Financiële onafhankelijkheid - Deel 5

[Wozmro]

Het zal een hobbelig parcour zijn maar AI lijkt mij een blijver.

Ik denk dat de constraint momenteel eerder onze eigen creativiteit is om het potentieel van AI te benutten. Het is wachten op leuke ideeën. (waarvan er velen zullen zeggen: waar is dat nu voor nodig. Maar die dan uiteindelijk heel normaal zullen worden in het dagelijkse leven. Genoeg praktische voorbeelden daarvan denk ik)

Bijkomend werden veel zaken in het begin gratis aangeboden: sociale media, gratis laden EV, streaming,... de ene al langer dan de andere. En de betaling kan in euro's zijn of in persoonsgegevens, advertenties,...

Bijkomend: het kost allemaal veel geld maar ik denk ook dat we nu nog de toekomstige schaalgrootte niet kunnen vatten. Massa is kassa.

Nog eens bijkomend: de snelste computer van vandaag is de Commodore64 van morgen.

Snel gedacht lijkt mij de toekomst van werken te zijn: hoe goed kan je AI-agentjes aansturen en beheren? Eentje als assistent voor de administratie, eentje om de telefoon op te nemen, om je documentie en opleidingen bij te houden, mental coach, financieel assistent,... En dan ook nog eens specifieke agentjes die je traint volgens je werk in mijn geval bijvoorbeeld: berekeningen, schema's naaien, metingen uitvoeren,...

[Rubbergrover1]

R.van.M schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 11:47:
[...]

Het is deels wel uitgekomen, maar vooraf was het onmogelijk om de winnaars aan te wijzen. Bovendien liepen de koersen destijds al ver vooruit op de toekomstige winstverwachtingen en kwam er dus een correctie waarbij de koersen weer terugvielen.

Wat wél is uitgekomen, is dat bedrijven als Google, Microsoft en zelfs Meta dankzij een asset-light bedrijfsmodel jarenlang enorme winsten konden behalen. Hierdoor lag hun rendement op geïnvesteerd kapitaal aanzienlijk hoger dan dat van bedrijven uit de 'oude economie'

Met de huidige AI-investeringen verandert dit bedrijfsmodel echter fundamenteel. Deze bedrijven investeren nu enorme bedragen in datacenters, chips en infrastructuur, terwijl het nog maar de vraag is in hoeverre zij deze investeringen uiteindelijk zullen kunnen terugverdienen.

Dat vind ik dus een vorm van 'history doesn't repeat itself, but it often rhymes'. Een hoop bedrijven die enorme bedragen verbranden zonder dat duidelijk is of dat ooit kan worden terugverdiend. Klinkt mij heel bekend in de oren...

[Tommie12]

Wozmro schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 13:51:
Het zal een hobbelig parcour zijn maar AI lijkt mij een blijver.

Internet is ook gebleven na 2001. Er waren gewoon een paar winnaars en veel verliezers. Degene die goed gokten en geld staken in Google, Apple en Microsoft waren goed af, stond je geld op yahoo, netscape en AOL, dan was je de sjaak.

Hetzelfde gaat met AI gebeuren.

Dus.... spreiden ...

[rube]

Rubbergrover1 schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 13:52:
[...]
Dat vind ik dus een vorm van 'history doesn't repeat itself, but it often rhymes'. Een hoop bedrijven die enorme bedragen verbranden zonder dat duidelijk is of dat ooit kan worden terugverdiend. Klinkt mij heel bekend in de oren...

Met dit verschil dat het nu veelal, niet allemaal, ook bedrijven zijn die ook al heel veel winst maken. In ´99 was het Fried Air. Inc. die nog nooit een cent had verdiend. Nu zijn het ook Alphabet, Meta, Microsoft, Amazon e.d. die het kunnen doen zonder dat ze direct in de problemen komen, ook al zou het zich niet (snel) terugbetalen. En volgens mij is de gedachte van deze bedrijven ook: we mogen deze race niet verliezen, want dan zijn we over x-tijd weg. Alleen de winnaars blijven bestaan.
Of dat de toekomstige winsten en huidige koersen rechtvaardigt, dat is (inderdaad) een heel ander verhaal.

[Rubbergrover1]

Requiem19 schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 12:03:
[...]


De strategie die AI bedrijven is wel interessant.

Ik begrijp dat consumenten prijzen voor AI tools énorm onder de effectieve kostprijs worden verkocht. Een Claude abbo van 20 euro is dus enorm verlieslatend. Het idee hierachter is dat wij in onze hoedanigheid als consument 'verslaafd' raken aan AI en het daarmee ook veel sneller zakelijk inburgert.

De zakelijke abbo's zijn vele malen duurder, of staan standaard op een lichter LLM model (en dus goedkoper), of worden straks enorm verhoogd als een bedrijf afhankelijk geworden is van het gebruik.

Niet echt een prettige strategie... maar klinkt commercieel gezien wel slim ;-).

Klinkt een beetje zoals dat er in de internetbubbel een wildgroei aan goedkope internetproviders was, ook enorm verlieslatend, met het idee dat als je maar groot genoeg zou worden, het uiteindelijk wel winstgevend zou worden. Altijd de vraag welk AI bedrijf de nieuwe Worldonline is (gewaardeerd op ruim 6000 euro per verlieslatende klant) en welke de winnaars worden.

Begrijp me niet verkeerd, ik zie zeker toekomst voor AI en aanverwante zaken. Maar het is niet alles goud wat er blinkt.

[Requiem19]

Fr33z schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 13:26:
[...]

Nog niet onderbouwd maar heb even gezocht, blijft moeilijk want de AI-bedrijven zijn niet scheutig met info. Wat ik zo even kon vinden:

Er zijn blijkbaar ~ 900 miljoen gebruikers van ChatGPT waarvan 50 miljoen een abonnement hebben. Voor zover ze er zelf iets over zeggen verwachten ze 115 miljard aan negatieve kasstroom voor 2026 tot 2029. Dat is dus inclusief hun eigen verwachting dat die 50 miljoen mensen er wel voor betalen. Ze komen nog steeds 115 miljard te kort om hun investeringen/uitgaven te dekken. Nu kun je zeggen: ooh joh, dat is maar 2300 euro per betalende gebruiker, komt goed. maar dat is wel een sterke versimpeling ben ik bang.

Verder is er wel interessant onderzoek door mensen van MIT gedaan waarin ze concluderen dat bij 95% van de bedrijven die proberen AI in bedrijfsvoering op te nemen er nul toegevoegde waarde wordt bereikt https://db-fastly.legal.io/file/68a930fb07d0d13744418fd2/1755918587.pdf?auto=webp Dit ligt aan dingen maar volgens hen is de belangrijkste "most gen-AI systems don't retain feedback, adopt te context or improve over time".

Als je hetzelfde onderzoek in de jaren 90 gehouden had over mobiele telefoons, was het antwoord niet heel anders geweest ;-).

[Rubbergrover1]

rube schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 14:02:
[...]

Met dit verschil dat het nu veelal, niet allemaal, ook bedrijven zijn die ook al heel veel winst maken. In ´99 was het Fried Air. Inc. die nog nooit een cent heeft verdiend. Nu zijn het ook Alphabet, Meta, Microsoft, Amazon e.d. die het kunnen doen zonder dat ze direct in de problemen komen, ook al zou het zich niet (snel) terugbetalen. En volgens mij is de gedachte van deze bedrijven ook: we mogen deze race niet verliezen, want dan zijn we over x-tijd weg. Alleen de winnaars blijven bestaan.
Of dat de toekomstige winsten en huidige koersen rechtvaardigt, dat is (inderdaad) een heel ander verhaal.

Als je alleen naar de grote bedrijven kijkt, dan is de conclusie uiteraard dat het vooral de grote bedrijven zijn die in AI investeren . Tijdens de internet bubbel had je ook de KPN's en Vodafone's etc. die flink aan de weg timmerden en gewoon een gezonde bedrijfsvoering hadden.

Maar en zijn ook duizenden kleinere spelers op de markt, die vaak nauwelijks winst (of juist verlies) maken, maar soms veel inderessanter zijn. Omdat daar soms interessante innovaties gebeuren en die bedrijven vooralsnog worden opgekocht zodra het voor de grote jongens interessante wordt. (Net als in 2000...)

[rube]

Rubbergrover1 schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 14:12:
[...]
....Tijdens de internet bubbel had je ook de KPN's en Vodafone's etc. die flink aan de weg timmerden en gewoon een gezonde bedrijfsvoering hadden.

In mijn herinnering waren het toen nog veel meer bedrijven die geen winst maakten. Maar ik geef toe, dat is meer een herinnering/gevoel, en dus nogal riskant om vanuit te gaan. Als ik alleen al kijk nu naar SpaceX , dan is dat misschien al meer dan voldoende om te erkennen dat het nu toch niet beter (minder erg) is dan destijds.

[R.van.M]

Rubbergrover1 schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 13:52:
[...]

Dat vind ik dus een vorm van 'history doesn't repeat itself, but it often rhymes'. Een hoop bedrijven die enorme bedragen verbranden zonder dat duidelijk is of dat ooit kan worden terugverdiend. Klinkt mij heel bekend in de oren...

Ja, maar uit al die bedrijven kan uiteindelijk ook de nieuwe Google ontstaan. Het probleem is dat het vrijwel onmogelijk is om het kaf van het koren te scheiden. Daarom heeft dit verder geen invloed op de strategie om de hele markt te blijven volgen. Tussen die bedrijven zitten er ongetwijfeld die veel geld verbranden en mogelijk ooit failliet gaan, maar ook de winnaars van morgen.

[Requiem19]

R.van.M schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 14:24:
[...]

Ja, maar uit al die bedrijven kan uiteindelijk ook de nieuwe Google ontstaan. Het probleem is dat het vrijwel onmogelijk is om het kaf van het koren te scheiden. Daarom heeft dit verder geen invloed op de strategie om de hele markt te blijven volgen. Tussen die bedrijven zitten er ongetwijfeld die veel geld verbranden en mogelijk ooit failliet gaan, maar ook de winnaars van morgen.

Wellicht is de grootste les ook simpelweg dat er ENORM veel geld in de wereld is. Dat geld zoekt altijd een bestemming om te renderen.

Het is uiteindelijk voor grote spelers nooit rationeel om al het geld van de bank te halen en in een sok onder het matras te stoppen.

Daarom zouden we ook eens moeten nadenken om de CAPE punten te re-balancen. Quantitative easing heeft een heel ander speelveld gemaakt, terwijl de inflatie somehow nog redelijk binnen de perken is gebleven.

Ergo, als AI helemaal klapt loopt de luchtbel leeg. Maar al die lucht die eruit gaat, wordt dan vanzelf weer ergens anders in gepompt...

Stil blijven zitten, strategie handhaven en niet teveel twijfelen.

[Rubbergrover1]

R.van.M schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 14:24:
[...]

Ja, maar uit al die bedrijven kan uiteindelijk ook de nieuwe Google ontstaan. Het probleem is dat het vrijwel onmogelijk is om het kaf van het koren te scheiden. Daarom heeft dit verder geen invloed op de strategie om de hele markt te blijven volgen. Tussen die bedrijven zitten er ongetwijfeld die veel geld verbranden en mogelijk ooit failliet gaan, maar ook de winnaars van morgen.

In een goed afgewogen portefeuille is at ook prima. Maar als die opgeblazen marktkapitalisatie er toe leidt dat het te veel doorslaat in "alles" in een bepaalde sector, dan heb ik daar mijn bedenkingen bij.

[Rubbergrover1]

rube schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 14:18:
[...]

In mijn herinnering waren het toen nog veel meer bedrijven die geen winst maakten. Maar ik geef toe, dat is meer een herinnering/gevoel, en dus nogal riskant om vanuit te gaan. Als ik alleen al kijk nu naar SpaceX , dan is dat misschien al meer dan voldoende om te erkennen dat het nu toch niet beter (minder erg) is dan destijds.

Groot verschil is volgens mij dat nu veel grote namen rechtstreeks investeren. In plaats van dat ze daar een dochterbedrijf voor oprichten. Als je die divisies los zou bekijken (zoals je toen de dochterbedrijven apart bekeek), zal het verschil tussen het verlies van de dochter/divisie en de winst van de moeder ook een stuk duidelijker zijn.

[kx22]

Tommie12 schreef op dinsdag 9 juni 2026 @ 22:35:
[...]

Ik heb 2 aparte portfolio’s.

De ene beheerde ik lui. Fire and forget, paar ETFs, en vooral enkel iets doen als er een aandeel uit valt, er cash uit komt door dividenden. Paar transacties per jaar

De andere was actiever. Beurs volgen, tips nagaan, kopen verkopen… paar transacties per maand, niet per dag natuurlijk.

Mijn conclusie: hoe luier ik was, hoe meer rendement….

Nu is het gewoon af en toe eens kijken, niet handelen…

Oh ja dat geloof ik zo. Ik heb ook 90% van mijn portofuille in de NT fondsen.
De overige 10 speel ik ermee en in een bullmarket gaat alles goed. Als het begint te dalen (zoals afgelopen dagen) dan verdwijnt het rendement als sneeuw voor de zon. Maar zoals jij en ik, we zijn er wel mee bezig. Het is misschien slimmer om gewoon niet naar te kijken, maar net als bij een spel is het ergens ook wel leuk.

Mensen die niet meer zoveel op hun planning hebben, zoeken graag een bepaalde spanning op.

[DeNachtwacht]

Rubbergrover1 schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 14:03:
[...]

Klinkt een beetje zoals dat er in de internetbubbel een wildgroei aan goedkope internetproviders was, ook enorm verlieslatend, met het idee dat als je maar groot genoeg zou worden, het uiteindelijk wel winstgevend zou worden. Altijd de vraag welk AI bedrijf de nieuwe Worldonline is (gewaardeerd op ruim 6000 euro per verlieslatende klant) en welke de winnaars worden.

Begrijp me niet verkeerd, ik zie zeker toekomst voor AI en aanverwante zaken. Maar het is niet alles goud wat er blinkt.

Helemaal eens hoor dat er daar ook wat mij betreft ergens een keer iets spannends moet gaan gebeuren. Paar zaken om e.e.a. te nuanceren en waarom de AI "bubbel" volgens mij echt wel anders is dan de Worldonline hausse:

- AI wordt nu grotendeels betaald door bedrijven die hele diepe zakken hebben uit andere inkomsten (Nvidia uit hardware verkoop, microsoft/apple/google uit verkoop van hun diensten/hardware buiten AI). In de internetbubbel was het toch vooral durfkapitaal overal; dat zit nu ook wel in AI, maar die enorme stabiele cashflow die tegen de plinten klotst door stabiel inkomen dat al vóór de AI hype uit de cloud (microsoft), zoekmachinedata/reclame (google), hardware (apple/nvidia) kwam zorgt wel dat die investeringen een stuk veiliger zijn. Meta kan gewoon even miljarden verplassen aan een metaverse dat flopt zonder dat het echt het bedrijf in gevaar brengt. Dat zelfde geldt hier.

- zie daar ook hun strategie van nu de consument lekker maken met mooie features, dat is een verdienmodel dat altijd al wordt toegepast door allerhande startups en bedrijven (zie waarom amazon nog steeds zo spotgoedkoop is, ze willen bol uit de markt drukken wat ze maar steeds niet lukt, en zodra dat dan het geval is en ze monopolist zijn gaan de prijzen gewoon omhoog). Die tactiek is gewoon een business model dat heel gangbaar is in allerlei markten en doen Europese bedrijven net zo hard aan mee.

- wat je bij AI niet moet vergeten is de ontwikkeling / training van de modellen. Dat is even poepduur en vreet energie, maar daarna zijn de kosten al direct een stuk lager. Dit is onder andere hoe Deepseek zo snel zo goedkoop in de markt gezet kon worden, ze hebben gewoon bij het maken van hun eigen taalmodel goed gekeken naar wat Google en ChatGPT al geleerd hadden en het copyright op zijn chinees toegepast: "it's the right to copy ". Als die taalmodellen over 2-3 jaar dus echt in de basis al goed genoeg zijn, wordt dat trainen steeds minder nodig voor basistaken en is wel degelijk een stabiel verdienmodel met een abonnement één of twee tientjes te maken. Maar idd is dat nu nog niet het geval.

Samenvattend zal er dus zeker e.e.a. spannend worden daar als partijen om gaan vallen, maar echt grote faillisementen door de gehele markt heen zullen toch lastig zijn als er zulke diepe zakken zijn, alleen OpenAI zit wat dat betreft op een spannende plek.

[Wozmro]

Requiem19 schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 14:04:
[...]


Als je hetzelfde onderzoek in de jaren 90 gehouden had over mobiele telefoons, was het antwoord niet heel anders geweest ;-).

Doet mij denken aan dit filmpje over technologische voorspellingen:

YouTube: Tony Seba #CleanDisruption @ Robin Hood Investors Conference 2019 #RHIC2019

Op 2:07 zie je een stukje over hoe AT&T in 1985 vroeg aan McKinsey om te voorspellen hoeveel draadloze telefoons er zullen zijn in het jaar 2000 (15 jaar later).

Het resultaat van hun onderzoek: 900.000 stuks

In werkelijkheid in 2000: 109 miljoen

Een factor 120 verkeerd ingeschat. (Maar McKinsey heeft toch een factuurtje gestuurd)

[assje]

Wozmro schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 17:03:
Een factor 120 verkeerd ingeschat. (Maar McKinsey heeft toch een factuurtje gestuurd)

Je zou ook een video kunnen maken over de voorspellingen van Tony die wel en niet zijn uitgekomen ;-)

[Wozmro]

Of jij kan hier een linkje plaatsen naar die video? Dan kan ik er naar kijken.

[R.van.M]

Voorspellingen zijn ook maar meningen en zoals de beroemde quote gaat;

"Opinions are like assholes, everyone has one but they think each others stink"

[JURIST]

R.van.M schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 10:45:
[...]

Correct, het is gekoppeld aan de P/E en de 10jaars rente. De achtergrond van de formule;
https://www.reddit.com/r/financialindependence/comments/kqbuzl/a_valuation_approach_to_the_safe_withdrawal_rate/

De formule uitgewerkt en dagelijk geupdate;
https://docs.google.com/spreadsheets/d/e/2PACX-1vSUXNrvC9rOjU-rurvTsS45TCW1mQ7emWLdyKLtl3Nnosc1_MG6-frp4RC3eqLqizG4zpffPczw7FV4/pubhtml#gid=0

Het geinige van deze formule is dat ERN onafhankelijk op een vergelijkbaar resultaat uitkwam in een van zijn SWR artikelen.

Verder zit ik inderdaad op een lager percentage aandelen vanwege sequence of returns risk, maar zodra ik deze hobbel voorbij ben ga ik weer opbouwen naar 80% aandelen. Zodra mijn RE fase is begonnen ben ik van plan met een dynamische WR te gaan werken die ook de stand van de aandelen meeneemt.

Dank voor het delen! Goed om eens naar te kijken.
Ik ga vooralsnog uit van 3% voor de NL situatie met VRH 2028, met 65% aandelen, 35% vastrentend, maar wel met pensioenpot vanaf 67 jaar (lager succesratio = OK).

[Tehh]

Tommie12 schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 14:00:
[...]

Internet is ook gebleven na 2001. Er waren gewoon een paar winnaars en veel verliezers. Degene die goed gokten en geld staken in Google, Apple en Microsoft waren goed af, stond je geld op yahoo, netscape en AOL, dan was je de sjaak.

Hetzelfde gaat met AI gebeuren.

Dus.... spreiden ...

De grote vraag is dan; ben je beter af met een equal weight etf of 'gewoon' market weight? De toekomst zal het leren!

[ewrz]

Ik ga er wel van uit dat de AI bubbel vroeg of laat gaat barsten. Niet dat ik denk dat die megabedrijven om gaan vallen, maar de prijs van de aandelen kan wel enorm inzakken.

Ik heb me defensief gepositioneerd. Veel in deposito's, blue chips en een equal weight ETF. Heb wel een paar tech aandelen gekocht tijdens de dip vorig jaar die het goed gedaan hebben maar daar heb ik wel permanent een stop loss op staan. Voelt altijd vervelend om aandelen die het goed gedaan hebben te verkopen maar ik heb vroeger te vaak dingen vastgehouden van +50% naar -20%.

Kan over 3 jaar stoppen en wil dan een vakantiewoning kopen dus ik heb het geld tegen die tijd ook wel nodig. Heb tijdens de 2008 crisis op -80% gestaan met sommige fondsen. Was toen maar kleingeld maar inmiddels zit er te veel in om dat soort klappen op te vangen of 10 jaar te wachten tot het herstelt.

[KC Boutiette]

rube schreef op dinsdag 9 juni 2026 @ 15:12:

Het allereerste tweakers FO-topic meetup

Dit topic loopt al sinds eind 2013(!). Sommige users "kennen" elkaar al jarenlang en er is al veel informatie uitgewisseld. Het idee voor een meet-up is ook al meerdere keren langsgekomen, maar tot nu toe is het nog niet van de grond gekomen. Bij deze dus een serieuzere poging om te kijken of er voldoende interesse om dat toch eindelijk eens te realiseren.

Wanneer

Zaterdag of zondag 25/26 juli of 22/23 augustus. Uiteindelijk kiezen we een dat die voor de meeste geïnteresseerden uitkomt.

Locatie

Waarschijnlijk regio Zuid-Holland of eventueel Utrecht, zodat het voor de meesten te doen is.
Bijvoorbeeld in een horecagelegenheid of, als het weer het toelaat, iets buiten.

Wie

Posters in dit topic. Er zijn in ieder geval twee posters, dus het begin is 😊.
Een postinggeschiedenis is wel wenselijk i.v.m. de privacy gevoelige informatie en onderwerpen.

Wat

Vooral gewoon samenkomen en elkaar eens in het echt spreken.
Geen vast programma; dat hangt een beetje af van wie er komen.

Hoe

Als je interesse hebt:
- laat het even weten in dit topic
- en stuur me daarnaast een DM met:
- welke datum/data je kunt
- eventuele voorkeuren of ideeën (suggesties voor locatie of opzet zijn welkom).

Gaaf initiatief, ben er graag bij

[Sport_Life]

ewrz schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 19:55:
Ik ga er wel van uit dat de AI bubbel vroeg of laat gaat barsten. Niet dat ik denk dat die megabedrijven om gaan vallen, maar de prijs van de aandelen kan wel enorm inzakken.

Ik heb me defensief gepositioneerd. Veel in deposito's, blue chips en een equal weight ETF. Heb wel een paar tech aandelen gekocht tijdens de dip vorig jaar die het goed gedaan hebben maar daar heb ik wel permanent een stop loss op staan. Voelt altijd vervelend om aandelen die het goed gedaan hebben te verkopen maar ik heb vroeger te vaak dingen vastgehouden van +50% naar -20%.

Kan over 3 jaar stoppen en wil dan een vakantiewoning kopen dus ik heb het geld tegen die tijd ook wel nodig. Heb tijdens de 2008 crisis op -80% gestaan met sommige fondsen. Was toen maar kleingeld maar inmiddels zit er te veel in om dat soort klappen op te vangen of 10 jaar te wachten tot het herstelt.

Ik laat het allemaal gewoon staan. Zit ook veel stijging in dus als het 30-40% zakt allemaal dan is de winst nog steeds hoger dan de rente op de spaarrekening.

De woningwaarde zit volgens diverse berichten ook op het hoogtepunt, maar ik zie ook geen reden om (uit paniek) goedkoper te gaan wonen .. .

Uiteindelijk zal het over 10-20 jaar waarschijnlijk een stuk hoger staan.

[Smuggler]

rube schreef op dinsdag 9 juni 2026 @ 15:12:

Het allereerste tweakers FO-topic meetup

Dit topic loopt al sinds eind 2013(!). Sommige users "kennen" elkaar al jarenlang en er is al veel informatie uitgewisseld. Het idee voor een meet-up is ook al meerdere keren langsgekomen, maar tot nu toe is het nog niet van de grond gekomen. Bij deze dus een serieuzere poging om te kijken of er voldoende interesse om dat toch eindelijk eens te realiseren.

Wanneer

Zaterdag of zondag 25/26 juli of 22/23 augustus. Uiteindelijk kiezen we een dat die voor de meeste geïnteresseerden uitkomt.

Locatie

Waarschijnlijk regio Zuid-Holland of eventueel Utrecht, zodat het voor de meesten te doen is.
Bijvoorbeeld in een horecagelegenheid of, als het weer het toelaat, iets buiten.

Wie

Posters in dit topic. Er zijn in ieder geval twee posters, dus het begin is 😊.
Een postinggeschiedenis is wel wenselijk i.v.m. de privacy gevoelige informatie en onderwerpen.

Wat

Vooral gewoon samenkomen en elkaar eens in het echt spreken.
Geen vast programma; dat hangt een beetje af van wie er komen.

Hoe

Als je interesse hebt:
- laat het even weten in dit topic
- en stuur me daarnaast een DM met:
- welke datum/data je kunt
- eventuele voorkeuren of ideeën (suggesties voor locatie of opzet zijn welkom).

Leuk, sluit graag aan.

[Tommie12]

Tehh schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 18:36:
[...]

De grote vraag is dan; ben je beter af met een equal weight etf of 'gewoon' market weight? De toekomst zal het leren!

Ik heb van allebei iets...

[Rubbergrover1]

DeNachtwacht schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 16:03:
[...]

Helemaal eens hoor dat er daar ook wat mij betreft ergens een keer iets spannends moet gaan gebeuren. Paar zaken om e.e.a. te nuanceren en waarom de AI "bubbel" volgens mij echt wel anders is dan de Worldonline hausse:

- AI wordt nu grotendeels betaald door bedrijven die hele diepe zakken hebben uit andere inkomsten (Nvidia uit hardware verkoop, microsoft/apple/google uit verkoop van hun diensten/hardware buiten AI). In de internetbubbel was het toch vooral durfkapitaal overal; dat zit nu ook wel in AI, maar die enorme stabiele cashflow die tegen de plinten klotst door stabiel inkomen dat al vóór de AI hype uit de cloud (microsoft), zoekmachinedata/reclame (google), hardware (apple/nvidia) kwam zorgt wel dat die investeringen een stuk veiliger zijn. Meta kan gewoon even miljarden verplassen aan een metaverse dat flopt zonder dat het echt het bedrijf in gevaar brengt. Dat zelfde geldt hier.

- zie daar ook hun strategie van nu de consument lekker maken met mooie features, dat is een verdienmodel dat altijd al wordt toegepast door allerhande startups en bedrijven (zie waarom amazon nog steeds zo spotgoedkoop is, ze willen bol uit de markt drukken wat ze maar steeds niet lukt, en zodra dat dan het geval is en ze monopolist zijn gaan de prijzen gewoon omhoog). Die tactiek is gewoon een business model dat heel gangbaar is in allerlei markten en doen Europese bedrijven net zo hard aan mee.

- wat je bij AI niet moet vergeten is de ontwikkeling / training van de modellen. Dat is even poepduur en vreet energie, maar daarna zijn de kosten al direct een stuk lager. Dit is onder andere hoe Deepseek zo snel zo goedkoop in de markt gezet kon worden, ze hebben gewoon bij het maken van hun eigen taalmodel goed gekeken naar wat Google en ChatGPT al geleerd hadden en het copyright op zijn chinees toegepast: "it's the right to copy ". Als die taalmodellen over 2-3 jaar dus echt in de basis al goed genoeg zijn, wordt dat trainen steeds minder nodig voor basistaken en is wel degelijk een stabiel verdienmodel met een abonnement één of twee tientjes te maken. Maar idd is dat nu nog niet het geval.

Samenvattend zal er dus zeker e.e.a. spannend worden daar als partijen om gaan vallen, maar echt grote faillisementen door de gehele markt heen zullen toch lastig zijn als er zulke diepe zakken zijn, alleen OpenAI zit wat dat betreft op een spannende plek.

We hebben duidelijk beiden een andere kijk op de zaken. Lijkt met verder voor dit topic te ver gaan om hier al te diep op in te gaan. Wel een paar kanttekeningen bij je laatste post.

De diepe zakken: de grote bedrijven hadden 'toen' ook al diepe zakken. Grote verschil is dat 'toen' sommige achterliggende partijen, van de grote spraakmakende bedrijven, die gans met de gouden eieren graag wilden verkopen, terwijl de diepe zakken van nu die gans graag willen houden. Op het moment dat bv. de NS, Telford en de Tros hun aandeel in een verlieslatend bedrijf willen afstoten om te cashen, en die diepe zakken veranderen in aandeelhouders op de beurs (Worldonline), heb je een heel andere bedrijfssituatie dan als je die verlieslatende bedrijfsonderdelen gewoon binnen je organisatie houdt en de blik op de toekomst blijft richten (bv Planet Internet bij KPN).

Wat betreft de "strategie van nu de consument lekker maken met mooie features," dat heeft niets te maken met het lokken en vasthouden van consumenten, maar alles met je volgende punt, het trainen van de modellen. Al die consumenten die met AI zitten te "spelen" zijn braaf gratis de AI modellen aan het trainen. Als je daar voor kiest en je daar bewust van bent, prima. Maar momenteel is het zo dat er in heel veel gevallen geen opt-out mogelijkheid is en er geen keus is of je daar aan mee wil doen of niet. Misschien dat het in jouw 'bubbel' gezien wordt als een geweldig gratis feature, in mijn 'bubbel' wordt het vooral gezien als een opdringerige "spion" waar niet aan te ontkomen is en die linksom en rechtsom je ziel en zaligheid uit je zuigt, om zo gratis (en ten koste van een hoop resources) de modellen te trainen.

Maar los van deze AI vs ICT bubbel discussie, het gaat er voor dit topic vooral om dat één sector wel heel zwaar in de gewogen mandjes zit. En secundair, dat de regionale spreiding ook te wensen overhoudt (los van wat je verder vindt van dit zwaarst wegend land). Dat is iets waar ik mij wel zorgen over maak, maar ook iets waarvoor ik nu nog geen kant en klare oplossing heb die die zorgen zou kunnen verminderen.

[DeNachtwacht]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 08:45:
Maar los van deze AI vs ICT bubbel discussie, het gaat er voor dit topic vooral om dat één sector wel heel zwaar in de gewogen mandjes zit. En secundair, dat de regionale spreiding ook te wensen overhoudt (los van wat je verder vindt van dit zwaarst wegend land). Dat is iets waar ik mij wel zorgen over maak, maar ook iets waarvoor ik nu nog geen kant en klare oplossing heb die die zorgen zou kunnen verminderen.

Haha nou uiteindelijk vinden we elkaar dan wel weer in deze conclusie. En zelf zie ik trouwens ook wel een mogelijkheid, ipv de veel geadviseerde verhouding 80/10/10 heb ik zelf 70/10/20 (waarbij 20 Emerging Markets is). Dat lost natuurlijk wel iets op in je portefeuille. En als je verder wil zijn er natuurlijk genoeg ETF's die zich niet op Amerika richten?

[Wozmro]

Waar AI en financiële onafhankelijkheid misschien wel samenkomt is denk ik het idee van een AI wealthfund, naar analogie van het Noorse voorbeeld met hun staatfonds gefinancierd uit de inkomsten uit olie en gas.

https://techcrunch.com/2026/04/06/openais-vision-for-the-ai-economy-public-wealth-funds-robot-taxes-and-a-four-day-work-week/

Ik besef dat dit vanuit bepaalde partijen zoals openAI (ook Trump doet er aan mee) 99% loze praatjes en marketing zijn.

Maar daarom is het basisidee niet slecht. En alles begint nu eenmaal met een idee. Stel dat de economie x100 gaat (of de kosten een factor 100 dalen) wat dan?


Dat is geen negatieve gedachte en het zal ook niet alles of niets zijn, eerder hybride. Ik probeer het mij toch al mentaal voor te stellen, maar heel ver ben ik er nog niet in.

[Rubbergrover1]

DeNachtwacht schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 09:03:
[...]

Haha nou uiteindelijk vinden we elkaar dan wel weer in deze conclusie. En zelf zie ik trouwens ook wel een mogelijkheid, ipv de veel geadviseerde verhouding 80/10/10 heb ik zelf 70/10/20 (waarbij 20 Emerging Markets is). Dat lost natuurlijk wel iets op in je portefeuille. En als je verder wil zijn er natuurlijk genoeg ETF's die zich niet op Amerika richten?

Er zijn natuurlijk veel mogelijkheden om een andere beleggingssamenstelling te nemen. Maar ik vind het lastig om dan te voorkomen dat het weer te veel cherry picking wordt. Met een grotere portie EM breng je niet alleen het aandeel van het grootste land (VS) naar beneden, maar ook die van de overige niet-EM landen. Dat kun je dan wel weer oplossen met een ex-US fonds, maar daar zijn er niet heel veel van.

Maar dan nog houd je de sectorverdeling die tamelijk in onbalans is. En je zit dan dus zelf heel erg te sleutelen aan wat jij een 'goede' samenstelling vindt. Terwijl je dat eigenlijk niet wil, zowel uit gemak als uit 'principe' dat je niet te veel het idee moet hebben dat je het beter weet dan de rest. Wat dat betreft is de achterliggende gedachte bij de AEX index niet zo gek, dat geen enkel onderliggend aandeel groter mag zijn dan een bepaald percentage. Ik zou ook graag een ETF zien die dat iets breder zou aanpakken (niet alleen per fonds, maar ook per sector of land).

Ik ben trouwens ook wel benieuwd hoe een ETF het zou doen die meer logaritmisch weegt. Dat een aandeel dat twee keer zo groot is niet twee keer zo zwaar meeweegt, maar bv maar anderhalf keer zo zwaar (willekeurige factor). Lijkt mij best lastig om te construeren, maar tegelijk is dat met de huidige systemen makkelijker te implementeren dan een paar decennia geleden. Het kan natuurlijk ook best zijn dat dit heel slechte resultaten oplevert, maar ik ben wel benieuwd hoe dit zou uitpakken.

Maar goed, dat is meer iets om uit te zoeken op het moment dat je RE bent en daar meer tijd voor hebt

[Tommie12]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 09:22:
[...]

Er zijn natuurlijk veel mogelijkheden om een andere beleggingssamenstelling te nemen. Maar ik vind het lastig om dan te voorkomen dat het weer te veel cherry picking wordt. Met een grotere portie EM breng je niet alleen het aandeel van het grootste land (VS) naar beneden, maar ook die van de overige niet-EM landen. Dat kun je dan wel weer oplossen met een ex-US fonds, maar daar zijn er niet heel veel van.

Maar dan nog houd je de sectorverdeling die tamelijk in onbalans is. En je zit dan dus zelf heel erg te sleutelen aan wat jij een 'goede' samenstelling vindt. Terwijl je dat eigenlijk niet wil, zowel uit gemak als uit 'principe' dat je niet te veel het idee moet hebben dat je het beter weet dan de rest. Wat dat betreft is de achterliggende gedachte bij de AEX index niet zo gek, dat geen enkel onderliggend aandeel groter mag zijn dan een bepaald percentage. Ik zou ook graag een ETF zien die dat iets breder zou aanpakken (niet alleen per fonds, maar ook per sector of land).

Ik ben trouwens ook wel benieuwd hoe een ETF het zou doen die meer logaritmisch weegt. Dat een aandeel dat twee keer zo groot is niet twee keer zo zwaar meeweegt, maar bv maar anderhalf keer zo zwaar (willekeurige factor). Lijkt mij best lastig om te construeren, maar tegelijk is dat met de huidige systemen makkelijker te implementeren dan een paar decennia geleden. Het kan natuurlijk ook best zijn dat dit heel slechte resultaten oplevert, maar ik ben wel benieuwd hoe dit zou uitpakken.

Maar goed, dat is meer iets om uit te zoeken op het moment dat je RE bent en daar meer tijd voor hebt

Je zou dat toch met wat moeite moeten kunnen simuleren. Al die data is beschikbaar, en als je ergens een samenstelling hebt kan je dat gaan backtesten en vergelijken.

Kan niet anders of er zijn mensen die dat proberen of geprobeerd hebben.

Maar... als je bepaalde aandelen gaat onderwegen, dan zijn er andere die je gaat overwegen. En welke zijn dat dan?

[Rubbergrover1]

Wozmro schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 09:12:
Waar AI en financiële onafhankelijkheid misschien wel samenkomt is denk ik het idee van een AI wealthfund, naar analogie van het Noorse voorbeeld met hun staatfonds gefinancierd uit de inkomsten uit olie en gas.

https://techcrunch.com/2026/04/06/openais-vision-for-the-ai-economy-public-wealth-funds-robot-taxes-and-a-four-day-work-week/

Ik besef dat dit vanuit bepaalde partijen zoals openAI (ook Trump doet er aan mee) 99% loze praatjes en marketing zijn.

Maar daarom is het basisidee niet slecht. En alles begint nu eenmaal met een idee. Stel dat de economie x100 gaat (of de kosten een factor 100 dalen) wat dan?


Dat is geen negatieve gedachte en het zal ook niet alles of niets zijn, eerder hybride. Ik probeer het mij toch al mentaal voor te stellen, maar heel ver ben ik er nog niet in.

Waar zulk soort gedachtenexperimenten aan voorbij gaan is dat heel veel banen weinig met AI te maken hebben, of door AI vervangen kunnen worden. Uiteraard kan het wel helpen. Een stratenmaker of hovenier kan waarschijnlijk heel veel in de voorbereiding besparen met AI, maar uiteindelijk moeten die tegels en planten toch gelegd worden. En een gebroken been moet toch in het gips worden gezet. En die verf moet toch ook op de kozijnen worden gesmeerd.

Maar ik zie zeker een sterke verschuiving van banen. Net als dat de telefonistes van vroeger en de grote groepen typ-personeel (zowel brieven en documenten als bv. het overtypen van overschrijvingskaarten bij de banken) zijn verdwenen. Maar dit heeft niet meteen geleid tot veel minder werk. Ik denk dat een hoop banen straks veel verder geautomatiseerd gaan worden (ik zie AI ook als een vorm van next level automatiseren) maar dat dit zeker niet op elk gebied zal zijn en dat daar ook wel weer andere banen bij komen.

En net als bij die eerdere veranderingen is het dan altijd een keus hoe je daarmee omgaat, of je meer wil bereiken met de zelfde inspanning of in de zelfde tijd of het zelfde wil bereiken met minder inspanning. Ik zie bij de meeste mensen toch de neiging dat het werk niet minder hoeft, maar dat ze vooral veel meer willen bereiken met die zelfde inspanning.

[Rubbergrover1]

Tommie12 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 09:31:
[...]

Je zou dat toch met wat moeite moeten kunnen simuleren. Al die data is beschikbaar, en als je ergens een samenstelling hebt kan je dat gaan backtesten en vergelijken.

Kan niet anders of er zijn mensen die dat proberen of geprobeerd hebben.

Maar... als je bepaalde aandelen gaat onderwegen, dan zijn er andere die je gaat overwegen. En welke zijn dat dan?

Nou, dat zijn dus precies de vragen die ik ook heb. En dat zelf simuleren, daar heb (of neem) ik nu geen tijd voor. Ik ben wel benieuwd of iemand dit al heeft gesimuleerd en wat daar uit kwam.

[mitsumark]

Niet dat dit het beleggingstopic is, maar krijg je dat idee niet met een ~50/50 mix van equal weight en market cap?

[Tommie12]

mitsumark schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 09:34:
Niet dat dit het beleggingstopic is, maar krijg je dat idee niet met een ~50/50 mix van equal weight en market cap?

Waarschijnlijk wel, en voorlopig doen die equal weight trackers het minder goed dan de pure market cap trackers. (toch de laatste keer dan ik keek)

[mitsumark]

Tommie12 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 09:37:
[...]

Waarschijnlijk wel, en voorlopig doen die equal weight trackers het minder goed dan de pure market cap trackers. (toch de laatste keer dan ik keek)

Klopt, zolang de markt stijgt, maar bij daling/crisis is het wellicht andersom. Minder rendement, maar ook minder risico?

[Tommie12]

mitsumark schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 09:38:
[...]

Klopt, zolang de markt stijgt, maar bij daling/crisis is het wellicht andersom. Minder rendement, maar ook minder risico?

Ik heb zowat elke dip uitgezeten, maar zelfs als je die trackers bekijkt over lange termijn doen ze het niet zo goed.

Als iets 40% stijgt en bij een dip even 20%zakt en dan terug recupereert, of iets stijgt maar 30%, slechts 10% zakt maar ook herstelt, dan heb je alsnog minder rendement.

[WiLLoW_TieN]

Vandaag stap ik uit het spreekwoordelijk ‘hamsterwiel’ als loonslaaf t.b.v. salariëring door werk 🫡





De huidige leeftijd is 54,5 jaar 👌🏻

[Oilman]

DeNachtwacht schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 09:03:
[...]

Haha nou uiteindelijk vinden we elkaar dan wel weer in deze conclusie. En zelf zie ik trouwens ook wel een mogelijkheid, ipv de veel geadviseerde verhouding 80/10/10 heb ik zelf 70/10/20 (waarbij 20 Emerging Markets is). Dat lost natuurlijk wel iets op in je portefeuille. En als je verder wil zijn er natuurlijk genoeg ETF's die zich niet op Amerika richten?

Die denkpiste is de afgelopen tijd ook een aantal keer door m'n hoofd geschoten. Echter als je kijkt wat zijn bijvoorbeeld de 3 grootste bedrijven in een typische emerging market ETF:

1. Taiwan Semiconductor Manufacturing (TSMC)
2. Samsung Electronics
3. SK hynix

Als de lucht uit de AI bubbel loopt kan iedereen wel op z'n klompen aanvoelen wat er met deze aandelen gaat gebeuren. Dus uiteindelijk tot de conclusie gekomen om toch gewoon vast te houden aan de strategie en nu niet plotseling te denken dat ik het beter weet dan de markt, al blijft het gevoel dat sommige bedrijven wel erg ver overgewaardeerd zijn.

[Torgo]

DeNachtwacht schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 09:03:
[...]

Haha nou uiteindelijk vinden we elkaar dan wel weer in deze conclusie. En zelf zie ik trouwens ook wel een mogelijkheid, ipv de veel geadviseerde verhouding 80/10/10 heb ik zelf 70/10/20 (waarbij 20 Emerging Markets is). Dat lost natuurlijk wel iets op in je portefeuille. En als je verder wil zijn er natuurlijk genoeg ETF's die zich niet op Amerika richten?

Ik heb sinds een tijdje (een jaar ongeveer) de volgende mix:

NT World ~ 67,5%
NT World Small Cap ~ 5.5%
NT Emerging Markets ~ 12%
NT Europe ~ 15%

Bewust Europa toegevoegd om mij een klein beetje te distantiëren van de over exposure aan US based aandelen, maar ook wel een stukje activistisch omdat ik er wel in geloof dat als we allemaal meer investeren in Europa het op de lange termijn beter gaat met Europa.

Daarnaast heb ik ook mijn mix aandelen/depositos aangepast dit jaar. Het is nu ongeveer 88/12 % waar ik eerder bijna 100% in aandelen zat.

Maar dit doe ik ook omdat ik in de laatste 5 jaar voor mijn FIRE datum zit dus een beetje sequence of return risk afbouwen is wel wenselijk.

[ Voor 33% gewijzigd door Torgo op 11-06-2026 15:35 ]

[Rubbergrover1]

Tommie12 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 09:43:
[...]

Ik heb zowat elke dip uitgezeten, maar zelfs als je die trackers bekijkt over lange termijn doen ze het niet zo goed.

Ik ben wel benieuwd in welke periodes, of onder welke omstandigheden, elk van beide varianten het beter deed de laatste pak 'm beet 40-50 jaar. Ik kan mij namelijk voorstellen dat er wel een zeker verband is tussen het voorkomen van een dip en de periodes dat er een overwaardering is van bepaalde sectoren. Even simpel gezegd, dat het regelmatig kan voorkomen dat kort voordat 'de bubbel barst' er juist een bepaalde sector/regio opgeblazen is. En die sector/regio dan extra hard instort. Dat het best uit kan om een grens te stellen aan sectoren/regio's/bedrijven, zodat je in de normale periode wel meegaat in de groei, maar op het moment dat de bubbel te groot wordt je automatisch hierin mindert.

Maar dat zoek ik wel uit als ik niet meer werk.

[DeNachtwacht]

Torgo schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 10:39:
NT World ~ 67,5%
NT World Small Cap ~ 5.5%
NT Emerging Markets ~ 12%
NT Europe ~ 15%

Je zal voor eeuwig de geschiedenis ingaan als degene die mijn portefeuille heeft aangepast, ben meteen aan de slag gegaan. Ik heb het ook vanuit het Europees minded zijn gewijzigd naar World 60%, SC 10%, EM 15% en Europa 15%.

Ook opmerkelijk, ik heb meteen eens naar het all time rendement (sinds 2 jaar ) van mijn portefeuille gekeken:

Emerging Markets 32,9%
Small Cap 15,9%
World 13,2%

Dus de meeste groei zit niet eens in die delen van de VS de afgelopen jaren.

[ Voor 8% gewijzigd door DeNachtwacht op 11-06-2026 11:15 ]

[Tommie12]

Oilman schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 10:32:
[...]

Die denkpiste is de afgelopen tijd ook een aantal keer door m'n hoofd geschoten. Echter als je kijkt wat zijn bijvoorbeeld de 3 grootste bedrijven in een typische emerging market ETF:

1. Taiwan Semiconductor Manufacturing (TSMC)
2. Samsung Electronics
3. SK hynix

Als de lucht uit de AI bubbel loopt kan iedereen wel op z'n klompen aanvoelen wat er met deze aandelen gaat gebeuren. Dus uiteindelijk tot de conclusie gekomen om toch gewoon vast te houden aan de strategie en nu niet plotseling te denken dat ik het beter weet dan de markt, al blijft het gevoel dat sommige bedrijven wel erg ver overgewaardeerd zijn.

Voor semiconductors is er naast AI nog de robotica.

Moet eerlijk zeggen dat ik daar meer geld aan zou willen uitgeven. Liever een robot die kan strijken en poetsen dan een AI die mijn agenda of reisplan beheert...

En ja, ik besef wel dat veel van die robots met AI gaan draaien, maar daarom denk ik ook dat die bubbel niet rap en abrupt gaat leeg lopen.

[Wozmro]

Ik heb zelfs gisteren een heel klein stukje invesco physical gold etc gekocht ter diversificatie.

Er op gebotst na wat over en weer met Google Gemini over de risico's van mijn portefeuille.

[rube]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 09:32:
[...]
Waar zulk soort gedachtenexperimenten aan voorbij gaan is dat heel veel banen weinig met AI te maken hebben, of door AI vervangen kunnen worden. Uiteraard kan het wel helpen. Een stratenmaker of hovenier kan waarschijnlijk heel veel in de voorbereiding besparen met AI, maar uiteindelijk moeten die tegels en planten toch gelegd worden. En een gebroken been moet toch in het gips worden gezet. En die verf moet toch ook op de kozijnen worden gesmeerd.

Science fiction of nu (eindelijk) wellicht toch binnen een generatie:
Er zijn nu al machines die stenen leggen, de hovenier helpen met het zware werk en die muurtjes kunnen metselen. Een paar stappen verder en de machines veranderen meer in AI-achtige robots en kunnen dan ook de moeilijkere klussen gaan doen, op basis van AI gegenereerde instructies.
Ik zie dit als een volgende stap op b.v. de automatisering in kassen waar aardbeien en tomaten e.d. al door een robot worden beoordeeld op rijpheid, kwaliteit e.d. en dan vol automatisch geplukt en verpakt.
En ook waar boeren gebruiken al AI gestuurde drones en machines gebruiken om heel effectief op de m2 nauwkeurig hun gewassen te onderzoeken en heel gerichte voeding en/of bestrijding uit te voeren.

Er zullen altijd mensen nodig zijn, maar ik zou niet verbaasd staan te kijken als ook in de komende ~10 jaar een redelijk percentage van de meer "traditionele" banen in het westen door AI achtige machines/robots worden vervangen omdat het goedkoper en/of effectiever is.

Maar ik zie zeker een sterke verschuiving van banen. Net als dat de telefonistes van vroeger en de grote groepen typ-personeel (zowel brieven en documenten als bv. het overtypen van overschrijvingskaarten bij de banken) zijn verdwenen. Maar dit heeft niet meteen geleid tot veel minder werk. Ik denk dat een hoop banen straks veel verder geautomatiseerd gaan worden (ik zie AI ook als een vorm van next level automatiseren) maar dat dit zeker niet op elk gebied zal zijn en dat daar ook wel weer andere banen bij komen.

Dit verwacht ik ook. Ik hoorde gisteren op BNR een discussie of er binnenkort niet heel veel taxichauffeurs overbodig worden door zelfrijdende taxis. Waarop een antwoord was, met wat omscholing kunnen we die nog steeds allemaal prima opvangen in de logistieke secter waar nog steeds mensen nodig zijn (en voorlopig niet alles overgenomen kan worden door AI/Robots).

En om dit terug te brengen naar FO: dat zal nog geen standaard worden door iedereen. Als het meezit worden we als gemeenschap wel allemaal rijker. Hopelijk rijker in tijd en niet te veel in (schadelijke) consumptie-goederen.

[XWB]

DeNachtwacht schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 10:58:
[...]

Je zal voor eeuwig de geschiedenis ingaan als degene die mijn portefeuille heeft aangepast, ben meteen aan de slag gegaan. Ik heb het ook vanuit het Europees minded zijn gewijzigd naar World 60%, SC 10%, EM 15% en Europa 15%.

Je past jouw portefeuille aan op basis van andermans post op het internet

Ook opmerkelijk, ik heb meteen eens naar het all time rendement (sinds 2 jaar ) van mijn portefeuille gekeken:

Emerging Markets 32,9%
Small Cap 15,9%
World 13,2%

Dus de meeste groei zit niet eens in die delen van de VS de afgelopen jaren.

Overigens, het rendement van NT Europe valt dit jaar (tot nu toe) tegen.

[R.van.M]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 09:33:
[...]

Nou, dat zijn dus precies de vragen die ik ook heb. En dat zelf simuleren, daar heb (of neem) ik nu geen tijd voor. Ik ben wel benieuwd of iemand dit al heeft gesimuleerd en wat daar uit kwam.

Daarnaast is het probleem met dit soort beslissingen dat je keuzes gaat maken op basis van een gevoel, terwijl dat gevoel vaak niet goed onderbouwd is. We zijn allemaal emotionele wezens en reageren sterk op headlines, zoals nu bijvoorbeeld rond SpaceX. Tegelijkertijd weet ik vrijwel zeker dat de meesten van ons de onderliggende cijfers niet echt hebben doorgespit en vooral de berichtgeving uit de media herhalen.

Uiteindelijk zijn de MAG7-bedrijven enorm winstgevend, wat een groot deel van hun hoge waarderingen en hoge P/E-ratio's verklaart. Als je bijvoorbeeld Google ($422,5 miljard omzet / $195,7 miljard winst) vergelijkt met Walmart ($713,2 miljard omzet / $19,4 miljard winst), dan is het niet vreemd dat je je €1.000 liever in Google investeert dan in Walmart.

Er wordt momenteel enorm veel geld in AI geïnvesteerd. Door de omvang van die investeringen voelt het voor veel mensen als een bubbel. Tegelijkertijd worden bedrijven als Google niet geleid door domme mensen. Zoals gezegd zullen er waarschijnlijk zowel winnaars als verliezers uit deze AI-goudkoorts komen, maar als je nu besluit om de weging van AI-bedrijven in je portefeuille te verlagen en het uiteindelijk géén bubbel blijkt te zijn, dan loop je het risico op een aanzienlijke underperformance van je portefeuille.

Dat is precies de reden waarom ik zelf gewoon braaf de markt volg. Mijn emoties en intuïtie zijn al meerdere keren onbetrouwbare raadgevers gebleken. Ik dacht ooit dat META ten dode was opgeschreven, terwijl het bedrijf vorig jaar nog $90,8 miljard winst maakte.

[DeNachtwacht]

@XWB nou ik bedoel natuurlijk aankomende beleggingen he, wat ik heb staan behoud ik. En opzich is het rendement van Europa altijd lager zag ik, maar juist afgelopen jaar was het met 13% het hoogst van afgelopen 5 jaar.

En sowieso pas ik zo iets natuurlijk niet in een knip aan op basis van een berichtje, zat al een tijdje te kijken naar hoe ik het aandeel VS wat meer in balans kan maken en was simpwelweg niet op de hoogte van NT Europe. Dus toen ik dat las vielen puzzelstukjes wel mooi op elkaar: in World zit ook een deel Europa natuurlijk (zo'n 15-18% geloof ik). Op deze manier vind ik het best fijn hergebalanceerd zo; aandeel Europa is nu zo'n 30% in totaal. Voelt voor mij beter, niet alleen vanwege de AI bubbel maar in den brede.

[XWB]

DeNachtwacht schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 16:03:
[...]

- AI wordt nu grotendeels betaald door bedrijven die hele diepe zakken hebben uit andere inkomsten (Nvidia uit hardware verkoop, microsoft/apple/google uit verkoop van hun diensten/hardware buiten AI). In de internetbubbel was het toch vooral durfkapitaal overal; dat zit nu ook wel in AI, maar die enorme stabiele cashflow die tegen de plinten klotst door stabiel inkomen dat al vóór de AI hype uit de cloud (microsoft), zoekmachinedata/reclame (google), hardware (apple/nvidia) kwam zorgt wel dat die investeringen een stuk veiliger zijn. Meta kan gewoon even miljarden verplassen aan een metaverse dat flopt zonder dat het echt het bedrijf in gevaar brengt. Dat zelfde geldt hier.

Bij Nvidia zit potentieel meer risico.

Microsoft, Apple en Google zijn gezonde bedrijven en dat waren ze voorheen ook al. Hoewel hun waarde fors kan dalen denk ik wel dat ze financieel gezond kunnen blijven als de AI bubbel zou barsten.

Nvidia daarentegen is meer dan 90% van de omzet tegenwoordig afkomstig uit de verkoop van AI chips en daar zijn ook forse investeringen voor gedaan. Als de vraag naar dergelijke chips stil komt te vallen dan zou dat een grote impact hebben op de omzet- en winstcijfers.

[DeNachtwacht]

XWB schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 12:04:
Nvidia daarentegen is meer dan 90% van de omzet tegenwoordig afkomstig uit de verkoop van AI chips en daar zijn ook forse investeringen voor gedaan. Als de vraag naar dergelijke chips stil komt te vallen dan zou dat een grote impact hebben op de omzet- en winstcijfers.

[Afbeelding]

Nvidia heeft inderdaad zeker een spannende ontwikkeling, maar ja wie kopen die chips? Google, Apple, Microsoft en ChatGPT. Dus ja als de vraag stil valt zit daar iets voor, namelijk dat zíj in de problemen zijn.

Wat dat betreft denk ik dus dat vooral ChatGPT in een spannend gebied zit, als er één bedrijf is dat ineens geëxplodeerd is de afgelopen jaren vanuit het niets, dan zijn zij het wel. Vraag is zoals altijd in de tech industrie: kun je je als nieuwkomer staande houden zodra met name Microsoft en Google jouw idee in het snotje krijgen. Het antwoord is dat het vrijwel nooit lukt, bijv. Spotify is echt een uitzondering. Regel is eigenlijk altijd of opgekocht worden door Big Tech, of van ze verliezen omdat ze je kopiëren. Dat kopiëren is in ieder geval Google i.i.g. flink mee bezig nu in het geval van AI.

ChatGPT is al gestopt met de momenteel hardwarematig zwaarste AI: videogeneratie. De grote vraag is hoe (financieel) noodgedwongen dat was. Maar als er één partij is waar ik mijn geld (niet) op zou zetten zijn zij het (helaas).

[ewrz]

R.van.M schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 11:25:
[...]

Daarnaast is het probleem met dit soort beslissingen dat je keuzes gaat maken op basis van een gevoel, terwijl dat gevoel vaak niet goed onderbouwd is. We zijn allemaal emotionele wezens en reageren sterk op headlines, zoals nu bijvoorbeeld rond SpaceX. Tegelijkertijd weet ik vrijwel zeker dat de meesten van ons de onderliggende cijfers niet echt hebben doorgespit en vooral de berichtgeving uit de media herhalen.

Uiteindelijk zijn de MAG7-bedrijven enorm winstgevend, wat een groot deel van hun hoge waarderingen en hoge P/E-ratio's verklaart. Als je bijvoorbeeld Google ($422,5 miljard omzet / $195,7 miljard winst) vergelijkt met Walmart ($713,2 miljard omzet / $19,4 miljard winst), dan is het niet vreemd dat je je €1.000 liever in Google investeert dan in Walmart.

Er wordt momenteel enorm veel geld in AI geïnvesteerd. Door de omvang van die investeringen voelt het voor veel mensen als een bubbel. Tegelijkertijd worden bedrijven als Google niet geleid door domme mensen. Zoals gezegd zullen er waarschijnlijk zowel winnaars als verliezers uit deze AI-goudkoorts komen, maar als je nu besluit om de weging van AI-bedrijven in je portefeuille te verlagen en het uiteindelijk géén bubbel blijkt te zijn, dan loop je het risico op een aanzienlijke underperformance van je portefeuille.

Dat is precies de reden waarom ik zelf gewoon braaf de markt volg. Mijn emoties en intuïtie zijn al meerdere keren onbetrouwbare raadgevers gebleken. Ik dacht ooit dat META ten dode was opgeschreven, terwijl het bedrijf vorig jaar nog $90,8 miljard winst maakte.

Een tegenargument is dat Walmart 99 cent dividend per aandeel uitkeert en Google 88 cent, terwijl een aandeel Google 3x zo duur is. Dan moet je wel behoorlijke verdere groei verwachten wil je voor Google kiezen.

[Rubbergrover1]

R.van.M schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 11:25:
[...]

Daarnaast is het probleem met dit soort beslissingen dat je keuzes gaat maken op basis van een gevoel, terwijl dat gevoel vaak niet goed onderbouwd is.

Ehm, nee. Het grijpt terug op het doel van de gespreide belegging, dat je de risico's spreidt. Zodat het geen grote impact heeft als een bedrijf over de kop gaat, een sector onderuit gaat of een land ineens een fascistoïde leider krijgt die ingrijpt in hoe de beursgenoteerde bedrijven kunnen handelen. Dat heeft niets te maken met "gevoel".

We zijn allemaal emotionele wezens en reageren sterk op headlines, zoals nu bijvoorbeeld rond SpaceX. Tegelijkertijd weet ik vrijwel zeker dat de meesten van ons de onderliggende cijfers niet echt hebben doorgespit en vooral de berichtgeving uit de media herhalen.

Ik heb geen idee wat er bij SpaceX speelt en houd me daar ook niet mee bezig. Wil ik met ook niet mee vermoeien, dat is mijn vak niet. Daarom wil ik het dus juist graag simpel houden bij mijn beleggingen: neem mijn geld en gooi dat in een goed gespreid mandje. Maar dan moet dat mandje dus wel écht gespreid zijn.

[R.van.M]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 12:52:
[...]

Ehm, nee. Het grijpt terug op het doel van de gespreide belegging, dat je de risico's spreidt. Zodat het geen grote impact heeft als een bedrijf over de kop gaat, een sector onderuit gaat of een land ineens een fascistoïde leider krijgt die ingrijpt in hoe de beursgenoteerde bedrijven kunnen handelen. Dat heeft niets te maken met "gevoel".


[...]

Ik heb geen idee wat er bij SpaceX speelt en houd me daar ook niet mee bezig. Wil ik met ook niet mee vermoeien, dat is mijn vak niet. Daarom wil ik het dus juist graag simpel houden bij mijn beleggingen: neem mijn geld en gooi dat in een goed gespreid mandje. Maar dan moet dat mandje dus wel écht gespreid zijn.

De spreiding van de wereld-ETF is gebaseerd op de economische waarde van bedrijven op de beurs wereldwijd, vastgesteld door geldstromen op de markt. Wat je aangeeft is dat jij het niet eens bent met deze waardering omdat er op dit moment veel waarde wordt toegekend aan de MAG7/ AI / USA (doorhalen wat niet van toepassing)

Je kan het draaien hoe je wil, maar dat is een mening want om het te corrigeren zul je dus moeten bedenken wat dan wel een "goede spreiding" is. Betekend dat meer in Europa investeren? Meer in de farmaceutische industrie? Waarop ga je dat baseren? Ga je de boekhouding van 1000en bedrijven doorspitten of doe je het op basis van gevoel/emotie?

[Kalentum]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 12:52:
[...]

Ehm, nee. Het grijpt terug op het doel van de gespreide belegging, dat je de risico's spreidt. Zodat het geen grote impact heeft als een bedrijf over de kop gaat, een sector onderuit gaat of een land ineens een fascistoïde leider krijgt die ingrijpt in hoe de beursgenoteerde bedrijven kunnen handelen. Dat heeft niets te maken met "gevoel".


[...]

Ik heb geen idee wat er bij SpaceX speelt en houd me daar ook niet mee bezig. Wil ik met ook niet mee vermoeien, dat is mijn vak niet. Daarom wil ik het dus juist graag simpel houden bij mijn beleggingen: neem mijn geld en gooi dat in een goed gespreid mandje. Maar dan moet dat mandje dus wel écht gespreid zijn.

Heb je ook een objectieve maatstaf voor wanneer iets "écht gespreid" is?

Ik vraag me af wat het verschil is met 'voldoende gespreid'.

[ Voor 7% gewijzigd door Kalentum op 11-06-2026 14:10 ]

[Rubbergrover1]

R.van.M schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 13:48:
[...]

De spreiding van de wereld-ETF is gebaseerd op de economische waarde van bedrijven op de beurs wereldwijd, vastgesteld door geldstromen op de markt. Wat je aangeeft is dat jij het niet eens bent met deze waardering omdat er op dit moment veel waarde wordt toegekend aan de MAG7/ AI / USA (doorhalen wat niet van toepassing)

Je kan het draaien hoe je wil, maar dat is een mening want om het te corrigeren zul je dus moeten bedenken wat dan wel een "goede spreiding" is. Betekend dat meer in Europa investeren? Meer in de farmaceutische industrie? Waarop ga je dat baseren? Ga je de boekhouding van 1000en bedrijven doorspitten of doe je het op basis van gevoel/emotie?

Je keert het om. Het 'doel' is dat het geld gespreid "overal" in wordt belegd. Zodat je meelift op welke sector/regio/onderneming dan ook toevallig goed gaat en zodat een sector/regio/onderneming die toevallig minder gaat, geen grote impact op je portefeuille heeft.

Een mogelijk middel om dit te spreiden is gebruik maken van een wereld-ETF gebaseerd op bijvoorbeeld marktkapitalisatie. Maar als dat middel niet aansluit bij het doel, dan vind ik het niet gek om te kijken naar middelen die beter aansluiten bij het doel. Net als dat bv in de AEX index de waardering van bedrijven gemaximeerd wordt. Of dat nou Shell is of ASML of wat dan ook. Heeft niets met mijn "mening", maar simpelweg met het gegeven dat je een index wil die niet te zwaar afhangt van 1 bedrijf/sector/land. Ik zou het prettig vinden dat een index op een manier ervoor zorgt dat er niet een overweging is voor een bepaald bedrijf/sector/land.

Ik wil dan dus juist níet één specifieke andere sector of regio zwaarder laten wegen, omdat je dan juist aan het cherry picken gaat. Maar het gaat eerder om het "aftoppen" van bovenmatig zwaar wegende bedrijven/sectoren/landen. Of dat nou gaat om Apple of nVidea of Saudi Aramco of General Electric of Walmart, dat interesseert me niet.

[PlasticPimple]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 12:52:
[...]

Ehm, nee. Het grijpt terug op het doel van de gespreide belegging, dat je de risico's spreidt. Zodat het geen grote impact heeft als een bedrijf over de kop gaat, een sector onderuit gaat of een land ineens een fascistoïde leider krijgt die ingrijpt in hoe de beursgenoteerde bedrijven kunnen handelen. Dat heeft niets te maken met "gevoel".

Een ETF is uitstekend om bedrijfs- of sectorspecifieke risico's weg te diversificeren, maar sommige systeemrisico's kun je m.i. niet wegspreiden.

Daarnaast, soms zie je iets aankomen, maar dat wil niet zeggen dat het ook altijd uitspeelt (bankencrisis Italië 2016 bijv.). En er kunnen onverwacht hele nieuwe risico's ontstaan (oorlogen, rampen, ziektes, schandalen etc.)

edit:
wellicht kun je ook een boompje opzetten dat de grootste techbedrijven 'het systeem zijn'. Als Google morgen ineens omvalt (om wat voor reden dan ook), dan heeft dit systeemeffecten.

[ Voor 10% gewijzigd door PlasticPimple op 11-06-2026 14:31 ]

[assje]

XWB schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 11:22:
Je past jouw portefeuille aan op basis van andermans post op het internet

Dat is hoe mijn hele "beleggingsstrategie" tot stand komt

OK misschien niet één willekeurige post maar een combinatie van een blog en wat bevestiging in fora oid. Ik probeer het zelf niet perse te begrijpen, ik probeer alleen vast te stellen welke informatie betrouwbaar genoeg lijkt om mijn beslissingen op te baseren.

[edozat1]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 14:23:
Het 'doel' is dat het geld gespreid "overal" in wordt belegd. Zodat je meelift op welke sector/regio/onderneming dan ook toevallig goed gaat en zodat een sector/regio/onderneming die toevallig minder gaat, geen grote impact op je portefeuille heeft.

Is dat zo? Ik krijg dat hele verhaal van risico vs rendement al een tijdje niet gerijmd (zie ook mijn eerdere discussie hierover met @The Third Man). Volgens mij gaat het (mij) om een zo hoog mogelijk rendement op de lange termijn en niets anders. Spreiding is sowieso geen doel maar ook een middel.

[R.van.M]

edozat1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 14:49:
[...]

Is dat zo? Ik krijg dat hele verhaal van risico vs rendement al een tijdje niet gerijmd (zie ook mijn eerdere discussie hierover met @The Third Man). Volgens mij gaat het (mij) om een zo hoog mogelijk rendement op de lange termijn en niets anders. Spreiding is sowieso geen doel maar ook een middel.

Je kan een enorm hoog rendement halen in het casino door alles in the zetten op rood, maar daar staat ook een enorm hoog risico tegenover. Aan de andere kant van het spectrum kun je je geld op je spaarrekening zetten bij een grootbank. Daar krijg je een zeer laag rendement maar loop je vrijwel geen risico over je geld.

Je zoekt dus altijd de optimale balans tussen rendement en risico. Hoeveel risico je wilt nemen is voor elke persoon anders. De algemene tendens hier is een deel in depositos en een deel in een wereld ETF. De ene stop 100% in de wereld ETF terwijl de ander maximaal 25% erin wil stoppen.

Wil je nog meer risico (en kans op hoger rendement) kun je in plaats van een wereld-ETF in een sector-ETF in tech investeren

[Rubbergrover1]

edozat1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 14:49:
[...]

Is dat zo? Ik krijg dat hele verhaal van risico vs rendement al een tijdje niet gerijmd (zie ook mijn eerdere discussie hierover met @The Third Man). Volgens mij gaat het (mij) om een zo hoog mogelijk rendement op de lange termijn en niets anders.

Dat kan jouw doel zijn, maar is niet mijn doel. Dat is vooral een goed rendement in samenhang met een beperkt risico. En spreiding van beleggingen is een van de mooiste manieren om het risico te verlagen zonder de verwachting van het rendement al te veel te verlagen.

[edozat1]

R.van.M schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 16:02:
Je kan een enorm hoog rendement halen in het casino door alles in the zetten op rood, maar daar staat ook een enorm hoog risico tegenover. Aan de andere kant van het spectrum kun je je geld op je spaarrekening zetten bij een grootbank. Daar krijg je een zeer laag rendement maar loop je vrijwel geen risico over je geld.

Je zoekt dus altijd de optimale balans tussen rendement en risico. Hoeveel risico je wilt nemen is voor elke persoon anders. De algemene tendens hier is een deel in depositos en een deel in een wereld ETF. De ene stop 100% in de wereld ETF terwijl de ander maximaal 25% erin wil stoppen.

Wil je nog meer risico (en kans op hoger rendement) kun je in plaats van een wereld-ETF in een sector-ETF in tech investeren

Volgens mij klopt dit dus niet, want door je geld in het casino op rood te zetten, loop je niet alleen meer risico, je verwachte rendement op de lange termijn is ook nog eens lager. Het is dus niet zo dat je met meer risico je lange termijn verwachte rendement verhoogt. En dat is wat een "optimale balans tussen rendement en risico" suggereert: kiezen uit hoog risico-hoog rendement en laag risico-laag rendement. Maar op welke manier kan ik nou een hoger lange termijn verwacht rendement halen dan door de markt te volgen. We zeggen toch allemaal dat "niemand" de markt kan verslaan?

[edozat1]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 16:09:
Dat kan jouw doel zijn, maar is niet mijn doel. Dat is vooral een goed rendement in samenhang met een beperkt risico. En spreiding van beleggingen is een van de mooiste manieren om het risico te verlagen zonder de verwachting van het rendement al te veel te verlagen.

Idem: op welke manier zou jij een hoger verwacht lange termijn rendement kunnen halen?

[Rubbergrover1]

PlasticPimple schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 14:28:
[...]

Een ETF is uitstekend om bedrijfs- of sectorspecifieke risico's weg te diversificeren, maar sommige systeemrisico's kun je m.i. niet wegspreiden.

Daarnaast, soms zie je iets aankomen, maar dat wil niet zeggen dat het ook altijd uitspeelt (bankencrisis Italië 2016 bijv.). En er kunnen onverwacht hele nieuwe risico's ontstaan (oorlogen, rampen, ziektes, schandalen etc.)

edit:
wellicht kun je ook een boompje opzetten dat de grootste techbedrijven 'het systeem zijn'. Als Google morgen ineens omvalt (om wat voor reden dan ook), dan heeft dit systeemeffecten.

Daarom wil ik ook niet hoeven na te denken over welke (nieuwe) risico's er kunnen optreden, maar wil ik dus juist het liefste zo veel mogelijk gespreid zitten. En wil ik dus liefst ook zitten in minder gecorreleerde zaken. En natuurlijk ontkom je er niet aan dat als de hele wereld instort, ook die gespreide portefeuille instort. Dat is logisch. Maar als Google/Alphabet morgen zonder reden zou omvallen, dan wil ik dus juist ook in sectoren zitten die minder afhankelijk zijn van Alphabet (bv grondstoffen?). En geen extreem overgewicht hebben in de sectoren die sterk van Alphabet afhankelijk zijn, omdat die het toevallig de laatste jaren goed deden.

[Rubbergrover1]

edozat1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 16:11:
[...]

Idem: op welke manier zou jij een hoger verwacht lange termijn rendement kunnen halen?

Dat kan ik niet. En dat is mijn doel dus ook niet. Mijn doel is juist niet het rendement vergroten, maar het risico verkleinen.

[DeNachtwacht]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 16:24:
[...]

Dat kan ik niet. En dat is mijn doel dus ook niet. Mijn doel is juist niet het rendement vergroten, maar het risico verkleinen.

Volgens mij wordt het een beetje een taal discussie langzamerhand, bottom line is dat iedereen die in dit topic zit nou juist ook in de gulden middenweg tussen "je geld op een spaarrekening langzaam door iets hogere inflatie op laten eten :9" en constant zoveel mogelijk rendement proberen te zoeken (dan zit je eerder goed in het beleggen op de beurs topic). Hier gaat het volgens mij (althans mij iig) juist om het zoeken van de balans tussen risicospreiding en een goed rendement zonder dat je er al te veel naar om hoeft te kijken.

En daarnaast puur persoonlijk ook nog een stuk 'zuinig omgaan met uitgaven' maar dat wil hier volgens mij nog weleens ondersneeuwen terwijl het m.i. een belangrijk deel van FO is: niet te veel lifestyle inflatie .

[CornermanNL]

XWB schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 12:04:
[...]

Bij Nvidia zit potentieel meer risico.

Microsoft, Apple en Google zijn gezonde bedrijven en dat waren ze voorheen ook al. Hoewel hun waarde fors kan dalen denk ik wel dat ze financieel gezond kunnen blijven als de AI bubbel zou barsten.

Nvidia daarentegen is meer dan 90% van de omzet tegenwoordig afkomstig uit de verkoop van AI chips en daar zijn ook forse investeringen voor gedaan. Als de vraag naar dergelijke chips stil komt te vallen dan zou dat een grote impact hebben op de omzet- en winstcijfers.

[Afbeelding]

Nvidia is meer dan alleen de chips, ook de software architectuur. En het is het gemakkelijkste eco systeem om je ontwikkeling op aan te sluiten. Bovendien lopen ze aardig voor op de concurrentie voor wat betreft die integratie.

[edozat1]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 16:24:
[...]

Dat kan ik niet. En dat is mijn doel dus ook niet. Mijn doel is juist niet het rendement vergroten, maar het risico verkleinen.

Het wordt bijna filosofisch, maar als je weet dat je geen hoger rendement kan halen, dan is waar je nu voor gaat dus het hoogst mogelijke rendement.

[CornermanNL]

edozat1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 16:10:
[...]

Volgens mij klopt dit dus niet, want door je geld in het casino op rood te zetten, loop je niet alleen meer risico, je verwachte rendement op de lange termijn is ook nog eens lager. Het is dus niet zo dat je met meer risico je lange termijn verwachte rendement verhoogt. En dat is wat een "optimale balans tussen rendement en risico" suggereert: kiezen uit hoog risico-hoog rendement en laag risico-laag rendement. Maar op welke manier kan ik nou een hoger lange termijn verwacht rendement halen dan door de markt te volgen. We zeggen toch allemaal dat "niemand" de markt kan verslaan?

De casino vergelijking is per definitie onzin, house always wins. Als je buiten het gemiddelde rendement een plus daarop wil halen kan je een aantal dingen doen. Meest eenvoudige optie is gebruik maken van tijd. Dus opties schrijven.

De kans dat iemand over lange termijn de index verslaat is niet zo groot. Een merendeel van de fondsmanagers doet dat niet, sommige hedgefondsen als RenTech doet dat wel maar dat is gewoon een zeer goed georganiseerd geheel. Als je als gewone sterveling met een baan een leuk rendement wil halen met de grootste kans op succes, koop een index. Simpel zat.

[Jasper]

WiLLoW_TieN schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 10:13:
Vandaag stap ik uit het spreekwoordelijk ‘hamsterwiel’ als loonslaaf t.b.v. salariëring door werk 🫡

[Afbeelding]

[Afbeelding]

De huidige leeftijd is 54,5 jaar 👌🏻

Congrats en GFY ;-)

[Rubbergrover1]

edozat1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 16:35:
[...]

Het wordt bijna filosofisch, maar als je weet dat je geen hoger rendement kan halen, dan is waar je nu voor gaat dus het hoogst mogelijke rendement.

Maar ik koop niets voor het hoogst mogelijke verwachte rendement als een tegenslag er dan toe zou leiden dat ik de helft van mijn vermogen kwijt raak. Als een betere spreiding ertoe kan leiden dat ik bij die tegenslag maar een kwart van mijn vermogen kwijt raak, terwijl die betere spreiding mogelijk maar marginaal effect heeft op het verwachte rendement, dan wil ik graag die tweede optie. En ik denk dat ik daarin niet de enige ben.

[edozat1]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 16:47:
[...]

Maar ik koop niets voor het hoogst mogelijke verwachte rendement als een tegenslag er dan toe zou leiden dat ik de helft van mijn vermogen kwijt raak. Als een betere spreiding ertoe kan leiden dat ik bij die tegenslag maar een kwart van mijn vermogen kwijt raak, terwijl die betere spreiding mogelijk maar marginaal effect heeft op het verwachte rendement, dan wil ik graag die tweede optie. En ik denk dat ik daarin niet de enige ben.

Maar dat is toch juist wat een grote groep hier doet: kiezen voor het hoogste verwachte lange termijn rendement en het risico lopen dat je door een grote crash de helft kwijtraakt, in de verwachting dat je dat op lange termijn weer terugverdient. Ik lees hier nu 2 jaar mee en wat ik elke keer begrijp is dat vrijwel niemand een hoger verwacht lange termijn rendement haalt dan wat je verwacht met een AW index fond, namelijk zo'n 8%. Ga je sleutelen of ga je voor losse aandelen, dan is je verwachte rendement lager. Als dat klopt, dan gaat die grote groep die kiest voor een AW index fonds/ETF toch voor het hoogste verwachte rendement?

[Requiem19]

edozat1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 16:57:
[...]

Maar dat is toch juist wat een grote groep hier doet: kiezen voor het hoogste verwachte lange termijn rendement en het risico lopen dat je door een grote crash de helft kwijtraakt, in de verwachting dat je dat op lange termijn weer terugverdient. Ik lees hier nu 2 jaar mee en wat ik elke keer begrijp is dat vrijwel niemand een hoger verwacht lange termijn rendement haalt dan wat je verwacht met een AW index fond, namelijk zo'n 8%. Ga je sleutelen of ga je voor losse aandelen, dan is je verwachte rendement lager. Als dat klopt, dan gaat die grote groep die kiest voor een AW index fonds/ETF toch voor het hoogste verwachte rendement?

Dat is de logische strategie.

En je KUNT natuurlijk ergens een risicootje nemen. Een staatslot kopen op Oudjaarsdag is rationeel gezien niet heel verstandig. Maar voor die paar tientjes kun je dat risico wel lopen bijv.

Zo zijn er wel meer dingen te bedenken om een - beheersbaar - risico te nemen. Uiteindelijk is de statistische kans kleiner dat het in je voordeel werkt. Als 1 miljoen mensen dit spel spelen, zal de gemiddelde uitkomst lager zijn.

Maar wellicht zie jij op N=1 niveau net iets wat een ander niet ziet. Dus waarom niet een klein beetje buiten de lijntjes durven te kleuren als je een groter risicoprofiel hebt?

Idem met ondernemers: statistisch gezien is de kans dat een ondernemer enorm succesvol wordt zeer klein. Betekent dit dat niemand moet ondernemen en z'n geld maar in beleggingen moet stoppen? Als je iets doet wat je interessant vindt en er tijd en liefde in stopt kan het zomaar heel groot worden...

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

[edozat1]

Requiem19 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 17:38:
[...]


Dat is de logische strategie.

En je KUNT natuurlijk ergens een risicootje nemen. Een staatslot kopen op Oudjaarsdag is rationeel gezien niet heel verstandig. Maar voor die paar tientjes kun je dat risico wel lopen bijv.

Zo zijn er wel meer dingen te bedenken om een - beheersbaar - risico te nemen. Uiteindelijk is de statistische kans kleiner dat het in je voordeel werkt. Als 1 miljoen mensen dit spel spelen, zal de gemiddelde uitkomst lager zijn.

Maar wellicht zie jij op N=1 niveau net iets wat een ander niet ziet. Dus waarom niet een klein beetje buiten de lijntjes durven te kleuren als je een groter risicoprofiel hebt?

Idem met ondernemers: statistisch gezien is de kans dat een ondernemer enorm succesvol wordt zeer klein. Betekent dit dat niemand moet ondernemen en z'n geld maar in beleggingen moet stoppen? Als je iets doet wat je interessant vindt en er tijd en liefde in stopt kan het zomaar heel groot worden...


***members only***

Dit doet denk ik niks af aan wat ik zeg, het beaamt het juist, en is niet wat ik bedoel, maar is natuurlijk helemaal waar.

[Requiem19]

edozat1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 17:42:
[...]

Dit doet denk ik niks af aan wat ik zeg, het beaamt het juist, en is niet wat ik bedoel, maar is natuurlijk helemaal waar.

Ik probeer uit te leggen dat er meer wegen zijn. En dat de ene weg van indexbeleggen niet de enige is.

Voor het voorbeeld van @Rubbergrover1: hij is risico-aversers. Als hij bijvoorbeeld kan kiezen voor 5% rendement, met een 95% kans dat dit rendement ook daadwerkelijkt uitkomt is dat wellicht voor hem interessanter dan 8% rendement met een kans van 90% dat dit uitkomt.

Rationeel gezien is die 8% nog steeds een betere keuze. Maar je kunt je strategie ook niet los zien van je eigen risico-bereidheid EN het moment in je FO reis. Aan het einde van de FO reis is het bijv ook populair om meer veiligheid in te bouwen ten kosten rendement etc.

[R.van.M]

edozat1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 16:10:
[...]

Volgens mij klopt dit dus niet, want door je geld in het casino op rood te zetten, loop je niet alleen meer risico, je verwachte rendement op de lange termijn is ook nog eens lager. Het is dus niet zo dat je met meer risico je lange termijn verwachte rendement verhoogt. En dat is wat een "optimale balans tussen rendement en risico" suggereert: kiezen uit hoog risico-hoog rendement en laag risico-laag rendement. Maar op welke manier kan ik nou een hoger lange termijn verwacht rendement halen dan door de markt te volgen. We zeggen toch allemaal dat "niemand" de markt kan verslaan?

Ok, het voorbeeld van t casino was wellicht niet het beste. Wellicht beter dan;
Al je geld in NASDAQ tracker vs wereld-ETF tracker.

Als de AI economie uiteindelijk een schot in de roos blijkt is je verwacht rendement bij een NASDAQ tracker vele male hoger dan bij een wereld tracker.

[rube]

@hierboven over rendement en risico.
Daarbij kun (moet?) je ook nog afvragen of je vooral kijkt naar het hoogste (of beste) rendement profiel of ook naar de drawdowns (diepte en lengte van dalingen) en uiteindelijk de SWR.

En aangezien mensen verschillend omgaan met dalingen in portefeuilles en het ook relevant is wanneer in je FO-reis zit, is dit uiteindelijk dus allemaal erg persoonlijk.

[edozat1]

Requiem19 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 17:47:
[...]


Ik probeer uit te leggen dat er meer wegen zijn. En dat de ene weg van indexbeleggen niet de enige is.

Voor het voorbeeld van @Rubbergrover1: hij is risico-aversers. Als hij bijvoorbeeld kan kiezen voor 5% rendement, met een 95% kans dat dit rendement ook daadwerkelijkt uitkomt is dat wellicht voor hem interessanter dan 8% rendement met een kans van 90% dat dit uitkomt.

Rationeel gezien is die 8% nog steeds een betere keuze. Maar je kunt je strategie ook niet los zien van je eigen risico-bereidheid EN het moment in je FO reis. Aan het einde van de FO reis is het bijv ook populair om meer veiligheid in te bouwen ten kosten rendement etc.

Ja, dat ben ik met je eens. Als je kiest voor een lager verwacht rendement, bijvoorbeeld door een deel in een deposito te stoppen, dan is dat een afweging tussen rendement en risico, zoals ik ook al zei (kiezen tussen sparen en beleggen). Wat ik hier alleen af en toe hoor, is dat de keuze voor een AW index fonds met een verwacht rendement van zeg 8% een afweging is tussen rendement en risico. En dat is wat ik in twijfel trek, omdat naar mijn idee 8% gewoon het hoogste verwachte lange termijn rendement is.

[edozat1]

R.van.M schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 17:55:
[...]

Ok, het voorbeeld van t casino was wellicht niet het beste. Wellicht beter dan;
Al je geld in NASDAQ tracker vs wereld-ETF tracker.

Als de AI economie uiteindelijk een schot in de roos blijkt is je verwacht rendement bij een NASDAQ tracker vele male hoger dan bij een wereld tracker.

Dan is niet je verwachte rendement (voordat je weet dat AI een schot in de roos blijkt) hoger, dan is je rendement hoger.

[Rubbergrover1]

rube schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 18:01:
@hierboven over rendement en risico.
Daarbij kun (moet?) je ook nog afvragen of je vooral kijkt naar het hoogste (of beste) rendement profiel of ook naar de drawdowns (diepte en lengte van dalingen) en uiteindelijk de SWR.

Dat is dus het hele eieren eten. Als je de keus hebt tussen een extreem volatiele en ongespreide belegging met naar verwachting 8% rendement of een minder volatiele en goed gespreide belegging met naar verwachting 7% rendement, dan is die tweede belegging niet per definitie slechter. Zeker als je geen oneindige beleggingshorizon hebt.

Ik geef de voorkeur aan die tweede variant. En zoek daarom naar wegen om een goed gespreide belegging te hebben zonder te veel op rendement in te leveren. Iemand anders kan ook best de voorkeur hebben voor het hoogste verwachte rendement zonder verdere voorwaarden, maar dat zoek ik dus niet.

[R.van.M]

edozat1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 18:06:
[...]

Dan is niet je verwachte rendement (voordat je weet dat AI een schot in de roos blijkt) hoger, dan is je rendement hoger.

@Rubbergrover1 legt het hierboven wellicht beter uit. Risico kun je voor een deel gelijk stellen met volatiliteit: de mate waarin rendementen schommelen rond hun gemiddelde.

Een belegging die op lange termijn gemiddeld 10% rendement oplevert maar sterke uitschieters kent, heeft daardoor een ander risicoprofiel dan een belegging die gemiddeld 8% rendement oplevert met veel stabielere rendementen.

Hoewel de eerste belegging een hoger verwacht rendement biedt op de lange termijn, gaat dit doorgaans gepaard met grotere onzekerheid over de uitkomsten op kortere termijn.

[edozat1]

R.van.M schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 19:13:
[...]


@Rubbergrover1 legt het hierboven wellicht beter uit. Risico kun je voor een deel gelijk stellen met volatiliteit: de mate waarin rendementen schommelen rond hun gemiddelde.

Een belegging die op lange termijn gemiddeld 10% rendement oplevert maar sterke uitschieters kent, heeft daardoor een ander risicoprofiel dan een belegging die gemiddeld 8% rendement oplevert met veel stabielere rendementen.

Hoewel de eerste belegging een hoger verwacht rendement biedt op de lange termijn, gaat dit doorgaans gepaard met grotere onzekerheid over de uitkomsten op kortere termijn.

Dat begrijp ik natuurlijk wel. Maar in de praktijk is 8% ongeveer het hoogste verwachte lange termijn rendement. En dat is waar het gros voor gaat met een AW index tracker. Als jij een strategie kent die op lange termijn 10 of 12% haalt, zeg over de afgelopen 100 jaar, laat me dat dan weten, dan ga ik daarvoor!

[Sport_Life]

Requiem19 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 17:38:
[...]


Dat is de logische strategie.

En je KUNT natuurlijk ergens een risicootje nemen. Een staatslot kopen op Oudjaarsdag is rationeel gezien niet heel verstandig. Maar voor die paar tientjes kun je dat risico wel lopen bijv.

Zo zijn er wel meer dingen te bedenken om een - beheersbaar - risico te nemen. Uiteindelijk is de statistische kans kleiner dat het in je voordeel werkt. Als 1 miljoen mensen dit spel spelen, zal de gemiddelde uitkomst lager zijn.

Maar wellicht zie jij op N=1 niveau net iets wat een ander niet ziet. Dus waarom niet een klein beetje buiten de lijntjes durven te kleuren als je een groter risicoprofiel hebt?

Idem met ondernemers: statistisch gezien is de kans dat een ondernemer enorm succesvol wordt zeer klein. Betekent dit dat niemand moet ondernemen en z'n geld maar in beleggingen moet stoppen? Als je iets doet wat je interessant vindt en er tijd en liefde in stopt kan het zomaar heel groot worden...


***members only***

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

[rube]

edozat1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 19:30:
[...]
Als jij een strategie kent die op lange termijn 10 of 12% haalt, zeg over de afgelopen 100 jaar, laat me dat dan weten, dan ga ik daarvoor!

Berkshire Hathaway heeft een hele lange goede resultaten van zo'n 20% per jaar voor inflatie (al is het trackrecord 65 jaar en geen 100 jaar).
Maar ja, iets met verleden, resultaten e.d.

[ Voor 16% gewijzigd door rube op 11-06-2026 19:48 ]

[Requiem19]

Sport_Life schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 19:33:
[...]


***members only***

In ons geweldig transparante systeem is iedere eenmanszaak te localiseren via het KVK nummer.

[Rubbergrover1]

edozat1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 19:30:
[...]

Dat begrijp ik natuurlijk wel. Maar in de praktijk is 8% ongeveer het hoogste verwachte lange termijn rendement. En dat is waar het gros voor gaat met een AW index tracker. Als jij een strategie kent die op lange termijn 10 of 12% haalt, zeg over de afgelopen 100 jaar, laat me dat dan weten, dan ga ik daarvoor!

Volgens mij begrijp je de boodschap dan nog niet. Het gaat dus helemaal niet om zoeken naar hoger rendement. Het gaat er om dat die 8% verwacht rendement van een AW index tracker een steeds minder goede spreiding geeft en daarmee een hoger risico. En dat ik liever een variant zou willen met een beter spreiding en daarmee een lager risico. Ook als de verwachting daarvan bv 7% is. Dit mede omdat mijn beleggingshorizon niet oneindig lang is een ook geen 50 of 30 jaar meer en risico en volatiliteit dan meer een rol gaat spelen, naast rendement. Want juist met de gedachte van FO willen zijn, wil ik op een gegeven moment wel iets meer financiele rust.

[ Voor 5% gewijzigd door Rubbergrover1 op 11-06-2026 21:18 ]

[edozat1]

Rubbergrover1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 21:16:
[...]

Volgens mij begrijp je de boodschap dan nog niet. Het gaat dus helemaal niet om zoeken naar hoger rendement. Het gaat er om dat die 8% verwacht rendement van een AW index tracker een steeds minder goede spreiding geeft en daarmee een hoger risico. En dat ik liever een variant zou willen met een beter spreiding en daarmee een lager risico. Ook als de verwachting daarvan bv 7% is. Dit mede omdat mijn beleggingshorizon niet oneindig lang is een ook geen 50 of 30 jaar meer en risico en volatiliteit dan meer een rol gaat spelen, naast rendement.

Ja dat begrijp ik. Het was ook eigenlijk niet direct bedoeld op alleen jouw situatie. Maar daar reageerde ik wel op, dus dat “paste” niet helemaal.

[JURIST]

R.van.M schreef op woensdag 10 juni 2026 @ 10:45:
[...]

Correct, het is gekoppeld aan de P/E en de 10jaars rente. De achtergrond van de formule;
https://www.reddit.com/r/financialindependence/comments/kqbuzl/a_valuation_approach_to_the_safe_withdrawal_rate/

De formule uitgewerkt en dagelijk geupdate;
https://docs.google.com/spreadsheets/d/e/2PACX-1vSUXNrvC9rOjU-rurvTsS45TCW1mQ7emWLdyKLtl3Nnosc1_MG6-frp4RC3eqLqizG4zpffPczw7FV4/pubhtml#gid=0

Het geinige van deze formule is dat ERN onafhankelijk op een vergelijkbaar resultaat uitkwam in een van zijn SWR artikelen.

Verder zit ik inderdaad op een lager percentage aandelen vanwege sequence of returns risk, maar zodra ik deze hobbel voorbij ben ga ik weer opbouwen naar 80% aandelen. Zodra mijn RE fase is begonnen ben ik van plan met een dynamische WR te gaan werken die ook de stand van de aandelen meeneemt.

Ik heb eens verder gekeken naar deze SWR formule: benieuwd of ik het volg: klopt het dat hier voor de formule input (berekening implied yield) 70/30 aandelen/treasury bonds wordt gebruikt, maar dat als benadering van SWR voor een 100% aandelen portefeuille gebruikt.

[The Third Man]

edozat1 schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 19:30:
[...]

Dat begrijp ik natuurlijk wel. Maar in de praktijk is 8% ongeveer het hoogste verwachte lange termijn rendement. En dat is waar het gros voor gaat met een AW index tracker. Als jij een strategie kent die op lange termijn 10 of 12% haalt, zeg over de afgelopen 100 jaar, laat me dat dan weten, dan ga ik daarvoor!

Ik denk dat dit nog een punt onbelicht laat wat ik eerder probeerde over te brengen: niet iedereen die een AW tracker neemt "gaat" voor dat percentage. Men gaat slechts voor het 100% in aandelen beleggen, en dan naar de optimale spreiding en schaling. Dat geeft waarschijnlijk het hoogste rendement, het geeft waarschijnlijk 8%, maar dat is slechts wat het verleden vertelt. Dat kan niet de toekomst voorspellen. Dus, en daar zit de crux, is het hooguit een richtgetal, waarvan je weet dat dat totaal niet uit hoeft te komen. Dus ik ga dan niet voor 8%, ik ga voor whatever comes my way, namelijk de groei van de wereldmarkt.

En omdat je dan niet meer voor een percentage gaat maar puur "groei" in het algemeen, is het niet meer van belang om te kijken naar wat wel of niet meer %-jes op zou kunnen leveren. Omdat dat weer de toekomstvoorspelling cq kristallen bol kant triggert, die zoals we weten, niet wetenschappelijk bestaat.

Of anders gezegd: er zit een belangrijk verschil tussen twee manieren om zoiets aan te vliegen
- het verleden laat dit zien, dit pas ik toe op de toekomst als "verwachting"
- datgene waar ik in beleg streeft naar een bepaalde groei, dit pas ik toe op de toekomst als "verwachting"

Die twee zaken worden doorlopend op 1 hoop gegooid, hierboven ook weer. Maar voor mij staan ze haaks op elkaar; alles wat voortkomt uit de reflectie is niet te vertrouwen (anders konden we dankzij het verleden de toekomst voorspellen). Alles wat voortkomt uit het inherente principe van de belegging, namelijk een deel van een bedrijf bezitten, is dat wel (dat is ook waardoor bedrijven uberhaupt investeringen krijgen...).

Als je in bedrijven investeert omdat hun grafiekje in het verleden iets deed ben je naar mijn idee niet zo verstandig bezig, ten opzichte van investeren in een bedrijf op basis van de balans en groeiplannen. Dat is ook nota bene wat ze in hun aandeelhoudersvergadering bespreken. En laat nou net de market cap weging, op basis van het principe dat balans en groei verdisconteert zit in de waarde, dus zich exact op dat aspect baseren. Die je dus via AW-spreiding optimaal diversificeert.

[ Voor 30% gewijzigd door The Third Man op 12-06-2026 10:56 ]

[edozat1]

The Third Man schreef op vrijdag 12 juni 2026 @ 10:46:
Ik denk dat dit nog een punt onbelicht laat wat ik eerder probeerde over te brengen: niet iedereen die een AW tracker neemt "gaat" voor dat percentage. Men gaat slechts voor het 100% in aandelen beleggen, en dan naar de optimale spreiding en schaling. Dat geeft waarschijnlijk het hoogste rendement, het geeft waarschijnlijk 8%, maar dat is slechts wat het verleden vertelt. Dat kan niet de toekomst voorspellen. Dus, en daar zit de crux, is het hooguit een richtgetal, waarvan je weet dat dat totaal niet uit hoeft te komen. Dus ik ga dan niet voor 8%, ik ga voor whatever comes my way, namelijk de groei van de wereldmarkt.

Hmm, ik weet niet hoor. Ik ga niet voor dát percentage, maar stel dat het verleden uitwees dat het gemiddelde jaarlijkse resultaat van AW tracking 4% was. Zou ja dan nog steeds zeggen "whatever comes my way" of zou je dan voor deposito's kiezen? Dat dit zo'n populaire strategie is, hangt toch sterk samen met het verwachte rendement? Maar eens dat het niet precies om dat percentage gaat.

En omdat je dan niet meer voor een percentage gaat maar puur "groei" in het algemeen, is het niet meer van belang om te kijken naar wat wel of niet meer %-jes op zou kunnen leveren. Omdat dat weer de toekomstvoorspelling cq kristallen bol kant triggert, die zoals we weten, niet wetenschappelijk bestaat.

Maar je zegt net wel dat dit waarschijnlijk het hoogste rendement geeft, of dat nou 6, 8 of 10% is. Oftewel, je verwacht zelf niet een hoger rendement te kunnen halen. Sorry als dit te lang doorgaat, het is niet mijn bedoeling om door te drammen, maar ik krijg het gewoon niet rond. Als ik naar mezelf kijk... Voor een belangrijk deel gebaseerd op dit forum realiseer ik me dat ik niet in staat ben om een hoger rendement te halen dan het rendement van de markt volgen. Als ik dan de markt volg, dan ga ik toch voor het hoogst mogelijke verwachte rendement? Ik begrijp niet waarom dit niet logisch is. Daarmee streeft ik dus niet naar 8%, maar naar het hoogste rendement dat ik, met al mijn menselijke beperkingen, kan halen.

Of anders gezegd: er zit een belangrijk verschil tussen twee manieren om zoiets aan te vliegen
- het verleden laat dit zien, dit pas ik toe op de toekomst als "verwachting"
- datgene waar ik in beleg streeft naar een bepaalde groei, dit pas ik toe op de toekomst als "verwachting"

Die twee zaken worden doorlopend op 1 hoop gegooid, hierboven ook weer. Maar voor mij staan ze haaks op elkaar; alles wat voortkomt uit de reflectie is niet te vertrouwen (anders konden we dankzij het verleden de toekomst voorspellen). Alles wat voortkomt uit het inherente principe van de belegging, namelijk een deel van een bedrijf bezitten, is dat wel (dat is ook waardoor bedrijven uberhaupt investeringen krijgen...).

Ja, dat dit een verschil is, is een goed inzicht denk ik. En eens dat je ze niet op één hoop moet gooien. Maar haaks op elkaar? Het deel van een bedrijf bezitten is toch een middel om een doel te bereiken, namelijk rendement maken? En vervolgens kijk je met welke strategie je dat het beste kunt doen. En wat blijkt, het verleden wijst uit dat een klein stukje bezitten van alle bedrijven een hele goede strategie is die nauwelijks is te verslaan. Als dat niet zo was en die strategie in het lange verleden gemiddeld slechts een paar procent opleverde, was het geen populaire strategie.

Als je in bedrijven investeert omdat hun grafiekje in het verleden iets deed ben je naar mijn idee niet zo verstandig bezig, ten opzichte van investeren in een bedrijf op basis van de balans en groeiplannen. Dat is ook nota bene wat ze in hun aandeelhoudersvergadering bespreken. En laat nou net de market cap weging, op basis van het principe dat balans en groei verdisconteert zit in de waarde, dus zich exact op dat aspect baseren. Die je dus via AW-spreiding optimaal diversificeert.

Exact. Dus eens, je gaat gewoon voor de groei van de markt, wat die groei ook is. Maar als die groei de afgelopen 100 jaar 3% was, dan zat ik in deposito's.

Overigens, als ik het heb over voorspellen en bewijs, dan bedoel ik dat in de wetenschappelijke zin, niet in de zin van voorspellen met een kristallen bol of juridisch bewijs. De toekomst voorspellen is precies wat wetenschap doet, gebaseerd op bewijs dat is gevormd met waarnemingen uit het verleden.

Sowieso bedankt weer voor je reactie ;-). Ook die van jou @Rubbergrover1 :-)

[Rubbergrover1]

[quote]edozat1 schreef op vrijdag 12 juni 2026 @ 12:13:

Als ik naar mezelf kijk... Voor een belangrijk deel gebaseerd op dit forum realiseer ik me dat ik niet in staat ben om een hoger rendement te halen dan het rendement van de markt volgen. Als ik dan de markt volg, dan ga ik toch voor het hoogst mogelijke verwachte rendement? Ik begrijp niet waarom dit niet logisch is. Daarmee streeft ik dus niet naar 8%, maar naar het hoogste rendement dat ik, met al mijn menselijke beperkingen, kan halen.

Wat er niet logisch aan is, is dat het te verwachten rendement maar 1 van de factoren is die een belegging wel of niet interessant maakt. Een andere heel belangrijke factor is het ermee gepaard gaande risico.

Ik streef niet naar het onvoorwaardelijke hoogste te verwachten rendement, ik streef naar een goed rendement onder de voorwaarde van een beperkt risico. Dat houdt voor mij in dat de beleggingen goed gespreid moeten zijn, zowel wat betreft locatie als sector als aard van de bedrijven (groot/klein, groei/waarde etc.) Als de pure marktkapitalisatie betekent dat die spreiding te veel in gevaar komt, dan wil ik dus niet in een belegging zitten die puur op marktkapitalisatie gebaseerd is. Ook als dat betekent dat een lager verwacht risico betekent dat de verwachtingswaarde van het rendemente ook lager wordt.

[edozat1]

Rubbergrover1 schreef op vrijdag 12 juni 2026 @ 12:52:
[quote]edozat1 schreef op vrijdag 12 juni 2026 @ 12:13:

[...]

Wat er niet logisch aan is, is dat het te verwachten rendement maar 1 van de factoren is die een belegging wel of niet interessant maakt. Een andere heel belangrijke factor is het ermee gepaard gaande risico.

Ik streef niet naar het onvoorwaardelijke hoogste te verwachten rendement, ik streef naar een goed rendement onder de voorwaarde van een beperkt risico. Dat houdt voor mij in dat de beleggingen goed gespreid moeten zijn, zowel wat betreft locatie als sector als aard van de bedrijven (groot/klein, groei/waarde etc.) Als de pure marktkapitalisatie betekent dat die spreiding te veel in gevaar komt, dan wil ik dus niet in een belegging zitten die puur op marktkapitalisatie gebaseerd is. Ook als dat betekent dat een lager verwacht risico betekent dat de verwachtingswaarde van het rendemente ook lager wordt.

Ja, ik begrijp jouw situatie.

[The Third Man]

edozat1 schreef op vrijdag 12 juni 2026 @ 12:13:
[...]

Hmm, ik weet niet hoor. Ik ga niet voor dát percentage, maar stel dat het verleden uitwees dat het gemiddelde jaarlijkse resultaat van AW tracking 4% was. Zou ja dan nog steeds zeggen "whatever comes my way" of zou je dan voor deposito's kiezen?

Ja. Omdat er wel inherent meer risico aan 100% aandelen zit. Er hangen niet voor niets labels als "zeer offensief" aan en de financiele bijsluiter geeft risico-rendement-score van 5 op 7.

Dat dit zo'n populaire strategie is, hangt toch sterk samen met het verwachte rendement? Maar eens dat het niet precies om dat percentage gaat.

Veel dingen zijn om verschillende redenen populair. Helaas vaak ook om onbegrepen redenen. De bekendste reden is simpelweg doen-wat-de-rest-doet. Ik hoor dit ook in mijn omgeving vaak met "ik ga maar beleggen want sparen levert niks op". Prima dat anderen er zo instaan, maar voor mij is dat in wezen cargo culting: denken dat als je maar iets op een bepaalde manier doet, het tot het verwachtte resultaat leidt. Want het ging in het verleden toch ook zo? Klinkt bekend?

Populariteit is wat mij betreft een nutteloze eigenschap.

Maar je zegt net wel dat dit waarschijnlijk het hoogste rendement geeft, of dat nou 6, 8 of 10% is. Oftewel, je verwacht zelf niet een hoger rendement te kunnen halen. Sorry als dit te lang doorgaat, het is niet mijn bedoeling om door te drammen, maar ik krijg het gewoon niet rond.

Ik snap dat het bijna een cirkelredenatie lijkt, en het komt zeker niet gedram over, maar het antwoord zit in bijna semantische details:

Zeggen dat het "waarschijnlijk het hoogste rendement geeft", is een aanname. Meer niet. Het geeft geen grip, geen houvast, geen basis. Ik kan niet volgend jaar, of over 30 jaar, bij mezelf of wie dan ook die verwachting geeft terugkomen en zeggen "hey het heeft totaal niet dat waargemaakt, en nu". Oftewel, shot in the dark, natte vinger in de wind.

Dus ja, ik kan het erbij zeggen, maar het niet de reden waarom ik ervoor kies. Het is een bijkomstigheid, noem het "hoopvol" als je wil. De reden waarom ik het wel doe is dat ik slechts wil profiteren van de wereldwijde groei.

Als ik naar mezelf kijk... Voor een belangrijk deel gebaseerd op dit forum realiseer ik me dat ik niet in staat ben om een hoger rendement te halen dan het rendement van de markt volgen. Als ik dan de markt volg, dan ga ik toch voor het hoogst mogelijke verwachte rendement? Ik begrijp niet waarom dit niet logisch is. Daarmee streeft ik dus niet naar 8%, maar naar het hoogste rendement dat ik, met al mijn menselijke beperkingen, kan halen.

Omdat je dan dan wel het rendement proberen te halen als reden hebt waarom je ervoor kiest. Het onlogische eraan is dat je dan wel afhankelijk gaat worden van je aanname cq natte vinger in de wind. Dat is een behoorlijk wankele basis. En die wankele basis zet de deur open tot handelen mocht je een indruk hebben dat iets anders jou een betere verwachting geeft, en dat geeft meer risico dan het risico wat je loopt op sec 100% aandelen wereldwijd. Risico zit in het totaalplaatje; niet alleen de letterlijke belegging bij je broker.

Ja, dat dit een verschil is, is een goed inzicht denk ik. En eens dat je ze niet op één hoop moet gooien. Maar haaks op elkaar? Het deel van een bedrijf bezitten is toch een middel om een doel te bereiken, namelijk rendement maken? En vervolgens kijk je met welke strategie je dat het beste kunt doen.

Rendement moet je wel maken omdat je als bedrijf niet overleeft, logisch. Het is alleen niet een gegeven dat een bedrijf dit beter gaat doen dan spaarrentes of wat dan ook.

En wat blijkt, het verleden wijst uit dat een klein stukje bezitten van alle bedrijven een hele goede strategie is die nauwelijks is te verslaan. Als dat niet zo was en die strategie in het lange verleden gemiddeld slechts een paar procent opleverde, was het geen populaire strategie.

Nee, dat is exact het punt wat ik bestrijdt. Als die historie er niet was, en we pas nu op het idee kwamen hiervoor (of zeg ga even tig decennia terug in de tijd, op de vooravond van de uitvinding van indexen), zou ik er alsnog voor kiezen. Puur vanuit het wiskundige + economische logische principe van hoe je maximaal diversificeert en schaalt. De populariteit is 0 factor hier. Mede om mijn aanmerkingen hierboven dat populariteit helaas vaak geen kundige redenen kent.

Exact. Dus eens, je gaat gewoon voor de groei van de markt, wat die groei ook is. Maar als die groei de afgelopen 100 jaar 3% was, dan zat ik in deposito's.

En ik niet puur vanuit het feit dat een deposito nooit meer gaat opleveren dan de rente die je bent overeengekomen. De belegging heeft die upside risk wel.

Overigens, als ik het heb over voorspellen en bewijs, dan bedoel ik dat in de wetenschappelijke zin, niet in de zin van voorspellen met een kristallen bol of juridisch bewijs. De toekomst voorspellen is precies wat wetenschap doet, gebaseerd op bewijs dat is gevormd met waarnemingen uit het verleden.

Mwoah de wetenschap doet slechts verwachtingen, wij noemen iets snel "voorspellen" maar dan leggen we woorden in de mond van de wetenschap. En dan nog houden ze altijd enorme slagen om de arm qua ruime marges met veel kanttekeningen. Kijk maar naar klimaatverandering, men kan hooguit modellen aanleveren met zeer brede positieve en negative bandbreedtes. Mede daarom is helaas de tegengas-cultuur ook zo populair met rethoriek als "als de wetenschap al niet precies weet, waarom moeten wij dan...".

Wat betreft beleggingen is er dus geen wetenschap die van rendementen uit zou gaan of aanraden om op basis van historisch rendement te investeren. Dat is echt iets uit de commerciele hoek.

[edozat1]

The Third Man schreef op vrijdag 12 juni 2026 @ 13:19:
[...]
Ja. Omdat er wel inherent meer risico aan 100% aandelen zit. Er hangen niet voor niets labels als "zeer offensief" aan en de financiele bijsluiter geeft risico-rendement-score van 5 op 7.


[...]
Veel dingen zijn om verschillende redenen populair. Helaas vaak ook om onbegrepen redenen. De bekendste reden is simpelweg doen-wat-de-rest-doet. Ik hoor dit ook in mijn omgeving vaak met "ik ga maar beleggen want sparen levert niks op". Prima dat anderen er zo instaan, maar voor mij is dat in wezen cargo culting: denken dat als je maar iets op een bepaalde manier doet, het tot het verwachtte resultaat leidt. Want het ging in het verleden toch ook zo? Klinkt bekend?

Populariteit is wat mij betreft een nutteloze eigenschap.

[...]
Ik snap dat het bijna een cirkelredenatie lijkt, en het komt zeker niet gedram over, maar het antwoord zit in bijna semantische details:

Zeggen dat het "waarschijnlijk het hoogste rendement geeft", is een aanname. Meer niet. Het geeft geen grip, geen houvast, geen basis. Ik kan niet volgend jaar, of over 30 jaar, bij mezelf of wie dan ook die verwachting geeft terugkomen en zeggen "hey het heeft totaal niet dat waargemaakt, en nu". Oftewel, shot in the dark, natte vinger in de wind.

Dus ja, ik kan het erbij zeggen, maar het niet de reden waarom ik ervoor kies. Het is een bijkomstigheid, noem het "hoopvol" als je wil. De reden waarom ik het wel doe is dat ik slechts wil profiteren van de wereldwijde groei.


[...]
Omdat je dan dan wel het rendement proberen te halen als reden hebt waarom je ervoor kiest. Het onlogische eraan is dat je dan wel afhankelijk gaat worden van je aanname cq natte vinger in de wind. Dat is een behoorlijk wankele basis. En die wankele basis zet de deur open tot handelen mocht je een indruk hebben dat iets anders jou een betere verwachting geeft, en dat geeft meer risico dan het risico wat je loopt op sec 100% aandelen wereldwijd. Risico zit in het totaalplaatje; niet alleen de letterlijke belegging bij je broker.


[...]
Rendement moet je wel maken omdat je als bedrijf niet overleeft, logisch. Het is alleen niet een gegeven dat een bedrijf dit beter gaat doen dan spaarrentes of wat dan ook.


[...]
Nee, dat is exact het punt wat ik bestrijdt. Als die historie er niet was, en we pas nu op het idee kwamen hiervoor (of zeg ga even tig decennia terug in de tijd, op de vooravond van de uitvinding van indexen), zou ik er alsnog voor kiezen. Puur vanuit het wiskundige + economische logische principe van hoe je maximaal diversificeert en schaalt. De populariteit is 0 factor hier. Mede om mijn aanmerkingen hierboven dat populariteit helaas vaak geen kundige redenen kent.


[...]
En ik niet puur vanuit het feit dat een deposito nooit meer gaat opleveren dan de rente die je bent overeengekomen. De belegging heeft die upside risk wel.

[...]
Mwoah de wetenschap doet slechts verwachtingen, wij noemen iets snel "voorspellen" maar dan leggen we woorden in de mond van de wetenschap. En dan nog houden ze altijd enorme slagen om de arm qua ruime marges met veel kanttekeningen. Kijk maar naar klimaatverandering, men kan hooguit modellen aanleveren met zeer brede positieve en negative bandbreedtes. Mede daarom is helaas de tegengas-cultuur ook zo populair met rethoriek als "als de wetenschap al niet precies weet, waarom moeten wij dan...".

Wat betreft beleggingen is er dus geen wetenschap die van rendementen uit zou gaan of aanraden om op basis van historisch rendement te investeren. Dat is echt iets uit de commerciele hoek.

Helder allemaal, dank. Ik sta er op een aantal punten iets anders in, maar dat is prima. We moeten op allerlei vlakken keuzes maken voor de toekomst en niemand kan die exact voorspellen. Het enige wat we hebben, is het verleden, waarmee we een verwachting kunnen berekenen (en dat heet voorspellen in de wetenschap (predictive models)). In die zin geeft het verleden mij (iedereen) wel grip op de toekomst. Hoe bepaal je anders bv je SWR? Dat is puur een voorspelling gebaseerd op het verleden. Geeft geen zekerheid, wel grip. Maar niet nog een discussie :-). Nogmaals dank.

[R.van.M]

JURIST schreef op donderdag 11 juni 2026 @ 21:29:
[...]

Ik heb eens verder gekeken naar deze SWR formule: benieuwd of ik het volg: klopt het dat hier voor de formule input (berekening implied yield) 70/30 aandelen/treasury bonds wordt gebruikt, maar dat als benadering van SWR voor een 100% aandelen portefeuille gebruikt.

Klopt, het is gebaseerd op een 70/30 split. Ik heb de formule nagebouwd in excel en kan dus ook de weging aanpassen naar 80/20 bijvoorbeeld al zitten we nu een de rare situatie waarbij het geprognosticeerde rendement van aandelen lager ligt dan staatsobligaties. Zelf houd ik dus maar het resultaat aan van de 70/30 split

Mijn plan is dus om na mijn RE datum weer het percentage aandelen op te bouwen naar 70% of 80% en gebruik te maken van een dynamische WR. Ik ben nog een beetje aan het spelen met de methodes. Dat kan zijn dat ik dit percentage volg of een logica waarbij de P/E wordt meegenomen met een minimum en maximum WR percentage

[rube]

Aandelen en obligaties kunnen nooit dezelfde verwachte opbrengst hebben. Aandelen dragen meer risico, dus beleggers eisen automatisch een hoger rendement. Als dat niet zo is, verkopen ze hun aandelen, waardoor de koers daalt tot de risicopremie weer klopt.Het draait allemaal om verwachtingen. Bij voorspelbare bedrijven zoals Unilever of Coca‑Cola is het redelijk goed in te schatten wat ze gaan verdienen. Bij bedrijven als SpaceX of OpenAI is die onzekerheid veel groter. Daardoor schiet de markt soms te ver omhoog (te optimistisch) en daarna weer te ver omlaag (teleurstelling). Dat is de normale cyclus.Maar onderaan de streep blijft één principe altijd staan:
Aandelen moeten meer opleveren dan obligaties, anders zou niemand het extra risico nemen.

[R.van.M]

rube schreef op vrijdag 12 juni 2026 @ 14:47:
Aandelen en obligaties kunnen nooit dezelfde verwachte opbrengst hebben. Aandelen dragen meer risico, dus beleggers eisen automatisch een hoger rendement. Als dat niet zo is, verkopen ze hun aandelen, waardoor de koers daalt tot de risicopremie weer klopt.Het draait allemaal om verwachtingen. Bij voorspelbare bedrijven zoals Unilever of Coca‑Cola is het redelijk goed in te schatten wat ze gaan verdienen. Bij bedrijven als SpaceX of OpenAI is die onzekerheid veel groter. Daardoor schiet de markt soms te ver omhoog (te optimistisch) en daarna weer te ver omlaag (teleurstelling). Dat is de normale cyclus.Maar onderaan de streep blijft één principe altijd staan:
Aandelen moeten meer opleveren dan obligaties, anders zou niemand het extra risico nemen.

Vandaar dat dit ook zo een uitzonderlijke situatie is. De formule is gebaseerd op P/E valuaties en daarbij behoorende rendementen de jaren erna.

Het feit dat de P/E nu zo hoog staat duidt erop dat aandelen overgewaardeerd zijn en dat er een correctie nodig is of dat de winsten flink omhoog gaan. Op basis van de theoretische simulaties is er nu inderdaad de situatie dat het geprognogsticeerde rendement van obligaties hoger is dan van aandelen, hoe irrationeel dat ook is.

Of deze theoritesche formule blijft werken is natuurlijk ook geen geven. Wellicht zijn we nu inderdaad in een nieuwe werkelijkheid en is t dit keer wel anders.

Hoe dan ook, zoals Keynes beroemd heeft gezegd:
“Markets can remain irrational longer than you can remain solvent.”

Edit;
Ik kijk net op reddit of de auteur nog nieuwe artikelen heeft en het eerste wat ik zie is een analyse van hem

While trying to piece together a study about lost decades, I came across an interesting data point.

On a 5 year rolling basis, stocks underperformed bonds nearly 25% of the time. Not only that, but stocks fail to beat bonds, on a ten year basis, 13% of the time.

[ Voor 11% gewijzigd door R.van.M op 12-06-2026 15:32 ]

[JURIST]

rube schreef op vrijdag 12 juni 2026 @ 14:47:
Aandelen en obligaties kunnen nooit dezelfde verwachte opbrengst hebben. Aandelen dragen meer risico, dus beleggers eisen automatisch een hoger rendement. Als dat niet zo is, verkopen ze hun aandelen, waardoor de koers daalt tot de risicopremie weer klopt.Het draait allemaal om verwachtingen. Bij voorspelbare bedrijven zoals Unilever of Coca‑Cola is het redelijk goed in te schatten wat ze gaan verdienen. Bij bedrijven als SpaceX of OpenAI is die onzekerheid veel groter. Daardoor schiet de markt soms te ver omhoog (te optimistisch) en daarna weer te ver omlaag (teleurstelling). Dat is de normale cyclus.Maar onderaan de streep blijft één principe altijd staan:
Aandelen moeten meer opleveren dan obligaties, anders zou niemand het extra risico nemen.

Lijkt inderdaad onlogisch,maar impliciet neemt dit model inderdaad een hoger gerealiseerd rendement op aandelen uit het verleden mee. Eigenlijk een soort afslag op de reguliere asset pricing.

We zijn natuurlijk gericht op risico's. Het kan ook nog meevallen op lange termijn net als bij de normale SWR.

[ Voor 6% gewijzigd door JURIST op 12-06-2026 16:15 ]

[JURIST]

Zoals bekend ligt het wetsvoorstel werkelijk rendement 2028 bij de Eerste Kamer nu. Deze week is er weer een stortvloed aan vragen beantwoord en er zullen nog aanpassingen volgen.

Recent ging het over afbouw van aandelen 'glidepath' voor FIRE, maar ook in het kader van de nieuwe vermogensbelasting is het relevant. Waarschijnlijk wordt er wel voor en achterwaartse verliesverrekening opgenomen in de uiteindelijke wet, maar onduidelijk is nog of dat ook geldt voor de jaren voor implementatie. Waarderingen zijn relatief hoog en stel dat 2027 een flink verliesjaar wordt, dan is het wel pijnlijk om over het herstel daarna forse belasting te gaan betalen.

Dit lijkt me een serieus risico en ik volg de uitkomst dus ook om eventueel de assetallocatie aan te passen.

[R.van.M]

JURIST schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 16:25:
Zoals bekend ligt het wetsvoorstel werkelijk rendement 2028 bij de Eerste Kamer nu. Deze week is er weer een stortvloed aan vragen beantwoord en er zullen nog aanpassingen volgen.

Recent ging het over afbouw van aandelen 'glidepath' voor FIRE, maar ook in het kader van de nieuwe vermogensbelasting is het relevant. Waarschijnlijk wordt er wel voor en achterwaartse verliesverrekening opgenomen in de uiteindelijke wet, maar onduidelijk is nog of dat ook geldt voor de jaren voor implementatie. Waarderingen zijn relatief hoog en stel dat 2027 een flink verliesjaar wordt, dan is het wel pijnlijk om over het herstel daarna forse belasting te gaan betalen.

Dit lijkt me een serieus risico en ik volg de uitkomst dus ook om eventueel de assetallocatie aan te passen.

Ja, je betaald meer belasting omdat je dan meer winst gemaakt hebt Je hebt namelijk je aandelen dan op het hoogtepunt verkocht en koopt het goedkoper terug.

[ErnstH]

R.van.M schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 16:50:
[...]


Ja, je betaald meer belasting omdat je dan meer winst gemaakt hebt Je hebt namelijk je aandelen dan op het hoogtepunt verkocht en koopt het goedkoper terug.

Het risico is juist dat je over het herstel belasting moet betalen. Stel, jaar voor invoering -50%, jaar van invoering +100%. Dan ben je de klos zonder verliesrekening.

[JURIST]

Precies, ook een sequence risk dus eigenlijk. Iets om in de gaten te houden.