warmte afgeven.

[DjoeC]

RonJ schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 15:07:
[...]


Dat is dus niet waar, 9/10 zonnepanelen liggen op een dakvlak dat toch al zwart/antraciet was.
[...]

Als jik je zo hoor moet je dus sowieso alles eerst wil (licht van kleur) maken, daarna zonnepanelen erop. En als ik je goed begrijp maken witte of zwarte panelen eigenlijk niet uit?

[RonJ]

Tommie12 schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:44:
[...]

Dit dus.

De zon levert op piekmomenten 1000W per m2. Mijn airco op volle kracht gaat 2kW toevoegen, maar mijn dakoppervlak is 120m2. En zelfs op de heetste dagen gaat ze niet makkelijke boven de 500W opgenomen vermogen.

En we weten intussen dat stenen die 1000W straling voor het grootste deel gaat absorberen overdag om ook 's nachts nog wat uit te stralen. Die airco is dus grotendeels verwaarloosbaar...

Bomen, groendaken of witgeverfde daken hebben we nodig, en dat gecombineerd met meer en meer plekken waar regenwater kan infiltreren.

Witgeverfde daken dan vooral waar er geen panelen op (kunnen) liggen, anders heeft het niet heel veel zin imho. Hier moet ik ergens de komende 1-2 jaar het EPDM vervangen van mijn overkapping (met panelen), dan gaat er wit EPDM op om dat dat dan toch al vervangen moet worden. Mijn overige platte daken en dakkappellen zijn voorzien van dakramen met daarop in de zomer witte zonnezeilen en vooral waar het maar enigszins pastte zoveel mogelijk PV-panelen.

Het lijkt me niet heel zinvol om voor zo'n 16 euro per m2 al het net vervangen bitumen te gaan voorzien van een coating met chemische rommel om die paar stukjes nog zichtbaar dak om de panelen heen wit te gaan maken. Maargoed, in algemene zin heb je gelijk, dit zit veel meer zoden aan de dijk dan zeuren om airco's die relatief geneuzel in de marge aan warmte produceren.

[IvoB2]

DjoeC schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:47:
[...]

Klinkt dus ook alsof we witte zonnepanelen nodig hebben ipv zwarte....

Die bestaan al (vooral als gevelbekleding) maar het rendement is uiteraard lager (hoe donkerder de kleur van het PV-vlak hoe hoger het rendement).
Ook benieuwd, zeker in een groene omgeving want dat is blijkbaar al een must, hoe lang die "witte daken" - en zeker wanneer het een plat dak betreft - wit blijven.

[ Voor 7% gewijzigd door IvoB2 op 15-07-2026 15:18 ]

[Tommie12]

RonJ schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 15:15:
[...]


Het lijkt me niet heel zinvol om voor zo'n 16 euro per m2 al het net vervangen bitumen te gaan voorzien van een coating met chemische rommel om die paar stukjes nog zichtbaar dak om de panelen heen wit te gaan maken. Maargoed, in algemene zin heb je gelijk, dit zit veel meer zoden aan de dijk dan zeuren om airco's die relatief geneuzel in de marge aan warmte produceren.

Ik heb ook niet gezegd dat we morgen alles wit moeten gaan maken, maar als er iets vervangen wordt, dan ineens wit of reflecterend...

[RonJ]

DjoeC schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 15:13:
[...]

Als jik je zo hoor moet je dus sowieso alles eerst wil (licht van kleur) maken, daarna zonnepanelen erop. En als ik je goed begrijp maken witte of zwarte panelen eigenlijk niet uit?

Het punt is dat zelfs zwarte zonnepanelen minder warmte produceren dan het bestaande dakvlak. Wit maken moet je dus vooral doen waar geen panelen liggen, anders is het nogal zinloos.

Witte panelen bestaan inmiddels wel, maar er is een reden dat je die bijna niet ziet, het rendement is nogal dramatisch. Slechts 129W/m2. Dus wmb liever zwarte panelen die veel meer elektriciteit opwekken voor de airco.

[Tommie12]

DjoeC schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 15:04:
[...]

Yep, en verhitten de daken waardoor die airco's weer harder moeten werken. Wat is beter met heet weer en wat is beter voor jaarrond? Een sedum dak en schaduwgevende bomen om/over je huis, of een zonnepanelendak met airco? En omdat het topic duurzaam is moet je dat dan cradle-to-cradle bekijken.

Allebei kan ook hé.

Ik ben zeker voorstander van bomen en sedum, maar dat gaat je huis onvoldoende koel houden.

[assje]

RonJ schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 15:15:
Witgeverfde daken dan vooral waar er geen panelen op (kunnen) liggen, anders heeft het niet heel veel zin imho.

Maar, in de winter dragen donkere daken weer een heeeeeeel klein beetje bij aan opwarming (veel minder zoninstraling dan in de zomer uiteraard).

Aangezien we naar een toekomst gaan met overschotten altijd wanneer de zon schijnt kan je dus alsnog vraagtekens hebben bij nut en noodzaak van die witte daken.

De winter is en blijft naar mijn mening een groter probleem (uitdaging) dan de zomer.

[Wozmro]

Ik kom wel eens op industriële daken. En daar zie ik op recentere daken steeds meer witte afwerking.

En daar dan zoveel mogelijk bifacial zonnepanelen op.

[Mjier]

Skyaero schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:51:
[...]

We stapelen in Nederland risico, op risico op risico. Daardoor nemen de kosten voor de eindgebruiker toe, die vervolgens niet aan dat warmtenet wil. - precies een van de risico's die men probeert te vermijden. Niemand wil de risicodrager zijn. In Denemarken dragen de gemeenten de risico's, waardoor de non-profit warmtebedrijven tegen zeer lage kosten kunnen investeren en kunnen starten, zonder eerst een volloopanalyse te moeten doen. Die aansluitingen komen vanzelf wel.

Eens dat stapelen van risico's niet nodig is. Maar de aanname dat de aansluitingen vanzelf wel komen is erg optimistisch. Een warmtenet is een systeem dat ontworpen is om veel warmte te kunnen vervoeren over een relatief korte afstand. Handig in bebouwde gebieden waar het houd is, of woningen slecht geïsoleerd zijn en dergelijke.

Maar als je een goed geïsoleerd huis hebt is het een hele dure manier om die paar kW die je nodig hebt om het huis op temperatuur te houden naar binnen te halen. Die mensen ga je nooit binnenhalen, als dat het kleine beetje energie gewoon met een warmtepomp uit de lucht kunnen halen. Het lijkt mij daarom onverstandig om op basis van wensdenken een duur warmtenet aan te leggen. En met mij vele anderen gezien de stagnaties in de aanleg.

[overhyped]

Skyaero schreef op woensdag 15 juli 2026 @ 14:51:
[...]

We stapelen in Nederland risico, op risico op risico. Daardoor nemen de kosten voor de eindgebruiker toe, die vervolgens niet aan dat warmtenet wil. - precies een van de risico's die men probeert te vermijden. Niemand wil de risicodrager zijn. In Denemarken dragen de gemeenten de risico's, waardoor de non-profit warmtebedrijven tegen zeer lage kosten kunnen investeren en kunnen starten, zonder eerst een volloopanalyse te moeten doen. Die aansluitingen komen vanzelf wel.

Ik dacht (heb even geen bron, maar we zitten in de kroeg) dat in denemarken warmtenetten ook veel meer eigendom zijn van de bewoners zelf, dus een daadwerkelijk belang om efficient, en goedkoop te zijn vs een commercieel belang om het begrip 'niet duurder dan gas' zo veel mogelijk in je eigen voordeel op te rekken.

[Wozmro]

Ik heb zelf enkele aandelen van een Vlaamse energiecoöperatie die een warmtenet uitbaat.

Warmtenetoostende.be

Levert warmte aan bedrijven, publieke ruimtes en appartementsgebouwen.

Aansluiten van individuele woningen economisch niet haalbaar volgens de eigen website. Er moet voldoende dichtheid zijn.