Financiële onafhankelijkheid - Deel 5

[Maahes]

Tommie12 schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 10:48:
[...]

hypotheekrenteaftrek is al jaren afgeschaft in België.

En waar die 44000€ vandaan komt...

Je betaalt dus 1600 euro belasting, op een bedrag van ... ?

Vergelijk dat eens met box 3, en dan zie je dat het een orde van grootte verschilt en dat die 1600 euro verwaarloosbaar is t.o.v. de veel zwaardere box 3 belasting op iedere andere vorm van vermogen.

[ApexAlpha]

Tommie12 schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 10:48:
[...]

hypotheekrenteaftrek is al jaren afgeschaft in België.

En waar die 44000€ vandaan komt...

Ah excuus, in mijn hoofd was er een Nederlandse Box 3 discussie.

Wat ik bedoel te zeggen is dat de belasting op je eigen huis komisch laag is vergeleken met de voorgestelde belasting in Nederland als je het afzet tegen de waarde.

[Tommie12]

Maahes schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 10:50:
[...]

Je betaalt dus 1600 euro belasting, op een bedrag van ... ?

Vergelijk dat eens met box 3, en dan zie je dat het een orde van grootte verschilt en dat die 1600 euro verwaarloosbaar is t.o.v. de veel zwaardere box 3 belasting op iedere andere vorm van vermogen.

Mijn huis zal een waarde hebben van ergens 450-550k, en als ik het zou huren, dan zou ik ca 1600€ pm betalen.

Dus die belasting is ca 8% van het virtuele inkomen... wat ik niet heb, want ik woon er in.

Wat betaal je in NL op zo'n huis?

[Cyberpope]

Pr088 schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 09:54:
[...]

Precies. Je moet nogal wat cappuccino's uitsparen als je de woningwaardestijgingen wilt bijhouden. Daar heeft de Correspondent ooit een berekening voor gemaakt. Conclusie: lukt niet.

Daar ben ik van overtuigd dat dat niet lukt. Echter het staat wel voor meer en is een uiting van verstandig met geld omgaan. En dan kun je best wel een keer een heerlijke cappuccino of andere dessert (want sommig van die koffie is toch echt meer dessert als koffie) veroorloven. Maar als ik zie wat sommige jongeren uitgeven aan "gemak", tja. Maar nogmaals alles mag, maar neem wel verantwoording voor je keuzes. Zeker als je al niet zo veel te makken hebt.
Overigens is de variantie binnen een groep meestal groter als tussen groepen, dus ja ook bij jongeren heb je mensen die wijs met hun geld omgaan.

[Maahes]

Tommie12 schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 11:23:
[...]

Mijn huis zal een waarde hebben van ergens 450-550k, en als ik het zou huren, dan zou ik ca 1600€ pm betalen.

Dus die belasting is ca 8% van het virtuele inkomen... wat ik niet heb, want ik woon er in.

Wat betaal je in NL op zo'n huis?

OZB en EWF belastingen liggen bij elkaar opgeteld in de orde van enkele promilles. Box 3 belasting ligt in de orde van grootte van enkele procenten.

[rube]

Tommie12 schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 11:23:
[...]
Wat betaal je in NL op zo'n huis?

@Maahes gaf hierboven al wat aan dat het niet zoveel is, maar Nederland maakt het nogal moeilijk om het zo direct te zeggen want het is afhankelijk of je nog een. Hypotheek lening hebt, box 1 inkomen, hier staan de details: https://www.belastingdien...-werkt-eigenwoningforfait

Daarnaast zijn er ook nog gemeentelijke heffingen op basis van de waarde van je huis (OZB eigenaren) en afvalstoffenheffing (bewoners), rioolheffing (eigenaren en bewoners), waterschapsheffingen.
Kosten daarvan zijn verschillend per gemeente, maar voor een huis van 500K schat ik in dat dat in mijn gemeente zo 1500-1750 euro is

Ik weet niet of je dergelijke lokale belastingen in België ook hebt en of dat dat al bij het bedrag zit dat je aangaf?

[assje]

ApexAlpha schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 10:05:
Punt is: voor 99% van de Nederlanders zit het overgrote deel van hun persoonlijk vergaarde vermogen in hun huis of in hun pensioen.

Elke vorm van vermogensbelasting die die 2 uitsluit is onzin. Alsof je alleen inkomstenbelasting heft op vrijdag. Ja dan gaat uiteraard iedereen die dat kan zorgen dat die dan vrij is he.

Pensioen wordt uiteindelijk ook gewoon belast bij uitkering.

[Pr088]

Cyberpope schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 11:36:
[...]

Daar ben ik van overtuigd dat dat niet lukt. Echter het staat wel voor meer en is een uiting van verstandig met geld omgaan. En dan kun je best wel een keer een heerlijke cappuccino of andere dessert (want sommig van die koffie is toch echt meer dessert als koffie) veroorloven. Maar als ik zie wat sommige jongeren uitgeven aan "gemak", tja. Maar nogmaals alles mag, maar neem wel verantwoording voor je keuzes. Zeker als je al niet zo veel te makken hebt.
Overigens is de variantie binnen een groep meestal groter als tussen groepen, dus ja ook bij jongeren heb je mensen die wijs met hun geld omgaan.

Ik ben het wel met je eens dat dat soort uitgaven, net als aan vakanties, aan inflatie onderhevig zijn. In sommige kringen lijkt 2x per jaar vakantie broodnodig, 1x in de zomervakantie lijkt al niet meer genoeg.

Dat patroon zien jongeren en daar willen ze aan conformeren.

[ApexAlpha]

Cyberpope schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 11:36:
[...]

Daar ben ik van overtuigd dat dat niet lukt. Echter het staat wel voor meer en is een uiting van verstandig met geld omgaan. En dan kun je best wel een keer een heerlijke cappuccino of andere dessert (want sommig van die koffie is toch echt meer dessert als koffie) veroorloven. Maar als ik zie wat sommige jongeren uitgeven aan "gemak", tja. Maar nogmaals alles mag, maar neem wel verantwoording voor je keuzes. Zeker als je al niet zo veel te makken hebt.
Overigens is de variantie binnen een groep meestal groter als tussen groepen, dus ja ook bij jongeren heb je mensen die wijs met hun geld omgaan.

Ik vind dit ook.

Ja leuk dat je niet letterlijk een huis bij elkaar spaart met avocado's en cappuccino's buiten de deur maar dat is het punt niet.

Het punt is dat veel jongeren zich continue laten verleiden door kleine uitgaven nu waardoor ze later op een financiële achterstand staan en weinig hebben opgebouwd.

Het is anekdotisch maar ik zie echt wel veel jongeren die makkelijk honderden euro's per maand aan niet-supermarkt eten en drinken uitgeven en vervolgens klagen dat ze geen geld hebben want de skivakantie was net afgeschreven.

[XWB]

Tommie12 schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 11:23:
[...]

Mijn huis zal een waarde hebben van ergens 450-550k, en als ik het zou huren, dan zou ik ca 1600€ pm betalen.

Dus die belasting is ca 8% van het virtuele inkomen... wat ik niet heb, want ik woon er in.

Wat betaal je in NL op zo'n huis?

In Nederland werkt het anders en hebben we het eigenwoningforfait, het tarief is 0,35% van de WOZ-waarde:

1. Bij een woning van € 500.000 is de bijtelling dus € 1.750.
2. Dit bedrag wordt opgeteld bij je belastbare inkomen in Box 1.
3. Afhankelijk van je belastingtarief (stel 37% of 49,5%) betaal je hier netto dus zo'n € 650 tot € 860 per jaar over.

Daarnaast betaal je aan de gemeente onroerendezaakbelasting (OZB). Dit verschilt enorm per gemeente, maar het landelijk gemiddelde voor de OZB ligt op ongeveer € 426 per jaar.

Voor mensen met een hypotheek is er nog de hypotheekrenteaftrek. Hier kan ik geen berekening voor maken want iedereen heeft een andere hypotheek.

Voor mensen zonder hypotheek treedt de Wet Hillen in werking. Dan is de berekening anders:

1. In 2026 is nog 71,82% van het eigenwoningforfait vrijgesteld via de Wet Hillen-aftrek.
2. Je betaalt dus over de resterende 28,18% inkomstenbelasting.
3. Het volledige eigenwoningforfait in dit voorbeeld is € 1.750 (zie berekening boven).
4. Dankzij de Wet Hillen wordt € 1.257 kwijtgescholden.
5. Er blijft een 'virtueel inkomen' over van € 493.
6. Hier betaal je belasting over (stel 37% of 49,5%). Dat kost je netto zo'n € 185 tot € 244 per jaar.

TL;TR goedkoper dan België.

[eamelink]

We kunnen wel stellen dat Nederland fiscaal zéér gunstige regelingen heeft voor eigen vermogen in de eigen woning en in een pensioenpot. Daar zit natuurlijk een politieke gedachte achter die niet persé verkeerd is, maar je kan je afvragen of het niet teveel uit de pas is gaan lopen.


Bron: https://www.cbs.nl/nl-nl/...rmogensverdeling-in-beeld

Je ziet dat het grootste deel van het vermogen - zelfs bij het 10e deciel - in de eigen woning zit. Met de wijzigingen aan box 3 zijn we nu aan het klooien met dat groene balkje.


Als je ook naar pensioenen kijkt:



Dan zie je dat woningbezitters tussen de 55 en 75 jaar meer dan een miljoen aan praktisch onbelast vermogen bezitten.

Dan kan je je best afvragen of we niet iets té fiscaal vriendelijk bezig zijn voor de - op zich nuttige zaken als het bezit van een eigen woning en sparen voor pensioen - ten koste van erg hoge lasten op arbeid. Zeker als je bedenkt dat AOW hier geen deel uitmaakt van de pensioenaanspraken.

---

Overigens, zijdelings gerelateerd aan vermogens in Nederland, vind ik dit altijd een aardig draadje: https://www.mejudice.nl/a...atsschuld-met-100-miljard

In het kort stellen de auteurs dat de staatsschuld van Nederland niet goed vergeleken wordt met die van andere landen, omdat er

a) een enorme pensioenpot is voor ambtenaren waar andere landen dat uit de lopende rekening (moeten) betalen. Bedrijven zijn verplicht om zo'n toekomstige verplichting op de balans te zetten (wat zich dus zou uiten in een schuld), maar overheden niet. Oftewel, voor het berekenen van de staatsschuld maakt het niet uit of er nu wel of geen pot met een half biljoen euro klaar staat voor ambtenarenpensioenen

b) er een latente belastingclaim ligt op pensioenen die óók meegerekend zou kunnen / moeten worden. Er zit ongeveer een biljoen euro in potje waarvan we weten dat er ongeveer 30% afgerekend moet worden tijdens uitkering. We zouden nu al die 30% kunnen heffen als voorheffing en eventuele verschillen verrekenen tijdens uitkering. Dat kost niemand iets - netto effect is voor iedereen hetzelfde. Maar de staatsschuld zou ineens 300 miljard lager zijn.

waar een enorme belastingclaim op zit niet meegeteld wordt, terwijl andere landen die niet hebben.

Simpel gezegd; ABP heeft een half biljoen euro in de pot voor pensioenen van ambtenaren. In Duitsland betalen ze pensioenen uit de lopende rekening.

[Tommie12]

rube schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 11:53:
[...]

@Maahes gaf hierboven al wat aan dat het niet zoveel is, maar Nederland maakt het nogal moeilijk om het zo direct te zeggen want het is afhankelijk of je nog een. Hypotheek lening hebt, box 1 inkomen, hier staan de details: https://www.belastingdien...-werkt-eigenwoningforfait

Daarnaast zijn er ook nog gemeentelijke heffingen op basis van de waarde van je huis (OZB eigenaren) en afvalstoffenheffing (bewoners), rioolheffing (eigenaren en bewoners), waterschapsheffingen.
Kosten daarvan zijn verschillend per gemeente, maar voor een huis van 500K schat ik in dat dat in mijn gemeente zo 1500-1750 euro is

Ik weet niet of je dergelijke lokale belastingen in België ook hebt en of dat dat al bij het bedrag zit dat je aangaf?

Riool zit mee in de waterrekening, en ophaling afval betaal je via de zak, of via een jaarbijdrage voor een rolcontainer.

Dus dat komt er nog bij.

Maar of je nog een lening hebt lopen of niet, maakt geen verschil uit.

[Maahes]

eamelink schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 14:24:
We kunnen wel stellen dat Nederland fiscaal zéér gunstige regelingen heeft voor eigen vermogen in de eigen woning en in een pensioenpot. Daar zit natuurlijk een politieke gedachte achter die niet persé verkeerd is, maar je kan je afvragen of het niet teveel uit de pas is gaan lopen.

[Afbeelding]
Bron: https://www.cbs.nl/nl-nl/...rmogensverdeling-in-beeld

Je ziet dat het grootste deel van het vermogen - zelfs bij het 10e deciel - in de eigen woning zit. Met de wijzigingen aan box 3 zijn we nu aan het klooien met dat groene balkje.


Als je ook naar pensioenen kijkt:

[Afbeelding]

Dan zie je dat woningbezitters tussen de 55 en 75 jaar meer dan een miljoen aan praktisch onbelast vermogen bezitten.

Dan kan je je best afvragen of we niet iets té fiscaal vriendelijk bezig zijn voor de - op zich nuttige zaken als het bezit van een eigen woning en sparen voor pensioen - ten koste van erg hoge lasten op arbeid. Zeker als je bedenkt dat AOW hier geen deel uitmaakt van de pensioenaanspraken.

---

Overigens, zijdelings gerelateerd aan vermogens in Nederland, vind ik dit altijd een aardig draadje: https://www.mejudice.nl/a...atsschuld-met-100-miljard

In het kort stellen de auteurs dat de staatsschuld van Nederland niet goed vergeleken wordt met die van andere landen, omdat er

a) een enorme pensioenpot is voor ambtenaren waar andere landen dat uit de lopende rekening (moeten) betalen. Bedrijven zijn verplicht om zo'n toekomstige verplichting op de balans te zetten (wat zich dus zou uiten in een schuld), maar overheden niet. Oftewel, voor het berekenen van de staatsschuld maakt het niet uit of er nu wel of geen pot met een half biljoen euro klaar staat voor ambtenarenpensioenen

b) er een latente belastingclaim ligt op pensioenen die óók meegerekend zou kunnen / moeten worden. Er zit ongeveer een biljoen euro in potje waarvan we weten dat er ongeveer 30% afgerekend moet worden tijdens uitkering. We zouden nu al die 30% kunnen heffen als voorheffing en eventuele verschillen verrekenen tijdens uitkering. Dat kost niemand iets - netto effect is voor iedereen hetzelfde. Maar de staatsschuld zou ineens 300 miljard lager zijn.

waar een enorme belastingclaim op zit niet meegeteld wordt, terwijl andere landen die niet hebben.

Simpel gezegd; ABP heeft een half biljoen euro in de pot voor pensioenen van ambtenaren. In Duitsland betalen ze pensioenen uit de lopende rekening.

Juist met dat eerste plaatje lijkt het prima om box 3 vermogen hard te belasten, want gemiddeld gezien zit dat vermogen toch erg aan de rechterkant in het plaatje. Maar in werkelijkheid zijn er ook genoeg mensen in het 4e, 5e of 6e deciel die (zoals ik) hurend zijn en hun vermogen vooral in box 3 hebben en heel veel belasting gaan betalen.

Ik zou het rechtvaardiger vinden om te belasten naar dat totale vermogen, in plaats van een enorm groot fiscaal onderscheid maken tussen de verschillende types vermogen.

[mitsumark]

Delete, had somehow alle andere reacties gemist, het is warm..

[ Voor 97% gewijzigd door mitsumark op 24-06-2026 19:10 ]

[Tommie12]

Er is net een relletje aan het ontstaan in Wallonie.

De partij Les Engagés stelt een vermogensbelasting voor waardoor de tech eigenaar van Odoo met een vermogen van 10 miljard elk jaar een bedrag van ca 30mio zou moeten betalen.

Daardoor zou hij "zijn aandelen aan de amerikanen moeten verkopen, en de controle verliezen"... want hij heeft geen geld op zijn bankrekening

Ja, hij verliest 0,3% controle per jaar... tenzij hij wat dividenden zou uitkeren zodat hij die belasting kan betalen.

Je kan je voorstellen wat er gebeurt als ze een VRH van >1% zouden voorstellen... Sukkels toch...

[Wozmro]

Hij voelt zich gestigmatiseerd.

Verbazend hoe rijken zich zonder blozen als sukkeltjes kunnen presenteren.

Bij mij zou dergelijke belasting van 0,3% richting de 20k per jaar gaan. En ik zou het aanslagbiljet inkaderen en aan de muur hangen.

Geen representatie zonder belastingen.

[FrambozenTaart]

rube schreef op dinsdag 23 juni 2026 @ 22:40:
[...]

Maar dat kan een hele bewuste keuze zijn. Als dat voor hun voldoende is (aow, pensioen) en je outlook is nog ~10 jaar, je hebt geen ervaring met aandelen, dan kan een beetje koopkracht verlies op de spaarrekening elk jaar veel beter zijn dan verplicht leren omgaan met de volatiliteit van de beurs. Ik zou dat zeker niet dom noemen, zonder eerst de beweegredenen van mensen te weten.

Overigens, wie weet komen we volgende week wel in een periode terecht vergelijkbaar als tijdens de dot-com crisis. Dan is de kans erg groot dat ze tot aan hun dood dan meer koopkracht hebben met dat geld op de spaarrekening dan nu 100% op de beurs.

Als je 70+ bent en het allemaal wel heilig vind qua financiën dan ben je juist zó enorm rijk. Schaapjes op het droge, geld is geen zorg en tijd voor andere zaken die veel dichter op het leven staan.

Je zou ook kunnen stellen dat op die leeftijd nog met rendement op je verworven vermogen bezig zijn eigenlijk juist armoede is

[Pr088]

ApexAlpha schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 11:06:
[...]


Ah excuus, in mijn hoofd was er een Nederlandse Box 3 discussie.

Wat ik bedoel te zeggen is dat de belasting op je eigen huis komisch laag is vergeleken met de voorgestelde belasting in Nederland als je het afzet tegen de waarde.

Yep. Belasting op eigen woning is komisch laag, net als Box-3 in de huidige situatie.

Als nieuwe Box-3 gecombineerd zou worden met de huidige vrijstelling, dan is voor mij 90% van het bezwaar van tafel.

[Pr088]

Hielko schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 08:42:
[...]

Ik denk dat we een heel ander idee hebben wat hele grote vermogens zijn. Want een half miljoen is dat m.i. totaal niet…

Tja. Er zijn altijd baas boven bazen. Mensen met een half miljoen belegd vermogen spelen gewoon mee in de top 5% van Nederland, schat ik zo in. Als het niet om een kleinere groep gaat. Met een koopwoning erbij ben je de facto gewoon miljonair. Maar verder geen grote vermogens hoor....

Ik ga er vanuit dat een particulier gewoon pensioen opbouwt via een fonds of via pijler 3 (jaarruimte inleggen) en dat is beiden niet relevant voor de discussie Box 3 vs BV.

[Tommie12]

Pr088 schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 21:51:
[...]

Tja. Er zijn altijd baas boven bazen. Mensen met een half miljoen belegd vermogen spelen gewoon mee in de top 5% van Nederland, schat ik zo in. Als het niet om een kleinere groep gaat. Met een koopwoning erbij ben je de facto gewoon miljonair. Maar verder geen grote vermogens hoor....

Ik ga er vanuit dat een particulier gewoon pensioen opbouwt via een fonds of via pijler 3 (jaarruimte inleggen) en dat is beiden niet relevant voor de discussie Box 3 vs BV.

Nee, als huishouden heb je dan een vermogen van 800-900k nodig. Anders behoor je bij de onderbaasjes.

[SvV_Ying]

Tommie12 schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 22:17:
[...]

Nee, als huishouden heb je dan een vermogen van 800-900k nodig. Anders behoor je bij de onderbaasjes.

Even opgezocht:

Volgens het Centraal Bureau van de Statistiek behoor je tot de rijkste 17 procent van de Nederlandse huishoudens als je tussen de 5 ton en 1 miljoen aan vermogen hebt. Dit is inclusief overwaarde van je huis. Na de 1 miljoen zit je bij de rijkste 5,5% huishoudens.

Als je dus alleen al aan aandelen 5 ton hebt waar hij het over had, en je overwaarde er nog bij moet tellen, kom je inderdaad snel richting die 5,5% grens.

[ Voor 32% gewijzigd door SvV_Ying op 24-06-2026 23:44 ]

[Tommie12]

FrambozenTaart schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 17:34:
[...]

Als je 70+ bent en het allemaal wel heilig vind qua financiën dan ben je juist zó enorm rijk. Schaapjes op het droge, geld is geen zorg en tijd voor andere zaken die veel dichter op het leven staan.

Je zou ook kunnen stellen dat op die leeftijd nog met rendement op je verworven vermogen bezig zijn eigenlijk juist armoede is

Je onderschat de impact van inflatie. Op 20 jaar is dat echt niet te verwaarlozen, en wie durft de weddenschap aan dat je je 90e verjaardag niet gaat vieren.

Als je je dan zorgen moet maken over geld, dat is pas armoede.

[rube]

Tommie12 schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 08:05:
[...]

Je onderschat de impact van inflatie. Op 20 jaar is dat echt niet te verwaarlozen, en wie durft de weddenschap aan dat je je 90e verjaardag niet gaat vieren.

Als je je dan zorgen moet maken over geld, dat is pas armoede.

In Nederland is het heel gebruikelijk dat men leeft van AOW en aanvullend pensioen. Als je dan ook nog een afbetaald huis hebt, is het helemaal mooi.
Die mensen maken zich over het algemeen geen zorgen over hoe hun financiële situatie is mochten ze 90 worden.

Waarom zou een stel van 75 jaar die dat ook heeft, maar daarnaast ook nog 500k heeft, zich zorgen maken dat ze inleveren op koopkracht? Wellicht onderschatten ze inflatie over 20 jaar, maar dat is voor hen niet of nauwelijks relevant.

[SvV_Ying]

Tommie12 schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 08:05:
[...]

Je onderschat de impact van inflatie. Op 20 jaar is dat echt niet te verwaarlozen, en wie durft de weddenschap aan dat je je 90e verjaardag niet gaat vieren.

Als je je dan zorgen moet maken over geld, dat is pas armoede.

Met aow, pensioen en een afbetaald huis is geld wel het laatste waar ik me zorgen over ga maken. Zelfs als ik met €0 die aow/pensioen periode aanvang.

[Rubbergrover1]

Maahes schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 10:27:
[...]

Omdat je het naast die ton misschien ook wel een pensioen of eigen woning "kunt hebben" gaan we alleen die ton belasten. Top idee.

De basis is dat jouw vermogen belast wordt. Daar zijn een paar bewuste uitzonderingen op gemaakt. Waaronder het gedrocht van de eigen woning uitzondering, die inderdaad beter stapsgewijs afgeschaft zou kunnen worden. (Wat in lang niet alle gevallen nadelig zou uitvallen, trouwens. Maar dat is een andere discussie.)

Voor het uitgestelde inkomen van pensioenen bij het bepalen vermogen is ook een bewuste uitzondering gemaakt die samenhangt met het uitstellen van de inkomstenbelasting. En die uitzondering is ook sterk begrensd.

[Tommie12]

SvV_Ying schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 09:20:
[...]

Met aow, pensioen en een afbetaald huis is geld wel het laatste waar ik me zorgen over ga maken. Zelfs als ik met €0 die aow/pensioen periode aanvang.

Dan denk ik dat de pensioenen in NL mee vallen. Wij gaan het als koppel moeten doen met 2500€ bruto, en ik weet dat we daar niet mee toekomen tenzij we onze levensstijl en vooral vakanties helemaal weg bezuinigen.

Honger ga ik niet hebben, maar er is meer dan eten...

En gezien de vergrijzing verwacht ik niet dat pensioenen sterk gaan stijgen in de komende jaren, integendeel.

Ik zie vooral mensen zonder eigen woning, of waar er één zwaar zorgbehoevend wordt en naar een tehuis moet in de problemen komen. Je zal op je 75e maar het verzorgtehuis voor je partner (2000€+/m) moeten bekostigen en dan zelf nog iets doen...

Ik reken wat ruimer, en wil wat meer achter de hand. En dat de erfgenamen er een feestje mee houden na de begrafenis is ze gegund.

[Rubbergrover1]

Tommie12 schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 09:46:
[...]

Dan denk ik dat de pensioenen in NL mee vallen. Wij gaan het als koppel moeten doen met 2500€ bruto, en ik weet dat we daar niet mee toekomen tenzij we onze levensstijl en vooral vakanties helemaal weg bezuinigen.

Klopt, het pensioenstelsel in NL wordt niet voor niets internationaal wel als een van de betere stelsels gezien. Hier hebben de meeste werknemers een behoorlijk pensioen en wordt het ook (fiscaal) gestimuleerd om 'iets' voor je pensioen te regelen als je niet via je werk opbouwt. En je pensioengeld kun je ook niet zomaar aankomen, dat wordt in principe gewoon "later" periodiek uitgekeerd.

Daardoor hebben de meeste stellen naast de bijna 2500 euro bruto AOW, die iedereen krijgt onafhankelijk van arbeidsverleden, nog een andere pensioenuitkering.

[ Voor 3% gewijzigd door Rubbergrover1 op 25-06-2026 10:23 ]

[rube]

Tommie12 schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 09:46:
[...]
Dan denk ik dat de pensioenen in NL mee vallen....

En in aanvulling op @Rubbergrover1: als iemand in staat is geweest om €500.000 bij elkaar te sparen, dan zegt dat op zichzelf al iets. In de meeste gevallen betekent het dat die persoon een relatief goed inkomen heeft gehad. En een hoog inkomen vertaalt zich meestal ook in een hoger aanvullend pensioen dan gemiddeld.
De andere mogelijkheid is dat iemand juist heel bewust zuinig heeft geleefd en een groot deel van zijn inkomen heeft gespaard. In dat geval is het best aannemelijk dat diegene ook tijdens pensioen met minder toe kan. In beide situaties sta je dus niet bepaald zwak.

Kijk je vervolgens puur financieel naar die €500.000: stel dat dit op een spaarrekening staat en dat het rendement ongeveer wegvalt tegen box 3‑belasting (in de praktijk is dat vaak iets gunstiger, maar voor de eenvoud), en je rekent met gemiddeld 3% inflatie over 20 jaar. Dan kom je uit op een inflatiegecorrigeerde onttrekking van ongeveer €18.000 per jaar, oftewel zo’n €1.500 per maand. Dat bedrag groeit nominaal mee met de inflatie, maar blijft qua koopkracht gelijk gedurende die hele periode.
Tel je dat op bij wat de meeste mensen krijgen, dan ontstaat het volgende beeld:

AOW: grofweg ~€2.500 bruto per maand
Aanvullend pensioen: ongeveer €1.000 tot €2.000 netto (afhankelijk van inkomen en opbouw)
Eigen vermogen: ~€1.500 netto per maand

Dan zit je al snel rond de €5.000 tot €6.000 netto per maand (Edit: circa ~300 euro minder, want de AOW is bruto), met behoud van koopkracht en in veel gevallen een (grotendeels) afbetaald huis.
Als dat op die leeftijd niet voldoende is, dan heb je simpelweg een vrij hoge levensstandaard.
Ja, je kunt allerlei scenario’s bedenken met extreem hoge zorgkosten of andere tegenvallers, maar als je daar volledig op gaat sturen, kom je al snel in een situatie waarin je tot je 95e of 100e moet blijven werken en ondertussen elk financieel risico probeert uit te sluiten, terwijl je tegelijkertijd rendement nodig hebt en dus niet zonder risico kunt beleggen.

Al met al heeft een stel dat 75 jaar is en 500K op een spaarrekening heeft staan het prima voor elkaar in Nederland en zullen zij zich hoogstwaarschijnlijk nooit zorgen hoeven te maken over de financiële situatie.

[Tommie12]

rube schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 11:04:
[...]

En in aanvulling op @Rubbergrover1: als iemand in staat is geweest om €500.000 bij elkaar te sparen, dan zegt dat op zichzelf al iets. In de meeste gevallen betekent het dat die persoon een relatief goed inkomen heeft gehad. En een hoog inkomen vertaalt zich meestal ook in een hoger aanvullend pensioen dan gemiddeld.
De andere mogelijkheid is dat iemand juist heel bewust zuinig heeft geleefd en een groot deel van zijn inkomen heeft gespaard. In dat geval is het best aannemelijk dat diegene ook tijdens pensioen met minder toe kan. In beide situaties sta je dus niet bepaald zwak.

Kijk je vervolgens puur financieel naar die €500.000: stel dat dit op een spaarrekening staat en dat het rendement ongeveer wegvalt tegen box 3‑belasting (in de praktijk is dat vaak iets gunstiger, maar voor de eenvoud), en je rekent met gemiddeld 3% inflatie over 20 jaar. Dan kom je uit op een inflatiegecorrigeerde onttrekking van ongeveer €18.000 per jaar, oftewel zo’n €1.500 per maand. Dat bedrag groeit nominaal mee met de inflatie, maar blijft qua koopkracht gelijk gedurende die hele periode.
Tel je dat op bij wat de meeste mensen krijgen, dan ontstaat het volgende beeld:

AOW: grofweg ~€2.500 bruto per maand
Aanvullend pensioen: ongeveer €1.000 tot €2.000 netto (afhankelijk van inkomen en opbouw)
Eigen vermogen: ~€1.500 netto per maand

Dan zit je al snel rond de €5.000 tot €6.000 netto per maand (Edit: circa ~300 euro minder, want de AOW is bruto), met behoud van koopkracht en in veel gevallen een (grotendeels) afbetaald huis.
Als dat op die leeftijd niet voldoende is, dan heb je simpelweg een vrij hoge levensstandaard.
Ja, je kunt allerlei scenario’s bedenken met extreem hoge zorgkosten of andere tegenvallers, maar als je daar volledig op gaat sturen, kom je al snel in een situatie waarin je tot je 95e of 100e moet blijven werken en ondertussen elk financieel risico probeert uit te sluiten, terwijl je tegelijkertijd rendement nodig hebt en dus niet zonder risico kunt beleggen.

Al met al heeft een stel dat 75 jaar is en 500K op een spaarrekening heeft staan het prima voor elkaar in Nederland en zullen zij zich hoogstwaarschijnlijk nooit zorgen hoeven te maken over de financiële situatie.

Je gooit er idd 1000-2000€ bij per maand van aanvullend pensioen, dat is al wat hé.

En als die 2500+ die 1000 à 2000 inflatievast zijn, dan zal je idd geen honger krijgen, en kan er wel wat vakantie af.

[rube]

Tommie12 schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 11:22:
[...]
Je gooit er idd 1000-2000€ bij per maand van aanvullend pensioen, dat is al wat hé.

Zeker. Maar in NL niet ongewoon. Vandaar dat de omstandigheden en details relevant zijn.

En als die 2500+ die 1000 à 2000 inflatievast zijn, dan zal je idd geen honger krijgen, en kan er wel wat vakantie af.

Ja, in mijn ervaring wel. Waarbij anderen zullen zeggen dat het armoedig is

[Tommie12]

rube schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 11:29:
[...]

Zeker. Maar in NL niet ongewoon. Vandaar dat de omstandigheden en details relevant zijn.

[...]

Ja, in mijn ervaring wel. Waarbij anderen zullen zeggen dat het armoedig is

Vakantiebudgetten kunnen heel erg uit elkaar lopen....

Kreeg gisteren wat reclame voor een fotoreis van 3 weken naar Chili en Patagonië.

Zonder vluchten.... 24000€.

[RichieB]

@Tommie12 Een fotoreis zonder vluchten kan ik je ook wel voor de helft aanbieden. Hoeveel foto’s wil je?

[rudi-assauer]

https://archive.ph/8ycWx

Abonnement op een kop koffie...

Ik denk dat het trieste dieptepunt nu wel is bereikt. Met uiteraard 1 van de quotes „Dit is zoiets waarvan je niet wist dat je het nodig hebt”. 😱

Nee, dat heb je niet, en zul je nooit nodig hebben.

Als de huidige generatie zo denkt en toch blijft klagen dat ze geen geld hebben voor een woning.... 😏 Tja.

[AreVeeDee]

rudi-assauer schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 12:28:
https://archive.ph/8ycWx

Abonnement op een kop koffie...

Ik denk dat het trieste dieptepunt nu wel is bereikt. Met uiteraard 1 van de quotes „Dit is zoiets waarvan je niet wist dat je het nodig hebt”. 😱

Nee, dat heb je niet, en zul je nooit nodig hebben.

Als de huidige generatie zo denkt en toch blijft klagen dat ze geen geld hebben voor een woning.... 😏 Tja.

Dit is heel generaliserend en daarmee onnodig.

De huizenprijzen stijgen nu al jarenlang harder dan de lonen. Er is simpelweg niet tegenop te sparen voor een grote groep jongeren, tenzij je rijke ouders hebt die bereid zijn te helpen. Er zullen best jongeren zijn die onnodige uitgaven hebben (elke generatie wel denk ik), maar denk je nou echt dat dit de hoofdoorzaak is voor het niet kunnen kopen van een woning?

[RichieB]

@rudi-assauer Het koffie-abonnement kost €49,50 per maand. Reken eens uit hoeveel maanden je dat moet laten staan om een starterswoning te kunnen betalen. Spoiler: oneindig lang, want de starterswoningen zijn op.

[rudi-assauer]

Ja, dit is gewoon exemplarisch.

Alles moet tegenwoordig buiten de deur via abonnementen of lease.

Het is een bizarre Lifestyle inflatie, die alles bij elkaar opgeteld, ervoor zorgt dat de grote dingen in het leven waar je lange adem voor nodig hebt niet meer kunt. Ergo zaken als een woning kopen.


Of het nou thuisbezorgd is, de nieuwste Apple telefoon, en koffieabbonement, of sokken-abbo 😱, lunchen op werk en zo kun je doorgaan.

[The Third Man]

AreVeeDee schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 12:50:
[...]

Dit is heel generaliserend en daarmee onnodig.

De huizenprijzen stijgen nu al jarenlang harder dan de lonen. Er is simpelweg niet tegenop te sparen voor een grote groep jongeren, tenzij je rijke ouders hebt die bereid zijn te helpen. Er zullen best jongeren zijn die onnodige uitgaven hebben (elke generatie wel denk ik), maar denk je nou echt dat dit de hoofdoorzaak is voor het niet kunnen kopen van een woning?

Je koopt toch niet een huis van je spaargeld je hoeft toch alleen kosten koper met een paar duizend er bovenop te hebben. Voor de rest telt je inkomen voor je maximale leengrens en dus het budget voor het huis. Maar dat is de laatste jaren enorm verschoven. Mijn leengrens is meer dan 1,5x zoveel geworden tussen mijn 1e en 2e huis in 5 jaar tijd, terwijl mijn loon zeker niet zo veel is gestegen.

[RichieB]

@rudi-assauer Je maakt echt een verkeerde vergelijking. Jongeren kunnen geen woning kopen omdat er enorme schaarste is. De huizenprijzen stijgen daardoor al jaren veel sneller dan de lonen. Daar kan je niet tegenop sparen. De oplossing is niet om de jongeren te verketteren maar meer betaalbare woning bouwen en de hypotheekrenteaftrek afschaffen. Als je dan toch de jongeren iets wilt verwijten dan is het wellicht dat er (statistisch gezien) teveel van steeds weer op de VVD stemmen.

[AreVeeDee]

The Third Man schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 13:01:
[...]
Je koopt toch niet een huis van je spaargeld je hoeft toch alleen kosten koper met een paar duizend er bovenop te hebben. Voor de rest telt je inkomen voor je maximale leengrens en dus het budget voor het huis. Maar dat is de laatste jaren enorm verschoven. Mijn leengrens is meer dan 1,5x zoveel geworden tussen mijn 1e en 2e huis in 5 jaar tijd, terwijl mijn loon zeker niet zo veel is gestegen.

In de randstad, waar in woon en werk, heb je wel meer nodig dan een paar duizend euro bovenop de kosten koper. Er wordt gigantisch overboden.

[The Third Man]

AreVeeDee schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 13:04:
[...]

In de randstad, waar in woon en werk, heb je wel meer nodig dan een paar duizend euro bovenop de kosten koper. Er wordt gigantisch overboden.

Dat beeld herken ik wel van jaren terug, maar recentelijk niet meer. Sinds de hele verhuur-stop en de afkoeling van de markt. Zowel mijn vorige huis als huizen van mensen in mijn sociale kring van de afgelopen 2 jaar in het 200-400k segment waren niet of minimaal overboden. Een extreem voorbeeld is een vriendin die in Den Haag, in het wijkje bij de Vreeswijkstraat, een woning van 220k rond kon kopen. Vraagprijs. Was wel in matige staat, had een problematische huurder gewoond, maar dat was in een paar weken klussen met de vriendengroep en familie wel opgelost.

Ik vind al die indianenverhalen dat je als jongere "nergens" meer een huis kan krijgen gewoon onrealistisch, tenzij het echt op de hipste plek is of een moderne woning die helemaal af is. Dat is toch meer een Telegraaf-voorstelling dan de werkelijkheid.

[Rubbergrover1]

rudi-assauer schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 12:28:
https://archive.ph/8ycWx

Abonnement op een kop koffie...

Ik denk dat het trieste dieptepunt nu wel is bereikt. Met uiteraard 1 van de quotes „Dit is zoiets waarvan je niet wist dat je het nodig hebt”. 😱

Nee, dat heb je niet, en zul je nooit nodig hebben.

Als de huidige generatie zo denkt en toch blijft klagen dat ze geen geld hebben voor een woning.... 😏 Tja.

Zelfde heb ik bij 24/7 sportschool abonnement, swapfiets, unlimited bioscoopabonnement, weet ik hoeveel streamingabonnementen etc. Maar als je er blij van wordt, en er het geld voor over hebt, geniet er van. Ik veroordeel dat niet.

Ik denk dat daar toch de kern van FO zit. Dat je die dingen waar je echt van kunt genieten ook gewoon kunt doen. Als ik bv in Italië op vakantie ben, dan kan ik echt wel genieten van een kopje echt goede koffie in de ochtend. Daar kan mijn eigen bonenkoffie niet tegenop. Ik zou dat op dit moment niet dagelijks (en tegen Nederlandse prijzen) doen. Maar ik kan mij goed voorstellen dat ik dat ooit (als ik daar het geld wel voor over heb) wel zou doen.

[Rubbergrover1]

AreVeeDee schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 13:04:
[...]

In de randstad, waar in woon en werk, heb je wel meer nodig dan een paar duizend euro bovenop de kosten koper. Er wordt gigantisch overboden.

Niet altijd. Recent heeft een kennis gewoon met onderbieden een woning gekocht.

[edozat1]

The Third Man schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 13:13:
[...]
Dat beeld herken ik wel van jaren terug, maar recentelijk niet meer. Sinds de hele verhuur-stop en de afkoeling van de markt. Zowel mijn vorige huis als huizen van mensen in mijn sociale kring van de afgelopen 2 jaar in het 200-400k segment waren niet of minimaal overboden. Een extreem voorbeeld is een vriendin die in Den Haag, in het wijkje bij de Vreeswijkstraat, een woning van 220k rond kon kopen. Vraagprijs. Was wel in matige staat, had een problematische huurder gewoond, maar dat was in een paar weken klussen met de vriendengroep en familie wel opgelost.

Ik vind al die indianenverhalen dat je als jongere "nergens" meer een huis kan krijgen gewoon onrealistisch, tenzij het echt op de hipste plek is of een moderne woning die helemaal af is. Dat is toch meer een Telegraaf-voorstelling dan de werkelijkheid.

Voorlopig betekent die “afkoeling van de markt” dat de prijsstijgingen dalen. Afgelopen mei lagen de prijzen nog steeds 4,4% hoger dan in 2025. Daardoor is het voor starters nog steeds bijzonder moeilijk om een huis te kopen ivm 10-20-30 jaar geleden. Door de uitpondgolf is er wat verlichting, maar “indianenverhalen” en “Telegraaf-voorstelling” zijn het echt niet.

[ Voor 4% gewijzigd door edozat1 op 25-06-2026 14:10 ]

[The Third Man]

edozat1 schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 14:07:
[...]

Voorlopig betekent die “afkoeling van de markt” dat de prijsstijgingen dalen. Afgelopen mei lagen de prijzen nog steeds 4,4% hoger dan in 2025. Daardoor is het voor starters nog steeds bijzonder moeilijk om een huis te kopen ivm 10-20-30 jaar geleden. Door de uitpondgolf is er wat verlichting, maar “indianenverhalen” en “Telegraaf-voorstelling” zijn het echt niet.

We hadden het over de overbieding. Omdat je daar het extra spaargeld of helpende familie bij moet hebben. Dat zijn de indianenverhalen rond onbereikbaarheid. Ik snap heus wel waar die vandaan kwamen, toen ik in 2019 al huizen zocht en ik rond 240k een makelaar belde zei die gelijk “doe geen moeite” of “we hebben een wachtlijst voor bezichtigingen”. Toen stikte het nog van de beleggers die met cash wel even 50k of meer wilden overbieden. Nu niet meer.

En die hogere prijs van het huis is toch niet relevant zolang het maar binnen je leengrens voor de hypotheek valt Die, zoals ik al zei, flink is gestegen.

[ Voor 21% gewijzigd door The Third Man op 25-06-2026 14:26 ]

[oscar82]

The Third Man schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 13:01:
[...]
Je koopt toch niet een huis van je spaargeld je hoeft toch alleen kosten koper met een paar duizend er bovenop te hebben. Voor de rest telt je inkomen voor je maximale leengrens en dus het budget voor het huis. Maar dat is de laatste jaren enorm verschoven. Mijn leengrens is meer dan 1,5x zoveel geworden tussen mijn 1e en 2e huis in 5 jaar tijd, terwijl mijn loon zeker niet zo veel is gestegen.

Hoe komt het dat de leengrens zo is toegenomen? Is dat voor iedereen zo

of voor jouw situatie?

[edozat1]

The Third Man schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 14:22:
[...]
We hadden het over de overbieding. Omdat je daar het extra spaargeld of helpende familie bij moet hebben. Dat zijn de indianenverhalen rond onbereikbaarheid. Ik snap heus wel waar die vandaan kwamen, toen ik in 2019 al huizen zocht en ik rond 240k een makelaar belde zei die gelijk “doe geen moeite” of “we hebben een wachtlijst voor bezichtigingen”. Toen stikte het nog van de beleggers die met cash wel even 50k of meer wilden overbieden. Nu niet meer.

En die hogere prijs van het huis is toch niet relevant zolang het maar binnen je leengrens voor de hypotheek valt Die, zoals ik al zei, flink is gestegen.

Nou, we hadden het volgens mij over de iets bredere vraag of je spaargeld (of ander geld) nodig hebt om een huis te kunnen kopen. En nee, als de koopprijs binnen de leennorm valt, is er geen probleem. Maar dat is, ondanks enige verlichting, nog steeds veel minder vaak het geval dat 10 jaar geleden.

Overigens wordt ook nog steeds veel overboden. In 2025 (misschien nu minder) in 70% van de transactie met een gemiddelde van 8%, in 2015 in 40% van de gevallen met een gemiddelde van zo’n 1%.

Waar zie je trouwens dat de leengrens (LTI?) flink is gestegen? Benieuwd naar.

[rube]

edozat1 schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 14:45:
[...]
Waar zie je trouwens dat de leengrens (LTI?) flink is gestegen? Benieuwd naar.

Gokje, het gaat niet om de LTI maar om de gestegen I, dus ook een absolute hogere L, niet relatief.

[assje]

edozat1 schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 14:45:
Overigens wordt ook nog steeds veel overboden. In 2025 (misschien nu minder) in 70% van de transactie met een gemiddelde van 8%, in 2015 in 40% van de gevallen met een gemiddelde van zo’n 1%.

"overbieden" (ten opzichte van vraagprijs) is een irrelevante parameter voor financiering en wordt altijd volledig uit verband getrokken. LTV wordt bepaald op basis van taxatiewaarde* en die zou gewoon overeen moeten komen met de marktwaarde. Dat een vraagprijs lager wordt ingezet als onderdeel van interesse/biedstrategieen heeft daar niets mee te maken.
*of transactieprijs als die lager is

Overigens kan je kosten koper ook gewoon financieren (net zoals alles in het leven) als het binnen de financiele mogelijkheden valt (LTI). Dit dan alleen niet via een hypotheek en geen HRA (wat ook logisch is).

[ Voor 15% gewijzigd door assje op 25-06-2026 15:03 ]

[edozat1]

assje schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 15:01:
[...]
"overbieden" (ten opzichte van vraagprijs) is een irrelevante parameter voor financiering en wordt altijd volledig uit verband getrokken. LTV wordt bepaald op basis van taxatiewaarde* en die zou gewoon overeen moeten komen met de marktwaarde. Dat een vraagprijs lager wordt ingezet als onderdeel van interesse/biedstrategieen heeft daar niets mee te maken.
*of transactieprijs als die lager is

Dat is absoluut waar. Je ziet soms verkoopprijzen vraagprijzen die te laag zijn voor de woning en dat wekt interesse. Maar zo’n strategie komt voort uit een overspannen markt. Proberen er nóg meer uit te halen. Je hoefde dat in 2012-2013 niet te proberen.

Maar mijn enige punt was eigenlijk dat de markt nog steeds overspannen is, ondanks recente ontwikkelingen en korte termijn verwachtingen, waardoor jongvolwassenen zonder zak geld nog steeds veel vaker achter het net vissen dan 10-20 jaar geleden.

[rube]

edozat1 schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 15:11:
[...]
Dat is absoluut waar. Je ziet soms verkoopprijzen vraagprijzen die te laag zijn voor de woning

Daarom zijn dat ook vraagprijzen, die soms erg indicatief zijn, zowel naar boven als naar beneden.

[Rubbergrover1]

rube schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 15:19:
[...]

Daarom zijn dat ook vraagprijzen, die soms erg indicatief zijn, zowel naar boven als naar beneden.

En soms is zelfs een overboden verkoopprijs te laag voor de woning .

[The Third Man]

edozat1 schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 14:45:
[...]

Nou, we hadden het volgens mij over de iets bredere vraag of je spaargeld (of ander geld) nodig hebt om een huis te kunnen kopen. En nee, als de koopprijs binnen de leennorm valt, is er geen probleem. Maar dat is, ondanks enige verlichting, nog steeds veel minder vaak het geval dat 10 jaar geleden.

Waar zie je trouwens dat de leengrens (LTI?) flink is gestegen? Benieuwd naar.

edozat1 schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 15:11:
[...]

Maar mijn enige punt was eigenlijk dat de markt nog steeds overspannen is, ondanks recente ontwikkelingen en korte termijn verwachtingen, waardoor jongvolwassenen zonder zak geld nog steeds veel vaker achter het net vissen dan 10-20 jaar geleden.

Lees voor de grap eens deze jaarlijkse aanpassingen terug
- https://financielemeesters.nl/nieuwe-hypotheekregels-2020/
- https://www.vanbruggen.nl...te-wijzigingen-op-een-rij
- https://www.hypotheker.nl...angrijkste-veranderingen/
- https://www.geldenwoning.nl/nieuwe-hypotheekregels-in-2023/
- https://www.hypotheker.nl...angrijkste-veranderingen/
- https://www.hypotheker.nl...it-verandert-er-allemaal/

Dat is echt een flinke waslijst en dat is in 5 jaar (!) tijd.


De eisen rond persoonlijk arbeidsinkomen zijn ook zoiets. Toen was het praktisch alleen het voltijd arbeidsinkomen van de standaardbaan dat telde. Al het andere, of het nou ZZP was, deeltijd, of binnen je arbeidsverband zaken als bonussen of commissie werden gewoonweg niet meegeteld, zoek het maar uit of ga een traject in met onderhandelen. Nu is men het zo gewend dat het niks speciaals mee is (bonussen staan zelfs op de model werkgeversverklaring).

Ook geen klein verschil is trouwens de vrijgestelde overdrachtsbelasting voor starters. Toen ik in 2020 startte betaalde ik alsnog 1,5% of zoiets, dat was alsnog even 3 mille bovenop de kosten. Toen ik dit huis verkocht en de notaris zei "de nieuwe kopers hebben mooi nog de vrijgestelde belasting" merkte ik dat nog op, en toen grapte de notaris terug "toen ik begon betaalde ik nog 6%". Kan je nagaan hoe veel dat scheelt voor een starter.

Ik herken me ook totaal niet in het beeld dat het 10-20 jaar terug makkelijker was voor de jonge generatie om te starten, dat was toen echt voor als je ging settelen en tweeverdiener was (of dus rijke ouders). Huren was toen echt een prikkie (toen ik op kamers ging betaalde ik 500 voor een complete woning, 8 jaar later 650). Nu begint het vrij normaal te worden om snel wat te kopen vanwege de hoge huurprijzen. Omgekeerde wereld.

Overigens wordt ook nog steeds veel overboden. In 2025 (misschien nu minder) in 70% van de transactie met een gemiddelde van 8%, in 2015 in 40% van de gevallen met een gemiddelde van zo’n 1%.

Dat is natuurlijk een drogreden omdat het een gegeven voor de hele markt is. Inclusief de mooie en gewilde woningen, dan krijg je automatisch een neiging tot overbieden. En Nederland is nou eenmaal goed in het mooi een aantrekkelijk maken en houden van woningen, dus een groot deel van de markt bestaat uit die groep.

Echter een starter vist niet in diezelfde zee, die gaat voor de basiswoningen waar je in start, het woord zegt het al. Mijn punt sloeg juist op dat in dat segment (200-400 wat ik noemde), ik uit mijn omgeving die hele overbiedtrend heb zien verdwijnen. En dat onderstreept ook het kromme hoe je het zelf omschrijft als "de markt is nog steeds overspannen". Er is niet 1 markt. Net als dat er niet 1 occassionmarkt is, of 1 botenmarkt. Je kan niet het prijseffect rond 5 jaar oude ex-lease Volvo's en BMW's gelijkstellen rond het prijseffect rond 15 jaar oude Japanners. Op de huizenmarkt dus ook niet.

[edozat1]

The Third Man schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 16:16:
[...]


[...]
Lees voor de grap eens deze jaarlijkse aanpassingen terug
- https://financielemeesters.nl/nieuwe-hypotheekregels-2020/
- https://www.vanbruggen.nl...te-wijzigingen-op-een-rij
- https://www.hypotheker.nl...angrijkste-veranderingen/
- https://www.geldenwoning.nl/nieuwe-hypotheekregels-in-2023/
- https://www.hypotheker.nl...angrijkste-veranderingen/
- https://www.hypotheker.nl...it-verandert-er-allemaal/

Dat is echt een flinke waslijst en dat is in 5 jaar (!) tijd.


De eisen rond persoonlijk arbeidsinkomen zijn ook zoiets. Toen was het praktisch alleen het voltijd arbeidsinkomen van de standaardbaan dat telde. Al het andere, of het nou ZZP was, deeltijd, of binnen je arbeidsverband zaken als bonussen of commissie werden gewoonweg niet meegeteld, zoek het maar uit of ga een traject in met onderhandelen. Nu is men het zo gewend dat het niks speciaals mee is (bonussen staan zelfs op de model werkgeversverklaring).

Ook geen klein verschil is trouwens de vrijgestelde overdrachtsbelasting voor starters. Toen ik in 2020 startte betaalde ik alsnog 1,5% of zoiets, dat was alsnog even 3 mille bovenop de kosten. Toen ik dit huis verkocht en de notaris zei "de nieuwe kopers hebben mooi nog de vrijgestelde belasting" merkte ik dat nog op, en toen grapte de notaris terug "toen ik begon betaalde ik nog 6%". Kan je nagaan hoe veel dat scheelt voor een starter.

Ik herken me ook totaal niet in het beeld dat het 10-20 jaar terug makkelijker was voor de jonge generatie om te starten, dat was toen echt voor als je ging settelen en tweeverdiener was (of dus rijke ouders). Huren was toen echt een prikkie (toen ik op kamers ging betaalde ik 500 voor een complete woning, 8 jaar later 650). Nu begint het vrij normaal te worden om snel wat te kopen vanwege de hoge huurprijzen. Omgekeerde wereld.


[...]
Dat is natuurlijk een drogreden omdat het een gegeven voor de hele markt is. Inclusief de mooie en gewilde woningen, dan krijg je automatisch een neiging tot overbieden. En Nederland is nou eenmaal goed in het mooi een aantrekkelijk maken en houden van woningen, dus een groot deel van de markt bestaat uit die groep.

Echter een starter vist niet in diezelfde zee, die gaat voor de basiswoningen waar je in start, het woord zegt het al. Mijn punt sloeg juist op dat in dat segment (200-400 wat ik noemde), ik uit mijn omgeving die hele overbiedtrend heb zien verdwijnen. En dat onderstreept ook het kromme hoe je het zelf omschrijft als "de markt is nog steeds overspannen". Er is niet 1 markt. Net als dat er niet 1 occassionmarkt is, of 1 botenmarkt. Je kan niet het prijseffect rond 5 jaar oude ex-lease Volvo's en BMW's gelijkstellen rond het prijseffect rond 15 jaar oude Japanners. Op de huizenmarkt dus ook niet.

Ik geef het op. Vind het wel bijzonder dat het enige punt dat ik wil maken, namelijk dat het voor jongeren nog steeds veel moeilijker is om zonder extra geld een huis te kopen dan een tijdje geleden, niet overkomt. Tenzij je het daar niet mee eens bent, maar dan komen we echt niet tot elkaar vrees ik. En ik ben zelf ook debet aan alle uitwijdingen in deze discussie, I know..

[R.van.M]

RichieB schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 13:01:
@rudi-assauer Je maakt echt een verkeerde vergelijking. Jongeren kunnen geen woning kopen omdat er enorme schaarste is. De huizenprijzen stijgen daardoor al jaren veel sneller dan de lonen. Daar kan je niet tegenop sparen. De oplossing is niet om de jongeren te verketteren maar meer betaalbare woning bouwen en de hypotheekrenteaftrek afschaffen. Als je dan toch de jongeren iets wilt verwijten dan is het wellicht dat er (statistisch gezien) teveel van steeds weer op de VVD stemmen.

Helemaal correct dat alle voorbeelden niet de reden zijn dat jongeren geen huis kunnen kopen, maar dat maakt het niet minder waar dat jongeren tegenwoordig makkelijker geld uitgeven dan de vorige / onze generatie.

*Mompelt iets van vroeger was alles beter*
En dat is natuurlijk ook wel de crux van deze discussie. Hoe wij ons geld uitgaven was ook verspilling in de ogen van de generatie voor ons. Op vakantie naar Bali? Wat een onzin, de hoge veluwe is hartstikke mooi. Heb je nu alweer een nieuwe auto? Die vorige van 10 jaar oud deed het toch nog prima?

[ Voor 14% gewijzigd door R.van.M op 25-06-2026 18:21 ]

[Oilman]

GG85 schreef op dinsdag 23 juni 2026 @ 19:07:
[...]

Je kan er natuurlijk zat mee maar zoals eerder gezegd is het zo op. Keer een reparatie aan je huis, een warmtepomp, een andere auto, een studie van een kind en weg.

Ik vind dat niet de definitie van rijk.

Voor die ~25% die minder dan €2500 spaargeld heeft ben je dan toch echt wel een rijke stinkerd.

[Rubbergrover1]

R.van.M schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 18:19:
*Mompelt iets van vroeger was alles beter*

Ja, vroeger was een vakantie naar Bali nog duur . Tegenwoordig is een vakantie naar Bali goedkoper dan een stacaravan in Zeeland.

[ewrz]

Koffie-abbo an sich is niet het probleem, maar het is wel een indicatie van een patroon van financieel onverstandige keuzes. Je wordt ook niet dik van één zak chips leegeten.

Juist die vele kleine keuzes zijn heel belangrijk voor het resultaat over de lange termijn.

[Wozmro]

Inderdaad, die koffie maakt deel uit van een algemene financiële dynamiek.

Het gaat om terugkerende kosten beheren. Ook de kleintjes.

Deze blog (ondertussen 15 jaar oud!) is wel van toepassing denk ik:

https://www.mrmoneymustache.com/2011/08/01/a-millionaire-is-made-ten-bucks-at-a-time/

[Rubbergrover1]

ewrz schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 08:43:
Koffie-abbo an sich is niet het probleem, maar het is wel een indicatie van een patroon van financieel onverstandige keuzes. Je wordt ook niet dik van één zak chips leegeten.

Juist die vele kleine keuzes zijn heel belangrijk voor het resultaat over de lange termijn.

Het gevaar is vooral dat je "alles" tegelijk wil. Op zich zijn sommige dingen tegenwoordig behoorlijk betaalbaar vergeleken met 'vroeger'. In de jaren '90 betaalde je voor de sportschool voor een ongeveer evenveel als wat je nu voor een 24/7 abonnement betaalt, terwijl de inkomens zo'n 2½ keer zo hoog liggen. Een CD kostte zo'n 20 euro (in huidige euro's dus ongeveer 50 euro) terwijl je voor 50 euro nu ook 4 maanden onbeperkt Spotify hebt. En een swapfiets van 20 euro per maand lijkt duur voor de gemiddelde Nederlander, maar voor een student van wie de fiets elk jaar gejat wordt, kan dat juist goedkoper uitpakken dan telkens een andere fiets (en vooral weer een nieuw duur slot) moeten kopen.

Maar 'vroeger' was het vaak niet dat iemand én intensief naar de sportschool ging én elke maand een CD kocht én nog wat van dat soort dingen deed. Het waren vaak bewuste acties. Een CD kopen was toch een bewuste keus en als je even het geld niet had, dan kocht je die CD een maand later. Nu ben je op zich vaak goedkoper uit, maar loopt het abonnement gewoon door. En voor één abonnement maakt dat niet zo heel veel uit, maar als je een hele rits aan abonnementen hebt, dan telt dat wel op.

[Tommie12]

Oilman schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 21:20:
[...]

Voor die ~25% die minder dan €2500 spaargeld heeft ben je dan toch echt wel een rijke stinkerd.

En voor de bevolking van Monaco ben je aan pauper als je daar rond rijdt met een auto van slechts 100k….

[ewrz]

Rubbergrover1 schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 09:19:
[...]

Het gevaar is vooral dat je "alles" tegelijk wil. Op zich zijn sommige dingen tegenwoordig behoorlijk betaalbaar vergeleken met 'vroeger'. In de jaren '90 betaalde je voor de sportschool voor een ongeveer evenveel als wat je nu voor een 24/7 abonnement betaalt, terwijl de inkomens zo'n 2½ keer zo hoog liggen. Een CD kostte zo'n 20 euro (in huidige euro's dus ongeveer 50 euro) terwijl je voor 50 euro nu ook 4 maanden onbeperkt Spotify hebt. En een swapfiets van 20 euro per maand lijkt duur voor de gemiddelde Nederlander, maar voor een student van wie de fiets elk jaar gejat wordt, kan dat juist goedkoper uitpakken dan telkens een andere fiets (en vooral weer een nieuw duur slot) moeten kopen.

Maar 'vroeger' was het vaak niet dat iemand én intensief naar de sportschool ging én elke maand een CD kocht én nog wat van dat soort dingen deed. Het waren vaak bewuste acties. Een CD kopen was toch een bewuste keus en als je even het geld niet had, dan kocht je die CD een maand later. Nu ben je op zich vaak goedkoper uit, maar loopt het abonnement gewoon door. En voor één abonnement maakt dat niet zo heel veel uit, maar als je een hele rits aan abonnementen hebt, dan telt dat wel op.

Sociale media draagt daar zeker aan bij. Juist als je jong bent en nog weinig inkomen hebt ben je nog erg gevoelig voor dat soort sociale prikkels. Nu is de media de schuld geven wel van alle tijden maar het waren vroeger in ieder geval nog muzieksterren of acteurs die wat bereikt hadden, nu lijken het allemaal heel gewone mensen op instagram en bovendien gaat die stroom aan beelden 24 uur per dag door. Het lijkt allemaal normaal maar dat is het niet.

En de "creators" gaan op zoek naar de beste instagram spots om upvotes te farmen. In de rij om allemaal dezelfde foto maken, het heeft iets Monty Python-achtigs.

[oscar82]

Ben mij aan het orienteren op een sabbatical in 2027/2028. Om 1 of 2 mooie reizen te maken. Nu kwam ik erachter dat mijn werkgever de eerste 3 maanden het werkgeversdeel van pensioen doorbetaalt. Daarna zou ik dat stuk voor eigen rekening moeten nemen. Gaat toch om een behoorlijk bedrag aangezien werkgever 70% betaalt en ik maar 30%.

Hebben anderen hier wel eens een sabbatical genomen van hun loondienst en wat deden jullie met pensioenopbouw? Hoe lang gingen jullie met onbetaald verlof en beviel dat uberhaupt?

[CornermanNL]

Oilman schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 21:20:
[...]

Voor die ~25% die minder dan €2500 spaargeld heeft ben je dan toch echt wel een rijke stinkerd.

Niet echt eigenlijk als je kijkt naar het risico wat je tegenwoordig loopt. Zeker met de aankomende bezuinigingen op de sociale verzekeringen. Een modaal stel met modale lasten zou met de nieuwe plannen alleen voor het WW gat, 48K achter de hand moeten hebben. En dat is om de verkorting van de duur te dekken, met andere woorden, dat is met 12 maanden weg. We zijn als samenleving straks verschrikkelijk onderverzekert. En dat is privé ook steeds moeilijker te verzekeren, zeker niet tegen goede premie en voorwaarden. Want de nieuwe vermogensbelasting voorstellen stemmen ook al niet vrolijk.

We moeten in ons denken echt eens af van de gedachte dat een ton op de bank betekend dat je rijk bent.
Zeker omdat we allerlei collectieve verzekeringen en voorzieningen al decennia afbreken want te duur.

[heintjeput]

oscar82 schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 11:02:
Ben mij aan het orienteren op een sabbatical in 2027/2028. Om 1 of 2 mooie reizen te maken. Nu kwam ik erachter dat mijn werkgever de eerste 3 maanden het werkgeversdeel van pensioen doorbetaalt. Daarna zou ik dat stuk voor eigen rekening moeten nemen. Gaat toch om een behoorlijk bedrag aangezien werkgever 70% betaalt en ik maar 30%.

Hebben anderen hier wel eens een sabbatical genomen van hun loondienst en wat deden jullie met pensioenopbouw? Hoe lang gingen jullie met onbetaald verlof en beviel dat uberhaupt?

Twee jaar geleden had ik een half jaar vrij en gekozen om de werkgever pensioen stop te laten zetten. We noemen het ook wel proefpensioen, genieten nu het kan.

We houden van reizen op de fiets en hebben een groot deel van Europa gezien. Ik vind het een fantastische manier van reizen want je ziet meer dan in de auto, je kunt op alle plekken komen en het kost niet veel geld. Uiteindelijk was de grootste impact dat ik geen geld loon kreeg, de kosten waren hoger dan thuis maar geen 50% meer.

Verder is het voor mij heel anders dan 3 of 4 weken vakantie aangezien ik me totaal niet meer gebonden voelde aan tijd.

[ Voor 5% gewijzigd door heintjeput op 26-06-2026 11:33 ]

[Rubbergrover1]

oscar82 schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 11:02:
Ben mij aan het orienteren op een sabbatical in 2027/2028. Om 1 of 2 mooie reizen te maken. Nu kwam ik erachter dat mijn werkgever de eerste 3 maanden het werkgeversdeel van pensioen doorbetaalt. Daarna zou ik dat stuk voor eigen rekening moeten nemen. Gaat toch om een behoorlijk bedrag aangezien werkgever 70% betaalt en ik maar 30%.

Hebben anderen hier wel eens een sabbatical genomen van hun loondienst en wat deden jullie met pensioenopbouw? Hoe lang gingen jullie met onbetaald verlof en beviel dat uberhaupt?

Zelf geen ervaring mee. Ik kan wel aanraden om in elk geval voor het nabestaandenpensioen het pensioen door te laten lopen (en daar dus voor te betalen). Je zal niet de eerste zijn die juist op een lange reis een ongeluk krijgt en niet meer terugkomt. En het verschil tussen het minuscule beetje nabestaandenpensioen dat je al hebt opgebouwd, vergeleken met het grote nabestaandenpensioen gebaseerd op wat je tot je AOW zou kunnen bereiken, is zo groot, dat de premie die je daarvoor moet betalen goed besteed geld is.

Voor het stuk opbouwen van ouderdomspensioen zou ik dat wel doen als je werkgever meebetaalt. Maar als je het helemaal zelf moet betalen, dan denk ik dat dat voor de meeste mensen in dit topic niet echt interessant is.

[Rubbergrover1]

ewrz schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 10:58:
[...]

Sociale media draagt daar zeker aan bij. Juist als je jong bent en nog weinig inkomen hebt ben je nog erg gevoelig voor dat soort sociale prikkels.

"Vroeger" had je ook heel verleidelijke plaatjes van mooie plekken. Maar die reizen waren dermate onbetaalbaar dat het bijna per definitie bij dromen bleef. Of incidenteel een wel afgewogen keus voor een reis naar een bijzondere plek, waar je dan ook meer naartoe leefde. Tegenwoordig is reizen zo (relatief) goedkoop, dat die mooie plekken voor heel veel mensen bereikbaar zijn geworden. Dat maakt dat de stap om die reis te gaan maken veel kleiner geworden is.

Of je die mooie plekken nou ziet in ene tijdschrift, een reisgids, op instagram, op TV, of waar dan ook, dat is m.i. minder relevant dan de veel lagere reiskosten.

[ Voor 10% gewijzigd door Rubbergrover1 op 26-06-2026 11:38 ]

[SvV_Ying]

oscar82 schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 11:02:
Ben mij aan het orienteren op een sabbatical in 2027/2028. Om 1 of 2 mooie reizen te maken. Nu kwam ik erachter dat mijn werkgever de eerste 3 maanden het werkgeversdeel van pensioen doorbetaalt. Daarna zou ik dat stuk voor eigen rekening moeten nemen. Gaat toch om een behoorlijk bedrag aangezien werkgever 70% betaalt en ik maar 30%.

Hebben anderen hier wel eens een sabbatical genomen van hun loondienst en wat deden jullie met pensioenopbouw? Hoe lang gingen jullie met onbetaald verlof en beviel dat uberhaupt?

Ik zit momenteel in een sabbatical. Vanaf afgelopen januari tot 6 september ben ik vrij. Ruim 8 maanden dus.

Het financiële plaatje:
Financieel geen enkel probleem momenteel, we hebben straks einde sabbatical meer vermogen dan toen de sabbatical begon. Dat komt omdat we ongeveer de helft van onze sabbatical uit vakantierechten konden betalen. Dus loon liep nog een aantal maanden door. En in die periode viel voor ons ook de jaarlijkse bonus, vakantiegeld en normtreden. Tel daar de stijgende beurzen bij op en financieel staan we er straks beter voor dan voor de sabbatical. (uiteraard hadden we er nog beter voorgestaan zonder sabbatical want dan was er geen loonderving en meer inleg). Aan pensioen hebben we geen seconde gedacht. We bouwen prima op bij Ahold en die paar maanden geen opbouw waren voor ons geen overweging waard.

De sabbatical zelf:
Het went snel en bevalt uitstekend. Ik denk helemaal niet aan werk of aan het weer terug moeten keren. Het hoofd is wat werk betreft echt vrij. Ik heb ook veel geprobeerd wat ik van tevoren op een lijstje had gezet: voetfreflex therapie, klankschalen, mindfullnes cursus gedaan, sport stabiel 4x per week, heb wat boeken gelezen. Ook wel tot meer reflectie gekomen over wat werk voor mij betekent en waarom ik mij daar soms (te) druk om kan maken. Tijdens de sabbatical besloten om voor een tweede kind te gaan, die in december verwacht wordt. Had zonder sabbatical nooit gebeurd, maar dit was een periode van reflectie en ontdekken wat we belangrijk vinden. Ik had gehoopt dat enkele zorgen in het hoofd of wat fysieke klachten zouden verdwijnen tijdens de sabbatical en dat werk daar misschien effect op had, maar die 2.0 versie op dat vlak ben ik niet geworden. Ze zeggen wel eens 'waar je gaat, daar ben je'. Er kunnen wel omstandigheden of situaties veranderen, maar ik blijf dezelfde persoon die zijn zorgen en klachten wat dat betreft meedraagt. Wat betreft tempo word ik ook wel makkelijk wat lui. Waar ik tijdens 3 weken zomervakantie echt veel kan bijwerken aan series, klussen, lezen etc, is het nu toch wel makkelijk van 'oh kan morgen ook wel'. Verder een mooie reis van 6 weken gemaakt die uitstekend is bevallen.

En wat voor ons iets waardevols is: we zijn met FO bezig om eerder te stoppen met werken en dus veel vrij te zijn. Door deze sabbatical hebben we als het ware zo'n FO-jaar naar voren gehaald. En als ik moet kiezen tussen een extra vrij jaar als we in de 50 zijn, of nu dus een vrij jaar terwijl we half 30 zijn, is dit wel de ideale keus voor ons.

[rube]

Oilman schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 21:20:
[...]
Voor die ~25% die minder dan €2500 spaargeld heeft ben je dan toch echt wel een rijke stinkerd.

CornermanNL schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 11:03:
[...]
We moeten in ons denken echt eens af van de gedachte dat een ton op de bank betekend dat je rijk bent.

@CornermanNL je reageert op iemand die uitgaat van het perspectief van de mensen die minder dan 2500 euro spaargeld hebben. Als er dan mensen zijn die 40+ keer zoveel geld hebben, dan ben je wel rijk. Ook al vind JIJ van niet omdat sociale zekerheid onvoldoende is etc.
Net zo als dat iemand die maar 3 euro per dag verdiend, iemand rijk zal vinden die 10K heeft.

De afgelopen dagen diverse discussies wanneer je wel rijk bent, wanneer niet etc., het heeft allemaal geen zin om daar een bedrag aan te hangen want het is afhankelijk van het perspectief en situatie van de bewuste personen.
Binnen het het FO Topic zou ik voorzichtig zeggen dat iemand wel rijk is wanneer die FO is. Voor de een kan dat dan zijn met AOW, pensioen en 200K, voor de andere is dat met minimaal 3 miljoen+

[rube]

SvV_Ying schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 11:51:
[...]
Tijdens de sabbatical besloten om voor een tweede kind te gaan, die in december verwacht wordt.

Goed doorgepakt

Wat betreft tempo word ik ook wel makkelijk wat lui. Waar ik tijdens 3 weken zomervakantie echt veel kan bijwerken aan series, klussen, lezen etc, is het nu toch wel makkelijk van 'oh kan morgen ook wel'.

Herkenbaar. Ik ben er nog niet over uit of dit een minpunt (van mij) is of dat het juist mooi is dat het zo kan.

[SvV_Ying]

rube schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 11:55:
[...]


[...]

@CornermanNL je reageert op iemand die uitgaat van het perspectief van de mensen die minder dan 2500 euro spaargeld hebben. Als er dan mensen zijn die 40+ keer zoveel geld hebben, dan ben je wel rijk. Ook al vind JIJ van niet omdat sociale zekerheid onvoldoende is etc.
Net zo als dat iemand die maar 3 euro per dag verdiend, iemand rijk zal vinden die 10K heeft.

De afgelopen dagen diverse discussies wanneer je wel rijk bent, wanneer niet etc., het heeft allemaal geen zin om daar een bedrag aan te hangen want het is afhankelijk van het perspectief en situatie van de bewuste personen.
Binnen het het FO Topic zou ik voorzichtig zeggen dat iemand wel rijk is wanneer die FO is. Voor de een kan dat dan zijn met AOW, pensioen en 200K, voor de andere is dat met minimaal 3 miljoen+

Het is inderdaad allemaal perspectief. Mijn broertje kan 5 jaar vooruit met 1 ton, ik 2. Hij zou zich ontzettend rijk voelen, ik gewoon prima.

Voor dit forum zou ‘rijk‘ inderdaad een dekkend begrip zijn als je het bedrag hebt bereikt waarbij JIJ je financieel onafhankelijk vindt. Voor de een zal dat bedrag al bij een paar ton zo zijn. Voor de ander bij meer dan een miljoen.

[R.van.M]

Tijdje geleden had ik het over de flexibele WR strategie die ik wil gaan gebruiken. Ik heb daar nog even over nagedacht en dit is mijn idee. Wellicht dat het zich nog verder ontwikkeld en als iemand nog goede op/aanmerkingen heeft hoor ik het graag

Shiller P/E (CAPE)	Base WR
Boven 40	3.0%
35 tot 40	3.25%
27 tot 35	3.5%
20 tot 27	3.75%
Onder 20	4.0%

Vervolgens op basis van de waarde van de portefuille (inflatiegecorrigeerd)

Portofolio waarde	Aanpassing
10%+ boven startwaarde	+0.25%
Binnen ±10% startwaarde	0.00%
10%- onder startwaarde	-0.25%

Dat zou dus betekenen met de huidige waarderingen (CAPE 41) een basis WR van 3% en dan op basis van de portefuille waarde eventueel een plus of minus van 0,25%

Mocht in de jaren na mijn RE de beurs in elkaar zakken heeft dan dan 2 effecten. De CAPE waarde zal zakken waardoor de basis WR omhoog gaat maar waarschijnlijk zakt mijn portefuille dan ook onder de beginwaarde waardoor de WR dus ook gedempt wordt met 0,25%

[R.van.M]

rube schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 11:59:
[...]
Herkenbaar. Ik ben er nog niet over uit of dit een minpunt (van mij) is of dat het juist mooi is dat het zo kan.

Inderdaad, dat is ook een valkuil die op mijn lijstje staat om in de gaten te houden. Het is goed om te ontstressen, maar het is heel makkelijk om daarin door te slaan. Voor je het weet word je te lui en raak je juist gedemotiveerd.

[rube]

R.van.M schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 12:04:
Wellicht dat het zich nog verder ontwikkeld en als iemand nog goede op/aanmerkingen heeft hoor ik het graag

Ik denk dat het erg verschilt per situatie, maar ik heb nooit zo strict gekeken naar een WR.
En achteraf gezien zijn er ook dingen heel anders gelopen dan ik had verwacht, in eerste instantie tegenvallers (vastgoed omlaag, minder inkomsten door regelgevende beperking met huren, inflatie) en ook meevallers (stijgende beursen, vastgoed waarde, inkomen door toch nog wat werken/klussen).
Om dan te gaan rekenen met 0.25% WR kan dan een schijnnauwkeurigheid geven. En als ik het goed heb, dan zit je aan het begin van je RE niet vol in aandelen i.v.m. sequence risk, dus zal een hogere PE ook minder invloed hebben.
Uiteraard is het goed om ergens van uit te gaan, maar blijf flexibel om ook aan te passen wat goed "voelt" ook al wijkt het af van wat je nu hebt bedacht. Uiteraard wel onderbouwd, maar dat hoef ik je niet te vertellen.

.

[R.van.M]

rube schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 12:13:
[...]

Ik denk dat het erg verschilt per situatie, maar ik heb nooit zo strict gekeken naar een WR.
En achteraf gezien zijn er ook dingen heel anders gelopen dan ik had verwacht, in eerste instantie tegenvallers (vastgoed omlaag, minder inkomsten door regelgevende beperking met huren, inflatie) en ook meevallers (stijgende beursen, vastgoed waarde, inkomen door toch nog wat werken/klussen).
Om dan te gaan rekenen met 0.25% WR kan dan een schijnnauwkeurigheid geven. En als ik het goed heb, dan zit je aan het begin van je RE niet vol in aandelen i.v.m. sequence risk, dus zal een hogere PE ook minder invloed hebben.
Uiteraard is het goed om ergens van uit te gaan, maar blijf flexibel om ook aan te passen wat goed "voelt" ook al wijkt het af van wat je nu hebt bedacht. Uiteraard wel onderbouwd, maar dat hoef ik je niet te vertellen.

.

Mee eens. Hoewel ik mezelf niet als een emotioneel persoon zie, merk ik toch dat ik geneigd ben om soms emotionele beleggingsbeslissingen te nemen. Zo voelt het nu alsof de beurs erg hoog staat, waardoor ik op basis van dat gevoel beslissingen zou kunnen nemen. Hetzelfde geldt als er aan het begin van mijn RE-fase een flinke crash zou plaatsvinden; ook dan is de verleiding groot om daarop te (over)reageren.

Daarom leg ik op een rustig moment graag een aantal regels vast die ik wil volgen (zoals inderdaad het tijdelijk afbouwen van sequence risk). Dat betekent natuurlijk niet dat ik de komende vijftig jaar onvoorwaardelijk aan deze regels vasthoud, maar ze vormen wel het uitgangspunt voor de start.

Mijn doel was bovendien om twee zaken mee te nemen die op het eerste gezicht enigszins tegenstrijdig zijn. Als het goed gaat op de beurs, kun je de teugels wat laten vieren. Tegelijkertijd geldt dat naarmate de CAPE verder oploopt, het verwachte rendement juist afneemt. Die twee krachten probeer ik in dit model samen te brengen, waarbij de CAPE uiteindelijk de belangrijkste factor is.

[IvoB2]

FrambozenTaart schreef op woensdag 24 juni 2026 @ 17:34:
[...]

Als je 70+ bent en het allemaal wel heilig vind qua financiën dan ben je juist zó enorm rijk. Schaapjes op het droge, geld is geen zorg en tijd voor andere zaken die veel dichter op het leven staan.

Je zou ook kunnen stellen dat op die leeftijd nog met rendement op je verworven vermogen bezig zijn eigenlijk juist armoede is

Bijna volledig mee eens (alleen met dat 70+ deel niet, dat gevoel kan je ook bij -70 hebben ).

"Rijk zijn" is doorgaans geen wiskundig gegeven maar een combinatie van verschillende factoren: gezond zijn, je nog fit voelen om te doen en laten wat je wil, zoals je zelf zegt geen geldzorgen hebben (in verhouding tot de levensstandaard dat je gewend bent), een energiezuinige afbetaalde woning zonder grote kosten in het verschiet en genoeg inkomen om niets te moeten laten (wat sowieso een individueel gegeven is) en nog wat inflatie bestendige reserve om onvoorziene uitgaven zonder probleem te kunnen opvangen.

Dan behoor je, mijn mening, al tot de top 10% van onze westerse samenleving en is er weinig reden tot klagen.
Of je dan echt financieel onafhankelijk bent is weer een andere zaak en hoe men het individueel wil bekijken. In onze maatschappij blijf je doorgaans ook nog afhankelijk van voornoemde factoren en is je "inkomen" afhankelijk van werk, pensioenopbouw (gegarandeerd?), inkomen uit aandelen en/of andere beleggingen (gegarandeerd?).
De meeste mensen blijven dus grotendeels afhankelijk van factoren die ze niet altijd volledig zelf in de hand hebben.

[wimjongil]

R.van.M schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 12:04:
Tijdje geleden had ik het over de flexibele WR strategie die ik wil gaan gebruiken. Ik heb daar nog even over nagedacht en dit is mijn idee. Wellicht dat het zich nog verder ontwikkeld en als iemand nog goede op/aanmerkingen heeft hoor ik het graag

Shiller P/E (CAPE)	Base WR
Boven 40	3.0%
35 tot 40	3.25%
27 tot 35	3.5%
20 tot 27	3.75%
Onder 20	4.0%

Vervolgens op basis van de waarde van de portefuille (inflatiegecorrigeerd)

Portofolio waarde	Aanpassing
10%+ boven startwaarde	+0.25%
Binnen ±10% startwaarde	0.00%
10%- onder startwaarde	-0.25%

Dat zou dus betekenen met de huidige waarderingen (CAPE 41) een basis WR van 3% en dan op basis van de portefuille waarde eventueel een plus of minus van 0,25%

Mocht in de jaren na mijn RE de beurs in elkaar zakken heeft dan dan 2 effecten. De CAPE waarde zal zakken waardoor de basis WR omhoog gaat maar waarschijnlijk zakt mijn portefuille dan ook onder de beginwaarde waardoor de WR dus ook gedempt wordt met 0,25%

2 punten:
- Als je twee effecten gaat toevoegen die elkaar (deels dempen), waarom laat je ze niet weg?
- De SWR gaat er van uit dat je na X aantal jaar boven de 0 uitkomt. Het kan dus zijn dat je op <90% van je portefeuille zit maar dichtbij je dood, ga je dan echt je WR aanpassen?

Op basis van het laatste zou ik eerder een correctie op basis van je levensverwachting toevoegen (richting einde beetje gas erop ). Op zich is die CAPE wel een aardig idee, maar als je ziet dat die voor de S&P500 sinds begin jaren '70 ongeveer 20 jaar op <20 heeft gestaan (obv een van de eerste plaatjes van Google), ben je misschien wel wat snel aan het onttrekken.

[Rubbergrover1]

SvV_Ying schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 11:51:
En wat voor ons iets waardevols is: we zijn met FO bezig om eerder te stoppen met werken en dus veel vrij te zijn. Door deze sabbatical hebben we als het ware zo'n FO-jaar naar voren gehaald. En als ik moet kiezen tussen een extra vrij jaar als we in de 50 zijn, of nu dus een vrij jaar terwijl we half 30 zijn, is dit wel de ideale keus voor ons.

Ik zou juist bang zijn dat ik na zo'n sabbatical zo de smaak te pakken heb, dat ik niet meer zou willen gaan werken. Om die reden ben ik wat huiverig voor een sabbatical, als dat per saldo ertoe zou kunnen leiden dat ik me tijdens het werkende leven erna juist minder gelukkig voel.

[Rubbergrover1]

SvV_Ying schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 12:00:
[...]

Het is inderdaad allemaal perspectief. Mijn broertje kan 5 jaar vooruit met 1 ton, ik 2. Hij zou zich ontzettend rijk voelen, ik gewoon prima.

Voor dit forum zou ‘rijk‘ inderdaad een dekkend begrip zijn als je het bedrag hebt bereikt waarbij JIJ je financieel onafhankelijk vindt. Voor de een zal dat bedrag al bij een paar ton zo zijn. Voor de ander bij meer dan een miljoen.

Voor mij is "rijk" de situatie waarin je zonder financiële zorgen je leven kunt leven, ook als er eens wat tegenzit. Dat betekent trouwens niet dat je alles zomaar kunt kopen wat je zou willen, of dat je al FO bent. Het betekent bv dat als je auto morgen stuk gaat, je zonder blikken of blozen overmorgen een vergelijkbare auto kunt kopen. Maar dat hangt dus wel sterk samen met behoeften en levensstijl. Heb je geen auto, dan speelt dat issue niet, maar zul je in mijn optiek bv. wel "zorgeloos" de trein moeten kunnen pakken als je dat wil of moet.

[G83]

@R.van.M ik denk wel eens over hetzelfde na maar heb nog geen uitgekristalliseerd plan. Dat de twee aanpassingen die je doet tegen elkaar in kunnen bewegen maakt jouw keuze apart.

Zelf zou ik de hogere/lagere variabele WR op basis van ontwikkeling portfolio waarde vergelijkbaar doen zoals jij. Dus bij een toename ten opzichte van startbedrag en verhoging van SWR, of verlaging bij afname.

Maar is aanpassing van je withdrawal rate op basis van Cape logisch? Ik denk dat ik eerder verhouding indexfondsen / 'veilig' (deposito's en een plukje rabo certificaten in mijn geval, hoe veilig dat is kan je over twijfelen) zou aanpassen.

Bijvoorbeeld in een 'neutrale' situatie met een CAPE van 20-25 20% in 'veilig' en de rest in indexfondsen oplopend tot 50% 'veilig' bij een CAPE van 40+.

[R.van.M]

wimjongil schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 12:49:
[...]


2 punten:
- Als je twee effecten gaat toevoegen die elkaar (deels dempen), waarom laat je ze niet weg?

Ik denk niet dat de 2 effecten elkaar dempen. Ze voegen wat toe in specifieke situaties.

Scenario 1:
CAPE 41, portefuille 150%. Op basis van de CAPE zou ik dus heel conservatief moeten zijn terwijl de portefuille juist enorm is. Door de regel kan ik op dat soort momenten juist wat ruimer leven

Scenario 2:
CAPE 19, portefuille 50%. Op basis van de CAPE zou ik nu flink kunnen gaan onttrekken, maar juist doordat de portefuille zo laag staat wil ik dat dempen zodat ik niet te veel onttrek om zo onvoldoende te hebben als de beurs herstelt.

- De SWR gaat er van uit dat je na X aantal jaar boven de 0 uitkomt. Het kan dus zijn dat je op <90% van je portefeuille zit maar dichtbij je dood, ga je dan echt je WR aanpassen?

Het is een basis. Dat betekend uiteraard niet blind vast blijven houden aan starre regels als de werkelijkheid om wat voor reden dan ook veranderd. Het doel is om emotie eruit te halen.

Op basis van het laatste zou ik eerder een correctie op basis van je levensverwachting toevoegen (richting einde beetje gas erop ). Op zich is die CAPE wel een aardig idee, maar als je ziet dat die voor de S&P500 sinds begin jaren '70 ongeveer 20 jaar op <20 heeft gestaan (obv een van de eerste plaatjes van Google), ben je misschien wel wat snel aan het onttrekken.

Tegen de tijd dat ik pensioen krijg zal er zeker een nieuwe regel komen op basis van het pensioeninkomen wat er dan nog bijkomt. Daarnaast is er ook wel een bepaalde consensus dat de CAPE structureel hoger zal blijven dus de kans is ook dat we nooit meer onder de 20 komen. De tijd zal t leren

[ Voor 4% gewijzigd door R.van.M op 26-06-2026 14:47 ]

[R.van.M]

G83 schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 13:39:
@R.van.M ik denk wel eens over hetzelfde na maar heb nog geen uitgekristalliseerd plan. Dat de twee aanpassingen die je doet tegen elkaar in kunnen bewegen maakt jouw keuze apart.

Zelf zou ik de hogere/lagere variabele WR op basis van ontwikkeling portfolio waarde vergelijkbaar doen zoals jij. Dus bij een toename ten opzichte van startbedrag en verhoging van SWR, of verlaging bij afname.

Maar is aanpassing van je withdrawal rate op basis van Cape logisch? Ik denk dat ik eerder verhouding indexfondsen / 'veilig' (deposito's en een plukje rabo certificaten in mijn geval, hoe veilig dat is kan je over twijfelen) zou aanpassen.

Bijvoorbeeld in een 'neutrale' situatie met een CAPE van 20-25 20% in 'veilig' en de rest in indexfondsen oplopend tot 50% 'veilig' bij een CAPE van 40+.

Interessante gedachte, maar het eerste wat bij mij opkomt is dat als je (zoals nu) een langere periode van hoge CAPE hebt je dus geen of negatief rendement maakt op de helft van je portefuille. Vaak in tijden dat de inflatie hoog is stijgt ook de CAPE

[wimjongil]

Rubbergrover1 schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 12:59:
[...]

Ik zou juist bang zijn dat ik na zo'n sabbatical zo de smaak te pakken heb, dat ik niet meer zou willen gaan werken. Om die reden ben ik wat huiverig voor een sabbatical, als dat per saldo ertoe zou kunnen leiden dat ik me tijdens het werkende leven erna juist minder gelukkig voel.

In plaats van demotivatie zou het ook motivatie om zo snel mogelijk FIRE te bereiken kunnen opleveren. Net zoals met meer dingen omtrent FIRE en het leven in het algemeen: het is hoe je er zelf mee omgaat.

[wimjongil]

R.van.M schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 13:49:
[...]


Ik denk niet dat de 2 effecten elkaar dempen. Ze voegen wat toe in specifieke situaties.

Scenario 1:
CAPE 41, portefuille 150%. Op basis van de CAPE zou ik dus heel conservatief moeten zijn terwijl de portefuille juist enorm is. Door de regel kan ik op dat soort momenten juist wat ruimer leven

Scenario 2:
CAPE 19, portefuille 50%. Op basis van de CAPE zou ik nu flink kunnen gaan onttrekken, maar juist doordat de portefuille zo laag staat wil ik dat dempen zodat ik niet te veel onttrek om zo onvoldoende te hebben als de beurs herstelt.


[...]

Het is een basis. Dat betekend uiteraard niet blind vast blijven houden aan starre regels als de werkelijkheid om wat voor reden dan ook veranderd. Het doel is om emotie eruit te halen.

[...]


Tegen de tijd dat ik pensioen krijg zal er zeker een nieuwe regel komen op basis van het pensioeninkomen wat er dan nog bijkomt. Daarnaast is er ook wel een bepaalde consensus dat de CAPE structureel hoger zal blijven dus de kans is ook dat we nooit meer onder de 20 komen. De tijd zal t leren

En scenario 3: CAPE 41, portefuille 50%, scenario 4: CAPE 19, portefuille 150%, scenario 5: ...?

Op basis van dit plaatje zou ik toch ook voorzichtig zijn met aanpassing op korte termijn op basis van een CAPE waarde:

Bron

Hoewel de trend duidelijk is, kun je er gruwelijk naast zitten: zie de CAPE <10/return < 2% observaties of de CAPE 40 - 50 observaties waar de markten inflatie bij blijven houden.

[CornermanNL]

rube schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 11:55:
[...]


[...]

@CornermanNL je reageert op iemand die uitgaat van het perspectief van de mensen die minder dan 2500 euro spaargeld hebben. Als er dan mensen zijn die 40+ keer zoveel geld hebben, dan ben je wel rijk. Ook al vind JIJ van niet omdat sociale zekerheid onvoldoende is etc.
Net zo als dat iemand die maar 3 euro per dag verdiend, iemand rijk zal vinden die 10K heeft.

De afgelopen dagen diverse discussies wanneer je wel rijk bent, wanneer niet etc., het heeft allemaal geen zin om daar een bedrag aan te hangen want het is afhankelijk van het perspectief en situatie van de bewuste personen.
Binnen het het FO Topic zou ik voorzichtig zeggen dat iemand wel rijk is wanneer die FO is. Voor de een kan dat dan zijn met AOW, pensioen en 200K, voor de andere is dat met minimaal 3 miljoen+

Uiteraard maar wat ik wil aangeven is dat niet alles perspectief of persoonlijk is. Sommige zaken zijn gewoon kwantificeerbaar risico. Ook iemand met maar 2500 euro loopt dat risico. Of het nu wel of niet lukt vermogen op te bouwen.

Dus FO en “rijk zijn” gaan pas tellen vanaf een bepaalde risico drempel. En die drempel wordt steeds hoger. Je kan makkelijker FO worden met een goede collectieve infrastructuur dan bij het ontbreken daarvan.

Dan kan je rijk lijken voor de mensen die minder geld hebben maar nog steeds arm zijn. (Allemaal risico gerelateerd uiteraard).

[Sparhawk]

Ben normaal aan het meelezen hier, maar nu kan ik jullie input goed gebruiken. Al een aardig tijdje aan het beleggen en sparen, en vanwege een financiele meevaller, nu ineens wat keuzestress

• Afgelopen 6 jaar structureel elke maand handmatig op DeGiro Vanguard All World gekocht, gaat prima.
• 3 jaar geleden ook begonnen via ABN amro met Nothern Trust (World / EM / Small CAP met de standaard verdeling)
• Ook een spaarrekening bij openbank, waar ik 2 jaar geleden een deposito vast gezet heb voor een jaar. Toen die vrij kwam verder niks mee gedaan. Wel betere rente dan de default postbank betaal / spaarrekening

Nu is er ineens een meevaller gekomen, waar we ook wat mee willen. Partner en ik hebben zelf de verdeling qua vermogen in cash / beleggen afgestemd, maar we zitten nog niet in obligaties / edelmetalen / andere zaken. Onze leeftijd is tussen 45-50.

Paar vragen

• Ons vermogen is nu zodanig dat we als we DeGiro / ABN aanhouden ruim boven de depositogantie van elke bank individueel uitkomen. Hoe hebben jullie dat gedaan? Verdelen over meerdere banken, of tocht gewoon het risico "geaccepteerd" ?
• DeGiro is een tijdje wat minder goed in het nieuws geweest. Heeft iemand daarom zijn vermogen daar weggehaald? Of het vermogen daar weggehaald omdat Vanguard all World niet meer in de kernselectie zit, en je nu 3 euro per transactie betaalt?
• De financiele meevaller willen we ook gaan beleggen op de beurs. Ik ken dus nu de bovengenoemde ETF's. We hebben geen interesse in specifieke aandelen. Zouden wij ook een deel in obligaties moeten gaan stoppen? Zelfde vraag voor edelmetalen / andere zaken. Doel is komende 5 tot 10 jaar simpelweg vermogensopbouw, en dan pas kijken naar spreiding / lagere risicotolerantie. Any views on this?
• Iemand nog andere nuttige input ?

[Tommie12]

Sparhawk schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 14:22:
Ben normaal aan het meelezen hier, maar nu kan ik jullie input goed gebruiken. Al een aardig tijdje aan het beleggen en sparen, en vanwege een financiele meevaller, nu ineens wat keuzestress

• Afgelopen 6 jaar structureel elke maand handmatig op DeGiro Vanguard All World gekocht, gaat prima.
• 3 jaar geleden ook begonnen via ABN amro met Nothern Trust (World / EM / Small CAP met de standaard verdeling)
• Ook een spaarrekening bij openbank, waar ik 2 jaar geleden een deposito vast gezet heb voor een jaar. Toen die vrij kwam verder niks mee gedaan. Wel betere rente dan de default postbank betaal / spaarrekening

Nu is er ineens een meevaller gekomen, waar we ook wat mee willen. Partner en ik hebben zelf de verdeling qua vermogen in cash / beleggen afgestemd, maar we zitten nog niet in obligaties / edelmetalen / andere zaken. Onze leeftijd is tussen 45-50.

Paar vragen

• Ons vermogen is nu zodanig dat we als we DeGiro / ABN aanhouden ruim boven de depositogantie van elke bank individueel uitkomen. Hoe hebben jullie dat gedaan? Verdelen over meerdere banken, of tocht gewoon het risico "geaccepteerd" ?
• DeGiro is een tijdje wat minder goed in het nieuws geweest. Heeft iemand daarom zijn vermogen daar weggehaald? Of het vermogen daar weggehaald omdat Vanguard all World niet meer in de kernselectie zit, en je nu 3 euro per transactie betaalt?
• De financiele meevaller willen we ook gaan beleggen op de beurs. Ik ken dus nu de bovengenoemde ETF's. We hebben geen interesse in specifieke aandelen. Zouden wij ook een deel in obligaties moeten gaan stoppen? Zelfde vraag voor edelmetalen / andere zaken. Doel is komende 5 tot 10 jaar simpelweg vermogensopbouw, en dan pas kijken naar spreiding / lagere risicotolerantie. Any views on this?
• Iemand nog andere nuttige input ?

Obligaties leveren op lange termijn altijd minder op dan aandelen. Grondstoffen is altijd gokken, al kan 2-3% in goud (maar dan nog liefst in wat kleine munten) altijd helpen in geval van extreme nood zoals oorlog.

Maar ik zou alles dumpen in een breed gespreide ETF zoals IWDA, VWRL of VWCE.

Bij welke bank... die met de laagste kosten.

[R.van.M]

wimjongil schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 14:10:
[...]


En scenario 3: CAPE 41, portefuille 50%, scenario 4: CAPE 19, portefuille 150%, scenario 5: ...?

Scenario 3:
CAPE 41, portefeuille 50%. Dit is eigenlijk een vreemd scenario. Blijkbaar is de beurs niet gecrasht, want de CAPE is onveranderd. Waarom zou de portefeuille dan nog maar 50% waard zijn? Maar stel dat dit onwaarschijnlijke scenario zich toch voordoet, dan wil ik juist extra conservatief zijn. De portefeuille moet immers eerst herstellen voordat ik meer kan onttrekken. Een withdrawal rate (WR) van 3% - 0,25% = 2,75% lijkt dan verstandig.

Scenario 4:
CAPE 19, portefeuille 150%. Dit is het droomscenario. Blijkbaar is de beurs flink gedaald, waardoor de CAPE laag is, terwijl mijn portefeuille toch is gegroeid. In dat geval kan ik juist wat extra onttrekken, omdat er een ruime buffer aanwezig is. Een WR van 4% + 0,25% = 4,25% lijkt dan passend.

Zoals gezegd is de CAPE de belangrijkste maatstaf; de portefeuillewaarde geeft slechts een extra correctie (tilt). Ook in deze twee onrealistische scenario's vind ik dat mijn model uitkomt op een logische withdrawal rate.

Mogelijk voeg ik bij extreem hoge of lage portefeuillewaarden (bijvoorbeeld rond 50% of 150%) nog een extra correctiestap van ±0,5% toe. Ik verwacht echter niet dat zulke extreme portefeuillewaarden zich, zeker in de eerste vijftien jaar, zullen voordoen.

Op basis van dit plaatje zou ik toch ook voorzichtig zijn met aanpassing op korte termijn op basis van een CAPE waarde:
[Afbeelding]

Bron

Hoewel de trend duidelijk is, kun je er gruwelijk naast zitten: zie de CAPE <10/return < 2% observaties of de CAPE 40 - 50 observaties waar de markten inflatie bij blijven houden.

Je laat een grafiek met historische data zien die precies de basis van mijn model ondersteund. Bij een hoge CAPE is het te verwachten rendement lager.

Over de lage CAPE, natuurlijk wordt vaak gezegd: "this time is different", maar er zijn wel degelijk argumenten dat er structurele veranderingen hebben plaatsgevonden die een hogere CAPE-ratio kunnen rechtvaardigen.

Early Retirement Now (ERN) heeft hierover een interessant artikel geschreven, waarin hij verschillende factoren bespreekt die de CAPE structureel opdrijven.

[Tazzios]

Sparhawk schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 14:22:
...

Paar vragen

[list]
• Ons vermogen is nu zodanig dat we als we DeGiro / ABN aanhouden ruim boven de depositogantie van elke bank individueel uitkomen. Hoe hebben jullie dat gedaan? Verdelen over meerdere banken, of tocht gewoon het risico "geaccepteerd" ?

depositogantie heeft niets te maken met aandelen. Aandelen staan in een aparte stichting op jouw naam.

• DeGiro is een tijdje wat minder goed in het nieuws geweest. Heeft iemand daarom zijn vermogen daar weggehaald? Of het vermogen daar weggehaald omdat Vanguard all World niet meer in de kernselectie zit, en je nu 3 euro per transactie betaalt?

Dus bij een faissement staan je aandelen ook nog veilig, je kan er alleen tijdelijk niet in handelen.

• De financiele meevaller willen we ook gaan beleggen op de beurs. Ik ken dus nu de bovengenoemde ETF's. We hebben geen interesse in specifieke aandelen. Zouden wij ook een deel in obligaties moeten gaan stoppen? Zelfde vraag voor edelmetalen / andere zaken. Doel is komende 5 tot 10 jaar simpelweg vermogensopbouw, en dan pas kijken naar spreiding / lagere risicotolerantie. Any views on this?
• Iemand nog andere nuttige input ?
[/list]

Obligaties worden door de belastingdienst even zwaar belast als aandelen waardoor sparen interessanter is (kijk eens bij raisin).

Eerst vermogensopbouw en DAARNA pas kijken hoe je het wil spreiden en wat je risicotolerantie is is apart. Dat is toch altijd tegelijk. Veder Niks moet alles mag.

[Requiem19]

wimjongil schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 14:10:
[...]


En scenario 3: CAPE 41, portefuille 50%, scenario 4: CAPE 19, portefuille 150%, scenario 5: ...?

Op basis van dit plaatje zou ik toch ook voorzichtig zijn met aanpassing op korte termijn op basis van een CAPE waarde:
[Afbeelding]

Bron

Hoewel de trend duidelijk is, kun je er gruwelijk naast zitten: zie de CAPE <10/return < 2% observaties of de CAPE 40 - 50 observaties waar de markten inflatie bij blijven houden.

Die data loopt tot 2013 en heeft de effecten van QA QE nog niet goed meegenomen - persoonlijke hypothese. Hoewel het onderliggende mechanisme nog steeds wel zo zal werken, denk ik dat de benchmarking van wat hoog/laag/normaal een flink stuk opgeschoven moet worden.

[rube]

Requiem19 schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 15:13:
[...]
Die data loopt tot 2013 en heeft de effecten van QA nog niet goed meegenomen -

QE denk ik? Of anders, wat bedoel je met QA?

[Requiem19]

rube schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 15:16:
[...]

QE denk ik? Of anders, wat bedoel je met QA?

Quality Assurance natuurlijk. Nee, QE inderdaad ;-). Aangepast.

[Ferr9]

R.van.M schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 12:04:
Tijdje geleden had ik het over de flexibele WR strategie die ik wil gaan gebruiken. Ik heb daar nog even over nagedacht en dit is mijn idee. Wellicht dat het zich nog verder ontwikkeld en als iemand nog goede op/aanmerkingen heeft hoor ik het graag

Shiller P/E (CAPE)	Base WR
Boven 40	3.0%
35 tot 40	3.25%
27 tot 35	3.5%
20 tot 27	3.75%
Onder 20	4.0%

Vervolgens op basis van de waarde van de portefuille (inflatiegecorrigeerd)

Portofolio waarde	Aanpassing
10%+ boven startwaarde	+0.25%
Binnen ±10% startwaarde	0.00%
10%- onder startwaarde	-0.25%

Dat zou dus betekenen met de huidige waarderingen (CAPE 41) een basis WR van 3% en dan op basis van de portefuille waarde eventueel een plus of minus van 0,25%

Mocht in de jaren na mijn RE de beurs in elkaar zakken heeft dan dan 2 effecten. De CAPE waarde zal zakken waardoor de basis WR omhoog gaat maar waarschijnlijk zakt mijn portefuille dan ook onder de beginwaarde waardoor de WR dus ook gedempt wordt met 0,25%

Hoe ga je om met VRH? Als je maar 3% ontrekt en daar gaat nog ruim 2% VRH af dan hou je niet veel over.

[R.van.M]

Ferr9 schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 15:50:
[...]

Hoe ga je om met VRH? Als je maar 3% ontrekt en daar gaat nog ruim 2% VRH af dan hou je niet veel over.

Geen last van want ik zal niet in NL wonen De 'capital gains tax' die ik zal betalen is niet zo hoog als VRH en deze heb ik als kostenpost meegenomen in mijn maandelijkse kosten. Het is dus al verwerkt in het bedrag wat ik onttrek

[Rubbergrover1]

G83 schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 13:39:
Maar is aanpassing van je withdrawal rate op basis van Cape logisch? Ik denk dat ik eerder verhouding indexfondsen / 'veilig' (deposito's en een plukje rabo certificaten in mijn geval, hoe veilig dat is kan je over twijfelen) zou aanpassen.

Bijvoorbeeld in een 'neutrale' situatie met een CAPE van 20-25 20% in 'veilig' en de rest in indexfondsen oplopend tot 50% 'veilig' bij een CAPE van 40+.

Die veiliger allocatie leidt tot een lager verwacht rendement. En daarmee ook een lagere swr.

Jouw aanpassing van je beleggingsportefeuille geeft daarmee mooi een onderbouwing waarom een verlaging van de swr een logische gedachte is.

[The Third Man]

edozat1 schreef op donderdag 25 juni 2026 @ 18:01:
[...]

Ik geef het op. Vind het wel bijzonder dat het enige punt dat ik wil maken, namelijk dat het voor jongeren nog steeds veel moeilijker is om zonder extra geld een huis te kopen dan een tijdje geleden, niet overkomt. Tenzij je het daar niet mee eens bent, maar dan komen we echt niet tot elkaar vrees ik. En ik ben zelf ook debet aan alle uitwijdingen in deze discussie, I know..

Jouw punt komt volledig duidelijk over. Ik ben simpelweg van het tegenovergesteld van mening. Het is makkelijker dan een tijdje geleden. Dat onderbouw ik met eigen ervaringen, en met feitelijke aanpassingen in de financiele regels, belastingklimaat, marktomstandigheden enzvooort.

Wat doe jij, erop hameren dat je punt niet over komt in plaats van te onderbouwen waarom jouw punt zou kloppen tegenover mijn argumenten. Dat lijkt me waar deze discussie op gericht was, maar ook discussieren in het algemeen. Waarom dan kiezen voor frustratie en na opstapeling ervan opgeven, in plaats van een onderbouwde discussie met bronnen voeren?

[Rubbergrover1]

The Third Man schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 18:17:
[...]
Jouw punt komt volledig duidelijk over. Ik ben simpelweg van het tegenovergesteld van mening. Het is makkelijker dan een tijdje geleden. Dat onderbouw ik met eigen ervaringen, en met feitelijke aanpassingen in de financiele regels, belastingklimaat, marktomstandigheden enzvooort.

Wat doe jij, erop hameren dat je punt niet over komt in plaats van te onderbouwen waarom jouw punt zou kloppen tegenover mijn argumenten. Dat lijkt me waar deze discussie op gericht was, maar ook discussieren in het algemeen. Waarom dan kiezen voor frustratie en na opstapeling ervan opgeven, in plaats van een onderbouwde discussie met bronnen voeren?

offtopic:
Hebben we het hier nog steeds over FO, of is het een woningmarkt topic geworden?

[edozat1]

The Third Man schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 18:17:
[...]
Jouw punt komt volledig duidelijk over. Ik ben simpelweg van het tegenovergesteld van mening. Het is makkelijker dan een tijdje geleden. Dat onderbouw ik met eigen ervaringen, en met feitelijke aanpassingen in de financiele regels, belastingklimaat, marktomstandigheden enzvooort.

Wat doe jij, erop hameren dat je punt niet over komt in plaats van te onderbouwen waarom jouw punt zou kloppen tegenover mijn argumenten. Dat lijkt me waar deze discussie op gericht was, maar ook discussieren in het algemeen. Waarom dan kiezen voor frustratie en na opstapeling ervan opgeven, in plaats van een onderbouwde discussie met bronnen voeren?

Nou, ik ben meestal niet (en zeker niet als het 35 graden is :-)) bereid om een uur of langer te besteden aan het zoeken van allerlei bronnen en het schrijven van hele epistels om mogelijk (maar waarschijnlijk niet) iemand op een forum te overtuigen. Dat ben jij wel, en dat waardeer ik, maar ik haak dan een beetje af.

Maar zoek eens op 'kansen woningmarkt starter nu en vroeger' o.i.d. Las tijdje terug een artikel over onderzoek van CBS en NIDI, waaruit bleek dat starters zo moeilijk aan een woning kunnen komen, dat ze samenwonen en het stichten van een gezin moeten uitstellen, met een negatief effect op het geboortecijfer. Maatschappij ontwrichtend dus. Versoepeling van de leennormen helpt daar helemaal niks aan. Als mensen meer kunnen lenen, gaan gewoon de huizenprijzen verder omhoog en worden koophuizen nog minder bereikbaar voor starters. Daarom adviseren allerlei partijen ook om dat juist niet te doen. Ik denk nog steeds ergens dat we toch net iets anders bedoelen, want dit verhaal is toch echt klip en klaar.

[JURIST]

rube schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 11:55:
[...]


[...]

@CornermanNL je reageert op iemand die uitgaat van het perspectief van de mensen die minder dan 2500 euro spaargeld hebben. Als er dan mensen zijn die 40+ keer zoveel geld hebben, dan ben je wel rijk. Ook al vind JIJ van niet omdat sociale zekerheid onvoldoende is etc.
Net zo als dat iemand die maar 3 euro per dag verdiend, iemand rijk zal vinden die 10K heeft.

De afgelopen dagen diverse discussies wanneer je wel rijk bent, wanneer niet etc., het heeft allemaal geen zin om daar een bedrag aan te hangen want het is afhankelijk van het perspectief en situatie van de bewuste personen.
Binnen het het FO Topic zou ik voorzichtig zeggen dat iemand wel rijk is wanneer die FO is. Voor de een kan dat dan zijn met AOW, pensioen en 200K, voor de andere is dat met minimaal 3 miljoen+

Definties van rijk kunnen inderdaad heel verschillend zijn en afhankelijk van situatie, uitgangspunt etc.

Wat ik wel constateer in NL en misschien doelt @CornermanNL daar ook ergens wel op is dat je snel als vermogend wordt gezien, ook los van je situatie. Vermogend ben je m.i. niet met 100/k in box 3, zeker niet als je b.v. risico's af te dekken hebt of toekomstige voorziene kosten of iets dergelijks. Volgens sommigen zou je dan al wel extra aangeslagen moeten worden want je bent vermogend.

[JURIST]

R.van.M schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 12:04:
Tijdje geleden had ik het over de flexibele WR strategie die ik wil gaan gebruiken. Ik heb daar nog even over nagedacht en dit is mijn idee. Wellicht dat het zich nog verder ontwikkeld en als iemand nog goede op/aanmerkingen heeft hoor ik het graag

Shiller P/E (CAPE)	Base WR
Boven 40	3.0%
35 tot 40	3.25%
27 tot 35	3.5%
20 tot 27	3.75%
Onder 20	4.0%

Vervolgens op basis van de waarde van de portefuille (inflatiegecorrigeerd)

Portofolio waarde	Aanpassing
10%+ boven startwaarde	+0.25%
Binnen ±10% startwaarde	0.00%
10%- onder startwaarde	-0.25%

Dat zou dus betekenen met de huidige waarderingen (CAPE 41) een basis WR van 3% en dan op basis van de portefuille waarde eventueel een plus of minus van 0,25%

Mocht in de jaren na mijn RE de beurs in elkaar zakken heeft dan dan 2 effecten. De CAPE waarde zal zakken waardoor de basis WR omhoog gaat maar waarschijnlijk zakt mijn portefuille dan ook onder de beginwaarde waardoor de WR dus ook gedempt wordt met 0,25%

Interessant. Is je uitgangspunt daarbij volledige instandhouding tot er ook nog een pensioenuitekering komt?

[psychodude]

Rubbergrover1 schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 12:59:
[...]

Ik zou juist bang zijn dat ik na zo'n sabbatical zo de smaak te pakken heb, dat ik niet meer zou willen gaan werken. Om die reden ben ik wat huiverig voor een sabbatical, als dat per saldo ertoe zou kunnen leiden dat ik me tijdens het werkende leven erna juist minder gelukkig voel.

Leeftijd speelt hier denk ik redelijk in mee. Indien je mid-30 bent, een sabbatical jaar kiest, dan ongeacht hoe je het inkleedt... ergens zul je in je onderbewustzijn toch de realisatie hebben dat dit een tijdelijk fenomeen is. Meer een extended holiday, dan waar voorproefje op een vervroegd pensioen.

Stel je bent van plan te stoppen met werken op bijvoorbeeld 55-jarige leeftijd. En gaat op 53-jarige leeftijd alvast 6 maanden met sabbatical. Zal het gevoel bij terugkeer naar werk ongetwijfeld aanzienlijk anders zijn.

JURIST schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 22:41:
Definties van rijk kunnen inderdaad heel verschillend zijn en afhankelijk van situatie, uitgangspunt etc.

Wat ik wel constateer in NL en misschien doelt @CornermanNL daar ook ergens wel op is dat je snel als vermogend wordt gezien, ook los van je situatie. Vermogend ben je m.i. niet met 100/k in box 3, zeker niet als je b.v. risico's af te dekken hebt of toekomstige voorziene kosten of iets dergelijks. Volgens sommigen zou je dan al wel extra aangeslagen moeten worden want je bent vermogend.

"Sommigen" kun je hier in de praktijk natuurlijk al snel vervangen voor een noemenswaardig deel van de Nederlandse bevolking. Benodigd vermogen voor realistisch FIRE, naast overwaarde, pensioen aanspraak en eventuele andere gelden bij elkaar opgeteld, plaatst je in de praktijk tenslotte toch al gewoon snel ergens in de top 10% van de bevolking. En voor FIRE principes, heb je het dan eigenlijk nog redelijk over een lean FIRE concept.

Feit dat daar zekere keuzes in gemaakt zijn, in zekere mate lifestyle inflation een halt voor toegeroepen is, ten opzichte van gelijkwaardige peers de leefstijl onherroepelijk soberder is om de FIRE doelstelling te doen bereiken? Dat doet hier in de praktijk weinig aan af.

Binnen de kaders van FIRE, zie ik het zelf dan ook een beetje als noodzakelijk om dit verder enigszins van je af te laten glijden. Zeker, het vermogen is natuurlijk al snel ruim boven gemiddeld. Laten we wel weten, ongeveer een derde van de bevolking heeft nauwelijks een buffer om mee te beginnen. Maar feitelijk is de bestedingsruimte daar niet naar, anders houd je het niet vol. En benaderen velen hier toch al snel ergens het modaal qua maandelijkse uitgaven.