[ZT] Extreemrechts in Nederland:actualiteit en achtergronden

[defiant]

Extreemrechts in Nederland: actualiteit en achtergronden

Inhoud

Extreemrechtse politiek en bewegingen waren na de Tweede Wereldoorlog een kleine niche zonder macht of invloed. Door de gruwelen van WW2 als gevolg van rechtextremisme was er op nationaal niveau qua normen en waarden geen voedingsbodem voor dat soort bewinden. Sinds de eeuwwisseling is er een kentering gekomen, het overton window verschoof steeds verder naar radicaalrechts wat ook meer ruimte en invloed gaf aan extremisme.

De invloed van het rechts extremisme op de samenleving en politiek werd de laatste jaren steeds groter, mede ook door professionele organisatie en internationale netwerken

Definitie van extreemrechts

De AIVD hanteert de volgende definitie van extreemrechts:

Rechts-extremisten vormen een dreiging voor de nationale veiligheid en democratische rechtsorde omdat zij antidemocratische doelen nastreven, al dan niet met ondemocratische middelen.

Haat jegens het vreemde

De AIVD spreekt van rechts-extremisme als aan de definitie van extremisme wordt voldaan en daarbij een of meer van de volgende denkbeelden centraal staan:

• Racisme en wit superioriteitsdenken;
• antisemitisme;
• omvolkingstheorie;
• vreemdelingenhaat (inclusief moslimhaat);
• haat jegens vreemde (cultuur)elementen;
• ultranationalisme.

Kenmerkend voor rechts-extremistische groepen is de boodschap dat er in Nederland sprake is van bewuste 'omvolking': een duistere Joodse macht zou massamigratie aanwakkeren om in westerse landen de witte bevolking te verzwakken of te vervangen. Hiervoor zou de 'linkse elite' van overheid, rechtspraak, media en wetenschap ingezet worden. Deze feitelijke onjuiste complottheorie staat internationaal bekend als the great replacement.

Rechts-extremistische groepen maken opportunististisch gebruik van angst en onvrede in de samenleving en ondermijnen door hun boodschap/narratief het vertrouwen in de democratische rechtsorde. Hierdoor kunnen spanningen en polarisatie tussen bevolkingsgroepen ontstaan en kunnen mensen onterecht het vertrouwen verliezen in de democratische instituties. Rechts-extremisten streven naar een normalisering van hun boodschap/narratief in de samenleving.

Dit narratief vormt een tweeledige dreiging. Enerzijds draagt het bij aan de ondermijning van de democratische rechtsorde door de verhouding tussen overheid en burgers en de sociale cohesie tussen burgers onderling in de maatschappij onder druk te zetten. Anderzijds is dit gedachtegoed een mogelijke voedingsbodem voor het gebruik van geweld, zoals dat te zien is binnen het rechts-terrorisme.

De strategie

Organisatie via sociale media en chat-apps

De rechts-extremistische groepen zijn relatief klein. Het aantal personen dat bereikt wordt, is uiteraard wel groter, mede door posts en 'gelikte' filmpjes op openbaar toegankelijke sociale media. Veelal gericht op (gamende) jongeren en studenten. De dynamiek van sociale media zorgt ervoor dat gebruikers elkaars opvattingen steeds bevestigen en versterken.

Niet-gewelddadige dreiging van rechts-extremisten

Het rechts-extremistische narratief heeft als doel het in de kern antidemocratisch gedachtegoed, onder meer gebaseerd op rassenleer, algemeen geaccepteerd te maken.

Als deze ideeën in de toekomst steeds gewoner zouden worden in de Nederlandse samenleving en ook geaccepteerd zouden worden in het openbaar bestuur, is dat een bedreiging voor de Nederlandse democratische rechtsorde. In dit verband wordt wel gesproken over het verschuiven van het Overton-venster. Dat wil zeggen: het verschuiven van wat als acceptabel (en niet meer radicaal) wordt gezien in de maatschappij. Hier streven de rechts-extremistische groepen openlijk naar.

Ook worden ondemocratische methoden gebruikt om dit doel te bereiken, zoals het systematisch haatzaaien, bevolkingsgroepen demoniseren, intimideren of een sfeer van angst creëren.

Gewelddadige dreiging van rechts-extremisten

Er gaat ook een geweldsdreiging uit van rechts-extremisten. Veel 'traditionele' rechts-extremisten beschouwen terroristische aanslagen als contraproductief voor de beweging en het behalen van hun doelen. Maar online is het taalgebruik wel agressiever en opruiender. Bovendien heerst in rechts-extremistische kringen een grote fascinatie voor vuurwapens. Aanhangers delen zeer provocatieve en extreem gewelddadige propaganda met elkaar.

De groeperingen

Welke extreemrechtse netwerken spelen een rol bij de protesten in Loosdrecht?

In hoeverre is hier sprake van georganiseerd geweld? De lokale demonstranten in Loosdrecht werden de afgelopen tijd bijgestaan door leden van extreemrechtse actiegroepen als Voorpost en Defend Netherlands.

Al voor dit landelijke protest op het Malieveld, maar zeker ook erna, worden steeds meer lokale Defend-groepen opgericht. Het is een soort franchisemodel, waarbij de lokale groep de opruiende online beeldtaal van het landelijke Defend Netherlands overneem

Uit berichtenverkeer in de Telegramgroep van Defend Netherlands van afgelopen december lijkt de neonazistische Nederlandse Volks-Unie van leider Constant Kusters op de achtergrond ook een rol te spelen. Als iemand een advocaat zoekt, stelt een activist van Defend Netherlands voor om Michiel Bos van de NVU of Kusters zelf te benaderen. „Die kan je verder helpen.” De NVU organiseerde afgelopen maart ook een protest tegen asielzoekers in Arnhem.

Deze groep vormt volgens de ngo Justice for Prosperity, van oud-AIVD’er Jelle Postma, de Nederlandse tak van een internationaal extreemrechts netwerk. Volgens Postma positioneert het netwerk zich bewust rond lokale protesten tegen asielopvang. Defend Netherlands zag uiteindelijk af van deelname aan het protest in Ter Apel.

De politiek

Op politiek vlak bevinden zich steeds meer partijen op autoritair rechts van radicaal tot en met extreem, met steeds meer zetels en daarmee ook politieke invloed op de maatschappij. Op hun eigen wijze dragen ze allemaal bij het verschuiven van het overton window naar radicaal/extreem rechts, hierdoor dragen ze direct en indirect bij aan de genoemde strategie van normalisering van extreem rechts gedachtegoed.

De strategie van radicale/extreme partijen zorgt ervoor dat traditionele rechtse partijen gedwongen worden zich mee te bewegen of te verzetten. Doordat de kiezers steeds radicale/extremer worden en daarmee traditionele rechtse partijen electoraal onder druk zetten, komt er vanzelf een dynamiek waarin traditionele rechtse partijen zelf ook opschuiven. Ditzelfde vond plaats in Weimar Duitsland waarin rechts/conservatieve partijen dachten te kunnen meebewegen met de nazi's voor electoraal gewin.

Als het om asiel gaat, lijkt op straat en in de Tweede Kamer alles geoorloofd

Veel rechtse en middenpartijen, bang de volgende Fortuyn-revolte te missen, praten eerder mee met uiterst rechts dan dat ze tegenwicht bieden, ziet Tom van der Meer. Zo helpen ze mee om asiel te agenderen als hét probleem dat nu speelt. Maar er speelt ook een moreel probleem, zegt Van der Meer: „Het gaat mis bij het geweld in Loosdrecht. Het gaat veel over het serieus nemen van de zorgen van burgers, zeker ook bij de VVD. Tegelijk zijn er maar bar weinig ondubbelzinnige veroordelingen, en worden er geen normen gesteld. Gewelddadige demonstraties, aangejaagd door externe groepen, zijn een ondermijning van de democratie. Maar een klein deel van de bevolking wordt neergezet als de meerderheid, en zo wordt extremisme genormaliseerd.”

Veel meer over deze politieke strategieën is te vinden in dit topic: Autoritaire politiek: actualiteit, werking en achtergronden

De journalistiek en media

De journalistiek en media spelen een grote rol bij zowel het voorkomen als het juist bevorderen van het verschuiven van het overton window en normalisering van extreem gedachtegoed. Journalistiek en media hebben geen neutrale rol in een democratie, maar fungeren als een vierde macht voor controle en verdediging van democratische en rechtsstatelijke waarden.

De rol van de media en journalistiek is erg kwetsbaar gebleken en toont zich gevoelig voor zowel de verschuiving van het overton window als aanvallen vanuit radicaal/extreem rechts.

Meer discussie de rol van de journalistiek in een democratie in dit topic: Journalistiek en politiek: actualiteiten en achtergronden

Actualiteit: asielprotesten

De huidige actualiteit zijn de asielprotesten waarin de verschillende elementen van rechts-extremisme terugkomen. Van zowel het verspreiden en inbrengen van extremistisch gedachtegoed, tot aan het gebruik van gewelddadige middelen.

Topic regels: Zero-Tolerance

Dit topic valt onder Zero Tolerance. Dit betekent het volgende:

• We grijpen sneller in bij overtredingen.
• Er volgen sneller sancties.

Verder leggen we nog even de nadruk op onze beleidsregels, de volgende zaken zijn niet toegestaan:

• Discriminerende, beledigende of haatdragende reacties
• Desinformatie, nepnieuws of het ontkennen van feiten
• Ongefundeerde oneliners/generalisaties die niks bijdragen aan de discussie in het topic
• Rants
• Whataboutismes
• Linkdrops
• Sealioning
• Discussies over rassen/afkomst en IQ

Zie ook het Actualiteit, Wetenschap & Maatschappij Beleid.

Specifiek willen we deze 2 soort argumentaties niet zien in de topic:

• Whataboutismes met andere niet rechtse extreme groeperingen.
• Rechts extremisme zien als onvermijdelijk gezien de omstandigheden, iedere mens/groep is nog altijd verantwoordelijk voor het eigen handelen.

[ Voor 0% gewijzigd door NMH op 17-05-2026 16:08 ]

[defiant]

Qua actualiteit:
FVD’er maakt ‘white power’-teken op TikTok, partij ontkent opnieuw

Weer ontkent FVD dat een vertegenwoordiger van de partij het white power-teken maakt. Toch werd een TikTok-filmpje waarin een Alkmaars commissielid te zien is die dat teken uitbeeldt, verwijderd. „Het is een provocatie naar de media, omdat de echte betekenis altijd wordt ontkend.”

Boven de tekst ‘stop de asielinstroom, start remigratie’ vormt de FVD’er met zijn duim en wijsvinger een cirkel en steekt de overige drie vingers omhoog, wat ‘wp’ uitbeeldt, oftewel ‘white power’. Op de achtergrond bij zijn TikTok-filmpje is het eurotrance-nummer All around the world te horen, populair in extreemrechtse kringen.

De achttienjarige Alkmaarse FVD’er stond op plaats vijf van de kieslijst voor de gemeenteraadsverkiezingen van afgelopen maart. Op 4 april legde hij de eed af en zwoer hij trouw aan de grondwet die discriminatie verbiedt.

Volgens Léonie de Jonge, hoogleraar en onderzoeker naar rechtsextremisme aan de universiteit in Tübingen, is er geen twijfel mogelijk dat het hier om een white power-teken gaat. „Lijkt me duidelijk”, mailt ze na het zien van het gebaar dat de FVD’er maakte. „Het is een teken naar de eigen achterban en een provocatie naar de media, omdat de echte betekenis altijd wordt ontkend”, voegt ze toe.

Dit is een bekende, een succesvolle (anders deed men het niet), strategie van telkens de grens opzoeken en zodra er teveel ophef is, wordt gezegd dat het een grap is of een andere betekenis heeft. Ondertussen verschuift de grens qua overton window wel gestaag, je ziet ook hier dat het woord remigratie als eufemisme nu inmiddels al veel vaker voorbij dit stadium is. Hiervoor worden steeds minder excuses gemaakt of gezegd dat het een grapje is. Zo werkt het proces van normalisatie, blijven provoceren en grenzen blijven opzoeken, totdat er geen consequenties meer zijn.