Financiële onafhankelijkheid - Deel 5

[Rubbergrover1]

psychodude schreef op zondag 8 februari 2026 @ 18:27:

[...]


Let wel, dat dit natuurlijk alleen zo werkt indien je de vroegere computer + vaste telefoon vervangt voor geen computer + smartphone + earbuds. Indien er een computer, laptop of tablet in het spel blijft. Dan verandert één en ander natuurlijk al weer flink.

Nou nee. Punt is juist dat je tegenwoordig naast die laptop dus ook nog die andere zaken kunt kopen en nog steeds minder uit hoeft te geven dan een modaal maandinkomen.

Uiteraard kun je het ook zo gek maken als je wil. Maar als je voor 'toen' naar een normaal, betaalbaar model kijkt, zou je dat nu ook doen.

In de dagelijkse praktijk, is het gemiddeld huishouden eerder meer afhankelijk van elektronica geworden dan minder. Dus echt profiteren van ontwikkelingen, uit financieel oogpunt, geloof ik zelf eigenlijk weinig van.

Zeker meer afhankelijk van elektronica. Maar de prijs daarvoor is dus juist niet schrikbarend hoog.

Kijk ik gewoonweg naar mijn eigen jeugd, dan zijn veel zaken welk hedendaags normaal zijn geworden, er nieuw bij gekomen. En is hetgeen dat verlaten is, vrij beperkt.

Vooral internet heeft een en ander veranderd. Verder is het vooral veel vervanging door nieuwe producten die meer kunnen. 40 jaar geleden had je bv ook al zaken als de bekende Commodore 64 (spel-)computer (die rond de 1000 euro kostte terwijl een modaal inkomen ongeveer 1500 per maand was) en handhelds zoals Donkey Kong (rond de 80 gulden). Grootste verandering in mijn optiek is dat veel 'software' nu als dienst wordt geleverd. Waar je vroeger een kapitaal uitgaf aan zaken als CD's of cassettes om liedjes op te nemen, heb je nu voor een fractie van dat geld een maand Spotify. Voor het geld dat je uitgaf aan de videotheek om een film te huren heb je nu een maand Netflix. Etc. Deels dus nieuw, maar deels ook vervanging van bestaande (veel duurdere) opties.

[Tommie12]

Rubbergrover1 schreef op zondag 8 februari 2026 @ 19:21:
[...]

Nou nee. Punt is juist dat je tegenwoordig naast die laptop dus ook nog die andere zaken kunt kopen en nog steeds minder uit hoeft te geven dan een modaal maandinkomen.

Uiteraard kun je het ook zo gek maken als je wil. Maar als je voor 'toen' naar een normaal, betaalbaar model kijkt, zou je dat nu ook doen.

[...]

Zeker meer afhankelijk van elektronica. Maar de prijs daarvoor is dus juist niet schrikbarend hoog.

[...]

Vooral internet heeft een en ander veranderd. Verder is het vooral veel vervanging door nieuwe producten die meer kunnen. 40 jaar geleden had je bv ook al zaken als de bekende Commodore 64 (spel-)computer (die rond de 1000 euro kostte terwijl een modaal inkomen ongeveer 1500 per maand was) en handhelds zoals Donkey Kong (rond de 80 gulden). Grootste verandering in mijn optiek is dat veel 'software' nu als dienst wordt geleverd. Waar je vroeger een kapitaal uitgaf aan zaken als CD's of cassettes om liedjes op te nemen, heb je nu voor een fractie van dat geld een maand Spotify. Voor het geld dat je uitgaf aan de videotheek om een film te huren heb je nu een maand Netflix. Etc. Deels dus nieuw, maar deels ook vervanging van bestaande (veel duurdere) opties.

De commodore 64 werd verkocht voor ca 400€. De eerste Tandy TRS-80 was ca 750€.
En ja, een printer kostte toen ook 400€. (Cijfers can ca 1985)
Een versterke of CD speler was toen 250€, toen toch een deftig kapitaal.

[Sport_Life]

Rubbergrover1 schreef op zondag 8 februari 2026 @ 19:21:
[...]

Nou nee. Punt is juist dat je tegenwoordig naast die laptop dus ook nog die andere zaken kunt kopen en nog steeds minder uit hoeft te geven dan een modaal maandinkomen.

Uiteraard kun je het ook zo gek maken als je wil. Maar als je voor 'toen' naar een normaal, betaalbaar model kijkt, zou je dat nu ook doen.

[...]

Zeker meer afhankelijk van elektronica. Maar de prijs daarvoor is dus juist niet schrikbarend hoog.

[...]

Vooral internet heeft een en ander veranderd. Verder is het vooral veel vervanging door nieuwe producten die meer kunnen. 40 jaar geleden had je bv ook al zaken als de bekende Commodore 64 (spel-)computer (die rond de 1000 euro kostte terwijl een modaal inkomen ongeveer 1500 per maand was) en handhelds zoals Donkey Kong (rond de 80 gulden). Grootste verandering in mijn optiek is dat veel 'software' nu als dienst wordt geleverd. Waar je vroeger een kapitaal uitgaf aan zaken als CD's of cassettes om liedjes op te nemen, heb je nu voor een fractie van dat geld een maand Spotify. Voor het geld dat je uitgaf aan de videotheek om een film te huren heb je nu een maand Netflix. Etc. Deels dus nieuw, maar deels ook vervanging van bestaande (veel duurdere) opties.

Ik herinner me de Super Nintendo in 1994-1995, die kostte 250 gulden met 1 spelletje.
De Switch 2 met Mario kart kost nu bijna 500 euro.

Dat is 4x zo veel in 30 jaar tijd.
Als je zou corrigeren voor de werkelijke kostprijs (schaalvergroting, eenvoudige chip ipv cassette, etc) dan is het verschil nog veel groter, eerder 8x.

Mijn ouders kochten in 1990 (?) hun eerste computer 386 met Windows 3.1, die was 'onbetaalbaar' maar ze konden wel de administratie op de pc doen ipv op papier
Ze hadden ook aandelen Microsoft kunnen kopen voor 1 euro per stuk. (Of beide...).

[ Voor 7% gewijzigd door Sport_Life op 08-02-2026 19:58 ]

[HandyLumberjack]

psychodude schreef op zondag 8 februari 2026 @ 18:27:
[...]

In de dagelijkse praktijk, is het gemiddeld huishouden eerder meer afhankelijk van elektronica geworden dan minder. Dus echt profiteren van ontwikkelingen, uit financieel oogpunt, geloof ik zelf eigenlijk weinig van. Kijk ik gewoonweg naar mijn eigen jeugd, dan zijn veel zaken welk hedendaags normaal zijn geworden, er nieuw bij gekomen. En is hetgeen dat verlaten is, vrij beperkt.

Die afhankelijkheid is ontzettend gegroeid, maar het is je eigen keuze in hoeverre je hier in mee wilt gaan.

Je kunt tegenkomen voor relatief weinig geld best redelijke electronica kopen.

Als ik mijn 12 jaar oude 40" TV vervang voor een nieuwe 40" TV heb ik een betere TV voor minder geld dan 12 jaar terug.

Toch koopt bijna niemand meer een 40" tv...

[Krisp]

In het geval van elektronica gaat dat nog op. Tegelijkertijd moet huizenbezittend Nederland ergens in de komende jaren aan de bak om hun huis significant aan te passen zodat deze geschikt wordt voor gasloos wonen. Dat vereist stevige investeringen. Uiteraard kun je dat uitstellen en/of kiezen om te verhuizen, maar ook dat kost geld.

Ik ben daarom ook wel van de school die, mocht je meer dan 20 jaar eerder stoppen dan de datum waarop je AOW (en normaliter pensioen) krijgt, wel zou opteren voor wat marge en/of een plan B. In 20 jaar verandert er domweg gigantisch veel, waardoor het uitgavenpatroon nu vermoedelijk niet representatief is voor over 20 jaar. En dat is niet alleen de laatste 20 jaar, maar ook in de jaren daarvoor. Pak bijvoorbeeld begin jaren ‘40 of begin jaren ‘60 eens, en vergelijk die eens met 20 jaar later.

[Tommie12]

TV…
De eerste TV die ik zelf kocht ergens in 1991 was een 56cm beeldbuis, en die kostte 30000BF of 750€.
Een jaar of 8 later een 70cm met vlakke beeldbuis: ook 750€.
Dan kwam er een 32’ of 80cm HD ready flatscreen, weer voor 750€.
En de TV waar ik ni naar kijk is een 55’ 4k en ja, die kostte va 750€ in 2016.
Die is intussen dus 10 jaar oud en werkt nog prima.
En nu kan ik voor 1100€ een 65’ OLED krijgen.

In reele termen is een TV dus een pak goedkoper geworden.

[barbarbar]

Z___Z schreef op zondag 8 februari 2026 @ 15:50:
[...]
Punt was dat iemand die werkt in 50 jaar 160% reele inkomen groei heeft tegenover iemand die alleen inkomen groei heeft wat de inflatie bijhoudt.

Precies, wel goed om in ieder geval te realiseren. Als je van plan bent om écht alleen maar inflatie bij te houden, kun je nu denken dat je goed zit met een modaal fire budget, maar er later achterkomen dat de echte waarde nog maar minimumloon waard is. Ondanks dat je inflatie hebt gecompenseerd elk jaar.

Het meest duidelijke voorbeeld hiervan vind ik als je de huizen bekijkt van mensen die 80+ zijn, en je dan realiseert dat wr niks meer aan gedaan wordt omdat ze steeds minder geld hebben ondanks dat ze wel inflatiecorrectie krijgen. Dat is dan nog wel genoeg voor het meest noodzakelijke onderhoud, maar niet meer voor moderniseren. En als je 80+ bent is dat nog te overzien, maar als je die situatie al hebt als je 60 bent (omdat je al 20 jaar fire bent), is dat wel wat zuur.

Zelf is m'n plan gewoon uitgaan van de fire nummers, en als dat 95% kans van slagen heeft met inflatie vind ik dat voldoende. Dat betekend ook 95% kans dat je (flink) meer dan inflatie kunt verhogen elk jaar. En hier en daar nog wat kleine klusjes doen wat toxh wel wat opbrengsten geeft, maar niks structureels of waar je van afhankelijk bent.

Verder wel leuk om die anekdotes te zien qua hardware. Zo'n Tandy ook nog gehad, heb er op leren programmeren in Basic...

[ Voor 18% gewijzigd door barbarbar op 08-02-2026 21:24 ]

[Sport_Life]

Krisp schreef op zondag 8 februari 2026 @ 20:26:
In het geval van elektronica gaat dat nog op. Tegelijkertijd moet huizenbezittend Nederland ergens in de komende jaren aan de bak om hun huis significant aan te passen zodat deze geschikt wordt voor gasloos wonen. Dat vereist stevige investeringen. Uiteraard kun je dat uitstellen en/of kiezen om te verhuizen, maar ook dat kost geld.

Volgens mij denken de meeste Tweakers en zeker degene die in dit topic actief zijn daar bovengemiddeld over na, enerzijds vanuit interesse en anderzijds vanuit een lange termijn visie welke noodzakelijk is voor FO.

Ik ben iig al een tijdje gestopt om mensen te overtuigen van het nut van isolatie, pv panelen en een warmtepomp, de meeste mensen geven liever geld uit aan een 'luxe' benzine auto om de buurman te imponeren of zo , ik heb het nooit begrepen . (= korte termijn visie).

Interessante link : https://timemanagement.net/succesvolle-mensen/

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

In de context van dit topic is 'succes' m.i. voldoende vermogen opbouwen om in de toekomst niet afhankelijk te zijn van derden (werkgevers, overheid, etc).

Ik denk dat de meeste hier zich wel in herkennen.

[ Voor 67% gewijzigd door Sport_Life op 08-02-2026 21:48 ]

[psychodude]

Rubbergrover1 schreef op zondag 8 februari 2026 @ 19:21:

Nou nee. Punt is juist dat je tegenwoordig naast die laptop dus ook nog die andere zaken kunt kopen en nog steeds minder uit hoeft te geven dan een modaal maandinkomen.

Wordt elektronica in loop der tijd goedkoper, zeker. Relatief gezien. Maar punt is en blijft, dat veel hiervan afgelopen decennia zijn introductie heeft gedaan als nieuw, niet als vervanging van iets. Er blijft hierbij in toenemende mate meer elektronica zijn introductie doen welk niet zozeer iets vervangen, vergelijken we dit bijvoorbeeld met de jaren '70.

Waarbij ik het zelf in ieder geval enigszins in twijfel trek, dat huishoudens, zelfs gecorrigeerd voor inflatie, in loop der decennia, niet meer uit zijn gaan geven aan elektronische apparatuur.

We moeten niet vergeten hoeveel zijn intrede heeft gedaan, hoeveel genormaliseerd is geworden en hoeveel nog genormaliseerd wordt.

Denk aan keukenapparatuur toevoegingen zoals de magnetron, vaatwasmachine. Denk aan de wasdroger. Niet te vergeten dat 1 TV per huishouden hedendaags al snel 3 of meer TV's per huishouden is. Een enkele vaste telefoon vervangen is voor een meervoud aan smartphones en tablets. Computers en spelcomputers hun intreden gedaan hebben. Airconditioning steeds gewoner wordt om te bezitten. Allerlei smarthome appliances worden aangeschaft. Etc.

Waarbij vanuit FO-perspectief, hiervan profiteren naar mijn verwachting in ieder geval redelijk beperkt is tot het scenario waarin je bezit gelijkwaardig vervangt en niet met de tijd mee gaat. Dat kan natuurlijk een keuze zijn. Maar is in mijn optiek in ieder geval geen vanzelfsprekendheid.

Krisp schreef op zondag 8 februari 2026 @ 20:26:
In het geval van elektronica gaat dat nog op. Tegelijkertijd moet huizenbezittend Nederland ergens in de komende jaren aan de bak om hun huis significant aan te passen zodat deze geschikt wordt voor gasloos wonen. Dat vereist stevige investeringen. Uiteraard kun je dat uitstellen en/of kiezen om te verhuizen, maar ook dat kost geld.

Dit vereist stevige investeringen, ja. Maar is tegelijkertijd wel vrij voorspelbaar. Wet- en regelgeving in deze, qua plichten, gaat relatief langzaam. Met andere woorden, op het moment dat je FO-doel in zicht komt en je realistisch begint na te denken over daadwerkelijk stoppen, is redelijk te inventariseren wat de verwachtingen voor in ieder geval de circa 20 - 30 volgende jaren zullen worden binnen dit soort kaders.

Bijvoorbeeld aardgasvrij 2050, grofweg een kwart eeuw om hier naartoe te werken. Soortgelijk zijn veel duurzaamheidsinitiatieven zeer gradueel. Zorg je er dus voor dat je geïnformeerd bent, en zaken op orde stelt, dan kun je daarna toch een flinke tijd vooruit. Vermoedelijk lang genoeg tot je een dusdanige leeftijd bereikt hebt, dat je zegt, ik verkas richting een kleiner appartement.

[Rukapul]

barbarbar schreef op zondag 8 februari 2026 @ 21:20:
Het meest duidelijke voorbeeld hiervan vind ik als je de huizen bekijkt van mensen die 80+ zijn, en je dan realiseert dat wr niks meer aan gedaan wordt omdat ze steeds minder geld hebben ondanks dat ze wel inflatiecorrectie krijgen. Dat is dan nog wel genoeg voor het meest noodzakelijke onderhoud, maar niet meer voor moderniseren. En als je 80+ bent is dat nog te overzien, maar als je die situatie al hebt als je 60 bent (omdat je al 20 jaar fire bent), is dat wel wat zuur.

Of dat in goede gezondheid veel onderhoud zelf werd gedaan en nu bedrijven ingeschakeld moeten worden voor een veel hoger bedrag.

Als je alleen al rekent met 1% woningwaarde dan kijk je tegen een fors continu stijgende uitgave aan. Velen die lang geleden een woning kochten zouden niet alleen de woning nu niet meer kunnen betalen, maar eigenlijk ook niet meer onder-/bijhouden.

[kabelmannetje]

Tommie12 schreef op zaterdag 7 februari 2026 @ 19:06:
[...]

De vraag is: kan je leven van 20k per jaar?
Ik vind dat heel mager. Als er in die 20 jaar eens wat kosten zijn aan je huis of auto, of er moet een nieuwe, dan is het honger lijden.

Ja. Ik reis 7 maanden per jaar. En 5 in NL. Met die 20k/jaar ≈ 1700/maand, kan ik echt makkelijk rondkomen. Mijn vaste lasten als ik thuis ben zijn rond €700. En €400 als ik er niet ben. Daar komt inkomensten huur nog eens bij als ik er niet ben.

[ Voor 3% gewijzigd door kabelmannetje op 09-02-2026 01:43 ]

[Tommie12]

kabelmannetje schreef op maandag 9 februari 2026 @ 01:42:
[...]


Ja. Ik reis 7 maanden per jaar. En 5 in NL. Met die 20k/jaar ≈ 1700/maand, kan ik echt makkelijk rondkomen. Mijn vaste lasten als ik thuis ben zijn rond €700. En €400 als ik er niet ben. Daar komt inkomensten huur nog eens bij als ik er niet ben.

Je vergelijking loopt wel mank.
Voor 1 persoon. Ik reken altijd met de kosten van 2 personen.
En je verhuurt in een ‘high cost country’ en leeft in een ‘low cost’ gebied.

Maar prima dat het werkt voor jou.

[hoevenpe]

psychodude schreef op zondag 8 februari 2026 @ 21:44:
Dit vereist stevige investeringen, ja. Maar is tegelijkertijd wel vrij voorspelbaar. Wet- en regelgeving in deze, qua plichten, gaat relatief langzaam. Met andere woorden, op het moment dat je FO-doel in zicht komt en je realistisch begint na te denken over daadwerkelijk stoppen, is redelijk te inventariseren wat de verwachtingen voor in ieder geval de circa 20 - 30 volgende jaren zullen worden binnen dit soort kaders.

Op het moment dat je FIRE strategie afhankelijk is van het kunnen betalen van een spreekwoordelijke warmtepomp gaat er imo iets niet goed.

Bij al deze plannen moet je denken: als mensen met een gedegen financieel plan het al niet kunnen betalen zal de rest van Nederland dat helemaal niet kunnen en de soep tzt niet zo heet gegeten worden.

[edozat1]

Tommie12 schreef op maandag 9 februari 2026 @ 08:05:
[...]

Je vergelijking loopt wel mank.
Voor 1 persoon. Ik reken altijd met de kosten van 2 personen.
En je verhuurt in een ‘high cost country’ en leeft in een ‘low cost’ gebied.

Maar prima dat het werkt voor jou.

Ik denk eerder dat jouw vraag verkeerd was. Je vraagt wie kan leven van 20K en je krijgt antwoord. Je had moeten vragen: wie zit er in exact dezelfde situatie als ik en heeft exact dezelfde eisen en wensen als ik en heeft genoeg aan 20K? Maar ja, niemand zit in dezelfde situatie en heeft dezelfde wensen en eisen, dus heeft iedereen een ander bedrag nodig.

[Tazzios]

Mijn oprechte excuus dat ik op @Ferr9 hapte (Tazzios in "Financiële onafhankelijkheid - Deel 5") en jullie afgelopen 3 dagen bezig heb gehouden.

edozat1 schreef op maandag 9 februari 2026 @ 08:47:
[...]

Ik denk eerder dat jouw vraag verkeerd was. Je vraagt wie kan leven van 20K en je krijgt antwoord. Je had moeten vragen: wie zit er in exact dezelfde situatie als ik en heeft exact dezelfde eisen en wensen als ik en heeft genoeg aan 20K? Daarbij duidelijk aangeven of je het bedrag voor 1 of 2 personen bedoelt, want als ik het over ik heb, bedoel ik soms we. Maar ja, niemand zit in dezelfde situatie en heeft dezelfde wensen en eisen, dus heeft iedereen een ander bedrag nodig.

Zo dan.

[Rubbergrover1]

barbarbar schreef op zondag 8 februari 2026 @ 21:20:
[...]
Het meest duidelijke voorbeeld hiervan vind ik als je de huizen bekijkt van mensen die 80+ zijn, en je dan realiseert dat wr niks meer aan gedaan wordt omdat ze steeds minder geld hebben ondanks dat ze wel inflatiecorrectie krijgen. Dat is dan nog wel genoeg voor het meest noodzakelijke onderhoud, maar niet meer voor moderniseren. En als je 80+ bent is dat nog te overzien, maar als je die situatie al hebt als je 60 bent (omdat je al 20 jaar fire bent), is dat wel wat zuur.

Er is een verschil tussen dingen niet meer kunnen doen en dingen niet meer willen doen. Als dertigers om de 5 jaar hun hele woning naar de nieuwe VT wonen stijl willen ombouwen betekent dit niet dat senioren dat ook willen. De meeste 80+ers hebben al decennia geleden hun huis naar eigen wens gemaakt. En hebben niet (meer) een snel veranderende smaak en daarom ook niet de behoefte om die dingen te veranderen. Dat betekent niet dat ze dat niet zouden kunnen. Je ziet op Funda ook vaak mooie jaren '90 tijdcapsules langskomen, die prima onderhouden zijn, maar niet in de huidige stijl. Van mensen die 30 jaar geleden in die woning zijn gekomen en dat gewoon mooi vinden. Maar nu toch moeten verhuizen (of naar de laatste rustplaats gaan).

Overigens heb ik zelf sowieso wel de intentie om een zakje geld achter de hand te houden voor 'ooit' een nieuwe keuken, een ander auto, misschien ooit een andere badkamer etc. En als je zelf wel graag om de 5 jaar een ander interieur zou willen, dan moet je daar vooral ook geld voor reserveren.

[Rubbergrover1]

Krisp schreef op zondag 8 februari 2026 @ 20:26:
In het geval van elektronica gaat dat nog op. Tegelijkertijd moet huizenbezittend Nederland ergens in de komende jaren aan de bak om hun huis significant aan te passen zodat deze geschikt wordt voor gasloos wonen. Dat vereist stevige investeringen. Uiteraard kun je dat uitstellen en/of kiezen om te verhuizen, maar ook dat kost geld.

Het lijkt me dat je sowieso geld reserveert voor zulk groot onderhoud. En, in het kader van dit topic, liefst ook al je woning toekomstbestendig hebt gemaakt.

[XWB]

barbarbar schreef op zondag 8 februari 2026 @ 21:20:
[...]

Het meest duidelijke voorbeeld hiervan vind ik als je de huizen bekijkt van mensen die 80+ zijn, en je dan realiseert dat wr niks meer aan gedaan wordt omdat ze steeds minder geld hebben ondanks dat ze wel inflatiecorrectie krijgen. Dat is dan nog wel genoeg voor het meest noodzakelijke onderhoud, maar niet meer voor moderniseren. En als je 80+ bent is dat nog te overzien, maar als je die situatie al hebt als je 60 bent (omdat je al 20 jaar fire bent), is dat wel wat zuur.

Is dat vanwege geldgebrek? Denk dat mensen vooral minder motivatie en interesse hebben om nog te verbouwen naarmate ze ouder worden.

[JURIST]

kabelmannetje schreef op maandag 9 februari 2026 @ 01:42:
[...]


Ja. Ik reis 7 maanden per jaar. En 5 in NL. Met die 20k/jaar ≈ 1700/maand, kan ik echt makkelijk rondkomen. Mijn vaste lasten als ik thuis ben zijn rond €700. En €400 als ik er niet ben. Daar komt inkomensten huur nog eens bij als ik er niet ben.

Inspirerende manier van leven - zoals mensen die al langer meelezen wel weten. De afgelopen 5 jaar is de inflatie wel 25 a 30% geweest, wat zeker ook in de reissector terugkomt. In hoeverre heb jij daarvan wat gemerkt, heb je je budget moeten aanpassen?

[Tommie12]

XWB schreef op maandag 9 februari 2026 @ 10:12:
[...]

Is dat vanwege geldgebrek? Denk dat mensen vooral minder motivatie en interesse hebben om nog te verbouwen naarmate ze ouder worden.

Zal wel een combinatie zijn.
Sommigen denken ook: "is het nog de moeite om die kosten te doen"?
Maar ja, als die verwarmingsketel begeeft, dan moet er wel een nieuwe, en als het dak lekt moet dat hersteld worden.

[kabelmannetje]

Tommie12 schreef op maandag 9 februari 2026 @ 08:05:
[...]

Je vergelijking loopt wel mank.
Voor 1 persoon. Ik reken altijd met de kosten van 2 personen.

Wat jij wil. Dan worden dus de maandelijks kosten per persoon nóg lager.

En je verhuurt in een ‘high cost country’ en leeft in een ‘low cost’ gebied.

Ehm, nee. Ten eerste verhuur ik ver onder de marktwaarde, want alleen aan bekenden. En ten 2e, gebieden als Japan, New Zealand, Chile, USA of Europa kan je nauwelijks "low cost" noemen. Reizen kost mij zo'n €1000 per maand als ik er ben.

[ Voor 4% gewijzigd door kabelmannetje op 09-02-2026 13:19 ]

[kabelmannetje]

JURIST schreef op maandag 9 februari 2026 @ 11:21:
[...]


Inspirerende manier van leven - zoals mensen die al langer meelezen wel weten. De afgelopen 5 jaar is de inflatie wel 25 a 30% geweest, wat zeker ook in de reissector terugkomt. In hoeverre heb jij daarvan wat gemerkt, heb je je budget moeten aanpassen?

Die inflatie kan je bij de SWR optellen. Ik heb daarnaast weinig met de "reissector" te maken. Ik heb een motor waar ik steeds een maand of 7 mee verder reis en dan ergens parkeer. Inmiddels 1,5 jaar in Zuid Amerika. Of, ik vlieg met mijn fiets ergens naar toe en ga dan een lange trip maken. Soms kampeer ik, soms een hotel. Nu in Colombia, een hotel kost €10. Warme hap €3.50. benzine €0.80. Camping €2-3.

[Rubbergrover1]

Tommie12 schreef op maandag 9 februari 2026 @ 11:53:
[...]

Zal wel een combinatie zijn.
Sommigen denken ook: "is het nog de moeite om die kosten te doen"?
Maar ja, als die verwarmingsketel begeeft, dan moet er wel een nieuwe, en als het dak lekt moet dat hersteld worden.

Uiteraard. En daar zullen die ouderen, net als jij en ik, ook voor reserveren. En dat repareren

Bij een 40-jarige zal een kapotte verwarmingsketel misschien de trigger zijn om over te gaan op een warmtepomp. En een kapot dak de aanleiding kan zijn om het dak goed te isoleren volgens de huidige normen. Maar een 80-jarige zal dan denken: het zal mijn tijd wel duren. En terecht.

[Rubbergrover1]

kabelmannetje schreef op maandag 9 februari 2026 @ 13:18:
[...]


Die inflatie kan je bij de SWR optellen. Ik heb daarnaast weinig met de "reissector" te maken. Ik heb een motor waar ik steeds een maand of 7 mee verder reis en dan ergens parkeer. Inmiddels 1,5 jaar in Zuid Amerika. Of, ik vlieg met mijn fiets ergens naar toe en ga dan een lange trip maken. Soms kampeer ik, soms een hotel. Nu in Colombia, een hotel kost €10. Warme hap €3.50. benzine €0.80. Camping €2-3.

Vanuit eerdere posts heb je goed duidelijk gemaakt dat je inderdaad veel minder afhankelijk bent van de gebruikelijke reiskosten-inflatie dan de meeste anderen. Je hebt volgens mij een en ander heel goed op een rijtje. En daarbij goed bepaald hoeveel jij nodig hebt. Een mooi voorbeeld, vind ik.

En ik vind dit ook illustratief voor de insteek dat iedereen vooral voor zichzelf moet kijken hoeveel er in de eigen situatie nodig is. Omdat dat ontzettend kan verschillen. (Waarbij je, uiteraard, ook rekening houdt met eventuele toekomstige grote uitgaven (onderhoud, renovatie etc.).)

[Rubbergrover1]

barbarbar schreef op zondag 8 februari 2026 @ 21:20:
[...]
Verder wel leuk om die anekdotes te zien qua hardware. Zo'n Tandy ook nog gehad, heb er op leren programmeren in Basic...

offtopic:
Het is best leuk om bv in Delpher te lezen wat de kranten een halve eeuw geleden schreven over de toekomstige ontwikkelingen. Maar ook om in oude krantenadvertenties te zien wat alles kostte, of wat er überhaupt werd aangeboden.

Wel een leuk inkijkje uit 1985 over de 'computerrevolutie in de huiskamer'. Het stukje over de "familie Modaal" benadert m.i. opvallend goed de huidige situatie. https://www.delpher.nl/nl...2212:mpeg21:a0255&rowid=4

[Tommie12]

kabelmannetje schreef op maandag 9 februari 2026 @ 13:13:
[...]

Wat jij wil. Dan worden dus de maandelijks kosten per persoon nóg lager.


[...]

Ehm, nee. Ten eerste verhuur ik ver onder de marktwaarde, want alleen aan bekenden. En ten 2e, gebieden als Japan, New Zealand, Chile, USA of Europa kan je nauwelijks "low cost" noemen. Reizen kost mij zo'n €1000 per maand als ik er ben.

Fijn voor jou, maar iedere keer mijn manier van leven weerleggen hoeft ook niet.
Jij wil niet leven zoals ik leef, en ik niet zoals jij leeft. Prima toch.
Ik weet gewoon dat mijn manier een pak meer kost dan 20k voor een koppel, en ik heb ook al uitgelegd waarom ik dat te weinig vind voor mezelf en mijn vrouw.
Ik zorg dus voor een grotere spaarpot en voel me daar prima bij.

Dat jij op die manier kan leven vind ik wel interessant om te lezen en ik probeer het te begrijpen. Maar ik weet gewoon dat ik het niet zou kunnen, en mijn partner zou het zeker niet willen.

Ik heb kinderen en een kleinkind. Die maanden niet zien zou me gewoon zwaar vallen, en ik amuseer me rot als ik een avond of dag mag babysitten. Dat is me enorm veel waard.

[ Voor 18% gewijzigd door Tommie12 op 09-02-2026 14:09 ]

[Rubbergrover1]

Tommie12 schreef op maandag 9 februari 2026 @ 14:07:
[...]

Fijn voor jou, maar iedere keer mijn manier van leven weerleggen hoeft ook niet.

Volgens mij weerlegt hij jouw manier van leven niet. Maar geeft hij vooral antwoord op de vraag die jij stelt "kan je leven van 20k per jaar?" En weerlegt hij (terecht), met toelichting, jouw bewering "je verhuurt in een ‘high cost country’ en leeft in een ‘low cost’ gebied."

[Tommie12]

Rubbergrover1 schreef op maandag 9 februari 2026 @ 15:05:
[...]

Volgens mij weerlegt hij jouw manier van leven niet. Maar geeft hij vooral antwoord op de vraag die jij stelt "kan je leven van 20k per jaar?" En weerlegt hij (terecht), met toelichting, jouw bewering "je verhuurt in een ‘high cost country’ en leeft in een ‘low cost’ gebied."

Deze keer niet misschien.

[psychodude]

hoevenpe schreef op maandag 9 februari 2026 @ 08:47:
[...]

Op het moment dat je FIRE strategie afhankelijk is van het kunnen betalen van een spreekwoordelijke warmtepomp gaat er imo iets niet goed.

Bij al deze plannen moet je denken: als mensen met een gedegen financieel plan het al niet kunnen betalen zal de rest van Nederland dat helemaal niet kunnen en de soep tzt niet zo heet gegeten worden.

Mwuah, zie dat niet helemaal zo. Eén en ander is natuurlijk redelijk afhankelijk van je doelbedrag. Maar nog geen pagina terug, werd zelfs gesproken over e.g. 400k. Indien je van dit bedrag, uiteindelijk ook nog een gehele woning mag verduurzamen, dit niet meegenomen zou hebben, dan wordt het toch wel wat krap.

Zelfs voor een meer redelijke FIRE strategie, is een eventuele flinke verduurzaming van een woning, natuurlijk toch nog altijd best een significante kostenpost. In de praktijk is het natuurlijk zo, dat dit in de aanloop natuurlijk reeds geregeld zal zijn. Maar stel dat dit niet het geval is. Je van het gas af moet. Een warmtepomp nog moet aan schaffen. Isolatie nog moet regelen. Ter compensatie van toenemend elektra verbruik zonnepanelen overweegt. Dan loopt de teller natuurlijk flink op.

Natuurlijk ga je het kunnen betalen, maar het heeft natuurlijk wel degelijk een impact op je financiële reserves, indien deze besteding niet ingecalculeerd was.

[Wozmro]

Hangt er ook weer vanaf wat je verstaat onder 'een verduurzaming'?

Is dat een 'alles in 1 klap'-project? Of in mijn geval bijvoorbeeld: in 2006 zo goed mogelijk geïsoleerd, in 2022 een airco voor verwarmen en koelen, in 2025 zonnepanelen en dit jaar misschien een thuisbatterij?

Ik wil maar zeggen: op individueel niveau moet je je door niemand laten opjutten, er zal geen duurzaamheidspolitie aan je deur kloppen.

Aan de andere kant is het dan ook weer niet verkeerd om je geld zo strategisch als mogelijk in te zetten om de waarde van je woning zoveel mogelijk te optimaliseren in functie van de maatschappelijke ontwikkelingen. En ook en vooral je eigen comfort en welbevinden natuurlijk.

Als je zelf in de markt bent voor een woning en je bezoekt er eentje met kolenkachel, enkel glas,... (Maar net zo goed iets als asbest, loden leidingen, oude riolering,..) Dan zal je niet de volle pot willen betalen. Dan zal de verkoper je eerder moeten deels betalen om de boel te saneren want dat is duur.

[hoevenpe]

psychodude schreef op maandag 9 februari 2026 @ 19:02:
Mwuah, zie dat niet helemaal zo. Eén en ander is natuurlijk redelijk afhankelijk van je doelbedrag. Maar nog geen pagina terug, werd zelfs gesproken over e.g. 400k. Indien je van dit bedrag, uiteindelijk ook nog een gehele woning mag verduurzamen, dit niet meegenomen zou hebben, dan wordt het toch wel wat krap.

Mensen die verduurzaming belangrijk vinden hebben dat voor een groot deel al gedaan: zonnepanelen, isolatie, etc. Over 10 jaar de CV vervangen door een warmtepomp valt imo onder regulier onderhoud, veel meer heeft een beetje label-A Vinexwoning niet nodig.

Verplicht 30k-50k moeten investeren zie ik niet gebeuren, FIRE aanhangers kunnen dat ophoesten maar verder kan 80% dat niet betalen. Zoveel kiezers tegen je in het harnas jagen gaat geen enkele partij doen, los van de vraag of echt oude huizen überhaupt significant te verduurzamen zijn.

Los daarvan, die 400k is veel te weinig als je een beetje leuke oude dag wil hebben. Wat iedereen lijkt te vergeten is dat rekenen met de huidige VRH van 36% weinig zinvol is, de politiek heeft het voortdurend over de sterke schouders en het aanpakken van vermogenden. Het is een kwestie van tijd voordat je daar 50% of meer over betaald.

[Rubbergrover1]

psychodude schreef op maandag 9 februari 2026 @ 19:02:
[...]


Mwuah, zie dat niet helemaal zo. Eén en ander is natuurlijk redelijk afhankelijk van je doelbedrag. Maar nog geen pagina terug, werd zelfs gesproken over e.g. 400k. Indien je van dit bedrag, uiteindelijk ook nog een gehele woning mag verduurzamen, dit niet meegenomen zou hebben, dan wordt het toch wel wat krap.

Uiteraard. Maar het lijkt mij dat het uitgangspunt toch wel zou kunnen zijn dat je in een enigszins toekomstbestendige woning zult willen wonen voor het fire. Of misschien juist het tegenovergestelde, dat je voor je fire een 'project' koopt omdat je de tijd hebt om dat op te knappen, maar daar dan ook geld voor reserveert.

[HandyLumberjack]

Rubbergrover1 schreef op maandag 9 februari 2026 @ 20:53:
[...]
Of misschien juist het tegenovergestelde, dat je voor je fire een 'project' koopt omdat je de tijd hebt om dat op te knappen, maar daar dan ook geld voor reserveert.

Dan mag je flink goed gaan budgetteren, vaak lopen dit soort projecten financieel flink uit de hand.

Ik vindt die discussie over kosten om gasloos te worden wel bijzonder.

In mij geval heb ik er ook ca. €50k op stuk geslagen, maar het is (als je het goed doet) gewoon een verschuiving van OPEX naar CAPEX, en maakt dan voor je FIRE weinig uit.

Neemt niet weg dat er in 20+ jaar best omstandigheden kunnen voorkomen die veel kosten, en het is verstandig om daar een "plan B" voor te hebben.

[Tommie12]

HandyLumberjack schreef op maandag 9 februari 2026 @ 21:17:
[...]


Dan mag je flink goed gaan budgetteren, vaak lopen dit soort projecten financieel flink uit de hand.

Ik vindt die discussie over kosten om gasloos te worden wel bijzonder.

In mij geval heb ik er ook ca. €50k op stuk geslagen, maar het is (als je het goed doet) gewoon een verschuiving van OPEX naar CAPEX, en maakt dan voor je FIRE weinig uit.

Neemt niet weg dat er in 20+ jaar best omstandigheden kunnen voorkomen die veel kosten, en het is verstandig om daar een "plan B" voor te hebben.

En het gekke is, als je dat piur economisch bekijkt, dan verdien je dat nooit terug.

Ik betaal ca 2500€ per jaar aan gas en electriciteit, incl zowat 4000kWh die naar de auto gaat.
Een buur met vergelijkbaar huis heeft het hele dak laten vervangen incl paar dakramen, oversteek, nieuwe pannen en uiteraard een dikke laag isolatie bovenop de bestaande gordingen.
Heeft hem 70k gekost. Gewoon nieuwe pannen er op (die waren versleten) zou ca 30k gekost hebben.
Die 40k voor de extra isolatie verdient hij nooit terug….

[HandyLumberjack]

Tommie12 schreef op maandag 9 februari 2026 @ 21:23:
[...]


En het gekke is, als je dat piur economisch bekijkt, dan verdien je dat nooit terug.

Ik betaal ca 2500€ per jaar aan gas en electriciteit, incl zowat 4000kWh die naar de auto gaat.
Een buur met vergelijkbaar huis heeft het hele dak laten vervangen incl paar dakramen, oversteek, nieuwe pannen en uiteraard een dikke laag isolatie bovenop de bestaande gordingen.
Heeft hem 70k gekost. Gewoon nieuwe pannen er op (die waren versleten) zou ca 30k gekost hebben.
Die 40k voor de extra isolatie verdient hij nooit terug….

Dan doet je buurman dus niet de juiste dingen....

[Rubbergrover1]

Tommie12 schreef op maandag 9 februari 2026 @ 21:23:
[...]


En het gekke is, als je dat piur economisch bekijkt, dan verdien je dat nooit terug.

Ik betaal ca 2500€ per jaar aan gas en electriciteit, incl zowat 4000kWh die naar de auto gaat.
Een buur met vergelijkbaar huis heeft het hele dak laten vervangen incl paar dakramen, oversteek, nieuwe pannen en uiteraard een dikke laag isolatie bovenop de bestaande gordingen.
Heeft hem 70k gekost. Gewoon nieuwe pannen er op (die waren versleten) zou ca 30k gekost hebben.
Die 40k voor de extra isolatie verdient hij nooit terug….

Daarom is het, vanuit FO standpunt gezien, misschien handiger om in een huis te gaan wonen dat al enigszins toekomstbestandig is. Niet alleen met het oog op wat je in de toekomst zou moeten doen, maar ook omdat je dan vaak nu al lagere lasten hebt.

Wij hebben een aantal jaar terug mede daarom niet ons hart gevolgd en gekozen voor een 'karakteristiek' vooroorlogs huis, maar in plaats daarvan de ratio de doorslag laten geven en een saai, maar goed geïsoleerd modern en onderhoudsvriendelijk huis gekocht. Aan een (goede) warmtepomp en kwaliteitszonnepanelen hebben we nog niet zo heel lang geleden 20k uitgegeven en nu is de energierekening, die eerst ook rond de 2500 was, naar nul gegaan. Verdienen we dat terug? Geen idee. Maar het is wel iets wat we met het oog op de toekomst graag wilden. En wat zich wellicht ook bij een toekomstige verkoop wel weer terugverdient.

[Tommie12]

Rubbergrover1 schreef op maandag 9 februari 2026 @ 21:44:
[...]

Daarom is het, vanuit FO standpunt gezien, misschien handiger om in een huis te gaan wonen dat al enigszins toekomstbestandig is. Niet alleen met het oog op wat je in de toekomst zou moeten doen, maar ook omdat je dan vaak nu al lagere lasten hebt.

Wij hebben een aantal jaar terug mede daarom niet ons hart gevolgd en gekozen voor een 'karakteristiek' vooroorlogs huis, maar in plaats daarvan de ratio de doorslag laten geven en een saai, maar goed geïsoleerd modern en onderhoudsvriendelijk huis gekocht. Aan een (goede) warmtepomp en kwaliteitszonnepanelen hebben we nog niet zo heel lang geleden 20k uitgegeven en nu is de energierekening, die eerst ook rond de 2500 was, naar nul gegaan. Verdienen we dat terug? Geen idee. Maar het is wel iets wat we met het oog op de toekomst graag wilden. En wat zich wellicht ook bij een toekomstige verkoop wel weer terugverdient.

Ik maak de overweging om te verhuizen ook af en toe… maar dat kost ook een zak geld.

Hoe je aan een energierekening van 0 komt vraag ik me af. O ja, saldering en een pak panelen op het dak? Hadden we ook in België, maar dat is verleden tijd.

In elk geval, als ik ooit verhuis zal het naar een recent gebouw zijn waar al een WP en liefst ook airco in zit. Panelen vind ik vanzelfsprekend.

[Sport_Life]

Tommie12 schreef op maandag 9 februari 2026 @ 22:38:
[...]

Ik maak de overweging om te verhuizen ook af en toe… maar dat kost ook een zak geld.

Hoe je aan een energierekening van 0 komt vraag ik me af. O ja, saldering en een pak panelen op het dak? Hadden we ook in België, maar dat is verleden tijd.

In elk geval, als ik ooit verhuis zal het naar een recent gebouw zijn waar al een WP en liefst ook airco in zit. Panelen vind ik vanzelfsprekend.

In Nederland is electrisch verwarmen (met cop >2) veel goedkoper dan met gas, de afgelopen jaren zijn de belastingen op gas gestegen en op stroom gedaald. Daarbij betaal je bij gasloos geen vastrecht a 350 euro per jaar. Zodra er steeds meer mensen gasloos worden zullen de vaste aansluitkosten ook steeds duurder worden.

De afgelopen jaren was het helemaal feest dankzij salderen, maar dat is straks voorbij.

De combinatie warmtepomp en pv panelen verdien je nog wel terug, maar alle aanpassingen die ervoor wenselijk zijn, zoals vloerverwarming, nieuwe vloeren enzo niet. Voor mij bied dat heel veel comfort waar ik wel wat voor over heb.

[ Voor 48% gewijzigd door Sport_Life op 10-02-2026 08:05 ]

[Rubbergrover1]

Tommie12 schreef op maandag 9 februari 2026 @ 22:38:
[...]

Ik maak de overweging om te verhuizen ook af en toe… maar dat kost ook een zak geld.

Er speciaal voor verhuizen zou ik ook niet zo snel doen. Maar als je toch al op zoek zou zijn naar een andere woning, dan geeft een moderne woning vaak behoorlijke voordelen. Ook omdat zaken als goede isolatie en vloerverwarming en zo een hoop extra comfort geven.en achteraf vaak veel kostbaarder zijn om in te bouwen.

(Wat betreft die rekening van 0, komt inderdaad door het salderen. Maar het zit niet alleen in het saneren. Ook als we geen energie zouden terugleveren levert de zuinige warmtepomp en het gasloos zijn een flink voordeel op. En zou de rekening minder dan 100 euro per maand zijn geweest.)

[Oilman]

Tommie12 schreef op maandag 9 februari 2026 @ 21:23:
[...]


En het gekke is, als je dat piur economisch bekijkt, dan verdien je dat nooit terug.

Ik betaal ca 2500€ per jaar aan gas en electriciteit, incl zowat 4000kWh die naar de auto gaat.
Een buur met vergelijkbaar huis heeft het hele dak laten vervangen incl paar dakramen, oversteek, nieuwe pannen en uiteraard een dikke laag isolatie bovenop de bestaande gordingen.
Heeft hem 70k gekost. Gewoon nieuwe pannen er op (die waren versleten) zou ca 30k gekost hebben.
Die 40k voor de extra isolatie verdient hij nooit terug….

Of een koper die 50k meer wilt betalen op het moment dat er een bord in de tuin komt? Nadat er al 10 jaar veel energie bespaard is.

PS. Je brengt je mening met nogal veel stelligheid. Ook bijv richting @kabelmannetje. Ik post niet altijd even veel in dit topic, maar juist verschillende meningen en visies vind ik interessant om te lezen. Als iedereen hetgeen zou schrijven dat exact in mijn straatje past, dan brengt het nul nieuwe inzichten.

[Torched]

Oilman schreef op dinsdag 10 februari 2026 @ 21:52:
[...]


Of een koper die 50k meer wilt betalen op het moment dat er een bord in de tuin komt? Nadat er al 10 jaar veel energie bespaard is.

PS. Je brengt je mening met nogal veel stelligheid. Ook bijv richting @kabelmannetje. Ik post niet altijd even veel in dit topic, maar juist verschillende meningen en visies vind ik interessant om te lezen. Als iedereen hetgeen zou schrijven dat exact in mijn straatje past, dan brengt het nul nieuwe inzichten.

Of koopt een huis wat daadwerkelijk 50k meer waard is, Ook binnen de Nederlandse overspannen markt draait het nog altijd meer om locatie locatie locatie dan hoe het huis precies in elkaar zit.

Het is bij wel meer huizen zo, als je al vrij zuinig bent met gas is zelfs de investering om naar full electric te gaan momenteel niet interresant omdat er teveel andere dingen moeten gebeuren voordat de 'betaalbare' WP het verschil kunnen terugverdienen. Of de hoog vermogen WP moeten net zo duur zijn als een gasketel.
En dat is met koken, een gedeelte warm water al electrisch ed.
Uiteindelijk denkt het grote deel van NL(en vast ook BE) vooral met de portemonnee.

Als je 150p/m aan energie kwijt bent, is veel geld investeren het vanuit financieel oogpunt het niet waard. Elke 100 euro besparing is maar 1200 pj.

Waar volgens mij een groot voordeel zit is dat je met goed geisoleerd vaak veel meer luxe kan leven voor hetzelfde geld. Die regendouche en een huis altijd op 21 graden. Ipv nachtverlagingen en 18 graad in de winter Maar als je daar dus niet zo aan hecht is het een lastige discussie.

[ Voor 9% gewijzigd door Torched op 10-02-2026 22:09 ]

[Wozmro]

Ik stond er vroeger anders in.

Maar steeds meer denk ik: waarom niet kiezen voor meer comfort, meer energie verbruiken als je er leuke dingen voor terugkrijgt?

Op voorwaarde wel dat je je leefomgeving zo weinig mogelijk vervuilt.

De overgang van het fossiele tijdperk naar grotendeels energie rechtstreeks uit de zon (ja, niet voor de volle 100% niet milieubelastend, maar toch wel een grote verbetering) zou veel meer een positief verhaal moeten zijn, iets waar mensen blij van worden.

In plaats van een zo laag mogelijke energierekening die je wil terugverdienen toch liever een lage energierekening (in verhouding tot het inkomen) waarbij je wel pakweg 10x meer energie kan verbruiken voor hetzelfde geld en zonder je zorgen te moeten maken over uitstoot?

[kabelmannetje]

Rubbergrover1 schreef op dinsdag 10 februari 2026 @ 06:17:
[...]

Er speciaal voor verhuizen zou ik ook niet zo snel doen. Maar als je toch al op zoek zou zijn naar een andere woning, dan geeft een moderne woning vaak behoorlijke voordelen. Ook omdat zaken als goede isolatie en vloerverwarming en zo een hoop extra comfort geven.en achteraf vaak veel kostbaarder zijn om in te bouwen.

(Wat betreft die rekening van 0, komt inderdaad door het salderen. Maar het zit niet alleen in het saneren. Ook als we geen energie zouden terugleveren levert de zuinige warmtepomp en het gasloos zijn een flink voordeel op. En zou de rekening minder dan 100 euro per maand zijn geweest.)

Bij mij kan isoleren, van gas af en wat al niet, nooit uit. Ik ben er in de winter sowieso nooit. Dus mijn energierekening is minimaal. De investering plus al het gedoe, mogen eventuele volgende woningbezitters doen. Torenhoge gasrekening wordt voornamelijk veroorzaakt in 4 maanden winter.

[ Voor 3% gewijzigd door kabelmannetje op 10-02-2026 22:40 ]

[Sport_Life]

Torched schreef op dinsdag 10 februari 2026 @ 22:06:
[...]


Waar volgens mij een groot voordeel zit is dat je met goed geisoleerd vaak veel meer luxe kan leven voor hetzelfde geld. Die regendouche en een huis altijd op 21 graden. Ipv nachtverlagingen en 18 graad in de winter Maar als je daar dus niet zo aan hecht is het een lastige discussie.

Meer luxe voor veel minder geld in mijn geval. Gasverbruik zat op ongeveer 2000m3 per jaar met nachtverlaging, met de warmtepomp kunnen we alles salderen dus is de woning 24/7 op hogere temperatuur. En in de zomer gratis koelen met vloerkoeling. Na salderen zitten we op ongeveer 80 euro per maand voor de woning van ~265m2 vrijstaand (excl electrische auto's). Ik denk dat de gemiddelde tussenwoning meer kwijt is. Verkoopwaarde stijgt hiermee natuurlijk ook, de hoge energie lasten bij grote vrijstaande woningen vervalt hiermee.

Als we nu weer terug zouden gaan naar een woning met cv ketel en radiatoren zou het 3 stappen terug zijn, los van het financiële aspect.

Een beetje hetzelfde met een electrische auto, als je gewend bent om electrisch te rijden en thuis kunt laden dan wil je ook niet meer terug naar een benzine auto.

[ Voor 13% gewijzigd door Sport_Life op 11-02-2026 07:24 ]

[Rubbergrover1]

Torched schreef op dinsdag 10 februari 2026 @ 22:06:
[...]
Als je 150p/m aan energie kwijt bent, is veel geld investeren het vanuit financieel oogpunt het niet waard. Elke 100 euro besparing is maar 1200 pj.

Waar volgens mij een groot voordeel zit is dat je met goed geisoleerd vaak veel meer luxe kan leven voor hetzelfde geld. Die regendouche en een huis altijd op 21 graden. Ipv nachtverlagingen en 18 graad in de winter Maar als je daar dus niet zo aan hecht is het een lastige discussie.

Nou dat laatste is dus wel iets wat ook meespeelt. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor toekomstige kopers. De focus ligt (te) vaak op: kan ik het terugverdienen met lagere maandlasten? Maar veel zaken geven ook gewoon veel meer comfort. En geven bij een latere verkoop een (soms behoorlijk grote) meerwaarde ten opzichte van woningen die 'minder comfortabel' zijn. Dat mes snijdt zo dus aan drie kanten.

Vanuit de FO-mindset zou ik denken dat het kijken naar het volledige plaatje wel een beetje 'ingebakken' zou zijn.

[Rubbergrover1]

kabelmannetje schreef op dinsdag 10 februari 2026 @ 22:39:
[...]


Bij mij kan isoleren, van gas af en wat al niet, nooit uit. Ik ben er in de winter sowieso nooit. Dus mijn energierekening is minimaal. De investering plus al het gedoe, mogen eventuele volgende woningbezitters doen. Torenhoge gasrekening wordt voornamelijk veroorzaakt in 4 maanden winter.

Prima, dan moet je dat vooral ook niet doen. Sterker nog, waarschijnlijk kun je dan ook voor een prikkie een tochtige label G woning kopen die voor jou gewoon prima werkt. Maar dat zie je dan uiteraard later wel weer terug in de verkoopprijs van je woning, als je die ooit zou willen verkopen.

[Sport_Life]

kabelmannetje schreef op dinsdag 10 februari 2026 @ 22:39:
[...]


Bij mij kan isoleren, van gas af en wat al niet, nooit uit. Ik ben er in de winter sowieso nooit. Dus mijn energierekening is minimaal. De investering plus al het gedoe, mogen eventuele volgende woningbezitters doen. Torenhoge gasrekening wordt voornamelijk veroorzaakt in 4 maanden winter.

Als dat je situatie is dan is een appartement ideaal, je buren verwarmen je woning, onderhoud wordt allemaal uitbesteed, het enige wat je moet doen is een paar honderd euro overmaken naar de VVE.

Elke andere woning type moet in de winter worden verwarmd om schimmel ed tegen te gaan.

[ Voor 6% gewijzigd door Sport_Life op 11-02-2026 07:49 ]

[hoevenpe]

Toch wel grappig: dit draadje gaat vooral over zo goedkoop mogelijk kunnen leven, terwijl FIRE imo vooral over het spreekwoordelijke Zwitserleven gevoel vanaf je 55e-60e gaat.

Natuurlijk is een comfortabel afbetaald huis hoeksteen van elk gedegen financieel toekomstplan, ander laaghangend isolatie-fruit een nobrainer. Lagere vaste lasten minstens zo belangrijk als een goede stabiele inkomstenbron.

Dat gezegd hebbende, als ik zou stoppen met werken is dat niet om vanaf dat moment elke cent om te draaien. Juist om te kunnen genieten van het leven, die wereldreizen en vaak uit eten ga je niet betalen van 20k netto rendement per jaar maar ieder z'n ding...

[Rubbergrover1]

hoevenpe schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 07:41:
Toch wel grappig: dit draadje gaat vooral over zo goedkoop mogelijk kunnen leven, terwijl FIRE imo vooral over het spreekwoordelijke Zwitserleven gevoel vanaf je 55e-60e gaat.

Volgens mij gaat het de laatste dagen vooral ook over toekomstbestendig en comfortabel wonen. Wat m.i. ook wel Zwitserleven is: zorgen dat je woning klaar voor de toekomst is, zodat je daar over 10-20-30 jaar niet meer over hoeft na te denken.

Als bijvangst heb je dan dat het ook nog eens voordeliger kan zijn.

[Tommie12]

Rubbergrover1 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 07:52:
[...]

Volgens mij gaat het de laatste dagen vooral ook over toekomstbestendig en comfortabel wonen. Wat m.i. ook wel Zwitserleven is: zorgen dat je woning klaar voor de toekomst is, zodat je daar over 10-20-30 jaar niet meer over hoeft na te denken.

Als bijvangst heb je dan dat het ook nog eens voordeliger kan zijn.

Klopt, maar dan nog blijf ik overwegen wat zinvol is en wat niet.
Als het dak lekt, dan moet dat hersteld of vervangen worden.
Maar ramen die nog prima dicht zijn en niet rot vervangen om hooguit 500€ per jaar uit te sparen, en daar dan meer dan 20k aan uit geven... dikke twijfel.

Als de gasketel gaat begeven, dan komt er een WP, maar die ketel van 6k van 2020 nu al vervangen.. denk het niet.

In elk geval, ik weet dat ik voor onderhoud als absoluut minimum 1% van de waarde moet aanhouden ook al om het comfortabel te houden.

[Tommie12]

Oilman schreef op dinsdag 10 februari 2026 @ 21:52:
[...]


Of een koper die 50k meer wilt betalen op het moment dat er een bord in de tuin komt? Nadat er al 10 jaar veel energie bespaard is.

PS. Je brengt je mening met nogal veel stelligheid. Ook bijv richting @kabelmannetje. Ik post niet altijd even veel in dit topic, maar juist verschillende meningen en visies vind ik interessant om te lezen. Als iedereen hetgeen zou schrijven dat exact in mijn straatje past, dan brengt het nul nieuwe inzichten.

Ik heb in se geen enkel probleem met andere meningen, maar discussie mag toch ... hoop ik.
Vergelijkingen zijn goed, maar je moet ze eerlijk maken, en dat lukt niet altijd.
Budget voor 1 of 2 personen is nogal een verschil, zeker als je naar de ondergrenzen gaat zoeken.

En wat de besparing betreft, ik kijk altijd naar het gemist rendement.
Als ik vandaag ergens 50k moet in steken, dan zakt mijn kapitaal, en ik verlies elk jaar ca 4k aan rendement. Dat is nogal wat.
Zelfs als dat na 10 jaar nog een meerwaarde bij verkoop van 50k oplevert is het financieel nog altijd niet de beste beslissing.
Dat geldt voor veel investeringen in een huis. Zet een keuken van 20k, verkoop het morgen en het levert je misschien 10k extra op.

Maar ik lees graag andere visies.

[Pr088]

kabelmannetje schreef op dinsdag 10 februari 2026 @ 22:39:
[...]


Bij mij kan isoleren, van gas af en wat al niet, nooit uit. Ik ben er in de winter sowieso nooit. Dus mijn energierekening is minimaal. De investering plus al het gedoe, mogen eventuele volgende woningbezitters doen. Torenhoge gasrekening wordt voornamelijk veroorzaakt in 4 maanden winter.

ls -als je er s winters niet bent- niet lonender om een warmtepompboiler en een elektrische verwarming (bijvoorbeeld airco) te nemen? Kun je je gasaansluiting opzeggen. Scheelt weer vast recht.

[49euro]

Pr088 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 08:35:
[...]


ls je er s winters niet bent, loont een warmtepompboiler en een elektrische verwarming (bijvoorbeeld airco) dan niet? Kun je je gasaansluiting opzeggen. Scheelt weer vast recht.

Ook daar kom je niet aan uit wanneer je in principe alleen een half jaar per jaar warm water verbruikt. Iedere investering heeft dan al snel een terugverdientijd van 15 jaar of meer omdat hij nauwelijks bespaart op verbruik.

Bovendien kun je je afvragen of het in het huidige politieke klimaat slim is om verduurzamingsmaatregelen te nemen met een dergelijke terugverdientijd. De spelregels zullen onderweg namelijk meer dan eens veranderd worden door onze regering.

[ Voor 22% gewijzigd door 49euro op 11-02-2026 09:00 ]

[Rubbergrover1]

49euro schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 08:57:
[...]

Ook daar kom je niet aan uit wanneer je in principe alleen een half jaar per jaar warm water verbruikt. Iedere investering heeft dan al snel een terugverdientijd van 15 jaar of meer omdat hij nauwelijks bespaart op verbruik.

offtopic:
Je kunt voor 750 euro een warmtepompboiler kopen en dan krijg je nog 500 euro subsidie ook. Als je verder geen verwarming nodig hebt, of wellicht voor de zekerheid voor 100 euro een IR paneel koopt, en de gasaansluiting kunt opzeggen, dan heb je alleen al aan de ongeveer 100 euro besparing op vastrecht die investering al in no-time terugverdiend.

Uiteraard hangt een en ander sterk af van hoe de situatie exact is. Maar zeker het overwegen waard en niet iets om bij voorbaat af te schrijven als een te dure investering die je nooit terugverdient.

[Wozmro]

Daarom dat je niet al teveel moet focussen op (veranderende) overheidsregels maar wel op het technisch rendement van een bepaalde oplossing.

Op de lange termijn evolueren we altijd naar de technisch meest rendabele keuze. Los van ideologie, korte termijn financieel denken, sectorlobby,...

Anders waren we nu nog altijd op walvissen aan het jagen en steenkool aan het verbranden in onze woningen.

[Rubbergrover1]

Tommie12 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 08:30:
[...]


Klopt, maar dan nog blijf ik overwegen wat zinvol is en wat niet.
Als het dak lekt, dan moet dat hersteld of vervangen worden.
Maar ramen die nog prima dicht zijn en niet rot vervangen om hooguit 500€ per jaar uit te sparen, en daar dan meer dan 20k aan uit geven... dikke twijfel.

Als de gasketel gaat begeven, dan komt er een WP, maar die ketel van 6k van 2020 nu al vervangen.. denk het niet.

In elk geval, ik weet dat ik voor onderhoud als absoluut minimum 1% van de waarde moet aanhouden ook al om het comfortabel te houden.

Volgens mij is dat ook juist de strekking van de discussie van de laatste dagen. Het gaat er niet om dat je nu een flinke investering zou moeten doen. Maar je zou er wel rekening mee moeten houden dat zulke uitgaven er wel aan komen in de toekomst. Misschien over 10-20-30-40 jaar, wie zal het zeggen.

Dus als bv die CV ketel in de toekomst kapot gaat, dan is het de vraag wat je dan wil/kunt doen. Als je al verder een energiezuinige woning hebt, dan maakt dit dat je straks meer keus hebt. En ook in de toekomst makkelijker kunt overstappen op wat dan de beste/voordeligste keus is.

Daar hoef je niet meteen nu al allerlei dingen voor aan te passen. Maar ik zou, als je de keus zou hebben op het moment dat je toch naar een andere woning zou willen verhuizen, vooral ook kijken naar woningen die niet zozeer aan de normen van een halve eeuw geleden voldoen, maar aan woningen die meer aan 21e eeuwse normen voldoen.

[hoevenpe]

Rubbergrover1 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 09:26:
Daar hoef je niet meteen nu al allerlei dingen voor aan te passen. Maar ik zou, als je de keus zou hebben op het moment dat je toch naar een andere woning zou willen verhuizen, vooral ook kijken naar woningen die niet zozeer aan de normen van een halve eeuw geleden voldoen, maar aan woningen die meer aan 21e eeuwse normen voldoen.

Verder is het vrijwel niet te doen nu te anticiperen op ontwikkelingen die over 20-30 jaar plaats gaan vinden. Misschien hebben we dan allemaal een zoutaccu in de achtertuin, bestaan er zonnepanelen met 5x zoveel opbrengst of staat er een mini thorium reactor in de schuur.

Dus een recent label A+ huis en verder genoeg reserveren in je begroting voor onderhoud. Is het niet voor verduurzaming dan wel voor een nieuwe badkamer of keuken over 10-20 jaar.

[assje]

Voor mij is het simpel; ik zie het persoonlijk als verantwoordelijkheid om in ieder geval vrij van directe consumptie van fossiel te zijn. Dat wil zeggen een gasloze woning en elektrisch vervoer. De prioriteit daarop ligt voor mij hoger dan FO.

Gelukkig allemaal allang geregeld, onze energierekening is tot 2027 nog negatief

Het hele terugverdienen argument doet me ook vrij weinig. Wij kochten een huis voor €550k waar €250k aan verbouwing/verduurzaming in ging en getaxeerd na verbouwing op €800k. Natuurlijk schrijft die woning ook gewoon weer af maar er is ook gewoon waarde gegenereerd; ik hoef niet die hele verbouwing terug te verdienen aan energiebesparing.

Ik had voor de grap onderstaande snelle schatting eens gedaan voor vergelijking met onze vrijstaande jaren 70 woning als je daar energetisch niks aan gedaan zou hebben en dan zou proberen enigzins vergelijkaar comfort te behalen:

[ Voor 24% gewijzigd door assje op 11-02-2026 10:52 ]

[Sport_Life]

assje schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 10:49:
Voor mij is het simpel; ik zie het persoonlijk als verantwoordelijkheid om in ieder geval vrij van directe consumptie van fossiel te zijn. Dat wil zeggen een gasloze woning en elektrisch vervoer. De prioriteit daarop ligt voor mij hoger dan FO.

Gelukkig allemaal allang geregeld, onze energierekening is tot 2027 nog negatief

Het hele terugverdienen argument doet me ook vrij weinig. Wij kochten een huis voor €550k waar €250k aan verbouwing/verduurzaming in ging en getaxeerd na verbouwing op €800k. Natuurlijk schrijft die woning ook gewoon weer af maar er is ook gewoon waarde gegenereerd; ik hoef niet die hele verbouwing terug te verdienen aan energiebesparing.

Ik had voor de grap onderstaande snelle schatting eens gedaan voor vergelijking met onze vrijstaande jaren 70 woning als je daar energetisch niks aan gedaan zou hebben en dan zou proberen enigzins vergelijkaar comfort te behalen:
[Afbeelding]

Precies. Vergeet ook de stijging van verbouw kosten niet, 3-5% inflatie op 250k is ook ieder jaar 7,5-12,5k. Ik denk dat 5% zelfs nog aan de lage kant is omdat de helft bestaat uit arbeid.

Dat compenseert deels de afschrijving. Maw die nieuwe keuken uit 2021 van 20k heeft in 2036 misschien een restwaarde van 15k, want de restwaarde stijgt ook jaarlijks met de inflatie. Dan is je afschrijving geen 15k maar 5k .

Maar misschien maak ik het nu veel te ingewikkeld...

[ Voor 3% gewijzigd door Sport_Life op 11-02-2026 11:21 ]

[Requiem19]

Ik vind het altijd leuk om er strategisch naar te kijken en vooral een beetje uit te zoomen van "m'n energiekosten zijn X of Y, dus is het wel/niet interessant voor me om...".

Conceptueel is het meest verstandige om je zoveel mogelijk los te koppelen van externe zaken. Energie kost vandaag 0.2x per kw/h, maar er is nul garantie dat dit zo blijft. Afhankelijk van de ontwikkelingen in de wereld kan dit over 20 jaar een enorm veelvoud zijn.

Idem dito met inflatie: enigszins jezelf ontkoppelen van inflatie is essentieel voor FO. Koophuis ipv huurhuis bijv.

Bij alles uiteraard de vraag wat de investeringskosten zijn. Maar niet elke investering moet je vooraf ook precies de ROI van kunnen uitrekenen. Het kan ook een strategische investering zijn...

p.s. ik zit zelf verdurrie aan de Stadsverwarming vast. Niet strategisch genoeg over nagedacht bij de koop van het huis (of nuja, een alternatieve woning zonder stadsverwarming in deze regio was niet betaalbaar voor mij toen ).

[Sport_Life]

Requiem19 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 11:30:

p.s. ik zit zelf verdurrie aan de Stadsverwarming vast. Niet strategisch genoeg over nagedacht bij de koop van het huis (of nuja, een alternatieve woning zonder stadsverwarming in deze regio was niet betaalbaar voor mij toen ).

Je kunt toch vrij eenvoudig een kleine warmtepomp installeren? Ik neem aan dat de woning verder wel zeer energiezuinig is met vloerverwarming, dus dan ben je klaar met een boiler + monoblock.

[Requiem19]

Sport_Life schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 12:08:
[...]

Je kunt toch vrij eenvoudig een kleine warmtepomp installeren? Ik neem aan dat de woning verder wel zeer energiezuinig is met vloerverwarming, dus dan ben je klaar met een boiler + monoblock.

Alle vloerverwarmingslussen zijn HoH wat verder uit elkaar gelegd dan je zou doen met een warmtepomp, omdat Stadsverwarming een veel hogere temperatuur warm water door je systeem stuurt. Als je daar een warmtepomp op aansluit en je laat er met lagere temperatuur warmte doorheen stromen is het de vraag of het voldoende verwarmd bij lage temperaturen...

Daarnaast is er in het koopcontract opgenomen dat er verplicht afname is van Stadsverwarming. Juridisch gezien ben ik verplicht om hen iig de vastrecht kosten te betalen. Al kun je beargumenteren dat dit oneigenlijke koppelverkoop is en zou je hier wel juridisch een positie op kunnen innemen.

Maar is dat het waard voor een woning waarvan ik weet dat ik er niet nog 20 jaar woon? . Heb een briljant huis verder, maar over 7-10 jaar denk ik dat we wel weer eens gaan verhuizen. Lap grond en dan volledig eigen woning erop laten bouwen waarbij we (hopelijk) goed strategisch nadenken over allerlei keuzes.

[ Voor 6% gewijzigd door Requiem19 op 11-02-2026 12:13 ]

[R.van.M]

hoevenpe schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 07:41:
Toch wel grappig: dit draadje gaat vooral over zo goedkoop mogelijk kunnen leven, terwijl FIRE imo vooral over het spreekwoordelijke Zwitserleven gevoel vanaf je 55e-60e gaat.

Natuurlijk is een comfortabel afbetaald huis hoeksteen van elk gedegen financieel toekomstplan, ander laaghangend isolatie-fruit een nobrainer. Lagere vaste lasten minstens zo belangrijk als een goede stabiele inkomstenbron.

Dat gezegd hebbende, als ik zou stoppen met werken is dat niet om vanaf dat moment elke cent om te draaien. Juist om te kunnen genieten van het leven, die wereldreizen en vaak uit eten ga je niet betalen van 20k netto rendement per jaar maar ieder z'n ding...

Dan heb je de insteek niet helemaal begrepen. Het doel is om een afweging te maken tussen wat je wilt doen en hoeveel je bereid bent daarvoor op te offeren.

Als jij bijvoorbeeld elke week wilt uiteten in een sterrenrestaurant, dan hoort daar een bepaald benodigd vermogen bij. Dat kan betekenen dat je bijvoorbeeld vier jaar langer moet doorwerken om dat te kunnen financieren.

Voor jou persoonlijk kan dat het waard zijn, omdat uit eten een belangrijke rol speelt in je levenskwaliteit. Voor mij kan dat anders liggen en is het die extra vier jaar werken niet waard.

Dit is een afweging die iedereen voor zichzelf moet maken. De ene persoon kiest voor een luxere levensstijl met frequent uit eten en wereldreizen, wat een hoger (fat-FIRE) budget vereist. De andere persoon kiest er juist voor om eerder te stoppen met werken en accepteert bewust dat bepaalde uitgaven of luxe daar niet bij passen (lean-FIRE).

[R.van.M]

Requiem19 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 11:30:
[..]
Conceptueel is het meest verstandige om je zoveel mogelijk los te koppelen van externe zaken. Energie kost vandaag 0.2x per kw/h, maar er is nul garantie dat dit zo blijft. Afhankelijk van de ontwikkelingen in de wereld kan dit over 20 jaar een enorm veelvoud zijn.

Idem dito met inflatie: enigszins jezelf ontkoppelen van inflatie is essentieel voor FO. Koophuis ipv huurhuis bijv.

Bij alles uiteraard de vraag wat de investeringskosten zijn. Maar niet elke investering moet je vooraf ook precies de ROI van kunnen uitrekenen. Het kan ook een strategische investering zijn...

p.s. ik zit zelf verdurrie aan de Stadsverwarming vast. Niet strategisch genoeg over nagedacht bij de koop van het huis (of nuja, een alternatieve woning zonder stadsverwarming in deze regio was niet betaalbaar voor mij toen ).

Er is geen enkele garantie dat energieprijzen in de toekomst zullen stijgen. Het enige wat je kunt doen, is een ROI berekenen op basis van de gegevens die je vandaag hebt.

“Strategische investeringen” klinkt leuk, maar wat betekent dat concreet? Het kan bijvoorbeeld verstandiger zijn om nog niet over te stappen op een warmtepomp, omdat de technologie zich blijft ontwikkelen en de businesscase over vijf jaar mogelijk aanzienlijk gunstiger is.

Koop versus huur is een vergelijkbare afweging waarbij je een ROI-analyse kunt maken. Kopen is vaak voordeliger op de lange termijn, maar zeker niet in alle gevallen.

[Requiem19]

R.van.M schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 12:23:
[...]

Er is geen enkele garantie dat energieprijzen in de toekomst zullen stijgen. Het enige wat je kunt doen, is een ROI berekenen op basis van de gegevens die je vandaag hebt.

“Strategische investeringen” klinkt leuk, maar wat betekent dat concreet? Het kan bijvoorbeeld verstandiger zijn om nog niet over te stappen op een warmtepomp, omdat de technologie zich blijft ontwikkelen en de businesscase over vijf jaar mogelijk aanzienlijk gunstiger is.

Koop versus huur is een vergelijkbare afweging waarbij je een ROI-analyse kunt maken. Kopen is vaak voordeliger op de lange termijn, maar zeker niet in alle gevallen.

Ik zie dit soort argumenten vaak ook binnen ons (multinational bedrijf). Als je het niet kunt becijferen in je business case gaat er niemand het project sponsoren.

Laten we het even breder trekken: er is geen enkele zekerheid dat de VS hun militair overwicht gaan gebruiken (/blijven gebruiken) de komende 30 jaar om economische druk uit te oefenen op Europa. Een business case om te investeren in de-coupling van de Amerikaanse (tech) industrie en tegelijkertijd investeringen in Europese defensie (die ten koste gaan van andere budgetten), is niet becijferbaar in een ROI.

Toch gaan we het doen - strategie. Het is een risico dat onbekend is, maar dat zo onwenselijk is als het zich manifesteert dat de onduidelijkheid over de ROI minder mee weegt.

Zo kijk ik ook naar bepaalde investeringen in de persoonlijke sfeer. Het staat je vrij om er anders over te denken .

[RichieB]

hoevenpe schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 07:41:
[...]
Natuurlijk is een comfortabel afbetaald huis hoeksteen van elk gedegen financieel toekomstplan, ander laaghangend isolatie-fruit een nobrainer.
[...]

Zolang ik een aflossingsvrije hypotheek kan krijgen met een rente onder de 4% en mijn investeringen op de beurs gemiddeld 7% op blijven leveren ga ik mijn huis niet afbetalen hoor. Ik heb inmiddels wel genoeg vermogen om het af te betalen, maar dat ook echt doen is niet rendabel op dit moment.

[Sport_Life]

Requiem19 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 12:11:
[...]


Alle vloerverwarmingslussen zijn HoH wat verder uit elkaar gelegd dan je zou doen met een warmtepomp, omdat Stadsverwarming een veel hogere temperatuur warm water door je systeem stuurt. Als je daar een warmtepomp op aansluit en je laat er met lagere temperatuur warmte doorheen stromen is het de vraag of het voldoende verwarmd bij lage temperaturen...

Daarnaast is er in het koopcontract opgenomen dat er verplicht afname is van Stadsverwarming. Juridisch gezien ben ik verplicht om hen iig de vastrecht kosten te betalen. Al kun je beargumenteren dat dit oneigenlijke koppelverkoop is en zou je hier wel juridisch een positie op kunnen innemen.

Maar is dat het waard voor een woning waarvan ik weet dat ik er niet nog 20 jaar woon? . Heb een briljant huis verder, maar over 7-10 jaar denk ik dat we wel weer eens gaan verhuizen. Lap grond en dan volledig eigen woning erop laten bouwen waarbij we (hopelijk) goed strategisch nadenken over allerlei keuzes.

Technisch zou het geen probleem moeten zijn , de stadsverwarming wordt waarschijnlijk ook bijgemengd met koud water tot max 50 graden omdat de vloer niet tegen 90 graden aanvoertemperatuur kan.

De andere argumenten zijn wel valide. Volgens mij zijn er ook weinig mensen die een woning zouden laten schieten om stadsverwarming op wat Tweakers na dan , dus een warmtepomp zal weinig meerwaarde bieden. (Ik heb in 2021 in Leidsche Rijn een vrijstaande nieuwbouwwoning laten schieten vanwege stadsverwarming) .

[ Voor 3% gewijzigd door Sport_Life op 11-02-2026 12:39 ]

[Afas]

R.van.M schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 12:23:
[...]

Er is geen enkele garantie dat energieprijzen in de toekomst zullen stijgen. Het enige wat je kunt doen, is een ROI berekenen op basis van de gegevens die je vandaag hebt.

“Strategische investeringen” klinkt leuk, maar wat betekent dat concreet? Het kan bijvoorbeeld verstandiger zijn om nog niet over te stappen op een warmtepomp, omdat de technologie zich blijft ontwikkelen en de businesscase over vijf jaar mogelijk aanzienlijk gunstiger is.

Koop versus huur is een vergelijkbare afweging waarbij je een ROI-analyse kunt maken. Kopen is vaak voordeliger op de lange termijn, maar zeker niet in alle gevallen.

Ik zit middenin precies deze afweging. Mijn gasverbruik is laag omdat ik in een relatief nieuw huis woon en als ik de terugverdientijd op een investering in een warmtepomp of hybride pomp uitrekenen is dat financieel gezien totaal oninvesteerbaar. Tegelijkertijd vind ik verduurzaming van de maatschappij en minder afhankelijk worden van dubieuze regimes ook van belang. Aangezien ik mijn geld maar 1x uit kan geven is dan de vraag hoe ik maximaal (maatschappelijk) rendement kan behalen. En eigenlijk zou het veel beter zijn als ik niet zelf een warmtepomp installeer maar dat geld zou kunnen investeren om ander vastgoed in Nederland te verduurzamen waarmee veel meer rendement behaald kan worden.

[assje]

RichieB schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 12:34:
Zolang ik een aflossingsvrije hypotheek kan krijgen met een rente onder de 4% en mijn investeringen op de beurs gemiddeld 7% op blijven leveren ga ik mijn huis niet afbetalen hoor. Ik heb inmiddels wel genoeg vermogen om het af te betalen, maar dat ook echt doen is niet rendabel op dit moment.

Als 7% het bruto rendement is blijft daar met 2,8% VRH 4,2% van over; een effectief rendement van 0,2% ten opzichte van een hypotheek van 4%.

Ik ga er dus vanuit dat je 7% netto rendement bedoelde wat betekent dat je al uitgaat van 9,8% rendement. Ik vind die casus voor leverage helemaal niet zo sterk tegen 4% netto rente.

[hoevenpe]

assje schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 12:51:
Als 7% het bruto rendement is blijft daar met 2,8% VRH 4,2% van over; een effectief rendement van 0,2% ten opzichte van een hypotheek van 4%.

Die 4% krijg je 38% HRA over, dat is effectief 2,5%

[Wozmro]

In plaats van een financiële ROI trachten te becijferen kan je als andere invalshoek de risicoanalyse gebruiken.

Wat zijn de risico's bij de keuze voor een gasketel:
- gas kunnen we niet zelf maken, komt meestal uit landen waar we iets van vinden.
- gas gebruiken brengt zekere veiligheidsrisico's met zich mee in de woning zelf. Staan we niet direct veel bij stil maar gebruik van gas is heel sterk gereglementeerd en dan nog is er wel een paar keer per jaar een ernstige ontploffing met veel schade.
- het verbranden van gas brengt lokaal uitstoot met zich mee, je moet een rookgaskanaal voorzien.
- je hebt een buizennetwerk nodig om gas te transporteren naar de plek om het te verbranden. Zo'n netwerk dient onderhouden te worden.

Warmtepomp:
- je zit net zo goed met strenge reglementering op gebied van gassen.
- de fabrikanten en installateurs zitten nog niet in de vanzelfsprekendheid qua gewoontes die we kennen bij gasketels.
- de gasaansluiting vervalt maar er worden wat hogere eisen gesteld aan de stroomvoorziening en meterkast.
- er dient voldoende aandacht besteedt aan het vermijden van geluidsoverlast.
- je hebt plaats nodig voor een relatief grote buitenunit.

En ik kan beide lijstjes nog wel een stuk langer maken 🙂
Uiteindelijk doen je een afweging te maken en iets te beslissen.

[HandyLumberjack]

R.van.M schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 12:23:
[...]


“Strategische investeringen” klinkt leuk, maar wat betekent dat concreet? Het kan bijvoorbeeld verstandiger zijn om nog niet over te stappen op een warmtepomp, omdat de technologie zich blijft ontwikkelen en de businesscase over vijf jaar mogelijk aanzienlijk gunstiger is.

Strategisch investeren gaat mijns inziens in dit soort situaties vaak om kleine investeringen om later grote kosten te voorkomen.

Bijvoorbeeld, in de eerste rondes van de ISDE kon je nagenoeg gratis een warmtepomp en warmtepompboiler krijgen bij zelf installatie. Ondanks dat ik ze toen niet echt nodig had, heb ik er toch maar gebruik van gemaakt.

Of het zelf aanleggen van vloerverwarming bij een verbouwing terwijl je dat in eerste instantie niet wilt gebruiken. Als je het later toch wilt voor de overstap naar gasloos, dan zijn de kosten vaak meer dan 10x hoger.

[de Peer]

Requiem19 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 11:30:
. Energie kost vandaag 0.2x per kw/h, maar er is nul garantie dat dit zo blijft. Afhankelijk van de ontwikkelingen in de wereld kan dit over 20 jaar een enorm veelvoud zijn.

kWh
Als je dan toch aan het uitzoomen en aan het stategisch denken bent, moet je ook meenemen dat energie juist spotgoedkoop kan worden. Dat is ook een scenario.
wellicht heb je dan gewoon een 'unlimited' abbo van 25 euro per maand net als bij telefonie.

[assje]

hoevenpe schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 13:02:
Die 4% krijg je 38% HRA over, dat is effectief 2,5%

Niet als je hem nu afsluit, alhoewel je dan weer aftrek hebt in box 3.

[assje]

de Peer schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 13:22:
Dat is ook een scenario.

Ik voorzie vooral dat er geen "prijs" voor een kWh meer te noemen is aangezien die variabel zal worden. Volop momenten waarop energie gratis is maar andere momenten die juist duurder worden. Het laat zich raden dat verwarmingsbehoefte sterke overlap heeft met hoge prijzen. Dit past verder natuurlijk nauwelijks in FO topic.

Linksom of rechtsom, we moeten stoppen met fossiel in de brand steken en wel zo snel mogelijk.

[ Voor 9% gewijzigd door assje op 11-02-2026 13:26 ]

[de Peer]

assje schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 13:26:
[...]


Ik voorzie vooral dat er geen "prijs" voor een kWh meer te noemen is aangezien die variabel zal worden. Volop momenten waarop energie gratis is maar andere momenten die juist duurder worden. Het laat zich raden dat verwarmingsbehoefte sterke overlap heeft met hoge prijzen. Dit past verder natuurlijk nauwelijks in FO topic.

Linksom of rechtsom, we moeten stoppen met fossiel in de brand steken en wel zo snel mogelijk.

Tussen nu en 30 jaar mag je er toch wel vanuit gaan dat er grote stappen gezet worden met opslag van energie. Dat zal die duurdere periodes dempen. Het kan nog alle kanten op gaan wat mij betreft.

Wat FO betreft kun je alleen wat stapjes zetten op huishoud-niveau. Wat geopolitiek en wetenschap gaat brengen is afwachten

[Pr088]

49euro schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 08:57:
[...]

Ook daar kom je niet aan uit wanneer je in principe alleen een half jaar per jaar warm water verbruikt. Iedere investering heeft dan al snel een terugverdientijd van 15 jaar of meer omdat hij nauwelijks bespaart op verbruik.

Bovendien kun je je afvragen of het in het huidige politieke klimaat slim is om verduurzamingsmaatregelen te nemen met een dergelijke terugverdientijd. De spelregels zullen onderweg namelijk meer dan eens veranderd worden door onze regering.

Duurzaamheidsmaatregelen zijn toch altijd slim vanuit milieuaspecten? Fossiele brandstoffen afbouwen is toch nagenoeg altijd beter voor het klimaat?

[Requiem19]

de Peer schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 13:22:
[...]

kWh
Als je dan toch aan het uitzoomen en aan het stategisch denken bent, moet je ook meenemen dat energie juist spotgoedkoop kan worden. Dat is ook een scenario.
wellicht heb je dan gewoon een 'unlimited' abbo van 25 euro per maand net als bij telefonie.

Yes, het kan ook zo zijn dat de VS weer heel lief wordt en we onnodig kosten maken voor decoupling en defensie.

Strategie is het resultaat van je analyse en overwegingen. Ik voorzie absoluut geen daling van energie gelet op de stijgende behoefte en het gebrek aan energie-grondstoffen in Europa.

Ik hoef hier ook helemaal geen gelijk in te hebben of krijgen. Als jij er anders over denkt graag.

Maar denk iig wat ipv alleen te berekenen op prijzen van vandaag.

[R.van.M]

HandyLumberjack schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 13:04:
[...]


Strategisch investeren gaat mijns inziens in dit soort situaties vaak om kleine investeringen om later grote kosten te voorkomen.

Bijvoorbeeld, in de eerste rondes van de ISDE kon je nagenoeg gratis een warmtepomp en warmtepompboiler krijgen bij zelf installatie. Ondanks dat ik ze toen niet echt nodig had, heb ik er toch maar gebruik van gemaakt.

Of het zelf aanleggen van vloerverwarming bij een verbouwing terwijl je dat in eerste instantie niet wilt gebruiken. Als je het later toch wilt voor de overstap naar gasloos, dan zijn de kosten vaak meer dan 10x hoger.

Klopt, maar in dat geval hebben we dus nog steeds een ROI berekening die dan gunstiger uitvalt door de subsidie. Weinig mensen schaffen nu een thuisbatterij aan omdat de ROI niet rond komt. Op het moment dat salderen wordt afgeschaft en de regering subsidies erop geeft veranderd de situatie en kan het wel interessant worden.

[R.van.M]

Pr088 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 13:30:
[...]


Duurzaamheidsmaatregelen zijn toch altijd slim vanuit milieuaspecten? Fossiele brandstoffen afbouwen is toch nagenoeg altijd beter voor het klimaat?

Ook daar zijn wel wat asteriksen bij te zetten. Om ook weer het voorbeeld van een thuisbatterij aan te halen, de vervuiling die gepaard gaat met het maken van een zulke batterij zul je ook moeten meenemen om de balans op te maken of het daadwerkelijk wat bijdraagt zeker omdat een batterij een groot deel van het jaar geen toegevoegde waarde heeft in Nederland.

[R.van.M]

Requiem19 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 13:34:
[...]

Strategie is het resultaat van je analyse en overwegingen. Ik voorzie absoluut geen daling van energie gelet op de stijgende behoefte en het gebrek aan energie-grondstoffen in Europa.

Ik hoef hier ook helemaal geen gelijk in te hebben of krijgen. Als jij er anders over denkt graag.

Maar denk iig wat ipv alleen te berekenen op prijzen van vandaag.

Het is dus een persoonlijke inschatting van hoe de wereld er over x jaar uitziet, maar het blijft gokken.

Wellicht denk je nu strategisch te zijn met de warmtepomp maar blijkt dat we over 5 jaar niet genoeg personeel hebben die het onderhoud eraan kunnen plegen. Het staat inderdaad iedereen vrij bepaalde overwegingen te maken maar het is zeker geen garantie dat je keuzes goed uitpakken

[Tommie12]

Requiem19 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 13:34:
[...]


Yes, het kan ook zo zijn dat de VS weer heel lief wordt en we onnodig kosten maken voor decoupling en defensie.

Strategie is het resultaat van je analyse en overwegingen. Ik voorzie absoluut geen daling van energie gelet op de stijgende behoefte en het gebrek aan energie-grondstoffen in Europa.

Ik hoef hier ook helemaal geen gelijk in te hebben of krijgen. Als jij er anders over denkt graag.

Maar denk iig wat ipv alleen te berekenen op prijzen van vandaag.

Er is behoorlijk wat goedkope energie in Europa, en de prijs kan zeker lager als de prijs van batterijen nog wat zakt.
Met wind en zon en wat batterijen is het zeker mogelijk de zomers door te komen, de winters zijn iets moeilijker.
Wind met batterijen biedt echt nog wel wat perspectief hoor.

[Blik1984]

Tommie12 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 14:26:
[...]


Wind met batterijen biedt echt nog wel wat perspectief hoor.

Voor de winter zou wind-energie natuurlijk ideaal zijn. Helaas is een windmolen/turbine op kleine schaal qua kosten/baten totaal niet interessant

[Tommie12]

Blik1984 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 14:27:
[...]

Voor de winter zou wind-energie natuurlijk ideaal zijn. Helaas is een windmolen/turbine op kleine schaal qua kosten/baten totaal niet interessant

Die moet je inderdaad niet op een huis gaan zetten, maar wel in zee, en hoe meer hoe liever.

(tussen de windmolens mag niet gevist worden, dat zijn nu al kraamkamers van vissen die daar ongestoord kunnen kweken en dat is een leuk secundair effect)

[HandyLumberjack]

R.van.M schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 14:03:
[...]


Klopt, maar in dat geval hebben we dus nog steeds een ROI berekening die dan gunstiger uitvalt door de subsidie. Weinig mensen schaffen nu een thuisbatterij aan omdat de ROI niet rond komt. Op het moment dat salderen wordt afgeschaft en de regering subsidies erop geeft veranderd de situatie en kan het wel interessant worden.

Thuisbatterijen zijn over het algemeen momenteel nog geen goede investering. De prijzen lijken harder te dalen dan dat je er in een jaar mee kan verdienen. De strategische keuze is dan gewoon afwachten. Maar dan nog blijft het waarschijnlijk hobby en ga je er niet veel geld mee verdienen, verwacht ik.

[kabelmannetje]

Rubbergrover1 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 07:14:
[...]

Prima, dan moet je dat vooral ook niet doen. Sterker nog, waarschijnlijk kun je dan ook voor een prikkie een tochtige label G woning kopen die voor jou gewoon prima werkt. Maar dat zie je dan uiteraard later wel weer terug in de verkoopprijs van je woning, als je die ooit zou willen verkopen.

De logica om mijn jaren-30 C-label woning in te ruilen tegen een tochtig label G en later weer te verkopen, ontgaat mij echt geheel.

[Tommie12]

HandyLumberjack schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 14:42:
[...]


Thuisbatterijen zijn over het algemeen momenteel nog geen goede investering. De prijzen lijken harder te dalen dan dat je er in een jaar mee kan verdienen. De strategische keuze is dan gewoon afwachten. Maar dan nog blijft het waarschijnlijk hobby en ga je er niet veel geld mee verdienen, verwacht ik.

Ik volg het al een tijdje, en 1 Marstek van 5kWh voor 1200€ komt kortbij een investering die zich in ca 4 jaar gaat terug verdienen. Dus dat overweeg ik wel zodra de prijs wat korter naar 1000€ op schuift.

De batterijen die aan de PV omvormer worden gehangen zijn doorgaans gewoon te duur.

Feit is, als een electriciteitsleverancier er plaatst op veel grotere schaal, dan kopen ze goedkoper in, en ze hebben minder kosten.

[Tommie12]

kabelmannetje schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 14:49:
[...]

De logica om mijn jaren-30 C-label woning in te ruilen tegen een tochtig label G en later weer te verkopen, ontgaat mij echt geheel.

Idd.
Ik ken de wetgeving in NL niet, maar in België mogen label F binnenkort gewoon niet meer verhuurd worden.
Die appartement komen nu meer en meer op de markt, en moeten dan door de nieuwe eigenaars gerenoveerd worden.

Zelf heb ik al uitgemaakt dat als ik ooit verhuis, dan is het :
- ofwel een A-label met minimaal werk aan (schilderen, misschien airco hangen)
- ofwel G-label, bulldozer er over en nieuwbouw (maar meestal zijn de prijzen van die tochtige slechte oude woningen nog veel hoger dan de waarde van bouwgrond...)

En ligging is voor mij extreem belangrijk. Ik ga echt geen woning zoeken waar ik niet op wandelafstand wat boodschappen kan doen, en waar er geen goede toegang is tot OV.

Feit is: ik zie niet dikwijls woningen voorbij komen die aan die eisen voldoen...

[Sport_Life]

de Peer schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 13:30:
[...]

Tussen nu en 30 jaar mag je er toch wel vanuit gaan dat er grote stappen gezet worden met opslag van energie. Dat zal die duurdere periodes dempen. Het kan nog alle kanten op gaan wat mij betreft.

Mijn huis (betonnen muren, daken, enz) is 1 grote accu, daar kan enorm veel energie worden opgeslagen. Merk het nu al als de warmtepomp een paar dagen uit staat, temperatuur blijft heel lang prettig.
En voor warm water een boiler van 300liter.

Verwarming en de boiler kunnen draaien op gunstige momenten als het waait en/of de zon schijnt.

Zo'n beetje alle woningen van de afgelopen 30 jaar zijn op die manier gebouwd. Als je zorgt voor een goede thermische schil en relatief veel pv panelen dan is een accu helemaal niet nodig.

[ Voor 13% gewijzigd door Sport_Life op 11-02-2026 15:41 ]

[Rubbergrover1]

kabelmannetje schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 14:49:
[...]

De logica om mijn jaren-30 C-label woning in te ruilen tegen een tochtig label G en later weer te verkopen, ontgaat mij echt geheel.

Was even extreem doorgedacht. Dat je bij de keus voor een andere woning waarschijnlijk heel veel meer huis krijgt als je een label G woning zou kopen dan als je een label A woning zou kopen. Of andersom, dat het waarschijnlijk heel wat minder geld kost om een label G woning met verder de zelfde eigenschappen als een andere label A woning te kopen. En als je de woning alleen in de zomer zou gebruiken, dat best een interessante optie zou kunnen zijn.

[Rubbergrover1]

R.van.M schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 14:06:
[...]


Ook daar zijn wel wat asteriksen bij te zetten. Om ook weer het voorbeeld van een thuisbatterij aan te halen, de vervuiling die gepaard gaat met het maken van een zulke batterij zul je ook moeten meenemen om de balans op te maken of het daadwerkelijk wat bijdraagt zeker omdat een batterij een groot deel van het jaar geen toegevoegde waarde heeft in Nederland.

Daarom zou ik op dit moment ook nog geen thuisbatterij nemen. Maar er zijn wel diverse ontwikkelingen (zoutaccu's, ammoniak) die heel wat minder vervuilend zijn en in de toekomst best interessant kunnen zijn voor een thuisaccu.

(Overigens heb je een vergelijkbaar verhaal bij warmtepompen en airco's. Die hadden ook vaak nogal vervelende koudemiddelen (R410A, R32) maar kunnen ook met het veel vriendelijker propaan werken. Ik heb daarbij bewust voor een (iets duurdere) propaan warmtepomp gekozen.)

[Rubbergrover1]

R.van.M schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 12:23:
[...]

Er is geen enkele garantie dat energieprijzen in de toekomst zullen stijgen. Het enige wat je kunt doen, is een ROI berekenen op basis van de gegevens die je vandaag hebt.

“Strategische investeringen” klinkt leuk, maar wat betekent dat concreet? Het kan bijvoorbeeld verstandiger zijn om nog niet over te stappen op een warmtepomp, omdat de technologie zich blijft ontwikkelen en de businesscase over vijf jaar mogelijk aanzienlijk gunstiger is.

Koop versus huur is een vergelijkbare afweging waarbij je een ROI-analyse kunt maken. Kopen is vaak voordeliger op de lange termijn, maar zeker niet in alle gevallen.

Het gaat niet alleen om wat het voordeligste is, maar ook om een bepaald stukje extra zekerheid. Als je bv. (iets) minder afhankelijk bent van energieleveranciers ben je ook minder gevoelig voor schommelingen in de energieprijzen. Lijkt me bij uitstek een geval van streven naar meer financiële onafhankelijkheid.

[Rubbergrover1]

Maar volgens mij dwalen we nu wel een beetje af.

Volgens mij was de essentie dat je er rekening mee moet houden dat er om de X jaar onderhoud nodig is, om de Y jaar groot onderhoud en om de Z jaar een flinke, dure, verbeterslag. Mensen die met de AOW leeftijd stoppen, zitten vaak de tijd wel uit voor die dure verbeterslag. En hebben vaak alleen te maken met gewoon onderhoud en eens een keer de vervanging van de verwarming of dakbedekking etc. Waar dan uiteraard ook geld voor gereserveerd moet worden. Echt grote klussen laat je dan over aan de volgende generatie.

Maar als je vanuit FIRE bijvoorbeeld nog eens een jaar of 15-20 eerder stopt en van je vermogen gaat leven, dan zul je eerder tegen die grotere verbeterslagen aanlopen. En is het handig om ofwel nu al daar zo veel mogelijk op voorbereid te zijn (zodat je het alsnog kunt uitzingen) ofwel zul je een flinke zak extra geld daarvoor moeten reserveren.

[Wozmro]

Tommie12 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 14:51:
[...]

Ik volg het al een tijdje, en 1 Marstek van 5kWh voor 1200€ komt kortbij een investering die zich in ca 4 jaar gaat terug verdienen. Dus dat overweeg ik wel zodra de prijs wat korter naar 1000€ op schuift.

De batterijen die aan de PV omvormer worden gehangen zijn doorgaans gewoon te duur.

Feit is, als een electriciteitsleverancier er plaatst op veel grotere schaal, dan kopen ze goedkoper in, en ze hebben minder kosten.

Een thuisbatterij moet je beschouwen als de koelkast in de keuken, dat is ook een vorm van energieopslag. Maar je kan er geen voeding voor een heel jaar in opslaan. Daarvoor moet je naar de grotere koelkasten in de supermarkt en die moeten dan weet naar de nog grotere koelkasten bij de groothandel of fabrikanten.

Het is systeem in zijn geheel die de boel efficiënter/goedkoper maakt. Niet de som van alle huishoudens (met eigen grote pv-installaties en batterijen) die 'onafhankelijk' willen zijn. Er is niets mis met wederzijdse afhankelijkheid.

[Tommie12]

Wozmro schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 16:10:
[...]


Een thuisbatterij moet je beschouwen als de koelkast in de keuken, dat is ook een vorm van energieopslag. Maar je kan er geen voeding voor een heel jaar in opslaan. Daarvoor moet je naar de grotere koelkasten in de supermarkt en die moeten dan weet naar de nog grotere koelkasten bij de groothandel of fabrikanten.

Het is systeem in zijn geheel die de boel efficiënter/goedkoper maakt. Niet de som van alle huishoudens (met eigen grote pv-installaties en batterijen) die 'onafhankelijk' willen zijn. Er is niets mis met wederzijdse afhankelijkheid.

Onafhankelijk van een grid, dat is een illusie die ik nooit heb gehad. Heb er al over gediscussieerd, maar kan niet geloven dat dat mogelijk is in onze contreien zonder enorm in te boeten aan comfort.

Ik bekijk een batterij gewoon als een manier om meer van mijn eigen PV te gebruiken en op die manier de rekening (maandelijkse lasten) naar beneden te krijgen.

Genoeg energie op slaan om de winter door te komen is een illusie.

[HandyLumberjack]

Tommie12 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 16:37:
[...]

Onafhankelijk van een grid, dat is een illusie die ik nooit heb gehad. Heb er al over gediscussieerd, maar kan niet geloven dat dat mogelijk is in onze contreien zonder enorm in te boeten aan comfort.

Ik bekijk een batterij gewoon als een manier om meer van mijn eigen PV te gebruiken en op die manier de rekening (maandelijkse lasten) naar beneden te krijgen.

Genoeg energie op slaat om de winter door te komen is een illusie.

Als je genoeg geschikt dakoppervlak hebt is het best mogelijk. Je moet alleen niet naar ROI kijken. En ik zie er het nut niet van in.

[Rubbergrover1]

HandyLumberjack schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 17:11:
[...]


Als je genoeg geschikt dakoppervlak hebt is het best mogelijk. Je moet alleen niet naar ROI kijken. En ik zie er het nu niet van in.

Even een zijstapje, als je de wens hebt voor een zwembad (of dat al hebt), dan is dat best een interessante optie. Met een goed geïsoleerd huis kan de warmtevraag laag zijn en kun je met een groot dakoppervlak ook in de winter wel door komen. Zeker in combinatie met acciu's (ook om sneeuwdagen door te komen). De opbrengst zal dan in de zomer zodanig hoog zijn, dat je met de extra energie met gemak een zwembad kunt verwarmen. (En de woning koelen met airco's.)

Uiteraard gaat dat gepaard met een grote kostenpost in de aanschaf. Maar als je alternatief zou zijn om je zwembad via conventioneel energieverbruik te verwarmen, kan het best een interessante optie zijn.

(Even uit een ander topic: https://www.funda.nl/deta...-onnesstraat-56/89686730/ met Energielabel A++++ en 231 zonnepanelen... Die hebben in de zomer veel meer opbrengst dan ze ooit kunnen verbruiken.)

[ Voor 10% gewijzigd door Rubbergrover1 op 11-02-2026 17:46 ]

[de Peer]

HandyLumberjack schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 17:11:
[...]


Als je genoeg geschikt dakoppervlak hebt is het best mogelijk. Je moet alleen niet naar ROI kijken. En ik zie er het nut niet van in.

Niet als je een warmtepomp hebt en 1 of 2 EV's.

Ik heb 2 EV's, A+++ woning. Een bodemwarmtepomp en ben nu 73 zonnepanelen aan het leggen (33000Wp in totaal) maar dan heb ik nog altijd flink tekort in de winter hoor. Maargoed 9 of 10 maanden zelf voorzienend zijn ligt wel binnen bereik.

[R.van.M]

Rubbergrover1 schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 17:43:
[...]

Even een zijstapje, als je de wens hebt voor een zwembad (of dat al hebt), dan is dat best een interessante optie. Met een goed geïsoleerd huis kan de warmtevraag laag zijn en kun je met een groot dakoppervlak ook in de winter wel door komen. Zeker in combinatie met acciu's (ook om sneeuwdagen door te komen). De opbrengst zal dan in de zomer zodanig hoog zijn, dat je met de extra energie met gemak een zwembad kunt verwarmen. (En de woning koelen met airco's.)

Uiteraard gaat dat gepaard met een grote kostenpost in de aanschaf. Maar als je alternatief zou zijn om je zwembad via conventioneel energieverbruik te verwarmen, kan het best een interessante optie zijn.

(Even uit een ander topic: https://www.funda.nl/deta...-onnesstraat-56/89686730/ met Energielabel A++++ en 231 zonnepanelen... Die hebben in de zomer veel meer opbrengst dan ze ooit kunnen verbruiken.)

Vergeet niet dat alles ook afschrijving en onderhoud heeft, want bij zoveel zonnepanelen horen ook meerdere zware omvormers die je na 15 jaar kan vervangen

[HandyLumberjack]

de Peer schreef op woensdag 11 februari 2026 @ 18:40:
[...]

Niet als je een warmtepomp hebt en 1 of 2 EV's.

Ik heb 2 EV's, A+++ woning. Een bodemwarmtepomp en ben nu 73 zonnepanelen aan het leggen (33000Wp in totaal) maar dan heb ik nog altijd flink tekort in de winter hoor. Maargoed 9 of 10 maanden zelf voorzienend zijn ligt wel binnen bereik.

Hier 1 EV, een warmtepomp, houtkachel en bijna 27 kWp aan PV. Als ik de PV-installatie zou verdubbelen (daar heb ik in principe de ruimte voor) en een flinke batterij neer zou zetten (100-150 kWh) en de houtkachel als volledige verwarming zou gebruiken 2 maanden per jaar zou ik prima off-grid kunnen leven.

Nogmaals het KAN (als je genoeg dakoppervlak hebt) en ik heb die ambitie niet.

Momenteel is het voor mij geen enkel probleem als de energieprijzen in de winter 10x hoger zouden worden en daarmee ben ik onafhankelijk genoeg.