Anyways. Ik had gezegd dat ik een "walkthrough" zou maken van mijn ram overclocking tot dusver

Dit wordt dan ook meer een letterlijke walkthrough dan een theoretische guide voor gevorderde gebruikers; die zijn er immers al genoeg
Mind you: onderstaand avontuur is met Dual Rank sticks (16GB per stick) met Micron Rev. E chips er op;
pricewatch: Crucial Ballistix Sport LT BLS2K16G4D30AESB
Complete setup:
| # | Category | Product | Prijs | Subtotaal |
| 1 | Processors | AMD Ryzen 9 3950X | € 829,- | € 829,- |
| 1 | Moederborden | Gigabyte Aorus X570 MASTER | € 385,05 | € 385,05 |
| 1 | Videokaarten | AMD Radeon RX Vega 56 8GB | € 0,- | € 0,- |
| 1 | Interne harde schijven | Toshiba DT01ACA300, 3TB | € 69,16 | € 69,16 |
| 1 | Behuizingen | Corsair Obsidian 750D | € 134,90 | € 134,90 |
| 1 | Processorkoeling | be quiet! Dark Rock Pro 4 | € 75,22 | € 75,22 |
| 1 | Geheugen intern | Crucial Ballistix Sport LT BLS2K16G4D30AESB | € 148,99 | € 148,99 |
| 1 | Voedingen | be quiet! Straight Power 11 850W | € 142,95 | € 142,95 |
| 1 | Solid state drives | Crucial MX100 256GB | € 0,- | € 0,- |
| 1 | Solid state drives | Samsung 960 EVO 250GB | € 112,01 | € 112,01 |
| 1 | Solid state drives | Samsung 970 EVO 1TB | € 149,- | € 149,- |
Bekijk collectie
Importeer producten | Totaal | € 2.329,42 |
Het begon allemaal met XMP aanzetten. Dat werkte. 3000c15, yay. Nu is het tijd om echt te beginnen.
Zen2 RAM (Rev. E) OC walkthrough
Voorbereiding
Laat ik beginnen met de benodigdheden om dit na te kunnen doen.
• Ryzen DRAM Calculator
Deze tool maakt het veel makkelijker om een stabiele (hopelijk) set timings te vinden, op basis van welke processor, moederbord en RAM-chips je hebt.
Als je een tweede systeem hebt om ernaast te houden, installeer dan (ook) hierop de DRAM calculator. Dit maakt je leven een stuk makkelijker.
De tool vind je hier.
• Thaiphoon Burner
Een heel goed vriendje van de DRAM calculator. Thaiphoon Burner kan je gebruiken om je geheugenmodules uit te lezen, om zo te kunnen zien welke geheugenchips er eigenlijk op je modules zitten. Daarnaast gebruiken we deze tool om het XMP-profiel van je modules te exporteren naar een formaat dat de DRAM Calculator kan uitlezen.
De tool vind je hier.
• memtest86
Hoe weet je of je RAM stabiel is? Door het te testen natuurlijk. De tool die ik hiervoor meestal gebruik is memtest86; je hoeft niet bij te houden hoe veel venstertjes je moet openen, je zit niet met door windows gebruikt RAM wat je niet kan testen; gewoon een bootable stick die je hele ram test op diverse manieren, en als je errors krijgt klopt er iets niet. Het is niet dé heilige graal van RAM testen, maar het heeft me zelden echt op het verkeerde pad gezet. Maak voor je begint alvast een (bootable) USB-stick met memtest, je gaat hem vaak gebruiken.
De tool vind je hier.
• Prime95
Dé torture test, sinds 1996. Niet per se de beste (more on that later) maar wel een goeie om te kijken of je hele CPU-RAM-systeem nog stabiel is. Met name op hogere clocks, waar het infinity fabric een rol gaat spelen, is memtest86 niet meer voldoende.
De tool vind je hier.
•
Koffie.
Of thee. Of wat anders te drinken. Zorg voor de innerlijke mens terwijl je urenlang met je PC bezig gaat zijn, en begin er niet aan als je niet de tijd hebt om er voor te gaan zitten, want RAM testen is langzaam en veel gepruts.
Koffie vind je hier.Uitlezen van je geheugen
Deze stap hoef je maar één keer uit te voeren. Men opene Thaiphoon Burner, en men klikt op "Read".

Kies hier een van de modules die je hebt. Dan krijg je een readout voor je, waar je kan zien welke chips er op je module zitten. De meest relevante stukken heb ik gemarkeerd:

Hier zien we dat we 2 memory ranks hebben, Micron "E-die" oftewel Rev. E. Voor Hynix RAM kijk je naar de part number; die eindigt op AFR, CJR of een andere afkorting. Deze informatie moet je straks handmatig invoeren in de Ryzen DRAM Calculator, dus onthoud deze of schrijf het indien nodig even op.
Vervolgens klikken we op de knop "Report" (naast "Read"), en scrollen we naar beneden. Klik hier op "Show delays in nanoseconds"

Scroll weer naar beneden om te controleren of alles er inderdaad in ns staat, en klik op "Export", en exporteer de "
Complete HTML Report" naar een folder naar keuze.

Gefeliciteerd, je bent nu klaar met Thaiphoon Burner. Tijd om naar de volgende stap te gaan.
Timings met DRAM Calculator
Deze stap ga je vaak uitvoeren waarschijnlijk, dus herhaal ik:
als je dit op een ander systeem kan doen scheelt dat best veel (re)boots, dus dat heeft de voorkeur.
Anyways. Men opene de Ryzen DRAM Calculator. En men klikt op "Import XMP".

Open nu de Report die je met Thaiphoon Burner gemaakt hebt. Dan krijg je de cijfertjes links in beeld te zien. Daarboven staan enkele dropdowns; vul die aan met de rest van de informatie over je systeem.
Zet "Profile Version" op V1.
Selecteer
de snelheid waarvoor je timings zoekt bij "Frequency (MT/s)" (ik maak stappen van 200mhz tot aan 3600 en daarna stappen van 66mhz op een Zen2 systeem met Rev. E), en klik op "calculate SAFE" onderaan.

Nu is het tijd om je systeem af te sluiten en het BIOS in te gaan. Zorg dat je ergens de Ryzen DRAM calculator (screenshot) bij de hand houdt, en dat je memtest86 stickje klaar ligt.
Het invoeren van de timings
Dit is een stap die *eigenlijk* zichzelf redelijk wijst. Ryzen DRAM calculator spuugt een hele hoop waardes uit, en die voer je in in je BIOS. In elk BIOS zitten (sub)timings, voltages en resistances weer op andere plekken; voor deze walkthrough gebruik ik een Gigabyte Aorus Master.

Je dacht toch niet dat je vanuit easy mode deze shit kon doen? Nee, we moeten naar advanced mode.
Bij dit BIOS navigeren we vervolgens naar "Tweaker", en scrollen we naar beneden.

Hey, voltages! Wat ik hier zelf heb gedaan is gewoon DRAM voltage op 1,45 zetten, en zo laten tot ik een set timings had waar ik tevreden mee was. Vanaf dat punt ben ik weer in stapjes naar beneden te gaan.
1.45v is de praktische limiet voor veel Micron Rev. E modules, waarboven je enkel de levensduur van de chip beïnvloedt en niet de timings. Ik draai nu 1,41v stable op mijn uiteindelijke timings.
Heb je Samsung B-die, dan mag het geheugen indien luchtgekoeld tot 1,5v-ish, en als je het actief koelt kan je prima hoger gaan.
Hynix CJR heb ik te weinig ervaring mee om met zekerheid iets over de voltages te zeggen, maar dat kan vást iemand hier aanvullen.
Hynix AFR is troep en kan je het beste verkopen aan iemand
sorry Bram
Dus, met het DRAM voltage ingesteld (ik zeg hoog beginnen en later terugtunen voor daily use), tijd om naar de timings zelf te gaan.

Holy shit wat een cijfers. En wat ik expliciet NIET ga doen nu is uitleggen wat die timings precies doen en hoe ze tot elkaar verhouden; dat hoef je helemaal niet te weten als je enkel deze guide wil volgen, en dat kunnen andere mensen op het internet veel beter uitleggen. Check Buildzoid ofzo

Wat ik wèl ga doen is een aantal "vaste verhoudingen" noemen:
tRAS = tRCD + CL
Note: er zijn tRCD
RD en tRCD
WR. De eerste scalet niet met voltage op Rev. E, de tweede wel; pak voor tRAS dan ook de tRCDRD als je met Rev. E bezig bent. Ander puntje; tRAS 1 hoger zetten dan tRCDRD + CL kan stabiliteit op hoge clockspeeds verbeteren.
tRFC2 = tRFC/1.346
tRFC4 = tRFC2/1.625
Er zijn meer "vaste" verhoudingen, maar dit zijn de belangrijkste; mede omdat de DRAM calculator geen tRFC2/4 geeft.
Anyways, je voert alle settings in,
als je moederbord de optie heeft sla je een profiel op, en dan is het tijd voor save&exit.
Hier komt het memtest86 stickje om de hoek kijken. Mijn aanbeveling is om bij booten in memtest op "config" te klikken, en tests 3-5 en Bit Fade uit te zetten. Wat in tests 3-5 naar boven komt laat ook test 7 wel op zijn bek gaan, en Bit Fade duurt me te lang voor quicktests

Vanaf hier gaan de opties divergeren

Ik krijg geen errors! Hoezee!
Mooi, je RAM lijkt stabiel. Zet een hogere frequency in DRAM calculator en try again

Ik krijg errors in memtest!
Tijd om wat timings losser te gaan zetten. Ik begin met Rev. E met tRFC (en dus 2 en 4 ook) een stapje losser (hoger) te zetten; helpt dit niet, dan zet ik die weer terug, en doe ik +1 op tRCDRD en +2 op tRAS. Werkt dat nog niet? Dan zit je waarschijnlijk aan de limiet van je RAM (bij het ingestelde voltage).
Met andere modules moet ik zelf ook googlen welke timings eerst losser te zetten, dat verschilt per fabrikant en type chip. Als mensen dit willen aanvullen, volgaerne myn kompaan!
Als je het op deze manier niet stabiel krijgt, schroef dan zónder de timings strakker te zetten de clocks met 66mhz terug en kijk of dat werkt.
Memtest? Ik kom niet eens meer in het BIOS!
Bummer. Clear CMOS and try again, met lossere timings en/of lagere clocks.
Tip van Flip; als je geen zin hebt om van alle timings afzonderlijk te bedenken hoe ze "losser" moeten, voer in ryzen DRAM calculator een hogere clock frequency in dan wat je stabiel probeert te krijgen.
Ik kom niet voorbij 3600mhz met de safe timings uit de Ryzen DRAM Calculator!
Probeer vanaf hier eens fast timings, eerst op 3600 (want 3600c14 is ook heul niet slecht), eventueel met de eerder genoemde +1 tRCDRD +2 tRAS, en daarna in stappen van 66 mhz omhoog; waar de 366c18 safe timings me niet eens lieten POSTen waren de fast timings zo goed als stabiel. Silly but true.
En als laatste, voor Zen2; eens je boven de 3600mhz gaat, is er de kans dat je moederbord besluit het Infinity Fabric op 1:4* te laten lopen. Om dit te voorkomen zet je zelf het Infinity Fabric op (ram frequency / 2) mhz**.
*eigenlijk 1:2 omdat DDR RAM maar half zo snel is als het zegt
3600mhz DDR4 en 1800mhz infinity fabric is een 1:1 ratio. Geloof me maar gewoon.
[BIOS8.png]
Vanaf de 3600mhz zou ik ook ná memtest te halen een keer booten naar windows om te kijken of Cinebench en prime95 blend nog stabiel zijn; hiermee test je enigszins het infinity fabric op je chip, dat boven de 1800mhz ook instabiel kan worden.
Als je IF instabiel wordt kán je ervoor kiezen om hem alsnog 1:2 te laten lopen, maar de verhoogde latency die dit oplevert is vaak nadeliger voor je dan de hogere RAM speed. De meeste mensen settlen voor het snelste waarbij hun IF 1:1 kan blijven lopen, en dat verschilt van cpu tot cpu.
Anyways, om nog veel meer te zeggen zou ik wel weer dieper de techniek in moeten duiken, en da's niet het doel van mijn guide. Ik zal hieronder de settings nog delen die ik heb geprobeerd en die werkten op mijn weg naar 3800mhz.

Kennelijk default mijn 3000c15 setje naar 3000c16? No matter XMP gebruiken we toch niet.

3600c16, so far so good. De safe timings op 3666 wilden niet eens POSTEN op dit punt, dus probeerde ik eerst eens 3600c14.

Hier pakte ik de fast presets uit de DRAM calculator, maar dat begon in de "moving inversions" van memtest86 errors te geven. tRCDRD +1 en tRAS +2, en toen was het stabiel

3666c16, niets bijzonders, maar fijn dat het wilde booten

Wel viel me hier op dat het IF op 1800mhz bleef steken, wat ik met de stap naar 3733 heb verholpen.

Dat werkte, ik dacht "fuck it, we proberen het gewoon", en nu draai ik 3800c16 en dat lijkt volkomen stabiel te zijn na inmiddels aardig wat uren gamen en stresstesten
Als je een schijnbaar stabiele setting hebt gevonden waar je (tijdelijk) mee wil blijven werken, doe dan wel eerst overnight een volle memtest86 run; dit duurt te lang om voor elke setting te doen, maar is uiteindelijk wel wenselijk.
Maar McGryphon, nu heb ik de smaak te pakken, ik wil méér!
Dan heb je geluk! Om te controleren of wat ik zei wel klopte, heb ik er twee pagina's bij gepakt waar ik zelf veel van heb geleerd, en waar ik alsnog met regelmaat op terugsla.
https://github.com/integr...ster/DDR4%20OC%20Guide.md
Deze guide heeft me veel geholpen, en gebruik ik met name nog als referentie wanneer ik stuk voor stuk subtimings strakker ga zetten; in die guide staat goed beschreven welke subtimings van elkaar afhankelijk zijn, wat een stuk efficienter werken mogelijk maakt dan "zomaar wat doen".
https://www.techpowerup.c...aking-overclocking-guide/
Een enorme bak theorie, van de hand van de man die de Ryzen DRAM Calculator heeft geschreven. Minder directe link met de praktijk, maar als je echt geïnteresseerd bent een fantastische bron.
En dat besluit deze guide. Het heeft langer geduurd dan verwacht, maar ik ben er nu wel vanaf

Suces aan eenieder dit dit wil proberen
Edit: crap, te vroeg verzonden. WiP, met de plaatjes ben ik nu bezig.
Edit 2: één bios snapshot vergeten. Crap. Dat komt later wel hoor, is niet een heel essentiële
[
Voor 22% gewijzigd door
McGryphon op 06-12-2019 14:41
]