Het probleem is tweeledig, en voor beiden is het even goed om in de eigen spiegel te kijken.
Ik schreef
hier eerder al iets over Europeanen en moraliteit.
Maar in de huidige veranderende wereldorde is dat alleen maar meer van belang geworden. Niet zozeer omdat niemand meer naar Europa kijkt als lichtend baken van beschaving, rechtsorde en moraliteit.
Maar juist omdat wij zo afhankelijk zijn van die rechtsorde. Nederland is maar een iene-miene landje, wij hebben simpelweg niet het gewicht om in een recht-van-het-sterkste wereld ook maar iets ten berde te brengen. Gelukkig zitten we in een Europese Unie, maar dit is ook het continent van nostalgie dat op moet boksen tegen het Azië van het ongelimiteerde optimisme en het Afrika van het jeugdige energie.
En dan komt heel snel het moment aan dat we niet alleen niet meer spelleider zijn. We worden niet eens meer gevraagd om mee te spelen. Hooguit mogen we aan komen draven, maar moeten we ons verhouden tot de spelregels van anderen. In de Global South denkt men: tsja, weet u ook eens hoe dat voelt.
Om het maar even minder filosofisch en meer een voorbeeld van de voeten-in-de-klei te geven: u leest wellicht de laatste weken iets over aardappeloverschotten die er nu ineens lijken te zijn. Boeren die met miljoenen kilo's aardappelen zitten waar geen koper voor te vinden is.
Niet zo gek lang geleden
dumpten we die piepers gewoon met subsidie in verre buitenlanden.
Maar niet alleen is de rest van de wereld wel een beetje klaar met het dumpen van subsidiepiepers, ze hebben zelf ook ontdekt dat het poten van aardappelen nou niet bepaald rocket-science is.
Nu hebben ze zelf niet alleen genoeg om in hun groeiende friet-consumptie te voorzien, maar willen ze zelfs niet onze bintjes aannemen als we ze ervoor betalen (en krijgen boeren hier te horen dat ze hun oogst maar
onder moeten werken).
Dát is wat verlies van positie in de wereld-pikorde betekent.
De andere kant van de spiegel, is dat wij in Europa nog steeds geneigd zijn te denken over Israel als dat sociaal-democratische experiment in de woestijn, opgebouwd door westers opgeleide mensen, van Europese komaf, met de actieve herinnering aan de Holocaust op de schouders. Een roos in de woestijn, die weldra de omringende landen zou inspireren om ook de liberale democratie te omarmen.
Iedereen die in de afgelopen twintig jaar met enige regelmaat in Israel was, kan u vertellen dat dat echt niet meer zo is. Integendeel, Israel is steeds meer gaan lijken op de omringende landen. Men pocht zo graag dat Israel de enige democratie is in de regio (even vergetende dat men in Libanon en Jordanië ook gewoon naar de stembus mag), maar als de Israeli's in oktober naar het stembiljet kijken, kunnen ze louter kiezen tussen een schare aan gedecoreerde militair officieren in verscheidende gradaties van corruptie.
Bij mij thuis noemen we dat een Afrikaanse democratie.
Komt nog bij dat het aantal westers opgeleide, Israeli's van Europese afkomst in de politiek en het bestuur is de laatste decennia danig afgenomen. Nu bijna meer dan de helft van de Israeli's van niet-Europese komaf is, is het aantal politici dat niet de last van de Holocaust op de schouders meetorst ook afgenomen. En dan wil ik niet zeggen dat die Irakezen, Iraniërs en Marokkanen allemaal hun Irakese, Iraanse en Marrokaanse gewoontes mee hebben gebracht (niet dat dat slecht is, geen enkele Isreali zal ontkennen dat de Marrokaanse bruiloft het hoogst haalbare is op bruiloften-gebied).
Want het grootste probleem zit 'm in de politiek die Netanyahu de afgelopen decennia heeft gevoerd. Niet zozeer heeft hij de grenzen open gezet voor migranten uit verre landen (ik noem geen namen, maar ze spreken vooral Russisch), hij heeft vooral de grenzen opengezet voor georganiseerde misdaad uit verre landen (ik noem geen namen, maar ze spreken vooral Russisch). Logisch, hij is zelf afkomstig uit diezelfde wereld van georganiseerde misdaad.
En dát is de reden waarom Israel de afgelopen jaren is afgegleden naar wat we een schoolvoorbeeld van een Sopranostaat mogen noemen.
Want vroeger, als ik in Israel kwam, en met een potentiele zakenrelatie ging praten. Dan had ik drie keuzes voor me:
- Hij is inderdaad een bonafide ondernemer.
- Hij is onderdeel van teen of tandere veiligheidsdienst.
- Een combinatie van bovenstaande.
En die verwevenheid van burgermaatschappij en veiligheidsdiensten vond ik een hele geruststellende gedachte. Niet alleen omdat vliegen vanaf Ben Gurion een genot was: waar op Schiphol de veiligheidscheck pas ná het inchecken plaatsvind, in Israel begint de veiligheidscheck (al dan niet ongezien) al op de hotelkamer, dus eenmaal op het vliegveld is het lekker doorlopen.
Maar in het Israel van Netanyahu is er een verwevenheid bij gekomen: die van de georganiseerde misdaad. De potentiele zakenrelatie kan nu opeens zijn:
- Hij is inderdaad een bonafide ondernemer.
- Hij is onderdeel van teen of tandere veiligheidsdienst.
- Hij behoort tot een misdaadsyndicaat.
- Een combinatie van bovenstaande.
Voor de oplettende lezers uit het Rusland-topic: ja, dit klinkt verdacht veel als het Rusland van Putin.
En dit is wel degelijk van belang om even bij stil te staan. Want iedere keer als ik (met name extreemrechtse) politici hun bewondering voor Israel uit hoor spreken, is het níet het Israel dat met een smeltkroes aan migranten een sociaal-democratisch paradijs in de woestijn zet. Nee, het liefst willen ze ook zo'n Sopranostaat leiden, overgoten met hetzelfde sausje van het Mediterraanse Machismo waar men in Israel nu eenmaal ook erg van is.
En tegelijkertijd maakt het onvermogen om in deze spiegels te kijken het ook zo moeilijk voor ons om niet te denken dat het Israel-Libanon conflict los staat van het Iran-conflict. Ze zijn met elkaar verbonden. Iran heeft dat expliciet genoemd in hun 10-puntenplan.
Het Rutte-iaanse "we willen wel helpen als er een staakt het vuren is" laat nog veel te veel in de lucht hangen of wij wel of niet het "Israel moet ook stoppen met schieten" betrekken in onze definitie van het staakt het vuren.
En het probleem voor ons is: wij hebben - zoals in deze langdradige post geschetst - niet meer het morele gewicht om te bepalen wat een staakt het vuren effectief in moet houden. Het is Iran dat dat bepaalt.
Zij hebben de regels duidelijk gecommuniceerd, en wij moeten proberen niet in de reflex te schieten van de koloniale administrateur die zijn schouders ophaalt en zegt "maar dat was toch een vriendelijke suggestie?".
Quelle chimère est-ce donc que l'homme? Quelle nouveauté, quel monstre, quel chaos, quel sujet de contradiction, quel prodige!
:strip_icc():strip_exif()/u/37855/icoon.jpg?f=community)
/u/155722/Looneytunes.png?f=community)
:strip_exif()/u/263766/crop635c3a2de1b6a_cropped.webp?f=community)
/u/237439/kerstmuts02.png?f=community)
:strip_exif()/u/28687/tomoi.gif?f=community)