Zoals bij veel financiële vraagstukken is alles sterk afhankelijk van de persoonlijke situatie. Grofweg kun je vier fases onderscheiden:
- Opbouwfase
- Overgangsfase
- Retire early-fase
- Pensioen/AOW-fase
De benodigde maatregelen verschillen per fase en hangen vooral af van de duur ervan. Een retire early-periode van vijf jaar kent een fundamenteel ander risicoprofiel dan een periode van dertig jaar. Ook de pensioenfase varieert sterk, bijvoorbeeld voor zelfstandigen met beperkte pensioenopbouw of voor personen die geëmigreerd zijn en daardoor minder AOW-rechten hebben opgebouwd.
1. Opbouwfase
Dit is doorgaans de meest eenvoudige fase, met name wanneer je flexibel bent in de startdatum van de volgende fase. Het doel hier is het maximaliseren van inleg en rendement. Omdat de beleggingshorizon lang is en menselijke kapitaal (toekomstige verdiencapaciteit) nog groot is, is een hoge aandelenallocatie hier rationeel te onderbouwen.
2. Overgangsfase
In deze fase wordt het risico tijdelijk afgebouwd om het sequence of returns risk (SORR) te beperken.
Een gebruikelijke aanpak is gefaseerde de-risking, bijvoorbeeld vijf jaar vóór de geplande pensioen- of FIRE-datum de aandelenallocatie stapsgewijs verlagen, en deze vervolgens in de eerste jaren na pensionering weer geleidelijk opbouwen (equity glidepath).
Het doel is hier niet het maximaliseren van rendement, maar het reduceren van neerwaarts risico rond het moment dat onttrekkingen starten.
3. Retire early-fase
Hier speelt de aanwezigheid van AOW en aanvullend pensioen een cruciale rol.
Indien er later een substantieel gegarandeerd inkomen volgt, zijn er twee rationele benaderingen mogelijk:
Meer risico nemen: omdat toekomstige vaste inkomensstromen fungeren als zekerheid, kan de financiële portefeuille offensiever worden ingericht.
Minder risico nemen: omdat het noodzakelijke rendement lager is om het totaalplan te laten slagen, kan men kiezen voor meer stabiliteit en minder volatiliteit.
4. Pensioen/AOW-fase
Voor veel Nederlanders is dit relatief stabiel. AOW en aanvullend pensioen dekken een groot deel van de vaste lasten. Zorgkosten zijn grotendeels collectief verzekerd. Een eigen woning kan als vermogensbuffer dienen (downsizing, opeethypotheek, verkoop).
Hier verschuift de focus van vermogensgroei naar vermogensbehoud en liquiditeitsmanagement.