Financiële onafhankelijkheid - Deel 5

[R.van.M]

CornermanNL schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 15:09:
[...]


Dat is op papier, dus heb je sowieso niet echt iets aan om mee te nemen, deels kan wel maar ieder jaar de marktwaarde opnemen in de projectie voor de einddatum zou ik niet zo snel doen. Ik reken er maar op dat ik iedere cent uit het huis, ook weer in een huis moet stoppen. Dan valt het altijd mee.

Dus jij neemt ook je beleggingen mee op aankoop waarde?

[Tommie12]

R.van.M schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 16:38:
[...]

Dus jij neemt ook je beleggingen mee op aankoop waarde?

Ik in elk geval niet. Sommige aandelen die ik heb zijn in 10 jaar x 18 gegaan....

[edozat1]

IvoB2 schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 16:09:
Laten we het er maar op houden dat de huizenmarkt in NL blijkbaar anders werkt dan in BE.

Hier is het bv. al geen vaststaand feit dat wanneer in regio x voor een dure woning de vraag en bijgevolg ook de prijzen daalt de (goedkopere) woningen in regio y waar je naar wil verhuizen evenveel euro in waarde dalen.
Wegens stijgende vraag (of andere parameters zoals een meer gewilde locatie) kunnen de prijzen op dat ogenblik zelfs stijgen in regio y.

Maar als dat voor jouw geen probleem is voor mij ook niet hoor.
Ik heb alleen een minder goed werkende glazen bol en bepaal alleen de waarde van verkoop en aankoop op basis van wat er daadwerkelijk overeengekomen is. Daar zie ik het probleem ook niet. Wanneer dat effectief rond is kan je ook nog altijd voor jezelf gaan bepalen of je je FI voelt en eventueel de stap naar FIRE zet.

Dat is in Nederland uiteraard ook geen "vaststaand feit". Maar je kunt jaar na jaar wel de huizenprijzen bijhouden en inschatten wat je ongeveer kunt overhouden na een verhuizing. Als iemand heel heel graag FIRE wil zijn en dat kan bereiken met een verhuizing, waarom zou je het dan niet meenemen?

En we hebben allemaal geen glazen bol. Door dat zo op te schrijven suggereer je dat anderen pretenderen de huizenprijzen te kunnen voorspellen. Komt kleinerend over.

Overigens, neem je de waarde van aandelen ook pas mee als je ze hebt verkocht?

[IvoB2]

jeroenkb schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 16:38:
Dat neemt nog steeds niet weg dat je de geschatte waarde van je huis mee kan nemen in je financiële planning.

Uiteraard kan en mag dat. Of niet.
Dat mag ieder nu eenmaal voor zichzelf uitmaken.

Dus ik zeg niet: met huidige spaarquote en verwachte beursrendementen moet ik nog 10 jaar werken, maar ik zeg: met huidige spaarquote, verwachte beursrendementen en verwachte overwaarde huis hoef ik nog maar 5 jaar te werken.

En over 5 jaar zie ik wel of het nog klopt en of ik kan stoppen of nog door moet werken.

Dat is dus idd precies mijn hele punt.
Je kan op voorhand zoveel verwachtingen koesteren als je wil, wanneer die verwachtingen niet ingelost worden als puntje bij paaltje komt zal je ze dan alsnog moeten bijstellen.

Eigenlijk doen we als het erop aan komt precies hetzelfde.
Alleen koestert de ene op voorhand virtuele verwachtingen en de ander niet.

[ Voor 9% gewijzigd door IvoB2 op 25-08-2026 16:53 ]

[Requiem19]

De meeste mensen nemen in hun planning toch ook de gemiddelde stijging van indexfondsen mee?

Waarom zou je dat opeens niet doen met woningen? Sure, het is YoY volatiel, maar dat zijn aandelen ook. Als je de gemiddelde stijging berekend van de afgelopen 30 jaar dan is dat een priama uitgangspunt.

Elke forecast heeft aannames en moeten worden bijgesteld. Maar als je géén forecast maakt ben je helemaal in het donker aan het werk. Een klein lampje aanzetten kan een hoop richting geven.... zelfs als het licht niet perfect schijnt.

[IvoB2]

Requiem19 schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 16:53:
De meeste mensen nemen in hun planning toch ook de gemiddelde stijging van indexfondsen mee?

Ook dat kan en mag.
Maar het is ook niet verplicht om te rekenen en handelen zoals "de meeste mensen".
Zeker niet als het over FI(RE) gaat.

Maar als je géén forecast maakt ben je helemaal in het donker aan het werk. Een klein lampje aanzetten kan een hoop richting geven.... zelfs als het licht niet perfect schijnt.

Correct.
Wanneer je als vertrekpunt neemt dat je over x jaar of tegen jaar y persé FI(RE) wil zijn.

Je kan ook gewoon afwachten tot de dag dat voor jouw specifieke situatie en op basis van de echte (af)rekening de cijfers gewoon aangeven dat je vanaf dat ogenblik FI bent en effectief kan beslissen de RE te activeren (of dat laatste niet want ook dat is een individuele doelstelling).
Wanneer je afgaat op verwachtingen die (keer op keer) niet gehaald worden en dan - om wat voor (onverwachte) reden ook - moeten bijgesteld naar een volgend tijdstip ben je jezelf keer op keer virtueel rijk aan het rekenen.
Ieder zijn ding maar ik reken toch liever met beide voetjes op de grond ipv op basis van welke verachtingen dan ook. Je wordt er niet vroeger of later FI door maar bespaart je onderweg waarschijnlijk wel een paar teleurstellingen.

[IvoB2]

edozat1 schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 16:49:
Overigens, neem je de waarde van aandelen ook pas mee als je ze hebt verkocht?

Ja.
Ik neem inderdaad pas waardes mee die effectief zijn bereikt.
Waarschijnlijk heb ik die houding te danken aan het feit dat ik niet altijd overwegend in een stierenmarkt heb gezeten.
Zolang je iets niet te gelde hebt gemaakt is het alleen een virtuele waarde die in de toekomst niet noodzakelijk overeenstemt met wat je nu verwacht er later dan effectief van te kunnen/willen maken.

Een ander moet dat absoluut niet doen want ieder kiest zelf zijn weg richting FI.
Maar vergeet niet (al komt het op het www soms anders over) dat de markten niet alleen bestaan uit winnaars. Er zijn net zoveel verliezers (maar daar hoor je doorgaans minder over).

Uiteraard mag wie dan ook zoveel verwachtingen naar de toekomst toe projecteren als men zelf wenst. Maar mijn mening is dat je daar in de praktijk geen dag vroeger FI door wordt dan iemand die alleen rekening houdt met de effectief gerealiseerde waarden.

[ Voor 28% gewijzigd door IvoB2 op 25-08-2026 17:16 ]

[Tommie12]

Requiem19 schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 16:53:
De meeste mensen nemen in hun planning toch ook de gemiddelde stijging van indexfondsen mee?

Waarom zou je dat opeens niet doen met woningen? Sure, het is YoY volatiel, maar dat zijn aandelen ook. Als je de gemiddelde stijging berekend van de afgelopen 30 jaar dan is dat een priama uitgangspunt.

Elke forecast heeft aannames en moeten worden bijgesteld. Maar als je géén forecast maakt ben je helemaal in het donker aan het werk. Een klein lampje aanzetten kan een hoop richting geven.... zelfs als het licht niet perfect schijnt.

Als je een verwacht conservatief rendement niet mee neemt, dan raak je er nooit. Ik reken ook met een verwachte inflatie want over een periode van 10j en meer heeft dat een ongelooflijke impact.

Grosso modo neem ik de waarde van mijn beleggingen vandaag. Daar haal ik normaal een rendement van 8% op, maar ik reken met 6%, en daar doe ik nog 2% af voor inflatie. En zo bevestig ik voor mezelf een SWR van 4% met als doel mijn kapitaal intact en inflatievast te houden. Eigenlijk moet ik er nog een procent af halen wegens de meerwaardebelasting, maar die reken ik in de 2% reserve omdat er ook een vrijstelling van 10k op zit.

Die SWR van 4% heb ik niet uitgevonden, maar op deze manier bevestig ik die voor mezelf.

Als je beleggingen een lager rendement geven (obligaties, goud, stenen ..) is je basis anders en moet je de SWR aanpassen.

[Rubbergrover1]

R.van.M schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 16:38:
[...]

Dus jij neemt ook je beleggingen mee op aankoop waarde?

Ik snap ook niet dat het aan de ene kant wel heel gebruikelijk is om je onzekere beleggingsportefeuille mee te nemen in je fo plannen, maar dat het vloeken in de kerk zou zijn om je onzekere woningwaarde/overwaarde mee te nemen in de fo plannen. Uiteraard neem je niet 100% van de fictieve huidige overwaarde mee in de plannen, maar om helemaal geen rekening te houden met de waarde van je woning is weer het andere uiterste.

[HandyLumberjack]

IvoB2 schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 17:09:
[...]

Ja.
Ik neem inderdaad pas waardes mee die effectief zijn bereikt.
Waarschijnlijk heb ik die houding te danken aan het feit dat ik niet altijd overwegend in een stierenmarkt heb gezeten.
Zolang je iets niet te gelde hebt gemaakt is het alleen een virtuele waarde die in de toekomst niet noodzakelijk overeenstemt met wat je nu verwacht er later dan effectief van te kunnen/willen maken.

Een ander moet dat absoluut niet doen want ieder kiest zelf zijn weg richting FI.
Maar vergeet niet (al komt het op het www soms anders over) dat de markten niet alleen bestaan uit winnaars. Er zijn net zoveel verliezers (maar daar hoor je doorgaans minder over).

Uiteraard mag wie dan ook zoveel verwachtingen naar de toekomst toe projecteren als men zelf wenst. Maar mijn mening is dat je daar in de praktijk geen dag vroeger FI door wordt dan iemand die alleen rekening houdt met de effectief gerealiseerde waarden.

Of je jezelf rijk aan het rekenen bent is natuurlijk ook afhankelijk van hoe je het meerekent. Stel je hebt een huis met een overwaarde van €800K, en je wil een aantal jaren na je FIRE datum verhuizen naar een kleinere/goedkopere woning die in de huidige markt €400K kost. Dan is het toch helemaal niet gek om ervanuit te gaan dat je aan die transactie bijvoorbeeld de helft (€200K) over gaat houden? Dan reken je het toch mee, maar zit je waarschijnlijk nog aan de conservatieve kant.

[ Voor 3% gewijzigd door HandyLumberjack op 25-08-2026 18:11 ]

[CornermanNL]

R.van.M schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 16:38:
[...]

Dus jij neemt ook je beleggingen mee op aankoop waarde?

Nee, maar dat zijn liquide zaken waarin ik niet hoef te wonen, een huis is als eerste (voor mij, anderen kijken er waarschijnlijk anders tegenaan) een dak boven mijn hoofd en een kostenpost met restwaarde. Dus naar alle waarschijnlijkheid krijg ik bij verkoop nog wat geld terug.

Dan moet ik ergens anders gaan wonen, ik woon in een dure omgeving die ik niet graag verlaat, waarschijnlijk nog minder graag als ik oud ben. Dus of voor die tijd verhuis ik naar iets gelijkvloers of met de optie alles gelijkvloers te doen, of ik blijf en ik doe wat met aanpassingen.

Kijk ik naar wat er in de buurt te koop staat dan is dan ongeveer 1 op 1 omruilen, moderner appartement met wat minder ruimte, komt wat VVE bij en is centraler gelegen. Dan hou ik wellicht iets over, maar veel is het niet. Kan ik blijven wonen dan kan ik het er ook niet heel makkelijk uithalen. Ga ik huren tzt dan is de pot waarschijnlijk nodig om de huurlasten te kunnen dragen. Ook hier weer er blijft wellicht wat over.

Veel zal het al met al niet zijn, zeker niet als je de krimp van de bevolking meeneemt tenzij de jongeren wat meer kinderen gaan produceren zie ik mijzelf niet meer de hoofdprijs krijgen zoals dat nu gaat.

Komt nog bij de afnemende leencapaciteit, ik zou dan eerder nu alvast moeten verhuizen om die nog maximaal te benutten, maar dat verhoogt het risico weer en ik woon heel erg naar mijn zin.

Dus ik hou de waarde van mijn woning met een schuin oog in de gaten, maar zet geen marktwaardes in mijn excel sheets. Het is geen liquide bezit waar ik makkelijk vanaf kom zonder de functie te moeten vervangen. Een tijdrovend en kostbaar proces. Afhankelijk van zoveel factoren dat het voor mij (maar dat is uiteraard voor iedereen anders) makkelijker is er geen rekening mee te houden in mijn FO planning.

[Rubbergrover1]

CornermanNL schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 18:11:
[...]
ik woon in een dure omgeving die ik niet graag verlaat, waarschijnlijk nog minder graag als ik oud ben. Dus of voor die tijd verhuis ik naar iets gelijkvloers of met de optie alles gelijkvloers te doen, of ik blijf en ik doe wat met aanpassingen.

Kijk ik naar wat er in de buurt te koop staat dan is dan ongeveer 1 op 1 omruilen,

Als je dat al weet, dan is het logisch dat je er niet vanuit gaat dat je veel overhoudt. Lijkt me evident.

Maar als je je even de situatie zou voorstellen dat je andere wensen zit hebben. Dat je later graag naar een hutje op de hei in Schubbekutteveen zou willen verhuizen. En je ziet dat de woningen waar je aan denkt daar een half miljoen minder kosten dan waar je nu woont. Zou je dan niet misschien toch een deel van dat half miljoen meenemen in je FO plannen?

[IvoB2]

HandyLumberjack schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 18:10:
Of je jezelf rijk aan het rekenen bent is natuurlijk ook afhankelijk van hoe je het meerekent. Stel je hebt een huis met een overwaarde van €800K, en je wil een aantal jaren na je FIRE datum verhuizen naar een kleinere/goedkopere woning die in de huidige markt €400K kost. Dan is het toch helemaal niet gek om ervanuit te gaan dat je aan die transactie bijvoorbeeld de helft (€200K) over gaat houden? Dan reken je het toch mee, maar zit je waarschijnlijk nog aan de conservatieve kant.

Nu ga je weer van een totaal andere situatie uit nl. ipv rekenen naar een verwachte FIRE datum in de toekomst rekenen jaren nadat je al effectief FIRE bent?

Ik stel ook helemaal niet dat je (of wie dan ook) geen overwaarde mag meerekenen.
Ik zeg alleen dat ik (n=1) daar totaal het praktisch nut niet van inzie.
Het staat misschien mooi te wezen in een spreadsheet maar dat is het dan ook maar.

Wanneer ik al FI zijnde wil verhuizen naar een woning van 400K ken ik immers de prijs van die woning en heb ik op dat ogenblik al rond of ik die kan financieren en op welke wijze.
Komt dat dan niet uit gaat het plan gewoon niet door.
Ik ga/kan immers niet jaren op voorhand al plannen dat ik in x een woning voor waarde y kan kopen.
En ik ga al helemaal niet de woning waar ik nu in woon verkopen om met die bekomen overwaarde op zoek te gaan naar een andere woning (en tussentijds ook nog eens extra geld uitgeven aan huur).
Eerst de vervolgwoning kopen (indien de prijs me juist lijkt en ik dat kan financieren), dan eventueel de huidige woning verkopen en dan zien we wat er rest.

[ Voor 13% gewijzigd door IvoB2 op 25-08-2026 18:56 ]

[CornermanNL]

Rubbergrover1 schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 18:31:
[...]

Als je dat al weet, dan is het logisch dat je er niet vanuit gaat dat je veel overhoudt. Lijkt me evident.

Maar als je je even de situatie zou voorstellen dat je andere wensen zit hebben. Dat je later graag naar een hutje op de hei in Schubbekutteveen zou willen verhuizen. En je ziet dat de woningen waar je aan denkt daar een half miljoen minder kosten dan waar je nu woont. Zou je dan niet misschien toch een deel van dat half miljoen meenemen in je FO plannen?

Dan wel, maar ik zie mij nu niet verhuizen naar een regio die veel goedkoper is qua wonen. Dat heeft een veelvoud aan redenen, ik zie het mij niet doen.

Dit is met de stand van nu, ik ben de eerste die daar flexibel in is. Juist daarom ook reken ik er niet mee, mocht het meevallen dan is dat leuk, veranderen de plannen dan kan ik bijsturen. Het kan ook de andere kant op uiteraard. Eerder verhuizen naar een duurder huis.

Leencapaciteit is hierin ook een belangrijke factor. Die neemt af op een gegeven moment, en in mijn geval is die al niet bijster hoog. Dus hou ik de waarde van mijn huis er voor nu buiten.

Ik reken liever met liquide zaken, houdt het makkelijker en minder een wat als.

Stel het is het doel om te stoppen met die overwaarde, dan te verhuizen naar een goedkopere regio dan zou ik eerder leencapaciteit nu vol benutten.

Daar is nu de rente niet naar, maar een paar jaar geleden wel. Toen het kon ook wel gedaan, niet met dit oogmerk maar gewoon omdat geld zo ongelofelijk goedkoop was. Nu is die verhouding alsnog scheef. Maar wist ik toen niet. Feitelijk zit er door de enorme prijsstijgingen teveel waarde “vast” in het huis. Ook als ik enorm conservatief reken. Ik kijk er in die zin niet naar maar in principe ben ik overwogen in vastgoed, erger nog ik woon er in. Dus vanuit risico oogpunt doe ik het eigenlijk ook niet goed door er geen rekening mee te houden. Maar dat is ook lastig als je er ook in moet wonen.

[Rubbergrover1]

CornermanNL schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 19:33:
[...]


Dan wel, maar ik zie mij nu niet verhuizen naar een regio die veel goedkoper is qua wonen. Dat heeft een veelvoud aan redenen, ik zie het mij niet doen..

Dat jij dat niet ziet zitten en het in jouw situatie dus logisch is om een overwaarde van nul mee te nemen betekent niet dat die voor iedereen zou moeten gelden. Die indruk geef je als je heel generiek zegt dat dat we er niets aan hebben om de overwaarde mee te nemen.

[CornermanNL]

Rubbergrover1 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 05:44:
[...]

Dat jij dat niet ziet zitten en het in jouw situatie dus logisch is om een overwaarde van nul mee te nemen betekent niet dat die voor iedereen zou moeten gelden. Die indruk geef je als je heel generiek zegt dat dat we er niets aan hebben om de overwaarde mee te nemen.

Dat had ik er beter bij moeten zetten, laat onverlet dat het lastig is om het geld er uit te krijgen ten opzichte van meer liquide bezit. Ik reken er niet mee om eerder genoemde redenen, een ieder mag dat natuurlijk zelf bepalen. Het is wel een vermogenscomponent die het lastigste liquide te maken is.

Ik zou er niet van uit gaan bij het bepalen van mijn FO datum. Zeker niet gezien de huidige omstandigheden in de vastgoedmarkt.

[Thompson]

Tommie12 schreef op dinsdag 25 augustus 2026 @ 17:20:
[...]

Als je een verwacht conservatief rendement niet mee neemt, dan raak je er nooit. Ik reken ook met een verwachte inflatie want over een periode van 10j en meer heeft dat een ongelooflijke impact.

Grosso modo neem ik de waarde van mijn beleggingen vandaag. Daar haal ik normaal een rendement van 8% op, maar ik reken met 6%, en daar doe ik nog 2% af voor inflatie. En zo bevestig ik voor mezelf een SWR van 4% met als doel mijn kapitaal intact en inflatievast te houden. Eigenlijk moet ik er nog een procent af halen wegens de meerwaardebelasting, maar die reken ik in de 2% reserve omdat er ook een vrijstelling van 10k op zit.

Die SWR van 4% heb ik niet uitgevonden, maar op deze manier bevestig ik die voor mezelf.

Als je beleggingen een lager rendement geven (obligaties, goud, stenen ..) is je basis anders en moet je de SWR aanpassen.

Lijkt me een gezonde manier van er naar kijken / mee rekenen. Wel vraag ik me af waarom je je kapitaal waardevast wil houden? Is dat om in de toekomst een erfenis voor de kinderen mogelijk te maken?

Mijn idee is wel dat wanneer ik sterf ik nog zo min mogelijk bezit. Eventuele schenkingen wil ik (ruim) voor de tijd dat het zo ver is gedaan hebben. Lastige is natuurlijk dat je nooit weet wanneer dat is maar ik verwacht dan ook dat als ik 80 ben dat er in die jaren heel wat minder uitgaven zullen zijn dan wanneer ik bijvoorbeeld 65 ben. Richting de laatste jaren van je leven is dan zelfs een matig pensioen (terwijl die van mij best redelijk is volgens mij) + aow al ruim voldoende.

[IvoB2]

Thompson schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 08:05:
Lastige is natuurlijk dat je nooit weet wanneer dat is maar ik verwacht dan ook dat als ik 80 ben dat er in die jaren heel wat minder uitgaven zullen zijn dan wanneer ik bijvoorbeeld 65 ben.

Hopelijk heb je dan al heel goede plannen gemaakt om nooit in een niet-gecontracteerd particulier WZC terecht te komen want daar swingen de kosten maandelijks de pan uit?

[Thompson]

IvoB2 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 08:20:
[...]

Hopelijk heb je dan al heel goede plannen gemaakt om nooit in een niet-gecontracteerd particulier WZC terecht te komen want daar swingen de kosten maandelijks de pan uit?

Ja, euthanasie. Ik wens te sterven voor ik (permanente) verzorging nodig heb.

[R.van.M]

IvoB2 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 08:20:
[...]

Hopelijk heb je dan al heel goede plannen gemaakt om nooit in een niet-gecontracteerd particulier WZC terecht te komen want daar swingen de kosten maandelijks de pan uit?

Ja, maar wat als je nu een ongeneeslijke ziekte krijgt waarvoor alleen in de VS een experimenteel medicijn beschikbaar is? Dan moet je misschien twee jaar in New York wonen en €100.000 per maand betalen voor die behandeling. Ik hoop dat je daar wel rekening mee hebt gehouden in je planning.

Of dat er een gigantische aardbeving plaatsvindt waardoor alle verzekeraars failliet gaan en je huis in puin ligt? Of dat je kinderen in Azië in de gevangenis belanden en je met torenhoge advocaatkosten wordt geconfronteerd? Of dat de Belgische staat failliet gaat en je staatspensioen niet langer wordt uitbetaald? Of, of, of…

[IvoB2]

R.van.M schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 08:40:
Ja, maar wat als je nu een ongeneeslijke ziekte krijgt waarvoor alleen in de VS een experimenteel medicijn beschikbaar is? ~~~~

Dan verkies ik dezelfde optie als @Thompson .

Ik hoop dat je daar wel rekening mee hebt gehouden in je planning.

Ja, dus.
Ik ben nl. niet van plan mijn leven te blijven rekken ten koste van alles en iedereen.
En al helemaal niet wanneer dat - naar mijn mening - het leven niet meer waard is.

ps. De Belgische Staat is al langer dan vandaag virtueel failliet (voor zover een Staat echt failliet zou kunnen gaan). Dat (overheids)pensioenen naar de toekomst toe niet blijven groeien of zelfs afnemen (indexsprong ligt ook al in het verschiet) is juist een reden om niet al je eieren in één mand te leggen en je FI breder uit te smeren dan dat.

[ Voor 47% gewijzigd door IvoB2 op 26-08-2026 09:17 ]

[CornermanNL]

R.van.M schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 08:40:
[...]

Ja, maar wat als je nu een ongeneeslijke ziekte krijgt waarvoor alleen in de VS een experimenteel medicijn beschikbaar is? Dan moet je misschien twee jaar in New York wonen en €100.000 per maand betalen voor die behandeling. Ik hoop dat je daar wel rekening mee hebt gehouden in je planning.

Of dat er een gigantische aardbeving plaatsvindt waardoor alle verzekeraars failliet gaan en je huis in puin ligt? Of dat je kinderen in Azië in de gevangenis belanden en je met torenhoge advocaatkosten wordt geconfronteerd? Of dat de Belgische staat failliet gaat en je staatspensioen niet langer wordt uitbetaald? Of, of, of…

Daarom leef ook nu, de toekomst is onzeker, de kans op weten wat je op korte termijn kan verwachten is groter dan op lange termijn. Ziek zijn verkort je horizon overigens per direct. Ook je doelen veranderen snel. Dus in die zin is er geen rekening mee te houden. Ook niet op te plannen. Je ziet het wel weer als je aan de andere kant bent. En dan begint het spelletje opnieuw.

Je risico begrip veranderd er ook door, dus in die zin sta je er na een ernstige ziekte vaak toch al anders in. Ik wel althans, laat ik het even bij mijzelf houden. Het helpt wel als je goed liquide bent tijdens je ziekte en erna tijdens je herstel. Mijn FO pot deed wonderen. Niet voor het FO doel maar wel om tijd te kopen. En achteraf de problemen het hoofd te kunnen bieden.

[R.van.M]

CornermanNL schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 09:36:
[...]


Daarom leef ook nu, de toekomst is onzeker, de kans op weten wat je op korte termijn kan verwachten is groter dan op lange termijn. Ziek zijn verkort je horizon overigens per direct. Ook je doelen veranderen snel. Dus in die zin is er geen rekening mee te houden. Ook niet op te plannen. Je ziet het wel weer als je aan de andere kant bent. En dan begint het spelletje opnieuw.

Je risico begrip veranderd er ook door, dus in die zin sta je er na een ernstige ziekte vaak toch al anders in. Ik wel althans, laat ik het even bij mijzelf houden. Het helpt wel als je goed liquide bent tijdens je ziekte en erna tijdens je herstel. Mijn FO pot deed wonderen. Niet voor het FO doel maar wel om tijd te kopen. En achteraf de problemen het hoofd te kunnen bieden.

Precies mijn punt. Het heeft weinig zin om te proberen alle risico's af te dekken en altijd maar voor het meest sombere scenario te plannen.

"on a long enough timeline, the survival rate for everyone drops to zero"

[superkoex9]

Volgens mij is de conclusie van de hele discussie over woningwaarde dat niemand gelijk heeft maar dat het vooral moet passen bij je situatie. Ben je bezig met rekenen hoe lang je nog moet en ben bereid te verhuizen naar een significant goedkopere regio en wil je graag ballpark weten waar je aan toe bent dan kan overwaarde (tussen huidige woning en verwachtte woning) meenemen een prima idee zijn. Ben je al fo maar heb je geen behoefte aan de re fase dan zie ik ook geen nut in het meenemen van woningwaarde (of aan rekenen in het algemeen). Datzelfde wanneer je niet wil verhuizen, dan is woningwaarde niet echt interessant.

[Rubbergrover1]

superkoex9 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 10:55:
Volgens mij is de conclusie van de hele discussie over woningwaarde dat niemand gelijk heeft maar dat het vooral moet passen bij je situatie. Ben je bezig met rekenen hoe lang je nog moet en ben bereid te verhuizen naar een significant goedkopere regio en wil je graag ballpark weten waar je aan toe bent dan kan overwaarde (tussen huidige woning en verwachtte woning) meenemen een prima idee zijn. Ben je al fo maar heb je geen behoefte aan de re fase dan zie ik ook geen nut in het meenemen van woningwaarde (of aan rekenen in het algemeen). Datzelfde wanneer je niet wil verhuizen, dan is woningwaarde niet echt interessant.

Volgens mij is dat in andere woorden juist precies waarmee de discussie ook begon. Dat als iemand al weet dat hij of zij een verhuiswens heeft naar een veel goedkopere woning, je heel goed een deel van de overwaarde kunt meenemen in de FO plannen. Maar daar waren veel mensen het niet mee eens...

Overigens hier precies de omgekeerde situatie. Wij willen 'later' waarschijnlijk juist naar een duurdere woning verhuizen. En dat is dan dus óók iets om op voorhand al rekening mee te houden bij de FO plannen. Hoewel het lastig is om in te schatten hoeveel extra we daarvoor nodig zullen hebben.

[Rubbergrover1]

IvoB2 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 08:20:
[...]

Hopelijk heb je dan al heel goede plannen gemaakt om nooit in een niet-gecontracteerd particulier WZC terecht te komen want daar swingen de kosten maandelijks de pan uit?

Vaak is die zorg maar tijdelijk en vallen de kosten in absolute zin daarom wel mee.

Overigens is in NL de kans dat je in een particulier WZC terecht komt niet heel groot. Het aantal plekken in reguliere woonzorgcentra is in NL ongeveer 20 keer groter dan het aantal plekken in particuliere WZC's. Maar als je bij voorbaat al weet dat als de situatie zich later zou voordoen, je naar een niet-gecontracteerd particulier WZC zou willen, dan is dat zeker iets om rekening mee te houden.

Ik vind het in dit kader wel nuttig om rekening te houden met de mogelijkheid dat een van beide partners in een verzorgingshuis terecht komt en je te maken krijgt met het moeten ophoesten van de eigen bijdrage daarvoor. Hoewel die (lage) bijdrage vergeleken met wat je ervoor terugkrijgt best laag is, gaat het toch om 10% van je inkomen (binnen grenzen). Dat is een flinke extra maandlast, maar heel wat behapbaarder dan een particulier centrum.

[edozat1]

Rubbergrover1 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 11:21:
Volgens mij is dat in andere woorden juist precies waarmee de discussie ook begon. Dat als iemand al weet dat hij of zij een verhuiswens heeft naar een veel goedkopere woning, je heel goed een deel van de overwaarde kunt meenemen in de FO plannen. Maar daar waren veel mensen het niet mee eens...

Precies. En het is prima om aan te geven waarom je zelf de woningwaarde niet meeneemt, maar het is wel fijn om een beetje open te staan voor de situatie van anderen en niet alles op jezelf te betrekken. Je kunt dan voor de vorm wel elke keer "n=1" roepen, maar als je het meenemen van overwaarde vervolgens afkraakt door (impliciet) te zeggen dat je dan niet met beide voeten op de grond staat en pretendeert een glazen bol te hebben, is dat niet zo geloofwaardig.

[IvoB2]

Rubbergrover1 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 11:21:
Volgens mij is dat in andere woorden juist precies waarmee de discussie ook begon. Dat als iemand al weet dat hij of zij een verhuiswens heeft naar een veel goedkopere woning, je heel goed een deel van de overwaarde kunt meenemen in de FO plannen. Maar daar waren veel mensen het niet mee eens...

Uiteraard mogen mensen van mening verschillen want de initiële vraag ging er eigenlijk over of je je in dat geval al als FI mag beschouwen en hoe de rest daar mee om gaat.
En dan krijg je van de rest - naargelang hun standpunt - uiteenlopende meningen.

hansem schreef op donderdag 20 augustus 2026 @ 14:45:
Zijn wij niet eigenlijk al financieel onafhankelijk? Ons pensioen is al goed geregeld, we bouwen nog steeds substantieel op en hoe langer we wachten hoe minder we uitgeven, deels kinderen, woonlasten en gewoon ouder is minder. We zijn in de 50. We willen ons straks afgeloste appartement oid voor de kinderen bewaren, die hebben allebei al meen heel leuk potje beleggingen.

Hoe gaan jullie hier mee om en wat vinden jullie? Ik heb in ieder geval een gesprek met een adviseur gepland (gratis intake).

Groeten,

Een misschien al FI'er ;-)

[IvoB2]

Rubbergrover1 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 11:34:
Ik vind het in dit kader wel nuttig om rekening te houden met de mogelijkheid dat een van beide partners in een verzorgingshuis terecht komt en je te maken krijgt met het moeten ophoesten van de eigen bijdrage daarvoor. Hoewel die (lage) bijdrage vergeleken met wat je ervoor terugkrijgt best laag is, gaat het toch om 10% van je inkomen (binnen grenzen). Dat is een flinke extra maandlast, maar heel wat behapbaarder dan een particulier centrum.

Wanneer dat het standpunt is van minstens één van de partners is het uiteraard nuttig om daar in de persoonlijke planning rekening mee te houden.
En blijkbaar verschil de situatie in NL en BE ook hierin behoorlijk.
In Vlaanderen kost een WZC minstens tussen de 2200 en 3000 € per maand en daar krijg je in verhouding maar heel weinig voor terug.
Het zijn ook steeds meer commerciële instellingen die er alle baat bij hebben een leven (ongeacht de kwaliteit) zo lang mogelijk te rekken want de levenden betalen de rekening en niet diegenen die er zelf nog voor kunnen kiezen er vervroegd uit te stappen.
Desnoods verhalen ze de kosten op de kinderen.

Soit, daar gaat het in feite ook niet om.
Wanneer beide partners al goed met elkaar hebben doorgesproken onder geen enkele omstandigheid op welke leeftijd dan ook een dag te willen doorbrengen in een WZC dan moet je daar in je financiële planning ook geen rekening mee houden.

De zoveelste discussie waar het uiteindelijk toch weer neerkomt op een individuele beslissing waarbij er geen maatwerk bestaat dat voor iedere situatie past.

[ Voor 10% gewijzigd door IvoB2 op 26-08-2026 11:46 ]

[CornermanNL]

In zijn algemeenheid ben ik wel geneigd om meer voor liquiditeit te gaan, ik heb ook helemaal geen aversie tegen schulden. Zeker de laatste 10 jaar is leencapaciteit de graadmeter geworden om het verschil te maken in vermogensopbouw. De tijd van sparen en een beetje beleggen is voorbij. Je moet er vol voor gaan.

Heeft er ook mee te maken dat de collectieve verzekeringen steeds verder worden afgebouwd en je zeker met de nieuwe plannen, vooral zo lang mogelijk gezond moet blijven en een meer dat gemiddeld betaalde baan moet hebben om nog een gerede kans te hebben om vermogen op te bouwen.

Het grote gat sla je door zo snel mogelijk een zo groot mogelijk deel van je verdienvermogen te gebruiken om te lenen en daar hopelijk wat moois mee te doen. Het sparen en besparen model is er wel aan.

[Rubbergrover1]

IvoB2 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 11:44:
[...]
De zoveelste discussie waar het uiteindelijk toch weer neerkomt op een individuele beslissing waarbij er geen maatwerk bestaat dat voor iedere situatie past.

Klopt, maar het is wel goed om dit soort scenario's mee te nemen in je FO plannen. Juist omdat de FO plannen zo individueel maatwerk zijn, is het interessant om te lezen hoe anderen dat doen. En ook daarvan te leren om te bedenken waar je wel en geen rekening mee zou kunnen houden. Of dat er nog zaken zijn waar je misschien nog niet bij stil had gestaan.

Bijvoorbeeld zoiets als die kosten van een verzorgingshuis, dat is juist iets waar ik tot voor kort nog niet heel erg bij stil had gestaan. Tot het moment dat dit in mijn omgeving langs kwam. En dan zie je dat dat (in NL) eigenlijk prima geregeld is als je alleenstaande bent, maar dat het voor een stel toch een forse extra kostenpost geeft. Ondanks dat het in euro's veel minder is dan als je alleenstaande bent. Omdat het gros van de gewone lasten voor de overblijvende partner gewoon door blijven lopen, maar die eigen bijdrage daar ineens nog bovenop komt.

[Highland]

Dus eigenlijk gaat het er om of je je asset (woning) als bedrijfsmiddel (gebruiksgedreven) of als belegging (rendementsgedreven) ziet. Een bedrijfsmiddel of belegging hebben elk hun eigen spelregels, passend bij het doel. Ook een bedrijfsmiddel kan te gelde worden gemaakt (marktwaarde > boekwaarde). Bijvoorbeeld een boer heeft grond als bedrijfsmiddel, maar rekent pas met de boekwinst van de verkoop van zijn grond wanneer hij besluit te stoppen met boeren.

[IvoB2]

CornermanNL schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 12:02:
Het grote gat sla je door zo snel mogelijk een zo groot mogelijk deel van je verdienvermogen te gebruiken om te lenen en daar hopelijk wat moois mee te doen. Het sparen en besparen model is er wel aan.

Dat is één methode.
Je kan ook je levensstijl aanpassen aan je beschikbare inkomen.
Dan heb je ook nooit het gevoel dat je aan het besparen bent.

Ik ben bv. dan nooit zo'n grote voorstander geweest van veel schulden aan te gaan.
De enige uitzonderingen om te lenen die ik heb gemaakt was wanneer de rente op uitstaand kapitaal hoger was dan de kost van een lening. Maar strikt genomen heb je dan ook geen schulden maar is de lening een hefboom om je kapitaal op termijn nog te verhogen.
En de enige keer dat ik een hypo ben aangegaan om onroerend goed aan te kopen was jaren nadat ik al FO was (en een vorm van het legaal regelen van voorkomen van sucessierechten).

[IvoB2]

Rubbergrover1 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 12:02:
[...]

Klopt, maar het is wel goed om dit soort scenario's mee te nemen in je FO plannen. Juist omdat de FO plannen zo individueel maatwerk zijn, is het interessant om te lezen hoe anderen dat doen. En ook daarvan te leren om te bedenken waar je wel en geen rekening mee zou kunnen houden. Of dat er nog zaken zijn waar je misschien nog niet bij stil had gestaan.

Volledig mee eens.
Hoe meer uiteenlopende meningen hoe hoger de kans is dat er voor de vraagsteller iets tussenzit dat beter bij de eigen situatie past en dat je dan dat scenario volgt.

[CornermanNL]

IvoB2 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 12:09:
[...]

Dat is één methode.
Je kan ook je levensstijl aanpassen aan je beschikbare inkomen.
Dan heb je ook nooit het gevoel dat je aan het besparen bent.

Ik ben bv. dan nooit zo'n grote voorstander geweest van veel schulden aan te gaan.
De enige uitzonderingen om te lenen die ik heb gemaakt was wanneer de rente op uitstaand kapitaal hoger was dan de kost van een lening. Maar strikt genomen heb je dan ook geen schulden maar is de lening een hefboom om je kapitaal op termijn nog te verhogen.
En de enige keer dat ik een hypo ben aangegaan om onroerend goed aan te kopen was jaren nadat ik al FO was (en een vorm van het legaal regelen van voorkomen van sucessierechten).

Dat kan als je een flink gat hebt tussen je minimaal benodigde uitgaande cash flow en wat er binnenkomt. Dat model werkte prima in een stabiele inflatie omgeving voor zaken als negatieve rente en QE. Als je er nu naar kijkt gaan mensen het niet redden in tijd, het sparen voor het huis is al een project van een jaar of 10, en dan moet je al flink wat geld opzij kunnen zetten. Dat is al 1/3e van je aflos periode. Geld lenen is leidend geworden. Geld kunnen lenen eigenlijk. De grootste stap is bijna altijd de eigen woning. Het besparen is de kers op de taart. Voorheen kon je nog een leuke deuk sparen in de aanschaf van de eigen woning. Door de snelle exponentieel gestegen prijzen is dat niet meer te doen. Zo snel mogelijk zoveel mogelijk geld lenen is de optie gebleken.

Dus ja, lifestyle heeft er mee te maken, maar het is niet meer de verschil maker die het vroeger was, daarvoor gaat de stijging te snel.

[IvoB2]

~~

CornermanNL schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 12:20:

Dat kan als je een flink gat hebt tussen je minimaal benodigde uitgaande cash flow en wat er binnenkomt.

Correct.
Eenmaal je voldoende kapitaal hebt verzameld (in verhouding tot je uitgaven wat voor iedereen weer anders zal zijn) en je eet dat kapitaal niet op wordt dat kapitaal alleen maar groter (en loopt de renteuitkering eveneens op).
De "kunst" is om dan te weerstaan aan lifestyle inflation en je levensstijl die je gewend was te behouden en niet mee te laten lopen met de stijgende inkomsten.

Hoe andere mensen het precies aanpakken moeten ze zelf weten maar mijn eerste prioriteit was in het voorzien van een eigen schuldenvrije woning. Dat kost enkele jaren war inspanning maar - mijn mening en ervaring - is dat het nadien vanzelf wel losloopt.

Er is uiteraard ook een verschil tussen nu al FO zijn en nog in de aanloopfase zitten.
Mijn mening is dat je beter niet alleen inzet op financiële onafhankelijkheid maar ook zoveel mogelijk op andere vormen van onafhankelijkheid. Dan valt het met de (persoonlijke) inflatie wel mee.

Het "gat" tussen persoonlijke uitgaven en persoonlijke inkomsten wordt hier alleen maar sneller groter. En dan beperk ik het spaarkapitaal ook nog eens bewust op een zelf vastgelegde bovengrens.

Het verschil zal dan wel liggen in onze woonplaats?
Hier stijgen de woonkosten vermoedelijk niet zo snel al ik lees dat het in NL doet.
Niet toevallig zit ik in het heden in een periode van de bouw van een nieuw vastgoedproject.
Dat kon gerust vanuit eigen kapitaal gefinancierd worden (zonder rekening te houden met de geschatte waarde van de woning waar ik nu woon) maar een hypo op 10 jaar afgesloten (dus een aflosperiode van tien jaar en geen dertig) omdat de JKP nog altijd lager was dan de netto rente op dat kapitaal uitgekeerd.
Was de JKP hoger dan de rente op kapitaal (ten bedrage van de totale aankoopsom) had ik uiteraard geen lening aangegaan maar gefinancierd uit eigen middelen.

Ofwel begrijp ik niet wat je precies wil zeggen ofwel ervaar ik niet wat je stelt.

[ Voor 3% gewijzigd door IvoB2 op 26-08-2026 12:44 ]

[assje]

Highland schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 12:07:
Dus eigenlijk gaat het er om of je je asset (woning) als bedrijfsmiddel (gebruiksgedreven) of als belegging (rendementsgedreven) ziet. Een bedrijfsmiddel of belegging hebben elk hun eigen spelregels, passend bij het doel. Ook een bedrijfsmiddel kan te gelde worden gemaakt (marktwaarde > boekwaarde). Bijvoorbeeld een boer heeft grond als bedrijfsmiddel, maar rekent pas met de boekwinst van de verkoop van zijn grond wanneer hij besluit te stoppen met boeren.

Ieder mag zijn eigen versimpelde benadering gebruiken maar de discussie loopt spaak als die versimpelingen vervolgens zonder nuance als richting gepresenteerd worden.

Ik denk dat iedereen het er mee eens is dat de volgende scenarios een compleet verschillend uitgangspunt geven:

• A: huurwoning
• B: koopwoning 800k hypotheek 0k
• C: koopwoning 800k hypotheek 400k

Linksom of rechtsom is de woning een asset in eigendom die desgewenst mogelijk te gelde gemaakt kan worden of als leverage gebruikt kan worden. Er voor kiezen hem buiten persoonlijke berekeningen te houden is natuurlijk ieders goed recht; dan is het gewoon een verborgen veiligheidsmarge.

[ Voor 6% gewijzigd door assje op 26-08-2026 13:11 ]

[Pr088]

assje schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 13:10:
[...]


Ieder mag zijn eigen versimpelde benadering gebruiken maar de discussie loopt spaak als die versimpelingen vervolgens zonder nuance als richting gepresenteerd worden.

Ik denk dat iedereen het er mee eens is dat de volgende scenarios een compleet verschillend uitgangspunt geven:

• A: huurwoning
• B: koopwoning 800k hypotheek 0k
• C: koopwoning 800k hypotheek 400k

Linksom of rechtsom is de woning een asset in eigendom die desgewenst mogelijk te gelde gemaakt kan worden of als leverage gebruikt kan worden. Er voor kiezen hem buiten persoonlijke berekeningen te houden is natuurlijk ieders goed recht; dan is het gewoon een verborgen veiligheidsmarge.

Klopt. Er wezen vooral een aantal Tweakers op het feit dat als je die -bijvoorbeeld- 400k overwaarde opneemt in je FO berekeningen je wanneer je daadwerkelijk het geld nodig hebt de woning ook te gelde moet maken. En een woonhuis is voor velen ook best een emotioneel bezit, los van je sociale netwerk in de buurt.

Als ik een uitgebreid plan zou gaan maken voor FO, dan zou ik wel een stukje overwaarde gebruiken voor uitgaven in de levensfase 80-90 jaar, mocht ik het halen. Ik verwacht dan niet meer vrijstaand te kunnen wonen zoals nu, met tuin, trappen en drempels in huis enz.

[HandyLumberjack]

Pr088 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 13:37:
[...]

Klopt. Er wezen vooral een aantal Tweakers op het feit dat als je die -bijvoorbeeld- 400k overwaarde opneemt in je FO berekeningen je wanneer je daadwerkelijk het geld nodig hebt de woning ook te gelde moet maken. En een woonhuis is voor velen ook best een emotioneel bezit, los van je sociale netwerk in de buurt.

Als ik een uitgebreid plan zou gaan maken voor FO, dan zou ik wel een stukje overwaarde gebruiken voor uitgaven in de levensfase 80-90 jaar, mocht ik het halen. Ik verwacht dan niet meer vrijstaand te kunnen wonen zoals nu, met tuin, trappen en drempels in huis enz.

Je moet (een deel van) de overwaarde ook alleen maar meenemen als je van plan bent te verhuizen, of op een andere manier dat geld eruit zou kunnen trekken.

[Torgo]

HandyLumberjack schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 13:59:
[...]


Je moet (een deel van) de overwaarde ook alleen maar meenemen als je van plan bent te verhuizen, of op een andere manier dat geld eruit zou kunnen trekken.

Dit is hier al eens ter spraken gekomen maar in het kader van de huidige discussie is dit ook wel een interessante optie:

https://www.abnamro.nl/nl...overwaarde-hypotheek.html

Ik ben het er wel mee eens dat het mee nemen van overwaarde in je FIRE plan wel nuttig kan zijn in het algemeen. Of je er dan ook gebruik van maakt of in hoeverre je jezelf daarvan afhankelijk wil maken is een tweede, maar het is toch wel een stuk kapitaal wat je tot je beschikking hebt indien nodig.

[IvoB2]

HandyLumberjack schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 13:59:
Je moet (een deel van) de overwaarde ook alleen maar meenemen als je van plan bent te verhuizen, of op een andere manier dat geld eruit zou kunnen trekken.

Dit dus.
Overwaarde van een huis meenemen heeft alleen zin wanneer je die overwaarde ook daadwerkelijk nodig hebt om iets anders te bereiken (of je FO te voelen) en je die overwaarde dan ook ten gelde kan maken op het ogenblik dat je het volgende/nieuwe doel wil bereiken.

[CornermanNL]

@IvoB2 ik doel op de tijd die nodig is om te bouwen aan vermogen en hoe snel je dat kan doen. Als je nu moet beginnen of net bent begonnen is het lastiger om het op tijd te doen vanuit het verschil tussen inkomsten & uitgaven.

Je hebt nu je leencapaciteit harder nodig. Door de snelheid waarmee assets in prijs zijn gestegen.

[IvoB2]

Ik begrijp wat je wil zeggen maar je laat dan ook heel veel openingen die nog ingevuld moeten worden en vanuit iedere situatie anders ingevuld zullen worden.
Want wat is dan precies het verschil tussen inkomen en uitgaven en op welke termijn wil je FO zijn?
Er zitten nogal wat verschillen op netto inkomen en noodzakelijke uitgaven en op welke termijn x, y, z FO willen zijn.

[assje]

IvoB2 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 14:08:
Dit dus.
Overwaarde van een huis meenemen heeft alleen zin wanneer je die overwaarde ook daadwerkelijk nodig hebt om iets anders te bereiken (of je FO te voelen) en je die overwaarde dan ook ten gelde kan maken op het ogenblik dat je het volgende/nieuwe doel wil bereiken.

Dit blijft een heel binaire benadering en is precies wat resulteert in van die cirkeldiscussies.

"Overwaarde van een huis meenemen"; meenemen als wat? Meerekenen in je renderende FO pot waar je uit gaat onttrekken niet nee. Meenemen in de beoordeling van je totale financiele positie en mogelijkheden is voor iedereen aan te raden.

[IvoB2]

assje schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 15:29:
Meenemen in de beoordeling van je totale financiele positie en mogelijkheden is voor iedereen aan te raden.

Nou, ik hou ook niemand tegen wat dan ook tegen welke waarde mee te nemen in de beoordeling van de totale financiële positie.
Ik zal je raad in acht nemen.
Heb ik dan eensklaps een betere financiële positie (buiten de spreadsheet) en meer mogelijkheden?
En met welke waarde hou ik dan rekening? De bank schat het tussen de 480K en 800K.

[ Voor 8% gewijzigd door IvoB2 op 26-08-2026 15:57 ]

[rube]

IvoB2 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 15:49:
[...]
Heb ik dan eensklaps een betere financiële positie (buiten de spreadsheet) en meer mogelijkheden?

Nee, want als het nodig is had je dat sowieso al kunnen gebruiken. Maar je hebt wel een completer/beter/eerlijker overzicht van je financiële positie, "voor het geval dat".
Maar eigenlijk was het misschien een retorische vraag....

En met welke waarde hou ik dan rekening? De bank schat het tussen de 480K en 800K.
~

Dat is natuurlijk geen serieuze schatting van een bank, maar je kan vast zelf een enigszins realistische, conservatieve, waarde van bepalen om mee te nemen op je balans. Zelfs al zit je er 200K naast, dat is beter dan er 600K naast zitten door helemaal niets op je balans te zetten.

Meer goed, iedereen moet doen wat hij zelf wilt

[IvoB2]

rube schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 16:04:
Meer goed, iedereen moet doen wat hij zelf wilt

Uiteraard.
Ik run dan ook een huishouden en geen zaak.
Wat er op die virtuele balans staat maakt verder niet uit want niemand buiten het gezin heeft daar inzicht noch controle op.
Ik weet niet hoe het er elders aan toegaat maar voor die zelf gemaakte schatting, conservatief of niet, koop ik als huishouden niets.
Ik heb alleen extra koopkracht wanneer ik effectief verkoop en het geld daadwerkelijk op mijn bankrekening wordt overgeschreven.

Wanneer ik op de waarde van het huis de bank mij geld wil laten lenen zal het toch de bank zijn die deze waarde zal bepalen en niet de waarde die ikzelf schat dat het waard is.

Ter info, bij mijn laatste hypo nam de bank alleen de geschattre waarde van het onroerend goed van de nieuwe aankoop, het inkomen, spaargeld, eventuele openstaande schulden en hoeveel we zelf in cash wilden inbrengen in overweging en niet de waarde van mijn woonhuis.

[ Voor 51% gewijzigd door IvoB2 op 26-08-2026 16:18 ]

[Requiem19]

IvoB2 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 16:09:
[...]

Uiteraard.
Ik run dan ook een huishouden en geen zaak.
Wat er op die virtuele balans staat maakt verder niet uit want niemand buiten het gezin heeft daar inzicht noch controle op.

Een balans is niet alleen voor de externe wereld, maar ook voor de interne wereld.

Het geeft een (snapshot) van je financiële positie. Ik denk niet dat een individu per se een balans moet maken, of dat iedereen die in FO interesse heeft opeens z'n jaarlijke balans moet gaan maken op 1 januari.

Maar inzicht in je financiële positie kan erg interessant zijn om onderbouwde strategische toekomstbeslissingen te nemen.

Ik krijg een beetje het idee dat er nu vooral discussie om de discussie is ;-). Om het simpel te houden:

1) Zuiver de waarde van een woning -/- schuld zegt mij ook niets
2) Een koopwoning in algemene zin ontkoppelt je voor een groot deel van de inflatie (huur)
3) Een afgeloste woning verlaagt je maandelijkse kosten voor wonen (maar is belastingtechnisch wellicht weer onhandig)
4) Een woning met een te hoge waarde (in NL) is belasting technisch niet handig.
5) Overwaarde monetizen is alleen interessant als je een beeld hebt over wat je woon-alternatief is. Ik heb het al 1000x gezegd, maar cashen in NL en dan verhuizen naar een lang waar woningen veel minder kosten bijvoorbeeld.
5a) Je kunt prima je woningwaarde schatten (Funda, Calcasa, taxatie, verkoopwaarde van woningen in de buurt) en ook wel redelijk extrapoleren naar de toekomst.

[IvoB2]

Met 2 en 3 ben ik sowieso akkoord. Maar heeft verder weinig met te maken met de overwaarde meenemen in je "balans". Niet moeten huren creëert idd lagere lopende kosten (al is zelf daar niet iedereen het over eens) en is redelijk inflatie bestendig (huur niet).
Een eigen afbetaalde woning heeft zijn waarde want verlaagt de lopende woonlasten zodat je dat kan opnemen in het cijfer om je FO te voelen. Maar de geschatte overwaarde heeft daar geen invloed op.
Met als toevoeging dat een woning belastingtechnisch in Vlaanderen niet zo ongunstig is als blijkbaar in NL want je wordt er hier sowieso jaarlijks belast op de virtuele huurwaarde en maakt voor de fiscus verder (nog) geen deel uit van je vermogen.

Wat 1 betreft ook eens maar die waarde zal alleen blijken op de dag van (evventuele) verkoop.
Ja je kan hopen dat iemand er ooit het geld voor geeft dat jij al lang hoopt ervoor te krijgen. Maar dat geeft naar de toekomst toe geen enkele garantie.

Punt vier heb je in Vlaanderen niet in de hand (zie eerdere toevoeging punt 3).

Punt vijf is een heel individueel gegeven. Het is zelfs in tegenspraak met de eerder aangehaalde argumenten om na de actieve periode "dicht bij familie en vrienden" te kunnen wonen.

Punt 5a. Ja dat kan best.
En dan hopen dat eventuele kopers het daar later ook mee eens zijn.
Wil je de woning echter (nog) niet verkopen heeft het eigenlijk nog minder zin om de waarde mee op te nemen in je financieel overzicht. Of het zou de tegenwaarde van de uitgespaarde huur moeten zijn.

Bij het bepalen van de waarde van een woning duiken nogal eens emotionele parameters op. En dit zowel bij kopers en verkopers. Al dat werk dat je als verkoper in je mooie tuin en die aanbouw stak maakt voor een koper nauwelijks extra waarde uit. Integendeel hij of zij vindt vanuit de eigen emotie en smaak het juist hinderlijk en misschien een extra kost om af te breken?
Kijk naar de periode tijdens corona. Huizen die een jaar ervoor slecht in de markt lagen stegen plots heel erg in waarde omdat ze "op de buiten lagen".
Dat is nu weer voor een deel gekeerd want die grote tuinen op den buiten vergen blijkbaar toch veel werk nu je weer vrij naar buiten kan. Stijgen de woningen met geen tot een kleine tuin weer meer in waarde want je kan die tijd nu meer besteden aan activiteiten buitenhuis.

Om maar te zeggen, de waarde die ieder aan zijn eigen woning geeft kan doorheen de tijd nogal eens van andere (toevallige) parameters afhangen dan de (emotionele) waarde die men er zelf aan toe wil kennen.

[ Voor 103% gewijzigd door IvoB2 op 26-08-2026 16:45 ]

[JURIST]

Balanstechnisch is overwaarde naturlijk gewoon onderdeel van je eigen vermogen. Maar ik heb een eigen woning verder altijd gezien om 1. in te wonen, 2. als middel om woonlasten te beperken over tijd (inderdaad: bescherming tegen inflatie) en 3. als financieringsmiddel (om voordelig bij te lenen).

ik houd wel bij wat de overwaarde op de woning is op basis van WOZ of conservatieve bureautaxatie, maar reken niet met vrijval.
Het is vooral mooi dat de woonlasten over het algemeen lager zijn dan bij vergelijke huur, dus je hebt minder nodig om FO te zijn.

[IvoB2]

JURIST schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 16:40:
Het is vooral mooi dat de woonlasten over het algemeen lager zijn dan bij vergelijke huur, dus je hebt minder nodig om FO te zijn.

Dat is idd de echte waarde die ik er ook aan geef.
Het verlaagt de maandlasten aanzienlijk (en zeker wanneer je veel aan de eigen woning wil/kan onderhouden) waardoor je minder inkomsten moet generen om op hetzelfde niveau te leven als bij huur.

[CornermanNL]

IvoB2 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 15:08:
Ik begrijp wat je wil zeggen maar je laat dan ook heel veel openingen die nog ingevuld moeten worden en vanuit iedere situatie anders ingevuld zullen worden.
Want wat is dan precies het verschil tussen inkomen en uitgaven en op welke termijn wil je FO zijn?
Er zitten nogal wat verschillen op netto inkomen en noodzakelijke uitgaven en op welke termijn x, y, z FO willen zijn.

Het gaat vooral over snelheid en tijd, vroeger stegen de asset prijzen niet zo snel in zo’n korte tijd. Met woningen hebben we er het meeste last van, maar ook anderzijds. Lonen stijgen minder snel mee en hadden al een achterstand. Dus het verschil tussen uitgaven en inkomsten loopt sneller terug. Heb je geen leencapaciteit voldoende dan is je kans om de grootste vermogensprong te maken, het eigen huis een stuk kleiner. Dat zet een deel van je vaste lasten vast en laat meer ruimte om wat opzij te zetten. Voor deze enorme versnelling kon je nog wat bij elkaar sparen en had je gewoon meer leencapaciteit (of in ieder geval voldoende) in veel gevallen.

Het duurt nu veel te lang, en de druk op de inkomenskant is hoger. De kans dat je met besparen alleen de stap naar FO kan wagen wordt steeds kleiner. Op de “ouderwetse” manier.

[IvoB2]

Dat is dan met lenen voor een woning toch niet anders?

Je inkomen zal hoog genoeg moeten zijn om voldoende te lenen om een eigen woning te verwerven. En de lening afbetalen zet ook druk op je rij te besteden inkomen/geld overhouden om te beleggen.

Maar ik vermoed dat je redenatie vertrekt vanuit het NL standpunt van een (deels) aflossingsvrije hypotheek icm met het in verhouding steeds meer waard worden van de woning?

[CornermanNL]

IvoB2 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 17:32:
Dat is dan met lenen voor een woning toch niet anders?

Je inkomen zal hoog genoeg moeten zijn om voldoende te lenen om een eigen woning te verwerven. En de lening afbetalen zet ook druk op je rij te besteden inkomen/geld overhouden om te beleggen.

Maar ik vermoed dat je redenatie vertrekt vanuit het NL standpunt van een (deels) aflossingsvrije hypotheek icm met het in verhouding steeds meer waard worden van de woning?

Het inkomen van mensen is de laatste jaren niet snel genoeg meegestegen met de prijzen van huizen. Het gaat enkel om snelheid en tijd. Mensen hebben onvoldoende tijd om de snelle stijgingen te kunnen bijbenen met sparen, meer inkomen verzamelen om of voldoende cash te hebben of voldoende leencapaciteit. Zeker als je moet beginnen. Met het kopen van dat huis, om vervolgens vermogen te kunnen gaan opbouwen. De marges tussen inkomsten en uitgaven zijn voor veel mensen gewoon heel dun. Met bezuinigingen kom je er vaak niet meer. Tijd is hierin essentieel

[Fr33z]

JURIST schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 16:40:
Balanstechnisch is overwaarde naturlijk gewoon onderdeel van je eigen vermogen. Maar ik heb een eigen woning verder altijd gezien om 1. in te wonen, 2. als middel om woonlasten te beperken over tijd (inderdaad: bescherming tegen inflatie) en 3. als financieringsmiddel (om voordelig bij te lenen).

ik houd wel bij wat de overwaarde op de woning is op basis van WOZ of conservatieve bureautaxatie, maar reken niet met vrijval.
Het is vooral mooi dat de woonlasten over het algemeen lager zijn dan bij vergelijke huur, dus je hebt minder nodig om FO te zijn.

ik probeer er vooral voor te zorgen dat de woning niet (te snel) wordt afgelost. dan is mijn overwaarde dus ook beperkt;-)

ik ken van dichtbij wat voorbeelden van mensen die op zich redelijk zaten financieel maar tussen hun 60-70e niet bij het grootste deel van het vermogen konden omdat alles in de stenen zit. Natuurlijk hebben ze daar zelf voor gekozen. Maar ze hadden liever 2ton hypotheek nog openstaan en dan de mogelijkheid hebben om beide kinderen te helpen bij aanschaf van een woning. Dat kon even niet want alles zat al in stenen.

ik hou daarom een gemixte strategie aan waarbij het huis nooit naar nul zal gaan qua hypotheek en er een mooie bult investeringen wordt opgebouwd. Tegen de tijd dat mijn kinderen dan zo ver zijn dat er huizen oid gekocht worden kan ik daar wat mee doen. Ipv te wachten tot ik overlijd en dan ineens een mega-erfenis krijgen van een volledig afgeloste woning. erfenis komt eigenlijk altijd 1 generatie te laat heb ik gemerkt. Vaak zijn mensen 80 als ze overlijden en heb je dan erfgenamen die in de 50 zijn die een paar ton krijgen. Dat geld was veel nuttiger geweest op hun 30e (ik weet het: was wel een minder grote som dan)

[psychodude]

JURIST schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 16:40:
Balanstechnisch is overwaarde naturlijk gewoon onderdeel van je eigen vermogen. Maar ik heb een eigen woning verder altijd gezien om 1. in te wonen, 2. als middel om woonlasten te beperken over tijd (inderdaad: bescherming tegen inflatie) en 3. als financieringsmiddel (om voordelig bij te lenen).

ik houd wel bij wat de overwaarde op de woning is op basis van WOZ of conservatieve bureautaxatie, maar reken niet met vrijval.

Eens, ga er hier soortgelijk mee om. Op de balans eigen vermogen excl. overwaarde is hetgeen ik verder ook hanteer binnen mijn FO-target berekeningen. Aanpassing daarvan volgt op het moment dat liquidatie van de eigen woning ter sprake komt, en er zicht is op een grove schatting te verwachten vrij te spelen vermogen door een eventuele verhuizing.

JURIST schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 16:40:
Het is vooral mooi dat de woonlasten over het algemeen lager zijn dan bij vergelijke huur, dus je hebt minder nodig om FO te zijn.

Dit uiteraard vooral pas later in het traject. De woonlasten zijn niet bij aanvang bij vergelijkbare huur hoger. Maar het is vooral de periodieke verhoging bij huur, versus naar rato dalende lasten bij een annuïteiten hypotheek en zelfs absoluut dalende lasten bij een lineaire hypotheek welk het verschil maken.

Vooral natuurlijk ook om rekening mee te houden wanneer een gedachte strategie is om e.g., op 65-jarige leeftijd te verkopen, vrije sector te gaan huren ergens binnen een fraai appartement. Ga je dan vervolgens nog 25 jaar mee, dan lopen dat soort lasten aanzienlijk op.

assje schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 13:10:
[...]


Ieder mag zijn eigen versimpelde benadering gebruiken maar de discussie loopt spaak als die versimpelingen vervolgens zonder nuance als richting gepresenteerd worden.

Ik denk dat iedereen het er mee eens is dat de volgende scenarios een compleet verschillend uitgangspunt geven:

• A: huurwoning
• B: koopwoning 800k hypotheek 0k
• C: koopwoning 800k hypotheek 400k

Linksom of rechtsom is de woning een asset in eigendom die desgewenst mogelijk te gelde gemaakt kan worden of als leverage gebruikt kan worden. Er voor kiezen hem buiten persoonlijke berekeningen te houden is natuurlijk ieders goed recht; dan is het gewoon een verborgen veiligheidsmarge.

De huurwoning is eenvoudig. Dit zijn gewoon periodieke lasten. De toekomst is daarin qua lastenverhoging op basis van jaarlijkse gemiddelden ook redelijk voorspelbaar.

De andere twee situaties zijn qua berekeningen toch lastiger, op het moment dat je hierin geen exit strategie hebt. Ja, je hebt een 400K - 800K overwaarde, maar dan? Je gaat ergens wonen. Nieuwe woningwaarde, hypotheek mogelijkheden t.z.t., bijkomende kosten (k.k., verhuiskosten, kluswerkzaamheden) komen natuurlijk om de hoek kijken. Ook kun je niet verhuizen, denken aan een opeethypotheek. Allerlei valide zaken en scenarios. Maar om er echt mee te kunnen rekenen, moet je hier vooral iets concreets voor ogen hebben.

Ik zou het zelf dan ook eigenlijk pas vooral binnen de persoonlijke berekeningen trekken, op het moment dat je er aan toe bent. Maar dat komt denk ik deels ook door het feit dat ik persoonlijk niet per se FIRE nastreef, maar in eerste instantie enkel FO nastreef. En ik ook niet direct verwacht om voor de huidige verwachte FO-datum, te stoppen met werken. Gelet op het feit dat de jongste dan nog geen 18 jaar oud is.

Mijn werkplezier is daarin dan ook leidend. En zal ik, op het moment dat dat er niet langer is, achteraf ook niet met spijt op terug kijken omdat ik langer gewerkt zou hebben dan noodzakelijk, overwaarde in beschouwing genomen, afhankelijk van de tegen die tijd genomen beslissingen. Is het eerder een mooie plus.

Uiteraard zal dit anders zijn indien FIRE, zo spoedig mogelijk stoppen met werk, de doelstelling is.

Fr33z schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 18:21:
Vaak zijn mensen 80 als ze overlijden en heb je dan erfgenamen die in de 50 zijn die een paar ton krijgen. Dat geld was veel nuttiger geweest op hun 30e (ik weet het: was wel een minder grote som dan)

Plan is alhier daarom ook op het moment dat dit aan de orde komt, afhankelijk van het restbedrag dat er dan nog is, om dit gewoon bij te voegen aan een pot belegd vermogen met als doelstelling de eigen kinderen jaarlijks bij leven maximaal te schenken. Zolang als de voorraad strekt .

[ Voor 7% gewijzigd door psychodude op 26-08-2026 19:07 ]

[assje]

psychodude schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 19:03:
De huurwoning is eenvoudig. Dit zijn gewoon periodieke lasten. De toekomst is daarin qua lastenverhoging op basis van jaarlijkse gemiddelden ook redelijk voorspelbaar.

De andere twee situaties zijn qua berekeningen toch lastiger, op het moment dat je hierin geen exit strategie hebt. Ja, je hebt een 400K - 800K overwaarde, maar dan? Je gaat ergens wonen.

Hoe dan ook kan de koper altijd nog gaan huren en 800k opstrijken, een huurder kam dat niet. Hoe je ook rekent, die woning vertegenwoordigt waarde.

[Tommie12]

Thompson schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 08:05:
[...]

Lijkt me een gezonde manier van er naar kijken / mee rekenen. Wel vraag ik me af waarom je je kapitaal waardevast wil houden? Is dat om in de toekomst een erfenis voor de kinderen mogelijk te maken?

Mijn idee is wel dat wanneer ik sterf ik nog zo min mogelijk bezit. Eventuele schenkingen wil ik (ruim) voor de tijd dat het zo ver is gedaan hebben. Lastige is natuurlijk dat je nooit weet wanneer dat is maar ik verwacht dan ook dat als ik 80 ben dat er in die jaren heel wat minder uitgaven zullen zijn dan wanneer ik bijvoorbeeld 65 ben. Richting de laatste jaren van je leven is dan zelfs een matig pensioen (terwijl die van mij best redelijk is volgens mij) + aow al ruim voldoende.

Als je je kapitaal langzaam opeet, dan moet je een einddatum gaan vooropstellen. Maar je kan prima 5 of 10 jaar langer leven, en dan wil ik goede zorg kunnen betalen. Met de veroudering van de bevolking kan dat wel eens sneller duurder worden dan we denken. Dat is een zekere vorm van reserve die ik wil inbouwen. Met mijn belgisch pensioen kan ik amper 1 persoon in een rusthuis financieren, en we zijn nog met 2. Goede zorg die je zelf wil kiezen kost gewoon geld, dus ik ga helemaal niet uit van een goedkoper leven op 80 dan op 65 mijn vader reisde op 80 nog regelmatig, en ja dan slaap je niet in een hostel

Als het einde in zicht komt, dan zal ik wel wat weg schenken aan kinderen en goede doelen.

[deejeebv]

Fr33z schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 18:21:
[...]

erfenis komt eigenlijk altijd 1 generatie te laat heb ik gemerkt. Vaak zijn mensen 80 als ze overlijden en heb je dan erfgenamen die in de 50 zijn die een paar ton krijgen. Dat geld was veel nuttiger geweest op hun 30e (ik weet het: was wel een minder grote som dan)

Als erflater kun je ook voor kiezen om je erfenis naar je kleinkinderen te laten gaan.

[psychodude]

assje schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 20:22:
[...]


Hoe dan ook kan de koper altijd nog gaan huren en 800k opstrijken, een huurder kam dat niet. Hoe je ook rekent, die woning vertegenwoordigt hoe dan ook waarde.

Zeker, zal niet ontkennen dat financieel gezien 800K overwaarde gunstiger is dan huren. En als gezegd, je kunt vele kanten uit.

Maar er zijn gewoon veel overwegingen om daarin mee te nemen. Waarbij zelf, nog geen 40, verhuizen naar een “definitieve” bestemming niet eerder dan 25 - 30 jaar in de toekomst zie gebeuren.

Het eigen financiële plaatje, woningmarkt, hypotheek mogelijkheden, wenselijke financiële ondersteuning voor de kinderen, nalatenschap, etc. zijn dan allerhande zaken waar ik nu gewoonweg nog bar weinig zicht op heb.

Gaandeweg zal één en ander daarin ook eigenlijk nooit helemaal vast komen te staan, en aansturen op bij voorbaat overwaarde binnen de FO-strategie meenemen, doe ik zelf derhalve dus niet.

Hoe men hiermee omgaat is vooral ook gewoon een persoonlijke keuze.

[IvoB2]

deejeebv schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 20:53:
[...]

Als erflater kun je ook voor kiezen om je erfenis naar je kleinkinderen te laten gaan.

En als begunstigde kan je - toch in Vlaanderen - ook nog altijd voor een vrijwillige erfenissprong kiezen of na de erfenis een doorgeefschenking doen aan je eigen (klein)kinderen met vrijstelling van schenkbelasting (binnen een tijdslimiet).

[ Voor 3% gewijzigd door IvoB2 op 26-08-2026 21:03 ]

[Fr33z]

deejeebv schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 20:53:
[...]

Als erflater kun je ook voor kiezen om je erfenis naar je kleinkinderen te laten gaan.

zeker maar ik vind het jammer dat een generatie ertussen dan wordt overgeslagen. Ik probeer wat grote lijnen te herkennen en dit is er 1 van. Ik ga dus proberen dat anders te doen (famous last words.... )

[IvoB2]

Fr33z schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 21:03:
[...]

zeker maar ik vind het jammer dat een generatie ertussen dan wordt overgeslagen. Ik probeer wat grote lijnen te herkennen en dit is er 1 van. Ik ga dus proberen dat anders te doen (famous last words.... )

Hoezo wordt een generatie dan overgeslagen?
Dan maak je toch gewoon een testament op waarbij je je vermogen verdeeld over verschillende begunstigden (met inachtneming van het voorbehouden deel).

Ben je zelf erfgenaam dan kan je de erfenis volledig weigeren en doorschuiven naar je eigen erven of slechts een deel wegschenken.

En wanneer je van jezelf vindt dat je al teveel geld hebt opzijliggen kan je het nog altijd bij leven (deels) wegschenken.

[ Voor 9% gewijzigd door IvoB2 op 26-08-2026 21:13 ]

[Fr33z]

IvoB2 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 21:12:
[...]

Hoezo wordt een generatie dan overgeslagen?
Dan maak je toch gewoon een testament op waarbij je je vermogen verdeeld over verschillende begunstigden (met inachtneming van het voorbehouden deel).

Ben je zelf erfgenaam dan kan je de erfenis volledig weigeren en doorschuiven naar je eigen erven of slechts een deel wegschenken.

En wanneer je van jezelf vindt dat je al teveel geld hebt opzijliggen kan je het nog altijd bij leven (deels) wegschenken.

je bent stellig maar leest blijkbaar niet echt. Ik schets de situatie waarbij iemand zijn vermogen in stenen heeft zitten en die vrijkomt bij overlijden. Veel zie je dat dat (gelukkig) vaak pas rond 70/80 jarige leeftijd zo is. Tegen die tijd heeft de directe erfgenaam er minder aan want die is vaak al 50+ en heeft dingen hopelijk een beetje geregeld. Dan heb je niks aan een testament opmaken. En ook niet aan bij leven wegschenken want het geld zit vast in de stenen.

deze specifieke situatie is voor mij een reden om dus geen woning volledig af te lossen want ik wil flexibel blijven en juist makkelijker dingen alvast met de warme hand (bij leven dus) doorgeven ipv alles op te sluiten en dan bij overlijden ineens "boem, geld!" voor de erfgenamen. Ja I know, vrij specifiek voorbeeldje. Maar wel veel voorkomend. Veel mensen die nu rond de 65-70 zijn hebben qua financien altijd beleggen spannend gevonden maar een huis is een goede investering. Dus elke keer als er geld over was maar weer afgelost. En daardoor op papier prima rijk maar in praktijk minder.

[Tommie12]

IvoB2 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 11:44:
[...]


Soit, daar gaat het in feite ook niet om.
Wanneer beide partners al goed met elkaar hebben doorgesproken onder geen enkele omstandigheid op welke leeftijd dan ook een dag te willen doorbrengen in een WZC dan moet je daar in je financiële planning ook geen rekening mee houden.

ik denk dat je de mogelijkheden om euthanasie te krijgen overschat.

Als je onvoldoende mobiel bent om zelf naar toilet te gaan of je te kunnen wassen is dat geen terminale situatie en krijg je geen euthanasie. Ook als er sprake is van Alzheimer kan je dat vergeten met de huidige stand van de wet.

Trouwens, ik heb al meerdere mensen zien veranderen van mening als het einde naderbij komt, maar ze nog helder en pijnloos zijn. Dan leven ze ineens graag nog wat langer…

En daarbij komt nog dat die 3000€ niet je medische kosten, kledij en persoonlijke verzorging (kapper bv) dekt.

Nu ja, als je met 2 in een WZC terecht komt verkoop je je huis en raak je er wel. Mensen met weinig reserves waar 1 partner in een WZC terecht komt hebben het wel eens zwaar, want dan kan het huis niet verkocht worden…

Meestal heb je op die leeftijd ook geen zin meer om te verhuizen of je bezig te houden met financieel gedoe.

[R.van.M]

Tommie12 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 20:32:
[...]

Als je je kapitaal langzaam opeet, dan moet je een einddatum gaan vooropstellen. Maar je kan prima 5 of 10 jaar langer leven, en dan wil ik goede zorg kunnen betalen. Met de veroudering van de bevolking kan dat wel eens sneller duurder worden dan we denken. Dat is een zekere vorm van reserve die ik wil inbouwen. Met mijn belgisch pensioen kan ik amper 1 persoon in een rusthuis financieren, en we zijn nog met 2. Goede zorg die je zelf wil kiezen kost gewoon geld, dus ik ga helemaal niet uit van een goedkoper leven op 80 dan op 65 mijn vader reisde op 80 nog regelmatig, en ja dan slaap je niet in een hostel

Als het einde in zicht komt, dan zal ik wel wat weg schenken aan kinderen en goede doelen.

Dus je gaat 5 jaar langer doorwerken voor t geval dat er over 40 jaar niet genoeg zorgcapaciteit is voor iedereen die geen FO vermogen heeft?

[Tommie12]

R.van.M schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 22:50:
[...]

Dus je gaat 5 jaar langer doorwerken voor t geval dat er over 40 jaar niet genoeg zorgcapaciteit is voor iedereen die geen FO vermogen heeft?

Nee, ik beleg zodat ik de inflatie kan bij houden, en ik voorzie wel wat reserve.

Met de laatste wetsaanpassingen kan ik op 63,5 met pensioen. Stop ik ook maar een paar weken vroeger, dan krijg ik pas pensioen op 67 en moet ik de tussentijd 100% financieel zelf overbruggen. Dat zou waarschijnlijk wel lukken, maar ik vind het te krap

Ik ben nu 58,5, en die 5 jaar zie ik wel zitten. Mogelijk wel wat minder uren werken vanaf 60, maar dat zien we dan wel.

[rube]

Tommie12 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 23:00:
[...]

Nee, ik beleg zodat ik de inflatie kan bij houden, en ik voorzie wel wat reserve.

Met de laatste wetsaanpassingen kan ik op 63,5 met pensioen. Stop ik ook maar een paar weken vroeger, dan krijg ik pas pensioen op 67 en moet ik de tussentijd 100% financieel zelf overbruggen. Dat zou waarschijnlijk wel lukken, maar ik vind het te krap

Ik weet je financiële positie niet, dus ik kan daar niet over oordelen. Maar ik heb wel de indruk dat je het al snel te krap, te weinig vindt, dat je rekening moet houden met inflatie, zorgkosten, hoge leeftijd halen etc.

Er zijn ook een hoop mensen die de 60 of 65 niet halen, of niet in goede gezondheid. Dat is ook een risico. Wellicht een groter risico dan mogelijk "te krap"

[Rubbergrover1]

Pr088 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 13:37:
[...]

Klopt. Er wezen vooral een aantal Tweakers op het feit dat als je die -bijvoorbeeld- 400k overwaarde opneemt in je FO berekeningen je wanneer je daadwerkelijk het geld nodig hebt de woning ook te gelde moet maken. En een woonhuis is voor velen ook best een emotioneel bezit, los van je sociale netwerk in de buurt.

Het gaat ook helemaal niet sec om die overwaarde. Het gaat eerder om dat als je in uitgangspunt B of C zit (met een woning van 8 ton) en je weet al dat je na je RE wil verhuizen naar een woning van 4 ton, je er best rekening mee kunt houden dat die verhuizing je een paar ton vermogen oplevert.

Andersom geldt uiteraard ook, als je wens juist is om na je RE naar een woning van 1,2 miljoen te verhuizen, dan is het verstandig om daar alvast rekening mee te houden bij het voor RE benodigde kapitaal

Los daarvan geeft de situatie huurwoning versus afgeloste koopwoning in de regel vooral een verschil in de benodigde maandlasten. Zonder verhuiswens (of met een budgetneutrale verhuiswens) is de waarde van de koopwoning voor het vermogen niet zo heel relevant. Maar is huur versus afgeloste koop uiteraard wel relevant voor hoeveel geld je per maand nodig hebt.

[IvoB2]

Fr33z schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 21:52:
[...]

je bent stellig maar leest blijkbaar niet echt. Ik schets de situatie waarbij iemand zijn vermogen in stenen heeft zitten en die vrijkomt bij overlijden. Veel zie je dat dat (gelukkig) vaak pas rond 70/80 jarige leeftijd zo is. Tegen die tijd heeft de directe erfgenaam er minder aan want die is vaak al 50+ en heeft dingen hopelijk een beetje geregeld. Dan heb je niks aan een testament opmaken. En ook niet aan bij leven wegschenken want het geld zit vast in de stenen.

deze specifieke situatie is voor mij een reden om dus geen woning volledig af te lossen want ik wil flexibel blijven en juist makkelijker dingen alvast met de warme hand (bij leven dus) doorgeven ipv alles op te sluiten en dan bij overlijden ineens "boem, geld!" voor de erfgenamen. Ja I know, vrij specifiek voorbeeldje. Maar wel veel voorkomend. Veel mensen die nu rond de 65-70 zijn hebben qua financien altijd beleggen spannend gevonden maar een huis is een goede investering. Dus elke keer als er geld over was maar weer afgelost. En daardoor op papier prima rijk maar in praktijk minder.

Wanneer je bij overlijden alleen een (niet afgeloste) woning bezit en geen kapitaal om door te schuiven naar anderen dan ben je toch niet - onderwerp van dit topic - financieel onafhankelijk?

En dan nog, ik weet niet hoe dit precies in NL geregeld is maar een deel van mijn onroerend goed komt al belastingvrij ten gunste van de kinderen. Gewoon de naakte eigendom op naam van de kinderen zetten en het vruchtgebruik op je eigen naam. Bij je overlijden worden ze dan gewoon volle eigenaar van het onroerend goed.
En het kapitaal verdeel je gewoon (bij leven) naar eigen inzicht met een max. van 3% schenkingsrechten (voor de rechtstreekse erfgenamen).
En bij testament kan je (hier) 50% vrij wegschenken aan wie dan ook.

De verschillen in stelligheid zullen dan wel zitten in het verschil tussen de fiscaliteit in NL en VL.
En jouw specifieke oplossing kan dan wel veel voorkomend zijn maar - mijn mening - niet zo van toepassing op wie al FO is. Dan zit al je vermogen beter niet alleen in (niet geheel afbetaalde) stenen.

[Tommie12]

rube schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 23:57:
[...]

Ik weet je financiële positie niet, dus ik kan daar niet over oordelen. Maar ik heb wel de indruk dat je het al snel te krap, te weinig vindt, dat je rekening moet houden met inflatie, zorgkosten, hoge leeftijd halen etc.

Er zijn ook een hoop mensen die de 60 of 65 niet halen, of niet in goede gezondheid. Dat is ook een risico. Wellicht een groter risico dan mogelijk "te krap"

Het is altijd afwegen van risico's. Ik vind het minder erg om op 65 te vertrekken en een berg achter te laten dan droog te vallen op 85. Maar dat wil niet zeggen dat ik niks leuks doe tot ik stop met werken. Het is toch niet dat het echte leven dan begingt?

[Tommie12]

IvoB2 schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 07:45:
[...]


En bij testament kan je (hier) 50% vrij wegschenken aan wie dan ook.

Je kan kiezen naar wie het gaat, maar dat is niet zonder successierechten, en die lopen op.

[IvoB2]

Tommie12 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 22:26:
[...]

ik denk dat je de mogelijkheden om euthanasie te krijgen overschat.

Als je onvoldoende mobiel bent om zelf naar toilet te gaan of je te kunnen wassen is dat geen terminale situatie en krijg je geen euthanasie. Ook als er sprake is van Alzheimer kan je dat vergeten met de huidige stand van de wet.

Trouwens, ik heb al meerdere mensen zien veranderen van mening als het einde naderbij komt, maar ze nog helder en pijnloos zijn. Dan leven ze ineens graag nog wat langer…

En daarbij komt nog dat die 3000€ niet je medische kosten, kledij en persoonlijke verzorging (kapper bv) dekt.

Nu ja, als je met 2 in een WZC terecht komt verkoop je je huis en raak je er wel. Mensen met weinig reserves waar 1 partner in een WZC terecht komt hebben het wel eens zwaar, want dan kan het huis niet verkocht worden…

Meestal heb je op die leeftijd ook geen zin meer om te verhuizen of je bezig te houden met financieel gedoe.

Ieder zijn eigen uitgangspunten waarnaar dan naar eigen inzicht uiteenlopend gehandeld wordt.

Ik overschat in deze dan ook weinig tot niets.
Buiten de wettelijke vormen van euthanasie zijn er nog genoeg andere middelen beschikbaar om uit het leven te stappen wanneer je nog bij je volle verstand bent maar fysiek afhankelijk van alles en nog wat. Kan je het zelf niet aan dan is het gewoon een kwestie van de juiste dokter met een gelijkgezinde instelling te vinden.
En ja ik spreek uit eigen nabije ervaring.
September ll. heeft mijn vader op 92-jarige leeftijd bv. zelfstandig beslist dat het op dag x op uur y genoeg geweest was. Palliatieve sedatie en weg was ie.

De nalatenschap heb ik daarna ook zelf geregeld dus wat daar fiscaal kan en niet kan weet ik inmiddels ook het fijne van. Een vrijwillige erfenissprong werd hier (wat betreft mijn deel) eveneens toegepast.
Ja, erfenisrechten kunnen naargelang het geërfd vermogen stijgen maar - mijn mening - is dat je niet al te hard moet klagen wanneer je geld krijg toegeschoven waar je zelf niets oor hebt moeten doen.
En dan nog voor legaten van o.a. erkende goede doelen zijn de successierechten 0%.
Streef je een fiscaal optimum na dan kan je beter al schenken bij leven. In rechte lijn bedraagt de schenkingsbelasting, ongeacht het bedrag, een vlak tarief van 3%. Buiten de rechte lijn 7%.
En wil je ook daar buiten dan is het de kunst om vroeg genoeg te schenken en nog even te blijven leven.
Voor onroerend goed zijn er ook mogelijkheden om dat zonder successie door te schuiven naar de volgende generatie zoals bij aankoop de volstrekt legale constructie van naakte eigendom en vruchtgebruik. Dan voorkom je de erfenisrechten volledig.
Doe je een schenking van een onroerend goed buiten de aankoop kan je overwegen om een "salami" schenking toe doen om de schenkingsrechten te verminderen of een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik.
Kortom, een kwestie van tijdig voldoende creatief en vooruitziend te handelen.

Ook de kosten van een WZC in het heden zijn me bekend.
Mijn negentigjarige moeder zit nl. in een WZC. De maandkosten bedragen 2300 €. Met alle bijkomende kosten die jij opnoemt kom je dan aan max. 3000 € per maand. Wat meer dan genoeg is maar ook niet meer dan wat jij tracht aan te geven.
Bovendien doe ik ook nog op regelmatige basis vrijwilligerswerk voor o.a. enkele WZC in de onmiddellijke omgeving. Ik ben dus eveneens redelijk goed op de hoogte van de kostenstructuur buiten de eigen familie om.

Dat mensen nogal eens van mening veranderen betwist ik niet.
Maar daar moet ik (of een ander) voor de eigen situatie uiteraard geen rekening mee houden. Dan volg je beter je eigen mening ipv die van een ander.

[ Voor 23% gewijzigd door IvoB2 op 27-08-2026 08:22 ]

[Rubbergrover1]

IvoB2 schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 07:58:
[...]
Buiten de wettelijke vormen van euthanasie zijn er nog genoeg andere middelen beschikbaar om uit het leven te stappen wanneer je nog bij je volle verstand bent maar fysiek afhankelijk van alles en nog wat. Kan je het zelf niet aan dan is het gewoon een kwestie van de juiste dokter met een gelijkgezinde instelling te vinden.

Maar vaak zal de situatie juist zijn dat iemand niet zozeer fysiek zo ver achteruit is gegaan dat het ondraaglijk wordt, maar zal het juist gaan om mentale achteruitgang. En dan heb je de catch-22 dat op het moment dat je de keus nog kunt maken, daar niet aan toe bent terwijl op het moment dat je er wel aan toe bent, je die keus mentaal niet meer kunt maken.

[Rubbergrover1]

IvoB2 schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 07:45:
[...]

Wanneer je bij overlijden alleen een (niet afgeloste) woning bezit en geen kapitaal om door te schuiven naar anderen dan ben je toch niet - onderwerp van dit topic - financieel onafhankelijk?

Dat hangt helemaal van de situatie af. Als ik een pensioen + AOW heb dat de helft hoger ligt dan mijn uitgaven, dan denk ik dat ik na mijn pensioen weinig extra vermogen nodig zou hebben om de dingen te doen die ik zou willen doen. Zeker als ik al wat ouder zou zijn. Dan zou ik voor het bereiken van FO dus vooral een flinke zak geld willen hebben voor de periode vóór het pensioen, maar zou ik het na mijn pensioen prima zonder veel vermogen kunnen doen.

[IvoB2]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 08:44:
[...]

Maar vaak zal de situatie juist zijn dat iemand niet zozeer fysiek zo ver achteruit is gegaan dat het ondraaglijk wordt, maar zal het juist gaan om mentale achteruitgang

Inderdaad, daar laat de wetgever - onder druk van bepaalde politieke partijen die hun eigen (religieuze) overtuigingen willen opdringen aan iedereen - naar mijn mening een serieuze steek vallen waardoor je soms te vroeg die keuze moet maken.
Van mij mag iemand ervoor kiezen om zijn of haar leven tot het uiterste te (laten) rekken.
Maar een ander - zeker niet een politicus - moet dat voor mij niet gaan beslissen.
Zoals al meermaals aangehaald gaat onafhankelijkheid voor mij net iets verder dan louter en alleen de financiële component.

En ook dat moet iedereen dan - hopelijk tijdig - voor zichzelf uitmaken.
Persoonlijk ga ik dan liever iets te vroeg dan net te laat.
En voor mij is fysiek niet meer actief kunnen zijn al voldoende om het ondraaglijk te maken.
Dat maakt de individuele beslissing idd gemakkelijker dan in de situatie waarbij iemand vindt dat het draaglijk blijft zolang je nog een beetje heen en weer kan schuifelen.

Dat hangt helemaal van de situatie af. Als ik een pensioen + AOW heb dat de helft hoger ligt dan mijn uitgaven, dan denk ik dat ik na mijn pensioen weinig extra vermogen nodig zou hebben om de dingen te doen die ik zou willen doen. Zeker als ik al wat ouder zou zijn. Dan zou ik voor het bereiken van FO dus vooral een flinke zak geld willen hebben voor de periode vóór het pensioen, maar zou ik het na mijn pensioen prima zonder veel vermogen kunnen doen.

Volledig mee eens dat het helemaal van de eigen situatie en eigen keuzes afhangt.
Dat moet ieder maar zijn eigen situatie beslissen.
Het punt - wat betreft mijn situatie - is dat ik voor en na pensioen ongeveer met hetzelfde budget rondkom en voor en na pensioen dan ook gewoon de dingen kan doen die ik leuk vind.
Wanneer na pensioen het inkomen hoger ligt dan de uitgaven blijft je kapitaal ook gewoon in omvang toenemen. Het gaat er dan - mijn mening - niet om wat je nog nodig hebt om de dingen te doen die je wil doen (want inkomsten genoeg) maar wat je met de overschot wenst te doen.

Voor de rest begrijp ik je uitgangspunt niet goed of je haalt FO en FIRE door elkaar?

[ Voor 84% gewijzigd door IvoB2 op 27-08-2026 09:02 ]

[HandyLumberjack]

IvoB2 schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 07:45:
[...]

Wanneer je bij overlijden alleen een (niet afgeloste) woning bezit en geen kapitaal om door te schuiven naar anderen dan ben je toch niet - onderwerp van dit topic - financieel onafhankelijk?

Als je dood bent gaan je maandlasten naar €0,-, dus dan is iedereen financieel onafhankelijk .

Als je die laatste jaren bijvoorbeeld van je pensioen hebt geleefd kun je wel degelijk FO zijn (geweest).

[IvoB2]

HandyLumberjack schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 08:56:
[...]


Als je dood bent gaan je maandlasten naar €0,-, dus dan is iedereen financieel onafhankelijk .

Als je die laatste jaren bijvoorbeeld van je pensioen hebt geleefd kun je wel degelijk FO zijn (geweest).

Tja, volgens die insteek is iedereen die werkt of op pensioen is en daarmee zijn ding kan doen dan FO.
FO is voor mij wel meer dan je financieel "onafhankelijk" voelen door afhankelijk te zijn van slechts één soort inkomen.
Wie - mijn mening - zich verlaat op één soort inkomen is net heel afhankelijk van het al dan niet wegvallen van dat type inkomen.
Ik voel me net FO omdat als één component wegvalt of lager wordt je nog altijd de andere componenten hebt om op terug te vallen zonder daarbij de gewenste levensstijl te moeten aanpassen.
Wanneer bv. de overheid beslist dat pensioenen niet meer (of minder) geïndexeerd worden en je leeft nog tientallen jaren dan zal je alleen op basis van dat pensioen al vlug niet meer je eigen ding kunnen doen op dezelfde basis als voorheen.

[ Voor 24% gewijzigd door IvoB2 op 27-08-2026 09:10 ]

[edozat1]

IvoB2 schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 09:06:
[...]

Tja, volgens die insteek is iedereen die werkt of op pensioen is en daarmee zijn ding kan doen dan FO.
FO is voor mij wel meer dan je financieel "onafhankelijk" voelen door afhankelijk te zijn van slechts één soort inkomen.
Wie - mijn mening - zich verlaat op één soort inkomen is net heel afhankelijk van het al dan niet wegvallen van dat type inkomen.

De discussie gaat weer volledig de andere kant op dan waar het mee begon. @Fr33z zegt dat hij/zij liever niet al het geld in stenen wil hebben en in plaats daarvan liever liquide vermogen heeft om bij leven te kunnen schenken wanneer en aan wie hij/zij dat wil. We zijn 5-6-7 berichten verder en het gaat compleet ergens anders over. Krijg zo langzaam aan de indruk dat je echt alleen maar de discussie aangaat voor de discussie. Van een normaal inhoudelijk gesprek is allang geen sprake meer.

[de Peer]

Tommie12 schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 23:00:
[...]

Nee, ik beleg zodat ik de inflatie kan bij houden, en ik voorzie wel wat reserve.

Met de laatste wetsaanpassingen kan ik op 63,5 met pensioen. Stop ik ook maar een paar weken vroeger, dan krijg ik pas pensioen op 67 en moet ik de tussentijd 100% financieel zelf overbruggen. Dat zou waarschijnlijk wel lukken, maar ik vind het te krap

Ik ben nu 58,5, en die 5 jaar zie ik wel zitten. Mogelijk wel wat minder uren werken vanaf 60, maar dat zien we dan wel.

Ergens is het wel een beetje teleurstellend toch. Alleen al in deel 5 van dit topic heb je volgens mij al 60.000 berichten geplaatst, (edit: en je bent de karma-koning Financiële Onafhankelijkheid). Je bent een van de grootste bijdragers aan dit topic. En dan 'slechts' een paar jaar voor de pensioendatum stoppen met werken? (zeg je nu, maar ik zie het wel gebeuren dat je het toch veiliger vindt om tot 70 door te gaan, want X, Y, Z.)

Volgens mij kan bijna iedereen dat wel, ook als je niet met FO bezig bent, maar dan door wat in te leveren op luxe (een lager maandelijks pensioen) of door bepaalde keuzes te maken (kleiner wonen, emigreren, barista-baantje nemen)

Ik weet natuurlijk dat FO niet hetzelfde is als FIRE en iedereen moet lekker doen waar hij zich goed bij voelt, maar zoals al gezegd werd, je kunt ook te voorzichtig zijn en 15 jaar lang last hebben van one-more-year syndroom. Dat zou toch zonde zijn.

Lees ik nu trouwens goed dat zelfs het woord euthanasie al gevallen is in de context van FO en dat al dan niet opnemen in je financiele planning?
Ik vind de discussies vaak (de laatste tijd wat minder) best interessant, maar het slaat wel een beetje door hier hoor!

Ergens vind ik het wel jammer dat de (wat stillere) mensen die 'echt' Fire nastreven (en bereiken) minder bijdragen en/of ondersneeuwen in de enorme berichtenmassa over excelletjes, definities, euthanasie, eigen groentetuin en BE/NL verschillen.
Het begint meer een opa-vertelt topic te worden, met een paar zeer dominante opa's die de boventoon voeren.

[ Voor 17% gewijzigd door de Peer op 27-08-2026 11:57 ]

[jeroenkb]

edozat1 schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 09:12:
[...]

De discussie gaat weer volledig de andere kant op dan waar het mee begon. @Fr33z zegt dat hij/zij liever niet al het geld in stenen wil hebben en in plaats daarvan liever liquide vermogen heeft om bij leven te kunnen schenken wanneer en aan wie hij/zij dat wil. We zijn 5-6-7 berichten verder en het gaat compleet ergens anders over. Krijg zo langzaam aan de indruk dat je echt alleen maar de discussie aangaat voor de discussie. Van een normaal inhoudelijk gesprek is allang geen sprake meer.

terugkerend patroon

[Tommie12]

de Peer schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 09:29:
[...]

Ergens is het wel een beetje teleurstellend toch. Alleen al in deel 5 van dit topic heb je volgens mij al 60.000 berichten geplaatst. Je bent een van de grootste bijdragers aan dit topic. En dan 'slechts' een paar jaar voor de pensioendatum stoppen met werken? (zeg je nu, maar ik zie het wel gebeuren dat je het toch veiliger vindt om tot 70 door te gaan, want X, Y, Z.)

Volgens mij kan bijna iedereen dat wel, ook als je niet met FO bezig bent, maar dan door wat in te leveren op luxe (een lager maandelijks pensioen) of door bepaalde keuzes te maken (kleiner wonen, emigreren, barista-baantje nemen)

Ik weet natuurlijk dat FO niet hetzelfde is als FIRE en iedereen moet lekker doen waar hij zich goed bij voelt, maar zoals al gezegd werd, je kunt ook te voorzichtig zijn en 15 jaar lang last hebben van one-more-year syndroom. Dat zou toch zonde zijn.

Lees ik nu trouwens goed dat zelfs het woord euthanasie al gevallen is in de context van FO en dat al dan niet opnemen in je financiele planning?
Ik vind de discussies vaak (de laatste tijd wat minder) best interessant, maar het slaat wel een beetje door hier hoor!

Ergens vind ik het wel jammer dat de (wat stillere) mensen die 'echt' Fire nastreven (en bereiken) minder bijdragen en/of ondersneeuwen in de enorme berichtenmassa over excelletjes, definities, euthanasie, eigen groentetuin en BE/NL verschillen.
Het begint meer een opa-vertelt topic te worden, met een paar zeer dominante opa's die de boventoon voeren.

Dat ik aan de voorzichtige kant ben kan kloppen, maar dat is ook omdat mijn staatspensioen gewoon tegen valt.

Maar nee, ik heb euthanasie niet in mijn planning staan, en ik heb geen groententuin, je verwart me met iemand anders.

[Wozmro]

Tja, sinds de opkomst van FI(RE), pakweg een 15 jaar geleden is de wereld ook wel wat veranderd.

Trumpisme, corona, AI,...

Ik denk dat niemand nu goed weet in welke richting het zal evolueren wat betreft gaan werken als luidop de vraag gesteld wordt: zullen we nog moeten werken? Want AI... maakt niet uit of het klopt of niet, de onzekerheid wordt zeker gecreëerd en is voelbaar.

En persoonlijk financieel beheer wordt steeds meer een job op zich met steeds meer mogelijkheden en variatie. (en bijhorende belastingen). Ten koste van de arbeidscarrièreladder waar vroeger meer energie werd in gestopt omdat het de moeite waard leek financieel en qua status.

[SvV_Ying]

de Peer schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 09:29:
[...]

Ergens is het wel een beetje teleurstellend toch. Alleen al in deel 5 van dit topic heb je volgens mij al 60.000 berichten geplaatst. Je bent een van de grootste bijdragers aan dit topic. En dan 'slechts' een paar jaar voor de pensioendatum stoppen met werken? (zeg je nu, maar ik zie het wel gebeuren dat je het toch veiliger vindt om tot 70 door te gaan, want X, Y, Z.)

Volgens mij kan bijna iedereen dat wel, ook als je niet met FO bezig bent, maar dan door wat in te leveren op luxe (een lager maandelijks pensioen) of door bepaalde keuzes te maken (kleiner wonen, emigreren, barista-baantje nemen)

Ik weet natuurlijk dat FO niet hetzelfde is als FIRE en iedereen moet lekker doen waar hij zich goed bij voelt, maar zoals al gezegd werd, je kunt ook te voorzichtig zijn en 15 jaar lang last hebben van one-more-year syndroom. Dat zou toch zonde zijn.

Lees ik nu trouwens goed dat zelfs het woord euthanasie al gevallen is in de context van FO en dat al dan niet opnemen in je financiele planning?
Ik vind de discussies vaak (de laatste tijd wat minder) best interessant, maar het slaat wel een beetje door hier hoor!

Ergens vind ik het wel jammer dat de (wat stillere) mensen die 'echt' Fire nastreven (en bereiken) minder bijdragen en/of ondersneeuwen in de enorme berichtenmassa over excelletjes, definities, euthanasie, eigen groentetuin en BE/NL verschillen.
Het begint meer een opa-vertelt topic te worden, met een paar zeer dominante opa's die de boventoon voeren.

Ik lees dit forum al jaren en reageer af en toe, maar het wordt voor mij wel steeds minder leuk om te lezen. Het niveau van de gesprekken is vaak hoger dan op de dutchfire Reddit, maar het is ook wel regelmatig gort droog, weinig nieuwe mensen, weinig progressie updates, continu over bepaalde details doorpraten en dan in cirkels blijven praten met elkaar.

Ik heb ook niet meteen de oplossing en weet nu ook niet direct een draai aan de lopende gesprekken te geven. Maar ik mij niet voorstellen dat dit forum de laatste maanden uitnodigend is voor nieuwe mensen en verhalen.

[de Peer]

Tommie12 schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 10:21:
[...]

Dat ik aan de voorzichtige kant ben kan kloppen, maar dat is ook omdat mijn staatspensioen gewoon tegen valt.

Maar nee, ik heb euthanasie niet in mijn planning staan, en ik heb geen groententuin, je verwart me met iemand anders.

tweede deel van mijn post was van algemene aard, niet over jou specifiek.

[Tommie12]

de Peer schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 10:40:
[...]

tweede deel van mijn post was van algemene aard, niet over jou specifiek.

Bizar, richt het dan naar de juiste persoon, er is er maar één die dat vermeldde.

[assje]

de Peer schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 09:29:
Volgens mij kan bijna iedereen dat wel, ook als je niet met FO bezig bent, maar dan door wat in te leveren op luxe (een lager maandelijks pensioen) of door bepaalde keuzes te maken (kleiner wonen, emigreren, barista-baantje nemen)

Ik voel dat ik deze schoen ook wel een beetje pas. 10 jaar geleden was ik binnen de definities van dit topic al niet hardcore met FO bezig maar ten opzichte van mijn omgeving wel enigzins. Het enige wat er nu overgebleven is is een hoog inkomen hebben waardoor er veel pensioen opgebouwd wordt en in absolute zin nog wel wat overblijft (maar relatief heel beperkt). Eigenlijk dus niets meer bij te dragen aan dit topic want niets waar gemiddelde persoon iets mee kan.

Ik blijf toch wel lekker mee lezen

Onlangs kwam ik trouwens dit kanaal tegen:

Zal voor de meeste mensen hier geen nieuwe informatie geven maar vond het wel inhoudelijk sterk en mooi gevisualiseerd.

[Rzaan]

Gewoon een vraagje uit interesse.
Ik ben reeds wat ouder, maar nog niet met pensioen. De laatste 15 jaar wat freelancen. Een paar goede jaren, maar ook jaren met 0 inkomen (was meestal een keuze)
Ook dit jaar zal mijn inkomen niet boven de 40K bruto uitkomen. Ik heb dus geen geregeld inkomen en het is maar afwachten wat er volgend jaar op mijn pad komt: Ik wil maar zeggen: Geen terugkerende inkomsten elk jaar.

Als ik naar mijn bezit minus schulden kijk, ben ik zeker FO.
Alleen zit 65% van mijn bezit in mijn hypotheekvrije huis. De rest zijn beleggingen en spaarrekeningen. Toch kijk ik elk jaar als ik de paperassen aanlever aan de accountant voor mijn belastingaangifte weer naar mijn beleggingen e.d. en denk dan altijd weer: "Niet te gek gaan doen".
Terwijl ik genoeg heb (in bezit dan)

Wat is dat voor rare emotionele kronkel en hoe gaan anderen die zich in een zelfde soort situatie bevinden hier mee om?

[Fr33z]

jeroenkb schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 09:30:
[...]


terugkerend patroon

oh zeker. ik pas ook een.persoonlijk filter toe op bijdragen van sommige posters. Want er komen interessante dingen voorbij maar minimaal de helft gaat over Vlaanderen en is daarmee irrelevant voor mij en veel Nederlanders. Dus de denkbeeldige Belgie-flair die ik bij het lezen en reageren toepast filtert dat weer een beetje.


mijn originele punt en daauitvolgende acties om er mee om te gaan zijn denk.ik duidelijk genoeg.

[Tommie12]

Rzaan schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 11:14:
Gewoon een vraagje uit interesse.
Ik ben reeds wat ouder, maar nog niet met pensioen. De laatste 15 jaar wat freelancen. Een paar goede jaren, maar ook jaren met 0 inkomen (was meestal een keuze)
Ook dit jaar zal mijn inkomen niet boven de 40K bruto uitkomen. Ik heb dus geen geregeld inkomen en het is maar afwachten wat er volgend jaar op mijn pad komt: Ik wil maar zeggen: Geen terugkerende inkomsten elk jaar.

Als ik naar mijn bezit minus schulden kijk, ben ik zeker FO.
Alleen zit 65% van mijn bezit in mijn hypotheekvrije huis. De rest zijn beleggingen en spaarrekeningen. Toch kijk ik elk jaar als ik de paperassen aanlever aan de accountant voor mijn belastingaangifte weer naar mijn beleggingen e.d. en denk dan altijd weer: "Niet te gek gaan doen".
Terwijl ik genoeg heb (in bezit dan)

Wat is dat voor rare emotionele kronkel en hoe gaan anderen die zich in een zelfde soort situatie bevinden hier mee om?

Je hypotheekvrije huis laat je natuurlijk ook toe om lage maandlasten te hebben. Als je nog huur of rente of kapitaal moet betalen, dan heb je elke maand wel meer nodig...

Ik hou geen rekening met mijn afbetaald huis. Ergens moet ik toch wonen.

[JURIST]

de Peer schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 09:29:
[...]

Ergens is het wel een beetje teleurstellend toch. Alleen al in deel 5 van dit topic heb je volgens mij al 60.000 berichten geplaatst. Je bent een van de grootste bijdragers aan dit topic. En dan 'slechts' een paar jaar voor de pensioendatum stoppen met werken? (zeg je nu, maar ik zie het wel gebeuren dat je het toch veiliger vindt om tot 70 door te gaan, want X, Y, Z.)

Volgens mij kan bijna iedereen dat wel, ook als je niet met FO bezig bent, maar dan door wat in te leveren op luxe (een lager maandelijks pensioen) of door bepaalde keuzes te maken (kleiner wonen, emigreren, barista-baantje nemen)

Ik weet natuurlijk dat FO niet hetzelfde is als FIRE en iedereen moet lekker doen waar hij zich goed bij voelt, maar zoals al gezegd werd, je kunt ook te voorzichtig zijn en 15 jaar lang last hebben van one-more-year syndroom. Dat zou toch zonde zijn.

Lees ik nu trouwens goed dat zelfs het woord euthanasie al gevallen is in de context van FO en dat al dan niet opnemen in je financiele planning?
Ik vind de discussies vaak (de laatste tijd wat minder) best interessant, maar het slaat wel een beetje door hier hoor!

Ergens vind ik het wel jammer dat de (wat stillere) mensen die 'echt' Fire nastreven (en bereiken) minder bijdragen en/of ondersneeuwen in de enorme berichtenmassa over excelletjes, definities, euthanasie, eigen groentetuin en BE/NL verschillen.
Het begint meer een opa-vertelt topic te worden, met een paar zeer dominante opa's die de boventoon voeren.

FO is niet hetzelfde als FIRE, maar gewoon op dezelfde manier doorwerken tot je pensioenleeftijd is gewoon niet zo spannend en weinig inspirerend. Dat doen de meesten (verplicht) al. Hoe je FO wordt, blijft interessant, maar als dat het is dat is het m.i. vooral geschikt voor een vermogensopbouw topic. Zelf ben ik ook nog aan het werk, maar plan is altijd wel om veel eerder iets anders te gaan doen.

Er komen zeker voorbeelden voorbij, persoonlijk vind ik het interessant om te zien hoe mensen een andere fase voor zich zien en dat hebben bereikt met FO (hoe dat dan ook ingevuld wordt), maar het mag wel wat meer.

[Rzaan]

Tommie12 schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 11:24:
[...]

Je hypotheekvrije huis laat je natuurlijk ook toe om lage maandlasten te hebben. Als je nog huur of rente of kapitaal moet betalen, dan heb je elke maand wel meer nodig...

Ik hou geen rekening met mijn afbetaald huis. Ergens moet ik toch wonen.

Onze maandlasten zijn superlaag. Zijn ook van het gas af, 31 zonnepanelen.

Maar het gaat me vooral om de gedachte: Genoeg hebben (op papier) en nog denken dat je voorzichtig moet doen, omdat je vooral kijkt naar je spaar- en andere rekeningen.

[Tommie12]

Rzaan schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 11:27:
[...]

Onze maandlasten zijn superlaag. Zijn ook van het gas af, 31 zonnepanelen.

Maar het gaat me vooral om de gedachte: Genoeg hebben (op papier) en nog denken dat je voorzichtig moet doen, omdat je vooral kijkt naar je spaar- en andere rekeningen.

Ik lijd aan hetzelfde symptoom, maar spendeer graag veel aan vakanties...

[Hielko]

Rzaan schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 11:27:
[...]

Onze maandlasten zijn superlaag. Zijn ook van het gas af, 31 zonnepanelen.

Maar het gaat me vooral om de gedachte: Genoeg hebben (op papier) en nog denken dat je voorzichtig moet doen, omdat je vooral kijkt naar je spaar- en andere rekeningen.

Als ik je post zo lees heb ik meer het omgekeerde idee. Je rekent jezelf rijk met de overwaarde in je huis, maar aangezien je toch ergens moet wonen heb je daar niks aan. En dan zijn de spaarrekeningen en beleggingen toch niet zo significant als de meeste waarde in het huis zit…

[tajigox]

R.van.M schreef op woensdag 26 augustus 2026 @ 22:50:
[...]

Dus je gaat 5 jaar langer doorwerken voor t geval dat er over 40 jaar niet genoeg zorgcapaciteit is voor iedereen die geen FO vermogen heeft?

Nederland kennende wordt die zorg netjes betaald als je geen vermogen hebt en mag je zelf flink bijbetalen als je wél vermogen hebt. In dat opzicht kun je bijna denken dat je vermogen tegen die tijd net zo goed grotendeels op kan zijn.

Daarbij moeten we het wel even in perspectief plaatsen. Ongeveer 50% van de mensen die na hun 80e overlijden doet dat uiteindelijk in een verzorgings- of verpleeghuis. Van die groep verblijft ongeveer 50% langer dan 18 maanden. Dus 25% kans dat je langdurige zorg nodig hebt als je de 80 gehaald hebt. Echter dit zijn cijfers voor iedereen. Volgens mij zit dit topic vooral vol met mannen dus voor deze groep liggen de percentages waarschijnlijk substantieel lager. Daarbij moet je natuurlijk eerst de 80 zien te halen.

Kortom: de kans dat je echt langdurig intensieve zorg nodig hebt is beperkt. Daarbij is de zorg die in Nederland wordt geboden over het algemeen prima en heb je daarvoor geen middelen nodig.

[assje]

tajigox schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 12:10:
Kortom: de kans dat je echt langdurig intensieve zorg nodig hebt is beperkt. Daarbij is de zorg die in Nederland wordt geboden over het algemeen prima en heb je daarvoor geen middelen nodig.

En als je die afbetaalde koopwoning nu echt niet mee wil rekenen is dit het scenario waar het hoe dan ook voor volstaat; je dekt er lang leven en langdurige zorg scenario mee af.

[IvoB2]

Wozmro schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 10:35:
Tja, sinds de opkomst van FI(RE), pakweg een 15 jaar geleden is de wereld ook wel wat veranderd.

Trumpisme, corona, AI,...

Ik denk dat niemand nu goed weet in welke richting het zal evolueren wat betreft gaan werken als luidop de vraag gesteld wordt: zullen we nog moeten werken? Want AI... maakt niet uit of het klopt of niet, de onzekerheid wordt zeker gecreëerd en is voelbaar.

En persoonlijk financieel beheer wordt steeds meer een job op zich met steeds meer mogelijkheden en variatie. (en bijhorende belastingen). Ten koste van de arbeidscarrièreladder waar vroeger meer energie werd in gestopt omdat het de moeite waard leek financieel en qua status.

Je hebt zeker een punt voor wiens job van die factoren afhankelijk is.
Maar anderzijds is niet elke job van die factoren afhankelijk.
AI gaat nooit alle jobs kunnen overnemen.
En corona, Trump of niet, sommige jobs lopen gewoon door en hebben zelfs meer impact naarmate de wereld om je heen onveiliger gaat aanvoelen. Zelfs corona kon voor sommige beroepen/mensen een aanleiding zijn om je nog meer (vrijwillig) in te zetten als voordien.

Wil je vooruit komen in het leven (en dan niet volledig afhankelijk zijn van de job of later het pensioen dat daarmee samengaat) dan is dat altijd al een punt van aandacht geweest.
FI(RE) komt doorgaans niet zomaar uit de lucht vallen. Nu niet maar vroeger ook niet.

En zoals al meermaals aangehaald, eenmaal FI is niemand verplicht dan ook RE te activeren. Je hebt alleen meer opties. Bv. wanneer AI dan toch je job overneemt op zoek te gaan naar een job waar AI geen impact op heeft of die je meer voldoening geeft dan een job die zelfs AI (beter) kan. Of je vrijwillig in te zetten voor iets of iemand zonder dat daar een "carrière" aan moet vasthangen.
Wanneer het leven afhangt van de status van een carrière en die valt weg of wordt overgenomen heeft men uiteraard een ander probleem dat niet zomaar door FI(RE) te vervangen valt. Hopelijk daar dan eerst van proberen los te komen?

Mogelijkheden genoeg. Je moet kansen alleen willen aangrijpen wanneer ze zich aandienen en uiteraard eerst vooral willen zien. Dat was vroeger niet veel anders dan nu.

[Rzaan]

Hielko schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 11:32:
[...]

Als ik je post zo lees heb ik meer het omgekeerde idee. Je rekent jezelf rijk met de overwaarde in je huis, maar aangezien je toch ergens moet wonen heb je daar niks aan. En dan zijn de spaarrekeningen en beleggingen toch niet zo significant als de meeste waarde in het huis zit…

je opmerking klopt, of één ding na: Ik reken mezelf niet rijk, ik bèn rijk (Niet Quote 500 rijk, maar ik hoor wel tot de 3% rijkste Nederlanders volgens het CBS)
De spaar- en andere rekeningen zijn ongeveer 1/3de van mijn bezit. Dat lijkt me significant.

Maar verder beschrijf je dus alleen maar mijn situatie die ik zelf ook al gaf, maar je zegt niks over waar mijn ongemakkelijke gevoel vandaan komt.

[Tommie12]

Rzaan schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 12:55:
[...]

je opmerking klopt, of één ding na: Ik reken mezelf niet rijk, ik bèn rijk (Niet Quote 500 rijk, maar ik hoor wel tot de 3% rijkste Nederlanders volgens het CBS)
De spaar- en andere rekeningen zijn ongeveer 1/3de van mijn bezit. Dat lijkt me significant.

Maar verder beschrijf je dus alleen maar mijn situatie die ik zelf ook al gaf, maar je zegt niks over waar mijn ongemakkelijke gevoel vandaan komt.

Om bij de 3% rijkste te horen moet je 'meerdere miljoenen' hebben, als daarvan 65% in je huis zit, dan woon je nog behoorlijk ruim.

Stel dat we spreken over 3mio totaal, dan heb je 'maar' 1mio vrij belegd vermogen.

Je kan dan altijd waarde vrij maken door die villa van 2mio te verkopen en in een hut van 750k te gaan wonen.

(cijfers zijn ruwe schattingen)

[Rzaan]

Tommie12 schreef op donderdag 27 augustus 2026 @ 11:28:
[...]

Ik lijd aan hetzelfde symptoom, maar spendeer graag veel aan vakanties...

Herkenbaar (wederzijds dus)