De stikstofproblematiek: oorzaak, gevolgen en oplossingen

[skimine]

Volgende rapport, weer (vrijwel) dezelfde conclusie: er gebeurt te weinig.

Monitoring en evaluatie van het programma Stikstofreductie en Natuurverbetering
De verschillende rapporten en het persbericht zijn bij bovenstaande link te vinden.

quote: https://www.pbl.nl/actuee...ettelijke-doelen-te-halen

De wettelijke doelen voor de verlaging van de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden worden niet gehaald, blijkt uit de tweede Monitoring en evaluatie van het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering (PSN). (...)

Op verzoek van het Ministerie van LVVN (voorheen LNV) onderzoeken de kennisinstituten PBL, WUR en RIVM de voortgang en effecten van het PSN en van het sindsdien vastgestelde beleid. Verschillende deelstudies en een syntheserapport kijken naar zowel (bron)maatregelen die de stikstofdepositie verlagen, als naar natuurherstelmaatregelen, die de natuur moeten verbeteren.

Om het doel voor 2030 te halen is een vermindering nodig van de stikstofdepositie. Alle stikstofbronmaatregelen dragen samen voor 10 tot 15 procent bij aan de benodigde vermindering om dat doel te halen. De verwachte daling komt daarnaast voor een belangrijk deel door reductie in het buitenland en andere ontwikkelingen die effect hebben op de stikstofdepositie. De prognose is dat tot 2030 hiermee in totaal ongeveer de helft van de benodigde vermindering wordt gehaald. (...)

Wederom blijkt dat het inzetten op "technologische oplossingen" veel minder effectief is dan vaak wordt voorgedaan:

De meeste vermindering van stikstofdepositie is te danken aan beëindigingsregelingen in de landbouw, zoals de Lbv en de Lbv-plus. Stikstofreducerende managementmaatregelen en innovaties binnen de landbouw zijn na vijf jaar nog onvoldoende uitgewerkt of hebben minder effect dan werd verwacht. Maatregelen in het verkeer, de bouw en de industrie zijn wel grotendeels uitgevoerd.

Het blijft teveel bij kortetermijnmaatregelen:

Om de natuur te herstellen en in stand te houden, zijn maatregelen nodig die zich richten op meerdere drukfactoren. Drukfactoren, waaronder verdroging en verzuring door stikstof, moeten blijvend worden verminderd om de natuur op een duurzame manier te herstellen en behouden. Maatregelen die hiervoor nodig zijn, zijn vaak ingewikkeld en lastig uit te voeren, zoals verhoging van het grondwaterpeil en extensivering van landbouw rondom Natura 2000-gebieden. De focus ligt nu vooral op de eenvoudig uit te voeren kortetermijnmaatregelen, zoals plaggen en maaien, om de negatieve gevolgen van stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden tegen te gaan. Deze maatregelen kunnen alleen niet steeds worden herhaald zonder dat de natuurkwaliteit uiteindelijk toch verslechtert. Daarnaast zijn er terugkerende kosten verbonden aan deze kortetermijnmaatregelen.

Er moeten meer maatregelen komen, anders eindigen we waarschijnlijk weer in de rechtbank.

Wettelijk is vastgelegd dat het programma moet worden bijgesteld als doelen niet worden gehaald. Dat is tot nu toe nog niet gebeurd. Het huidige PSN moet worden vernieuwd, met aandacht voor andere drukfactoren naast stikstofdepositie, én met een langetermijnvisie. (...)

Tot over twee jaar bij eenzelfde rapport met soortgelijke conclusies

[Joris748]

Eindelijk een lichtpuntje in het nieuws rond het stikstofdossier.

https://www.ad.nl/binnenl...in-de-problemen~ae695d71/

Rabobank: Nog jaren stilstand? Dat brengt heel veel boeren in de problemen
Het nieuwe kabinet moet snel bepalen aan welke doelen boeren in 2030 moeten voldoen. Die oproep komt van de Rabobank, de financier van veel boeren. De slepende onzekerheid vanuit Den Haag houdt boeren nu juist tegen om duurzamer te gaan werken, stelt de bank.

Al in 2023 koos de bank ervoor om duurzaamheid steeds belangrijker te maken in haar werkwijze. Nieuwe leningen worden niet alleen getoetst aan de mogelijkheden van de boer om de lening terug te betalen, er wordt ook gekeken naar de impact van de boer op het milieu: „Een boer die aan de rand van een Natura 2000-gebied wil uitbreiden en daar ook een vergunning voor heeft, gaan we toch niet helpen. Omdat we denken dat dat op lange termijn niet houdbaar is”, zegt Alex Datema, directeur Food & Agri bij Rabobank, de bank die bankier is van ruim 70 procent van de boerenbedrijven.

Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

[MneoreJ]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 09:33:
Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

Ja, mooi dat de Rabobank het formuleert als boeren "helpen", maar het is natuurlijk gewoon risicobeheer voor langetermijninvesteringen. De boer krijgt geen lening omdat er domweg te veel onzekerheid is -- een vergunning hebben is inmiddels geen garantie meer op iets. Het eindeloze traineringsbeleid wordt steeds onhoudbaarder, maar dat vergroot ook de kans op rare bokkensprongen bij de regering, waarvan we er al meerdere gezien hebben. Je weet van de ene dag op de andere niet wat nou wel en niet mag, dus de Rabobank kiest eieren voor het geld. Spreekwoordelijke eieren dan, geen echte dus.

Ik weet niet of we het een lichtpuntje moeten noemen, het is eerder bevestiging van het (ontbreken van) beleid. Aan de kant van de regering dan, de Rabobank heeft een helder beleid. Het zet niet actief zoden aan de dijk, er stonden immers toch al geen hordes boeren met vergunningen te popelen om uit te breiden.

[Helixes]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 09:33:
Eindelijk een lichtpuntje in het nieuws rond het stikstofdossier.

https://www.ad.nl/binnenl...in-de-problemen~ae695d71/

[...]

Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

Ik vind het wel grappig dat de Rabobank de overheid aanspoort tot actie over te gaan. Met de positie die ze hebben, denk ik juist dat ze een mediërende functie zouden kunnen hebben tussen overheid, industriële stakeholders en agrarische belangengroepen. Want, waren het niet laatstgenoemden die steeds over zijn gegaan tot het torpederen van de plannen waarmee diezelfde overheid steeds kwam?

Ook is het grappig dat ze 2030 noemen. Eigenlijk is er niemand die gelooft dat dit plan wordt opgelost in een dikke vier en een half jaar. Dan had je in, zeg, 2019 moeten beginnen. Of, daar voor al - toen duidelijk werd dat het PAS niet houdbaar was. Misschien had de Rabo toen moeten oproepen tot actie. Hm.

Edit: Ik besef me ineens dat de Rabo eveneens kan bedoelen dat het tijd is voor de Overheid te erkennen dat 2030 niet langer realistisch is. En dat, omdat het hun bedrijfsvoering in de weg zit, het tijd is voor een nieuwe - langere - tijdslijn.

[ Voor 9% gewijzigd door Helixes op 16-03-2026 10:23 ]

[YakuzA]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 09:33:
Eindelijk een lichtpuntje in het nieuws rond het stikstofdossier.

https://www.ad.nl/binnenl...in-de-problemen~ae695d71/
[...]
[...]

Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

Ah ja, de Rabobank. De bank die alle boeren meer koeien opdrong omdat ze anders de lening niet wilden geven.

[Joris748]

Ik neem het zeker niet op voor de Rabobank, maar het is wel altijd een drijvende partij geweest in de ontwikkeling van de intensieve veeteelt.

Nog liever zou ik zien dat de Rabobank gedwongen wordt om leningen af te schrijven, zodat boeren ruimte krijgen om hun bedrijfsvoering duurzaam te veranderen.

[MneoreJ]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 10:20:
Nog liever zou ik zien dat de Rabobank gedwongen wordt om leningen af te schrijven, zodat boeren ruimte krijgen om hun bedrijfsvoering duurzaam te veranderen.

Diefstal! Communisme! Vestigingsklimaat! uh... economie!

Voor men zulke extreme maatregelen zou overwegen moet de nood echt wel heel hoog aan de man zijn. Als in, continu volksopstand op het Binnenhof vanwege de woningnood. Zolang de toortsen en hooivorken nog niet van stal gehaald zijn zal het grote geld ontzien worden. Eerst moeten alle anderen door de zure appels heen bijten.

[hamsteg]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 09:33:
Eindelijk een lichtpuntje in het nieuws rond het stikstofdossier.

Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

Grappig want ze zijn zelf voor een groot deel verantwoordelijk voor de impasse, alleen het begint nu pijn te doen. Waar was de Rabobank toen FdF alles tegenhield? Was de Rabobank toen geen verborgen sponsor?

Dit ligt niet aan de politiek, de doelen liggen en lagen er al, maar FdF gooide het land stil, ontstond er angst bij de verschillende overheden en de boeren hoopten dat ze konden blijven doen wat ze altijd deden en wacht rechtszaak na rechtszaak af op dat ene positieve resultaat dat niet gaat komen. De koude sanering veroorzaakt door FdF is alleen maar in het belang van de FdF organisatoren (zij kopen de rechten op). Nu werpt de Rabobank zich op als redder voor de kleine boer en mag de overheid de balans van de Rabobank gaan oppoetsen?

[Roozzz]

Aardig (samenvattend) artikel van Erisman over de stikstofcrisis, waarin ook een aanpak gedeeld wordt die breder toepasbaar is: https://esb.nu/waarom-de-...maar-niet-opgelost-wordt/

De stikstofcrisis is meer dan een geïsoleerd milieuprobleem; het is een symptoom van een systeem dat economie en ecologie te lang als gescheiden werelden heeft behandeld. De impasse toont aan dat deze scheiding onhoudbaar is. De lessen zijn duidelijk: kortetermijnpolitiek, weerstand tegen verandering en het negeren van wetenschappelijke waarschuwingen leiden tot hogere maatschappelijke kosten en minder welvaart.

De stikstofcrisis biedt een schat aan inzichten voor de aanpak van vergelijkbare vraagstukken, zoals de Kaderrichtlijn Water of het klimaatbeleid. Duidelijk is in al deze gevallen dat het ontbreekt aan langetermijnbeleid voor opgaven die niet van de ene op de andere dag te veranderen zijn. Er is ook geen quick fix voor dit soort complexe problemen en daarom is er ook voldoende tijd nodig voor het creëren van draagvlak, het ontwikkelen van de juiste maatregelen en de implementatie ervan. Een eenzijdige focus op economische belangen met weinig oog voor afwentelling op gezondheid en leefomgevingkwaliteit kost de maatschappij uiteindelijk veel geld.

[Joris748]

hamsteg schreef op maandag 16 maart 2026 @ 11:11:
[...]
Grappig want ze zijn zelf voor een groot deel verantwoordelijk voor de impasse, alleen het begint nu pijn te doen. Waar was de Rabobank toen FdF alles tegenhield? Was de Rabobank toen geen verborgen sponsor?

Dit ligt niet aan de politiek, de doelen liggen en lagen er al, maar FdF gooide het land stil, ontstond er angst bij de verschillende overheden en de boeren hoopten dat ze konden blijven doen wat ze altijd deden en wacht rechtszaak na rechtszaak af op dat ene positieve resultaat dat niet gaat komen. De koude sanering veroorzaakt door FdF is alleen maar in het belang van de FdF organisatoren (zij kopen de rechten op). Nu werpt de Rabobank zich op als redder voor de kleine boer en mag de overheid de balans van de Rabobank gaan oppoetsen?

Niet alleen verantwoordelijk voor de impasse, maar ook deels verantwoordelijk voor het probleem. Rabobank is altijd één van de drijvende krachten geweest in de schaalvergroting en de intensievering.

Edit: Rabobank is pas in 2014 begonnen met afbouwen van de invloed van lokale leden en raden.

https://www.ftm.nl/artike...s7s%2Bow4AdGzv683tT6uJwcr

Rabobank is al sinds het voorjaar van 2014 bezig met een grote balanceeract om het huidige coöperatieve model grondig te vernieuwen.

[ Voor 18% gewijzigd door Joris748 op 16-03-2026 11:45 ]

[hamsteg]

Zou het dan toch?

Brede groep wetenschappers ziet uitweg uit stikstofcrisis: ’Durf zelfs te zeggen dat veel boeren met dit verhaal kunnen leven’

De vermindering van de stikstofuitstoot per gebied moet wettelijk zijn vastgelegd. Ook moet de uitstoot effectief worden aangepakt, met ambitieuze beheerplannen voor elk beschermd natuurgebied. Dit omvat een stikstofparagraaf die verwijst naar de vastgelegde totale stikstofuitstoot in het gebied, inclusief forse emissiereducties in een straal van 500 meter rond het beschermde natuurgebied.

Ook moet worden afgestapt van Aerius, waarmee nu de stikstofneerslag wordt berekend om vergunningen te verlenen. Dat is samengevat de oplossing om uit het stikstofmoeras te komen

Belangrijk:

Ook gerenommeerde juristen hebben maandenlang zitten knobbelen om een doorwrocht plan te maken.

De kern:

„Wij stellen voor om een gebiedsplafond in te stellen. Boeren moeten maatregelen nemen die zij het meest geschikt achten. De emissiereductie wordt bij elkaar opgeteld, en dan moet er gekeken worden of het gebiedsplafond (de maximale stikstofuitstoot in het gebied, red.) gehaald wordt.”

De uitdaging zit hem in de tijdlijnen, ik kan opgeteld wel een reductie halen maar als dit eerst lijdt tot een verhoging en pas na, ik overdrijf, 20 jaar we aan het gestelde plafond komen is dit natuurlijk geen winst. Wel goed dat, bijvoorbeeld het neerzetten van een emissievrije stal kost eerst stikstof maar dit mag verrekend worden met de besparing waardoor er nu wel gebouwd kan worden omdat het netto effect een vermindering is.

Moraal van het verhaal, er is per gebied een target. De boer mag de puzzel leggen hoe hij dat wil halen en als dit netto resultaat past bij het gebied is het goed. Nogmaals, ik lees niets over realistische tijdslijnen die daarbij horen. Als richtlijn zou ik toch een tijdsbeperking willen zien waarin het netto effect behaald moet zijn.

[DevWouter]

hamsteg schreef op vrijdag 20 maart 2026 @ 14:16:
Zou het dan toch?

Brede groep wetenschappers ziet uitweg uit stikstofcrisis: ’Durf zelfs te zeggen dat veel boeren met dit verhaal kunnen leven’

[...]

Belangrijk:

[...]

De kern:

[...]
De uitdaging zit hem in de tijdlijnen, ik kan opgeteld wel een reductie halen maar als dit eerst lijdt tot een verhoging en pas na, ik overdrijf, 20 jaar we aan het gestelde plafond komen is dit natuurlijk geen winst. Wel goed dat, bijvoorbeeld het neerzetten van een emissievrije stal kost eerst stikstof maar dit mag verrekend worden met de besparing waardoor er nu wel gebouwd kan worden omdat het netto effect een vermindering is.

Moraal van het verhaal, er is per gebied een target. De boer mag de puzzel leggen hoe hij dat wil halen en als dit netto resultaat past bij het gebied is het goed. Nogmaals, ik lees niets over realistische tijdslijnen die daarbij horen. Als richtlijn zou ik toch een tijdsbeperking willen zien waarin het netto effect behaald moet zijn.

Het idee is goed, maar zoals je terecht aangeeft zie ik vooral praktische uitdagingen. Men bankiert vooral op oplossingen die pas achteraf rendement opleveren. Wat als men de stikstof lening niet kan afbetalen?

Helaas kan ik niet het hele artikel lezen (paywall), maar ik ben vooral benieuwd naar wie de brede groep wetenschappers is en waar die werkelijke consensus op gebaseerd is. Het feit dat men wilt afstappen van Aerius voelt bij mij vooral aan alsof het uit de koker van de BBB komt die eerst wilt afschaffen en daarna pas wilt vervangen (althans zo beweren ze het).

Gezien de bron de Telegraaf is, het idee niet nieuw is en ik punten herken die ik associeer met klimaatontkenners heb ik dus wat reserveringen over welke waarde ik dit bericht moet geven.

[Delerium]

hamsteg schreef op vrijdag 20 maart 2026 @ 14:16:
bijvoorbeeld het neerzetten van een emissievrije stal kost eerst stikstof maar dit mag verrekend worden met de besparing waardoor er nu wel gebouwd kan worden omdat het netto effect een vermindering is.

Dat verrekenen is een plan dat door Bleker 15 jaar terug is ingevoerd en inmiddels keihard is verboden.

En zeker dat vrijwillig de boeren laten rekenen; de cijfers zijn dermate dat verschillende boeren echt niet op een niveau zitten die ze vrijwillig kunnen of moeten afstaan. In een fatsoenlijke rechtstaat komt op een dag de politie langs en gooit je tent dicht wegens grove overtreding emissie-normen. Al deze shit laat meer zien dat vrijwel alles een farce is zodra er boeren bij betrokken raken.

[ Voor 3% gewijzigd door Delerium op 20-03-2026 14:42 ]

[hamsteg]

Delerium schreef op vrijdag 20 maart 2026 @ 14:40:
[...]

Dat verrekenen is een plan dat door Bleker 15 jaar terug is ingevoerd en inmiddels keihard is verboden.

En zeker dat vrijwillig de boeren laten rekenen; de cijfers zijn dermate dat verschillende boeren echt niet op een niveau zitten die ze vrijwillig kunnen of moeten afstaan. In een fatsoenlijke rechtstaat komt op een dag de politie langs en gooit je tent dicht wegens grove overtreding emissie-normen. Al deze shit laat meer zien dat vrijwel alles een farce is zodra er boeren bij betrokken raken.

Misschien begrijpen we elkaar verkeerd maar dit is niet bedoeld (hoop ik) om verschillende locaties te verrekenen. Ik heb het gelezen als op één locatie: als ik mijn huidige stal wil verbouwen die boven het plafond zit, kan ik nu zelfs geen sloopvergunning krijgen, laat staan een vergunning om een emissievrije stal te bouwen. Dat je geen vernieuwingsactiviteiten kun ontplooien omdat je al aan en over het plafond zit dan kom je natuurlijk nooit onder het plafond; de extra (tijdelijke) stikstof voor nieuwebouw mag je verrekenen met de besparing, hier hebben juristen meegekeken dus laten we eens positief zijn.

[Tha Deo]

Edit. Dit is het rapport: https://edepot.wur.nl/711347 . *knip* onderbouw s.v.p. deze claim.

[ Voor 232% gewijzigd door defiant op 20-03-2026 16:51 ]

[Helixes]

hamsteg schreef op vrijdag 20 maart 2026 @ 14:16:
Zou het dan toch?

Brede groep wetenschappers ziet uitweg uit stikstofcrisis: ’Durf zelfs te zeggen dat veel boeren met dit verhaal kunnen leven’

Als je het niet erg vind, wacht ik graag tot kranten en andere journalistieke media tijd hebben gehad te reageren op dit rapport.

De uitdaging zit hem in de tijdlijnen, ik kan opgeteld wel een reductie halen maar als dit eerst lijdt tot een verhoging en pas na, ik overdrijf, 20 jaar we aan het gestelde plafond komen is dit natuurlijk geen winst. Wel goed dat, bijvoorbeeld het neerzetten van een emissievrije stal kost eerst stikstof maar dit mag verrekend worden met de besparing waardoor er nu wel gebouwd kan worden omdat het netto effect een vermindering is.

De uitdaging zit hem er denk ik in dat dit een klassiek prisoner's dilemma creëert. Iedereen zou zijn deel moeten bijdragen. Iedereen is er bij gebaat zijn snor een beetje te drukken. Als je teveel doet, ben je teveel geld kwijt aan investeringen die moeten bijdragen aan de balans in het gebied, en dat gaat ten koste van je concurrentiepositie.

Ik wil niet zeggen dat het niet kan - maar ik verwacht niet dat dit de gouden formule is.

[Yaksa]

Tha Deo schreef op vrijdag 20 maart 2026 @ 16:22:
Edit. Dit is het rapport: https://edepot.wur.nl/711347 . [mbr]*knip* onderbouw s.v.p. deze claim.[/mbr]

Even (snel) doorgenomen en er worden alleen 'oplossingen' geboden om de boeren toch maar zoveel mogelijk vlees en melk te te kunnen blijven produceren.
Nergens in het rapport wordt gesproken over een overschakeling naar natuurbewust biologisch boeren waarbij de banken meebetalen aan die omschakeling en waarbij de consument meer moet gaan betalen voor producten die biologisch verantwoord zijn. Ook wordt er niet gesproken over het terugbrengen van de export van producten uit de bio-industrie.
De stikstofproblematiek is een complex dossier, maar ook lastig aan te pakken zolang de consument nog steeds kiest voor het goedkoopste, milieuonvriendelijke voedsel en zolang de overheid een stimulans invoert zoals bijvoorbeeld biologische producten goedkoper te maken en 'slechte' producten duurder.

[TheGhostInc]

https://www.knmi.nl/over-...-bekeken-vanuit-de-ruimte

Volgens mij een volgende stap in 'meten is weten', ook interessant om te zien dat de volgende generatie satelliet al rond hangt. Die resolutie is dusdanig hoog dat piekbelasters te zien zouden moeten.

[Yaksa]

TheGhostInc schreef op donderdag 26 maart 2026 @ 22:21:
https://www.knmi.nl/over-...-bekeken-vanuit-de-ruimte
Volgens mij een volgende stap in 'meten is weten', ook interessant om te zien dat de volgende generatie satelliet al rond hangt. Die resolutie is dusdanig hoog dat piekbelasters te zien zouden moeten.

Wanneer je dat kaartje bekijkt dan is al wel duidelijk dat Schiphol, Rotterdam Haven, Antwerpen Haven in Belgïe en het Ruhrgebied in Duitsland piekbelasters zijn. Je ziet verder wat vlekken in Brabant en op de Veluwe, dat zijn de (grote) vleesboeren. Overigens weten alle boeren zelf al of ze al dan niet piekbelaster zijn, kunnen ze nakijken op een speciale website.

[TheGhostInc]

Yaksa schreef op donderdag 26 maart 2026 @ 23:04:
[...]

Overigens weten alle boeren zelf al of ze al dan niet piekbelaster zijn, kunnen ze nakijken op een speciale website.

Dat is op basis van modellen, dit is echte meetdata.

En dit zou uiteindelijk ook trends moeten laten zien.

[Joris748]

Mooi innovatie zo'n koeientoilet. Zou zomaar 30% reductie van ammoniakemissie op kunnen leveren.

https://www.ad.nl/bernhez...en-in-het-potje~ae133593/

„Onze koeien plassen in het potje”, zegt Roefs. En dat is belangrijk. Door de plas op te vangen in het emmertje en zo te scheiden van de poep, komt er dik 30 procent minder ammoniak vrij. Die kan dus ook niet als stikstof neerslaan op kwetsbare natuur in de buurt.

Dát het CowToilet van innovatiebedrijf Hanskamp werkt, staat al vast. Het is ook niet voor niets een van de twee systemen die de provincie sinds eind vorig jaar toestaat om de stikstofuitstoot van oude melkveestallen terug te dringen.

Alleen jammer dat ook deze boer nog steeds een bord voor zijn kop heeft en blijft inzetten op schaalvergroting.

De melkveehouder hoopt dat geld ook op een andere manier terug te halen. Op de plek waar nog niet zo lang geleden 400 zeugen zaten, wil hij een nieuwe stal bouwen voor 180 melkkoeien. Die ruimte moet er zijn, vindt Roefs, nu hij met het koeientoilet zoveel minder stikstof uitstoot. „Hopelijk mogen we nu meer koeien houden.”

De provincie denkt daar anders over en is door de stikstofproblematiek zeer terughoudend met het verlenen van natuurvergunningen voor nieuwe stallen, zeker als daar meer dieren worden gehouden – koeientoilet of niet. „Ze moeten maar eens komen kijken, misschien dat ze dan anders praten.”

Roefs hoopt bovenal dat zijn bedrijf nog lang kan blijven bestaan. Zijn familie boert al sinds 1890 in Loosbroek. „Ik ben de vierde generatie, mijn zoon Harm wordt hopelijk de vijfde. Hij zit al met mij en mijn vrouw Miranda in de maatschap. Harm heeft niks met varkens, daarom willen we door met de koeien. Maar dan moeten we wel mogen bouwen.”

Waarom blijven boeren zo hardnekkig hangen in het mantra van innovatie en schaalvergroting?

[HvdBent]

TheGhostInc schreef op donderdag 26 maart 2026 @ 23:37:
[...]

Dat is op basis van modellen, dit is echte meetdata.

En dit zou uiteindelijk ook trends moeten laten zien.

Die modellen geven anders best een realistisch beeld van iets dat heel lastig te meten is.
Boeren die door willen blijven gaan trekken de modellen in twijfel omdat dat hen uitkomt, maar inmiddels is de bulk van de wetenschappers in Nederland (als ze niet betaald worden door Campina e.d.) wel overtuigd van het probleem en de mogelijke oplossingen. Natuurinclusief boeren is kleinschaliger, maar beter voor de natuur, het voedsel zelf en de mens, want minder/geen pesticiden. Oh ja er is ook nog iets als waterkwaliteit.....

[vanaalten]

Joris748 schreef op maandag 13 april 2026 @ 09:30:
Mooi innovatie zo'n koeientoilet. Zou zomaar 30% reductie van ammoniakemissie op kunnen leveren.

https://www.ad.nl/bernhez...en-in-het-potje~ae133593/

[...]

Alleen jammer dat ook deze boer nog steeds een bord voor zijn kop heeft en blijft inzetten op schaalvergroting.

[...]

Waarom blijven boeren zo hardnekkig hangen in het mantra van innovatie en schaalvergroting?

Hmm, over een jaar of wat komt TNO weer met een "koeientoilet maakt stikstofreductie niet waar" en de minister van landbouw gaat daarmee inzetten op meer innovatie, want er zal vast wel ooit een uitvinding gedaan worden die wel werkt?

[Joris748]

vanaalten schreef op maandag 13 april 2026 @ 11:09:
[...]

Hmm, over een jaar of wat komt TNO weer met een "koeientoilet maakt stikstofreductie niet waar" en de minister van landbouw gaat daarmee inzetten op meer innovatie, want er zal vast wel ooit een uitvinding gedaan worden die wel werkt?

Ik heb er niet eens zoveel moeite mee dat een innovatie niet blijkt te werken, dat lijkt me een bedrijfsrisico.

Grote probleem is echter dat (een deel van) de reductie direct wordt ingezet voor schaalvergroting. Als de innovatie dan niet blijkt te werken, zijn de totale uitstoot en veestapel weer gegroeid. Die reflex naar schaalvergroting icm wensdenken, zorgt voor de crisis waar we in zitten.

[Shabbaman]

Yaksa schreef op donderdag 26 maart 2026 @ 23:04:
[...]

Wanneer je dat kaartje bekijkt dan is al wel duidelijk dat Schiphol, Rotterdam Haven, Antwerpen Haven in Belgïe en het Ruhrgebied in Duitsland piekbelasters zijn. Je ziet verder wat vlekken in Brabant en op de Veluwe, dat zijn de (grote) vleesboeren. Overigens weten alle boeren zelf al of ze al dan niet piekbelaster zijn, kunnen ze nakijken op een speciale website.

Die vlekken zijn niet de grote vleesboeren, die zie je terug bij de waarnemingen van de ammoniak-emissies:



Dat achtergrondplaatje in het KNMI-persbericht komt trouwens in het rapport niet voor, maar volgens de naam van het plaatje is het een TROPOMI-meting van NO2.

Joris748 schreef op maandag 13 april 2026 @ 09:30:
Mooi innovatie zo'n koeientoilet. Zou zomaar 30% reductie van ammoniakemissie op kunnen leveren.

https://www.ad.nl/bernhez...en-in-het-potje~ae133593/

[...]

Alleen jammer dat ook deze boer nog steeds een bord voor zijn kop heeft en blijft inzetten op schaalvergroting.

[...]

Waarom blijven boeren zo hardnekkig hangen in het mantra van innovatie en schaalvergroting?

Ik kan niet dat hele artikel lezen, maar afgaande op jouw quotes: hij wil z'n varkens vervangen door koeien, dat is toch geen schaalvergroting? Dat de provincie hem geen vergunning wil geven heeft daar lijkt mij ook weinig mee te maken: je kan nu niet salderen vanwege de additionaliteitstoets.

Over "altijd schaalvergroting" kan ik alleen maar speculeren: je verdient nu bedrag X met emissie Y, je investeert 1 en voor emissie Y-2, dan snap ik wel dat je als ondernemer liever bedrag X+1 binnenharkt om je investering terug te verdienen.

[dawg]

Koeien stoten wel meer uit dan varkens lijkt me.

[hansvk]

dawg schreef op dinsdag 14 april 2026 @ 15:20:
Koeien stoten wel meer uit dan varkens lijkt me.

Dat klopt (zonder emissie reducerende maatregelen mee te nemen). Wat vooral een probleem is bij het houden van koeien is ook dat emissiereductie (door maatregelen of voorzieningen) veel lastiger is dan bij varkens.

[Yaksa]

dawg schreef op dinsdag 14 april 2026 @ 15:20:
Koeien stoten wel meer uit dan varkens lijkt me.

Dat hangt vooral af van de soort stal waar die koeien staan.
Potstallen bijvoorbeeld stoten nauwelijks ammoniak (=stikstof) uit omdat de urine opgenomen wordt door het stro en niet de kans krijgt om met de mest te gaan reageren.
Grubstallen doen ongeveer hetzelfde, mits de boxen goed uitgemest worden.
Stallen met een emissie arme vloer (zo'n vloer met spleetjes) en schraper stoten enorm veel uit. Dat komt (voor het overgrote deel) omdat het idee was dat de schraper de mest zou wegschrapen om te voorkomen dat de mest bij de urine zou komen. Echter, omdat in de bioindustrie de koeien continue aan de schijt zijn vanwege het eiwitrijke voedsel wat ze aangeboden krijgen (meer eiwit = meer winst) loopt de mest (samen met de urine) gewoon door die spleetjes rechtstreeks de mestkelder in met ammoniakproductie als gevolg.

[wildhagen]

Het volgende hoofdstuk in de stikstofcrisis:

Niemand durft het hardop te zeggen, maar het beruchte ‘stikstofkaartje’ - waarop boeren precies kunnen zien of zij aan strengere stikstofmaatregelen moeten voldoen - komt in een andere vorm terug. In politiek Den Haag wordt gevreesd voor een zomer vol protesten.

Premier Rob Jetten was er helder over bij de presentatie van zijn regeerakkoord: Nederland moet zo snel mogelijk van het stikstofslot af om de vergunningverlening voor huizen, boeren en wegen weer op gang te helpen.

En daarom moet landbouwminister Jaimi van Essen (D66) nog vóór de zomer, op 26 juni, zijn nieuwe stikstofpakket presenteren.

Dit pakket is de minister aan het samenstellen met de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof, een groep van betrokken ministers, de vicepremiers en de premier. Ook betrokken partijen als LTO en provincies denken mee. Alles om ervoor te zorgen dat het pakket breed wordt gedragen. En dat is nodig, want de maatregelen in het pakket zullen stevig zijn.

Allereerst wordt nu gesproken over ‘generieke maatregelen’, die gelden voor iedereen: boeren, industrie en de mobiliteitssector. Zij moeten over negen jaar hun stikstofuitstoot ten opzichte van 2019 stevig hebben verminderd. De boeren met 42 tot 46 procent, de industrie en mobiliteit met 50 procent.

Als de doelen niet worden gehaald, betekent dat voor de boeren dat er wordt gekort op dier- en fosfaatrechten. Ofwel: gedwongen krimp.

Er wordt ook gewerkt aan een andere vorm van gedwongen krimp: wanneer een bedrijf overgaat naar een nieuwe eigenaar buiten de familie, worden de dier- en fosfaatrechten afgeroomd. Ofwel: de toekomstige boer mag minder dieren houden dan de oude boer.

En misschien wel de gevoeligste maatregel: het kabinet gaat zoneren. Een technische term, maar wel eentje met grote gevolgen voor boeren rondom natuurgebieden als De Peel en de Veluwe. Simpel gezegd gaat zoneren om een gebied dat door de overheid wordt aangewezen waar veel strengere stikstofmaatregelen gaan gelden. De natuur moet weer worden hersteld.

Over dat zoneren bestaat behoorlijk wat koudwatervrees in de coalitie. In de formatie is alleen overeengekomen dat het stikstofprobleem het snelst is opgelost als je de stikstofuitstoot rondom kwetsbare natuurgebieden drastisch vermindert, met zo’n 60 tot 70 procent. Maar er is nog geen afspraak gemaakt over hoe groot die zones rondom de natuurgebieden dan moeten zijn.

Voormalig BBB-minister Femke Wiersma stelde een ‘bufferzone’ voor van 250 meter, maar critici stelden destijds al dat dat niet voldoende is om de natuur te herstellen. D66 wil daarom bredere stroken aanwijzen, bijvoorbeeld van 500 meter breed, wat betekent dat veel meer boeren onder de strengere regels gaan vallen. Waardoor ook veel meer boeren hun bedrijf wellicht moeten beëindigen. Of in ieder geval stevig moeten aanpassen.

Bron, en meer info: Stikstofpakket in aantocht: angst voor zomer vol boze boeren

Ik denk dat ze bij de FDF de traktoren alvast aan het starten zijn om weer provinciehuizen binnen te rijden, snelwegen te blokkeren, en bewindslieden en hun kinderen/gezinnen te bedreigen (onder de noemer van "op de koffie gaan", zoals bij Van der Wal destijds).

[hansvk]

wildhagen schreef op zaterdag 16 mei 2026 @ 06:51:
Het volgende hoofdstuk in de stikstofcrisis:


[...]


[...]

[...]


Bron, en meer info: Stikstofpakket in aantocht: angst voor zomer vol boze boeren

Ik denk dat ze bij de FDF de traktoren alvast aan het starten zijn om weer provinciehuizen binnen te rijden, snelwegen te blokkeren, en bewindslieden en hun kinderen/gezinnen te bedreigen (onder de noemer van "op de koffie gaan", zoals bij Van der Wal destijds).

Tja, zonder maatregelen gaat het stikstofslot er niet af.

Een en ander is gebaseerd op het rapport 'De Nederlandse stikstofcrisis: Van verwarring naar verbinding'. Afgelopen week is hierover een technische briefing geweest in de Tweede Kamer.

[ll roel j]

wildhagen schreef op zaterdag 16 mei 2026 @ 06:51:
Het volgende hoofdstuk in de stikstofcrisis:


[...]


[...]

[...]


Bron, en meer info: Stikstofpakket in aantocht: angst voor zomer vol boze boeren

Ik denk dat ze bij de FDF de traktoren alvast aan het starten zijn om weer provinciehuizen binnen te rijden, snelwegen te blokkeren, en bewindslieden en hun kinderen/gezinnen te bedreigen (onder de noemer van "op de koffie gaan", zoals bij Van der Wal destijds).

Misschien voor dit dossier in de kamer komt, de FDF net als antifa als terroristische organisatie bestempelen? Preventief aanpakken.

[ Voor 17% gewijzigd door ll roel j op 16-05-2026 22:52 ]

[NMH]

Nieuwe ronde, nieuwe kansen:

quote: https://nos.nl/artikel/26...zones-rond-natuurgebieden

Rond twintig grote natuurgebieden komen zones van 1 kilometer waarin veel minder stikstof mag worden uitgestoten. [...] Rond kleinere natuurgebieden komen zones van maximaal 500 meter. [...] Naast de zones zal per sector een uitstootplafond gaan gelden.

Het zal mij benieuwen of er nu een keer wel wat gaat veranderen en of dat afdoende gaat zijn. Het punt is natuurlijk wel dat we een minderheidskabinet hebben, wat betekent dat deze plannen niet noodzakelijk een meerderheid in de Kamer hebben. Goede kans dat er dus nog aan gesleuteld moet worden en dan is de vraag welke kant het kabinet op gaat kijken.

[Dennis]

Zou wel een knappe prestatie zijn als het kabinet dit pakket maatregelen uit het artikel erdoorheen krijgt. En ze hebben dit nog best snel bedacht ook.

[DaniëlWW2]

Ik krijg er een beetje de indruk bij dat er ruimte is voor Pro om de details in te vullen.
Hopelijk gaat de VVD niet weer dwarsliggen en kiezen ze voor de bouwlobby. Het CDA gaat hier wel een knauw van krijgen.

[nwagenaar]

Het huidige kabinet heeft een plan voor om Nederland van het stikstof slot te halen, de volgende zaken zijn uitgelekt:

- Zo komen er stroken rond Natuara 2000 (milieu) gebieden van respectievelijk 1km of 500 meter rond grote of kleine gebieden

- wordt de emissie grens per sector ingesteld (alleen nog onduidelijk wat deze grens wordt, eerst wordt die voor de boeren sector bepaald)

- Gaat de Natuurkundige ondergrens verhoogd worden van 0.005 mol naar 0.5 mol per hectare

- Is het de bedoeling om een maximaal aantal dieren per hectare te bepalen voor de landbouw (al dan niet gebaseerd op een gemiddelde per provincie).

De plannen lijken in hoofdlijnen rond te zijn en de huidige partijen in de regering lijken akkoord, dus nu gaan ze kijken naar andere partijen voor een meerderheid om de plannen te kunnen realiseren.

Bron: https://nos.nl/artikel/2618868-kabinet-komt-met-ingrijpende-stikstofplannen-onder-meer-zones-rond-natuurgebieden

[Piet_Piraat7]

nwagenaar schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 05:50:


- Gaat de Natuurkundige ondergrens verhoogd worden van 0.005 mol naar 0.5 mol per hectare

Dit geeft bouwplannen tenminste heel wat meer ademruimte

[ZieMaar!]

Uiteindelijk, als de complete plannen bekend zijn, weten we of hiermee wordt voldaan aan de wetten (en uitvoering daarvan) die we zelf gemaakt hebben. De rechter toetst dat, maar het NOS stuk is meer geschreven alsof de rechter ook de regels bepaalt. Dat is niet zo, maar deze toon legt de verantwoordelijkheid veel te veel bij de rechter ipv de beleidsmakers .

Maar goed, meer bouwruimte zou natuurlijk welkom zijn. Of ben ik te goedgelovig en zijn er misschien toch partijen die baat hebben bij de huidige status quo?

[DevWouter]

nwagenaar schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 05:50:
Het huidige kabinet heeft een plan voor om Nederland van het stikstof slot te halen, de volgende zaken zijn uitgelekt:

- Zo komen er stroken rond Natuara 2000 (milieu) gebieden van respectievelijk 1km of 500 meter rond grote of kleine gebieden

- wordt de emissie grens per sector ingesteld (alleen nog onduidelijk wat deze grens wordt, eerst wordt die voor de boeren sector bepaald)

- Gaat de Natuurkundige ondergrens verhoogd worden van 0.005 mol naar 0.5 mol per hectare

- Is het de bedoeling om een maximaal aantal dieren per hectare te bepalen voor de landbouw (al dan niet gebaseerd op een gemiddelde per provincie).

De plannen lijken in hoofdlijnen rond te zijn en de huidige partijen in de regering lijken akkoord, dus nu gaan ze kijken naar andere partijen voor een meerderheid om de plannen te kunnen realiseren.

Bron: https://nos.nl/artikel/2618868-kabinet-komt-met-ingrijpende-stikstofplannen-onder-meer-zones-rond-natuurgebieden

Dus ipv de ondergrens met een factor 200 verhogen zoals de BBB dat wilde wordt het “maar” een factor 100. Ik weet vrij zeker dat kritiek van x200 ook van toepassing zal zijn op x100.

[alexbl69]

Wordt de ondergrens eindelijk in lijn gebracht met andere Europese landen... zou tijd worden.

[Cid Highwind]

DevWouter schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 07:48:
[...]

Dus ipv de ondergrens met een factor 200 verhogen zoals de BBB dat wilde wordt het “maar” een factor 100. Ik weet vrij zeker dat kritiek van x200 ook van toepassing zal zijn op x100.

En je kan er roundup op innemen dat BBB, laat staan de extremisten in hun achterban, op de achterste poten gaan staan wat betreft de ruimere grenszones om de natuurgebieden en hoe dat bedrijven alsnog tot sluiting of verplaatsing dwingt.

200x is in hun optiek reeds een compromis, het liefst zag men simpelweg geen regels omdat ontkent wordt dat er überhaupt een probleem is.

Er zitten een hoop stokken om mee te slaan in en de toon lijkt vooral op het bouwen gericht te zijn, niet op het verzachten van de situatie voor agrarisch Nederland.

Dit nog even bovenop de algemene politieke belangen “links” geen succes te willen gunnen. Daar gaan de mogelijkheden tot maatwerk niks aan veranderen.

[Cid Highwind]

alexbl69 schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 08:00:
Wordt de ondergrens eindelijk in lijn gebracht met andere Europese landen... zou tijd worden.

Was die lagere grenswaarde niet slechts het gevolg van het feit dat we hier reeds dusdanig ver over de toelaatbare waarden heen zaten, dat iedere extra uitstoot ontoelaatbaar is?

Als je reeds iedere aanvaardbare buffer en speelruimte hebt gebruikt, moet je immers niet zeuren dat er strenger op de grens wordt gelet. Zeker omdat stikstof, zoals ook zo vaak door landbouwfans betoogd, niet bij de grens ophoudt en dus ook bij buurlanden voor een extra belasting zorgt. Maar goed, voor de bouw van woongelegenheid was dit natuurlijk funest, zelfs al is het een gevalletje billen branden.

[CVTTPD2DQ]

DevWouter schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 07:48:
Dus ipv de ondergrens met een factor 200 verhogen zoals de BBB dat wilde wordt het “maar” een factor 100. Ik weet vrij zeker dat kritiek van x200 ook van toepassing zal zijn op x100.

Er is een groot gat tussen wat handig is als beleid, en tussen wat wetenschappelijk onderbouwd de natuur gaat helpen. Het handigst voor beleidsmakers is als ze een paar "schuldige" boeren kunnen aanwijzen die het hebben veroorzaakt. Die kunnen dan stoppen, de rest kan doorgaan. (Dat dat niet prettig is voor die Boeren mag duidelijk zijn, maar als je denkt dat de sector niet bereid is om een paar concullega's voor de bus te gooien zodat zij verder kunnen, ben je optimistischer dan ik)

De werkelijkheid lijkt te zijn dat er een grote diffuse wolk is die cumulatieve effecten op de natuur heeft, waardoor zelfs een enorme reductie niet noodzakelijk een verbetering betekent - misschien alleen dat verslechtering trager gaat.

Dat is de touwtrekwedstrijd die we telkens zien, waarbij de "wetenschap" als een soort kop van jut wordt ingezet.

ZieMaar! schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 07:41:
Uiteindelijk, als de complete plannen bekend zijn, weten we of hiermee wordt voldaan aan de wetten (en uitvoering daarvan) die we zelf gemaakt hebben. De rechter toetst dat, maar het NOS stuk is meer geschreven alsof de rechter ook de regels bepaalt.

Het Europese Hof heeft wel bepaald dat het voorzorgsbeginsel geldt in dit dossier, dwz. als er twijfel is, moet je het zekere voor het onzekere nemen en aan de veilige kant gaan zitten. Dat geeft de Nederlandse rechters weer veel minder opties.

[ Voor 30% gewijzigd door CVTTPD2DQ op 17-06-2026 08:15 ]

[Dennis]

Cid Highwind schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 08:08:
Was die lagere grenswaarde niet slechts het gevolg van het feit dat we hier reeds dusdanig ver over de toelaatbare waarden heen zaten, dat iedere extra uitstoot ontoelaatbaar is?

https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milieu/hoe-zit-het-nou-met-die-rekenkundige-ondergrens

Maar ook de decentrale overheden willen een rekenkundige ondergrens bij het gebruik van het rekenmodel Aerius. De huidige drempelwaarde ligt sinds 2019 op 0,005 mol per hectare per jaar, oftewel 0,07 gram ammoniak. Deze minimale ondergrens is zes jaar geleden alleen maar ingevoerd om computertechnische redenen.

[Cid Highwind]

Dennis schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 08:49:
[...]

https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milieu/hoe-zit-het-nou-met-die-rekenkundige-ondergrens

[...]

Het artikel laat echter ook doorschemeren dat het niet alleen aan het model ligt, wat kennelijk meer zoiets is van het nemen van een hamer om een schroef ergens in te jassen, omdat de spijker nog moet worden uitgevonden.

Tussen de regels door lees je echter ook dat het van belang is de uitstoot te laten dalen. Dus als dat je doel is maakt het model of de daarin gehanteerde grenswaarde natuurlijk ook niet uit.

[DevWouter]

Cid Highwind schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 08:02:
[...]

En je kan er roundup op innemen dat BBB, laat staan de extremisten in hun achterban, op de achterste poten gaan staan wat betreft de ruimere grenszones om de natuurgebieden en hoe dat bedrijven alsnog tot sluiting of verplaatsing dwingt.

Ik dacht dat roundup niet zo gezond was om te drinken?

CVTTPD2DQ schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 08:11:
Er is een groot gat tussen wat handig is als beleid, en tussen wat wetenschappelijk onderbouwd de natuur gaat helpen.

De ondergrens is waar je begint met meten, het betekent niet dat er een verbod is. Zoals Dennis in "De landelijke Nederlandse politiek 2026" beschrijft is dat vooral omdat kleinere waardes niet bijgehouden kunnen worden. En omdat we het niet bij kunnen houden is alles wat wat daar onder toegestaan ondanks dat elke druppel de emmer verder doet overlopen.

Ik zie dit trouwens niet door de rechters toegestaan worden. De Nederlandse overheid moet namelijk beleidsaanpassingen omtrent milieu en klimaat verantwoorden omdat ze de zorgplicht hebben om de mensen van het land te beschermen. Het argument "goed voor de economie" is onvoldoende.

[DevWouter]

Cid Highwind schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 09:37:
[...]

Het artikel laat echter ook doorschemeren dat het niet alleen aan het model ligt, wat kennelijk meer zoiets is van het nemen van een hamer om een schroef ergens in te jassen, omdat de spijker nog moet worden uitgevonden.

Tussen de regels door lees je echter ook dat het van belang is de uitstoot te laten dalen. Dus als dat je doel is maakt het model of de daarin gehanteerde grenswaarde natuurlijk ook niet uit.

Vooral omdat elke spijker die ze wel uitvinden nadeliger is, dus blijven ze liever bij het oude systeem waardoor de politiek en samenleving wat flexibel kan blijven dan dat ze zichzelf vastnagelen (pun intended) aan een nieuw systeem die de stikstof crisis zal versnellen (aka politieke werkelijkheid versus de werkelijkheid).

[Dennis]

DevWouter schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 10:58:
De ondergrens is waar je begint met meten, het betekent niet dat er een verbod is. Zoals Dennis in "De landelijke Nederlandse politiek 2026" beschrijft is dat vooral omdat kleinere waardes niet bijgehouden kunnen worden. En omdat we het niet bij kunnen houden is alles wat wat daar onder toegestaan ondanks dat elke druppel de emmer verder doet overlopen.

Ik zie dit trouwens niet door de rechters toegestaan worden. De Nederlandse overheid moet namelijk beleidsaanpassingen omtrent milieu en klimaat verantwoorden omdat ze de zorgplicht hebben om de mensen van het land te beschermen. Het argument "goed voor de economie" is onvoldoende.

Daarom is het plan van de overheid zoals dat gisteren uitlekte ook én én. Die beleidsaanpassingen worden ook gedaan, zie de beperkingen die gaan gelden voor boeren naast Natura2000-gebieden. Maar als je het artikel dat ik linkte helemaal leest zie je dat er best goede redenen zijn om van die 0,005 af te stappen. Zelfs hoogleraren die in het artikel worden aangehaald onderschrijven dat.

[Helixes]

Dennis schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 13:39:
Daarom is het plan van de overheid zoals dat gisteren uitlekte ook én én. Die beleidsaanpassingen worden ook gedaan, zie de beperkingen die gaan gelden voor boeren naast Natura2000-gebieden. Maar als je het artikel dat ik linkte helemaal leest zie je dat er best goede redenen zijn om van die 0,005 af te stappen. Zelfs hoogleraren die in het artikel worden aangehaald onderschrijven dat.

Precies dit. Ik kijk graag uit naar de uitwerking van de plannen. Wat ik verwacht is dat je de rekenkundige ondergrens best omhoog kan doen, als je dan zorgt voor een rekenkundige compensatie voor de depositie die je daar dan niet mee vangt. De afschaling van de andere bronnen van uitstoot zullen daar dan mee moeten worden verdisconteerd.

Hoewel boeren vaak hebben gepleit voor het oprekken van de ondergrens, denk ik dat zij uiteindelijk voor een groot deel die compensatie zullen moeten opvangen.

A propos.... Een half mol is nog steeds niet zo gek veel stikstof. Met een fles ammoniak in je hand op een voetbalveld denk ik dat je al een paar keer over die nieuwe ondergrens heen zit....

[DevWouter]

Dennis schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 13:39:
[...]

Daarom is het plan van de overheid zoals dat gisteren uitlekte ook én én. Die beleidsaanpassingen worden ook gedaan, zie de beperkingen die gaan gelden voor boeren naast Natura2000-gebieden. Maar als je het artikel dat ik linkte helemaal leest zie je dat er best goede redenen zijn om van die 0,005 af te stappen. Zelfs hoogleraren die in het artikel worden aangehaald onderschrijven dat.

Nee, dat standpunt kan ik niet als zodanig accepteren. De huidige ondergrens is arbitrair, maar het verhogen daarvan zal in de praktijk wel ervoor zorgen dat de hoeveelheid stikstof/emissie/etc stijgt terwijl de rapporten zullen beweren dat het omlaag gaat.

Ik denk dat ik deze discussie heel snel dood kan krijgen als ik het scenario ga bespreken waarbij de ondergrens juist verlaagd wordt en er geen praktische beperkingen zijn. En dat kunnen we ook andersom redeneren.

⅓ x 3 = 1
0,33 x 3 = 0,99
0,3 x 3 = 0,9
0 x 3 = 0

In het artikel wat jij deelde zijn ook twee uitspraken die meer aandacht verdienen:

1. "significante gevolgen", dit is een zeer subjectieve omschrijving.
2. "Om die reden lijkt de veiligste weg voor het kabinet de rekenkundige ondergrens pas in te voeren als er een structurele daling van de stikstofemissies is ingezet"

Hiermee wil ik vooral aangeven dat de condities waaronder we de ondergrens verlagen bepalend zijn. Het huidige idee stelt vooral het verlagen voor zonder dat er resultaat behaald is. Tevens zijn er nog veel onduidelijkheden (zoals de limieten per sector).

[Dennis]

@DevWouter als het heel technisch wordt kan het misschien beter in De stikstofproblematiek: oorzaak, gevolgen en oplossingen. Qua politiek hoop ik vooral op een oplossing. Dat de Raad van State hier iets niet toestaat waarvan in Duitsland blijkbaar een uitspraak ligt dat het wel mag betekent m.i. dat we hier te ridicuul omgaan met dit soort zaken.

[Jake]

DevWouter schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 15:28:
Ik denk dat ik deze discussie heel snel dood kan krijgen als ik het scenario ga bespreken waarbij de ondergrens juist verlaagd wordt en er geen praktische beperkingen zijn. En dat kunnen we ook andersom redeneren.

⅓ x 3 = 1
0,33 x 3 = 0,99
0,3 x 3 = 0,9
0 x 3 = 0

En:
300 x 1/3 + 3 x 3.300 = 10.000
300 x 0,3 + 3 x 3.300 = 9.990
300 x 0 + 3 x 3.300 = 9.900

M.a.w. het hangt wel echt van de totale set af wat de impact van een afronding in de marge is.

Maar als de huidige waarde gebaseerd op de laagste waarde die het model kan (en verder nergens op), dan pleit dat niet voor behoud van die waarde.

[HvdBent]

Dennis schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 17:30:
@DevWouter als het heel technisch wordt kan het misschien beter in De stikstofproblematiek: oorzaak, gevolgen en oplossingen. Qua politiek hoop ik vooral op een oplossing. Dat de Raad van State hier iets niet toestaat waarvan in Duitsland blijkbaar een uitspraak ligt dat het wel mag betekent m.i. dat we hier te ridicuul omgaan met dit soort zaken.

Vergeet niet dat er een groot verschil zit in de Natuur hier en in Duitsland. Stikstofgevoelige natuur hebben we hier veel meer. Bovendien is er in Duitsland meer ruimte, dus ook meer ruimte voor robuuste natuur.

Nederland heeft een aantal unieke natuurgebieden die we gewoon moeten beschermen.

[Dennis]

HvdBent schreef op donderdag 18 juni 2026 @ 08:21:
Vergeet niet dat er een groot verschil zit in de Natuur hier en in Duitsland. Stikstofgevoelige natuur hebben we hier veel meer. Bovendien is er in Duitsland meer ruimte, dus ook meer ruimte voor robuuste natuur.

Dat is helemaal niet waar mijn punt over gaat. Mijn punt ging over het feit dat een Duitse rechter de Europese richtlijn anders interpreteert dan onze Raad van State als het aankomt op de betrouwbaarheid van de modellen.

Blijkbaar is die wetgeving een juridisch moeras. De beperkingen van Aerius helpen daar ook niet bij.

[DevWouter]

Dennis schreef op donderdag 18 juni 2026 @ 09:28:
[...]

Dat is helemaal niet waar mijn punt over gaat. Mijn punt ging over het feit dat een Duitse rechter de Europese richtlijn anders interpreteert dan onze Raad van State als het aankomt op de betrouwbaarheid van de modellen.

Blijkbaar is die wetgeving een juridisch moeras. De beperkingen van Aerius helpen daar ook niet bij.

Duitsland is ook niet Nederland. Nederland kent andere uitdagingen dan Duitsland op het gebied van milieu.

[Dennis]

DevWouter schreef op donderdag 18 juni 2026 @ 09:43:
Duitsland is ook niet Nederland. Nederland kent andere uitdagingen dan Duitsland op het gebied van milieu.

Nu zeg je precies hetzelfde als @HvdBent waar ik op reageerde. Dat is het hele punt niet. Het punt is dat een juridisch orgaan in land 1 Europese regelgeving anders interpreteert dan juridisch orgaan in land 2. En dat is heel raar.

[HvdBent]

Dennis schreef op donderdag 18 juni 2026 @ 09:45:
[...]

Nu zeg je precies hetzelfde als @HvdBent waar ik op reageerde. Dat is het hele punt niet. Het punt is dat een juridisch orgaan in land 1 Europese regelgeving anders interpreteert dan juridisch orgaan in land 2. En dat is heel raar.

Het is andere natuur, minder stikstofgevoelig, en bovendien is de invulling van de Europese regelgeving aan de verschillende landen. Onze kaarten (Basiskaart Topografie is op Europees nivo hetzelfde, maar daaronder zit een Nederlandse indeling die verder gedetailleerd is) Zo werkt het met de meeste Europese regels

[DevWouter]

Dennis schreef op donderdag 18 juni 2026 @ 09:45:
[...]

Nu zeg je precies hetzelfde als @HvdBent waar ik op reageerde. Dat is het hele punt niet. Het punt is dat een juridisch orgaan in land 1 Europese regelgeving anders interpreteert dan juridisch orgaan in land 2. En dat is heel raar.

Dat hele argument hangt op het punt dat de uitspraak in een ander land relevant is voor Nederland. Zou Nederland en Duitsland gelijk zijn dan zou die uitspraak relevant zijn, maar dat is niet het geval en daarom is het logisch dat er een andere interpretatie is.

[hamsteg]

DevWouter schreef op donderdag 18 juni 2026 @ 10:43:
[...]

Dat hele argument hangt op het punt dat de uitspraak in een ander land relevant is voor Nederland. Zou Nederland en Duitsland gelijk zijn dan zou die uitspraak relevant zijn, maar dat is niet het geval en daarom is het logisch dat er een andere interpretatie is.

Daar komt bij dat Nederland de wetgeving op een andere manier invulling heeft gegeven. Beiden zijn fruit maar het is appels met peren vergelijken. Ik heb geen oordeel of de Nederlandse aanpak of juist die van de Duitsers beter is, daarvoor zijn er te veel variabelen. Maar cherry-picken op uitspraken van rechters die de (lands)wetgeving volgen is pure polaristie / populisme.

[nwagenaar]

DevWouter schreef op donderdag 18 juni 2026 @ 10:43:
[...]

Dat hele argument hangt op het punt dat de uitspraak in een ander land relevant is voor Nederland. Zou Nederland en Duitsland gelijk zijn dan zou die uitspraak relevant zijn, maar dat is niet het geval en daarom is het logisch dat er een andere interpretatie is.

In principe ben ik het met je eens, punt is wel dat diverse landen in Europa een aanzienlijk hogere ondergrens of zelfs geen ondergrens hebben gedefinieerd binnen hun wetgeving al dan niet stikstofbeleid.

Dit laat enorm veel ruimte over voor discussie, polarisatie en intepretatie waardoor partijen als BBB enorm veel zieltjes hebben gewonnen en dit aanzienlijk goed uitmelken (no pun intended) om hun bestaandsrecht binnen de landelijke, provinciale, waterschaps en lokale politiek te kunnen blijven hanteren met alle gevolgen van dien.

Het zou enorm goed zijn dat er gewoon uniformiteit is binnen Europa als het gaat om milieubeleid, waterbeleid, stikstofbeleid, ondergrens waardes, LT-beleid, etc ipv halfgebakken implementaties en-of uitzonderingen (waar Nederland weer zo goed in is om dit te vernachelen).

[dawg]

Dennis schreef op donderdag 18 juni 2026 @ 09:45:
[...]

Nu zeg je precies hetzelfde als @HvdBent waar ik op reageerde. Dat is het hele punt niet. Het punt is dat een juridisch orgaan in land 1 Europese regelgeving anders interpreteert dan juridisch orgaan in land 2. En dat is heel raar.

Nee, want Europese richtlijnen zijn geen wetten. Deze worden in lidstaten omgezet in wetgeving specifiek voor die lidstaat. Kan dus wel degelijk verschil in gerechtelijke uitspraken opleveren.

[inhico]

Tja, dat het in andere landen anders gaat is inherent aan het verschijnsel soevereine staten. Zelfde gezeur hoor je binnen Nederland bijvoorbeeld bij de KRW, als het ene waterschap meer toestaat dan het andere. Er is een reden voor het regelen van sommige zaken op regionaal niveau, al dan niet binnen landelijke/Europese kaders.

Opvallend, maar niet verrassend is dat deze discussie alleen opspeelt op de plekken waar regels/rechters strenger zijn of lijken.

[Dennis]

hamsteg schreef op donderdag 18 juni 2026 @ 11:00:
Maar cherry-picken op uitspraken van rechters die de (lands)wetgeving volgen is pure polaristie / populisme.

Was dit richting mij bedoeld?

dawg schreef op donderdag 18 juni 2026 @ 12:14:
Nee, want Europese richtlijnen zijn geen wetten. Deze worden in lidstaten omgezet in wetgeving specifiek voor die lidstaat. Kan dus wel degelijk verschil in gerechtelijke uitspraken opleveren.

Dat is mij bekend, ik werk dagelijks met het Europees recht .

[Shabbaman]

DevWouter schreef op woensdag 17 juni 2026 @ 15:28:
[...]

[list=1]
• "significante gevolgen", dit is een zeer subjectieve omschrijving.

Het is een term die exact in die bewoording afkomstig is uit de habitatrichtlijn en die in die richtlijn een nogal centrale rol speelt. In de context van natuurbescherming is het niet zo subjectief.

[Lothlórien]

nwagenaar schreef op donderdag 18 juni 2026 @ 12:04:
[...]

In principe ben ik het met je eens, punt is wel dat diverse landen in Europa een aanzienlijk hogere ondergrens of zelfs geen ondergrens hebben gedefinieerd binnen hun wetgeving al dan niet stikstofbeleid.

Dit laat enorm veel ruimte over voor discussie, polarisatie en intepretatie waardoor partijen als BBB enorm veel zieltjes hebben gewonnen en dit aanzienlijk goed uitmelken (no pun intended) om hun bestaandsrecht binnen de landelijke, provinciale, waterschaps en lokale politiek te kunnen blijven hanteren met alle gevolgen van dien.

Het zou enorm goed zijn dat er gewoon uniformiteit is binnen Europa als het gaat om milieubeleid, waterbeleid, stikstofbeleid, ondergrens waardes, LT-beleid, etc ipv halfgebakken implementaties en-of uitzonderingen (waar Nederland weer zo goed in is om dit te vernachelen).

Uniform beleid zou in ieder geval beter zijn naar de leek toe welke de verschillen uitlicht om alles in twijfel te trekken. Wat dat betreft ben ik het dus helemaal ééns met je 2e allinea, het valt niet goed aan de leek uit te leggen waarom er zo,n verschil is en hier wordt handig op ingespeeld door een nieuwe politieke partij.

Je derde allinea ben ik het niet helemaal mee eens: als je niet alle ins- en outs en implicaties van de implementatie van EU richtlijnen kent, dan kun je ook niet goed oordelen of de implementaties halfbakken zijn.

[_JGC_]

Uniform beleid kan, maar dan moeten we eerst onze natuur in dezelfde staat als Duitsland brengen.

Onze natuur kan op veel plekken 0,0 extra hebben. De ondergrens die nu gesteld is wordt bepaald door wat we kunnen meten en in de modellen kunnen doorrekenen. Alles onder de ondergrens kan je geen zinnige berekening op maken.

[Cid Highwind]

_JGC_ schreef op donderdag 18 juni 2026 @ 13:31:
Uniform beleid kan, maar dan moeten we eerst onze natuur in dezelfde staat als Duitsland brengen.

Onze natuur kan op veel plekken 0,0 extra hebben. De ondergrens die nu gesteld is wordt bepaald door wat we kunnen meten en in de modellen kunnen doorrekenen. Alles onder de ondergrens kan je geen zinnige berekening op maken.

En dat is dus de essentie. De rest is ruis.

Het aangehaalde wetenschappelijk onderzoek geeft ook gewoon aan dat de modellen niet optimaal zijn, of misschien zelfs ongeschikt voor het doel, dus daar naar te kijken is dan ook geen enkel probleem.

Maar zolang de waarde negatief moet zijn, is het slechte afleiding van het werkelijke probleem. Hier een hogere grenswaarde verwachten, vooral voor veeteelt in het bijzonder, in de hoop op oude voet, al dan niet verder geïntensiveerd verder te gaan, is nogal onrealistisch. Maar dat lijkt wel het wensdenken te zijn van degenen die denken dat met het in twijfel trekken- en afstappen van het berekeningsmodel alle problemen zijn opgelost.

[hamsteg]

Dennis schreef op donderdag 18 juni 2026 @ 12:39:
[...]
Was dit richting mij bedoeld?

Nee, zeker niet, meer generiek richting boerenvertegenwoordigers die op deze manier bewust verwarring proberen te zaaien en boeren proberen te paaien met uitspraken die gunstig lijken maar compleet uit context zijn.

[wildhagen]

De kabinetsplannen om de stikstofcrisis aan te pakken. En het mag 20 miljard aan belastinggeld gaan kosten.

Veehouderijen in een straal van 1 kilometer rond vijftien grote natuurgebieden moeten het meest inkrimpen. Een boer mag nog maar 2,6 koe per hectare houden. Maar ook: het kabinet trekt flink de portemonnee om boeren perspectief te geven. Dat staat in de stikstofplannen van het kabinet, in handen van deze nieuwssite.

Vrijdagmiddag presenteert Landbouwminister Jaimi van Essen (D66) zijn nieuwe stikstofaanpak om Nederland van het slot te halen. Het is een breed pakket aan maatregelen, waarin ook - als ultieme remedie - gedwongen krimp terugkomt.

Met het pakket denkt Van Essen de wettelijke stikstofdoelen voor de landbouw te behalen. Het pakket is volgens hem ‘juridisch geborgd’, en zou stand moeten houden bij de rechter. Ook de vergunningverlening moet hierdoor weer op gang komen, waardoor er meer gebouwd kan worden.

Met name boerderijen die zich in een straal van 1 kilometer rondom vijftien grote natuurgebieden - zoals De Peel en de Veluwe - bevinden, pakken de pijn. Daar komt een zogeheten ‘bufferzone’, waar veel minder stikstof uitgestoten mag worden. In deze zone moeten boeren extra maatregelen nemen om nog 20 procent minder uit te stoten, bovenop de landelijke maatregelen. Rond nog eens 85 andere stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden gaat een zone gelden van 500 meter.

Het kabinet komt in 2027 met speciale normen voor deze gebieden. Boeren wordt de kans gegeven om deze normen op hun eigen manier te halen. Lukt dat niet, dan legt de overheid vanaf 2035 meer dwingende maatregelen op.

Waar in het kabinet-Rutte 4 werd gerekend met zones van 250 tot 500 meter - afhankelijk van de plek - kiest het kabinet-Jetten er dus voor om óók een relatief ruime strook te hanteren. Op deze manier wil Van Essen de pijnlijke maatregelen om minder stikstof uit te stoten over meerdere bedrijven verdelen. Zo worden weliswaar méér boeren geraakt, maar is er tegelijkertijd meer maatwerk mogelijk voor de boeren in kwestie.

Een andere stevige maatregel voor boeren is dat het kabinet grondgebondenheid gaat invoeren, ofwel een koeiennorm. Simpel gezegd mogen boeren straks per hectare nog maar 2,6 koeien houden. Melkveehouders kunnen binnen een straal van 25 kilometer afspraken maken met akkerbouwers, zodat de lasten gezamenlijk worden verdeeld. Melkveehouders in gevoelige gebieden zoals zand- en lössgronden moeten meer gras laten staan, 85 procent van hun grond moet dat beslaan.

Juist over grondgebondenheid is donderdagavond nog tot laat gediscussieerd in het kabinet. De maatregel ligt namelijk zeer gevoelig binnen de boerensector.

Allereerst omdat het volgens critici niet bijdraagt aan een oplossing voor het stikstofprobleem, maar aan de verbetering van waterkwaliteit. Boeren vragen zich af waarom het dus in de stikstofaanpak moet zitten.

Daarbij heeft de norm stevige consequenties voor boeren in gebieden als De Peel, waar in verhouding de meeste boerderijen zijn met meer dan 2,6 koeien per hectare. Grond erbij kopen lukt daar niet, omdat er al zoveel boeren zijn. Dus dan zit er maar één ding op: minder vee.

Groot verschil met de plannen van het vorige kabinet is wel dat dit kabinet meer geld gereserveerd heeft om boeren (deels) te kunnen compenseren. Bovenop de afspraken uit het regeerakkoord komt er ook na 2035 jaarlijks nog eens 365 miljoen euro extra op tafel voor natuurherstel en natuurbeheer door boeren.

Al met al trekt de coalitie van D66, VVD en CDA tot 2034 zo’n 20 miljard euro uit om boeren te helpen. Het kabinet-Schoof hoopte het nog met 5 miljard euro te kunnen doen.

Overigens is het nog wel de vraag hoeveel zin het heeft om meer geld uit te trekken voor beëindigingsregelingen. Sinds 2019 hebben kabinetten in totaal 4,2 miljard euro gereserveerd om boeren over te halen hun bedrijf te verkopen. Maar boeren hebben daar maar 2,6 miljard euro van gebruikt, blijkt uit een rapport van de Algemene Rekenkamer. Het is nog de vraag hoe Van Essen boeren nu gaat overhalen wél meer gebruik te maken van de beëindigingsregeling.

Bron en meer info: Dit is het stikstofplan van het kabinet: 2,6 koeien per hectare, 100 bufferzones en prijskaartje van 20 miljard

Farmers Defence Force.... start the engines of your tractors!!!

[the noise]

wildhagen schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 15:17:
De kabinetsplannen om de stikstofcrisis aan te pakken. En het mag 20 miljard aan belastinggeld gaan kosten.

Dus: geen geld voor onderhoud wegen, OV medewerkers maar wel veel geld om.. de economie te verkloten en ons afhankelijk te maken van (ver) buitenland terwijl we zelf in een rivierdelta wonen.
Als in Spanje en Zuid-Frankrijk voedselproductie een probleem wordt(want: klimaatverandering) komen die bij ons aankloppen.
Wat zeggen we dan? We hebben klimaatverandering voorkomen?

[_JGC_]

the noise schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 16:06:
[...]

Dus: geen geld voor onderhoud wegen, OV medewerkers maar wel veel geld om.. de economie te verkloten en ons afhankelijk te maken van (ver) buitenland terwijl we zelf in een rivierdelta wonen.
Als in Spanje en Zuid-Frankrijk voedselproductie een probleem wordt(want: klimaatverandering) komen die bij ons aankloppen.
Wat zeggen we dan? We hebben klimaatverandering voorkomen?

75% van wat we produceren is voor export. Qua economie slopen we niks, de hele landbouwproductie is 1,4% van de economie. Pak je de toelevering van veevoer en de verwerking van agrarische producten erbij is het 8% van de economie.

Wat betreft "afhankelijk van het buitenland": voor het aantal beesten dat hier opgefokt worden kunnen we niet voldoende voer verbouwen, daarvoor zijn we al afhankelijk van het buitenland.

[wildhagen]

the noise schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 16:06:
[...]

Dus: geen geld voor onderhoud wegen, OV medewerkers maar wel veel geld om.. de economie te verkloten en ons afhankelijk te maken van (ver) buitenland terwijl we zelf in een rivierdelta wonen.
Als in Spanje en Zuid-Frankrijk voedselproductie een probleem wordt(want: klimaatverandering) komen die bij ons aankloppen.
Wat zeggen we dan? We hebben klimaatverandering voorkomen?

Bijna 80 procent van wat onze boeren verbouwen is bedoeld voor de export, want winstgevender. Wat wij hier eten komt voor de overgrote bulk niet uit Nederland, maar uit het buitenland, want aanzienlijk goedkoper.

We zijn wereldwijd de 2e grootste voedselexporteur ter wereld. Alleen de VS exporteert nog meer.

Je hoeft geen universitaire studie gedaan te hebben om te begrijpen dat dat geen houdbare situatie is. Daar is het bekijken van een atlas, en het vergelijken van de VS en Nederland qua grondgebied, wel voldoende voor.

[Dido]

the noise schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 16:06:
Dus: geen geld voor onderhoud wegen, OV medewerkers maar wel veel geld om.. de economie te verkloten en ons afhankelijk te maken van (ver) buitenland terwijl we zelf in een rivierdelta wonen.

Sinds wanneer eten wij in Nederland wat de Nederlandse boeren produceren? De feiten laten zien dat het merendeel van die productie naar het buitenland gaat. Alleen de liegende boeren roepen dat wij geen eten hebben zonder hun, maar ze bedoelen dat zij zelf bang zijn voor hun boterham als ze niet door mogen gaan met vervuilen ten bate van de export.

En de economie verkloten? Wederom zijn het alleen de liegende boeren die roepen dat de boeren zo belangrijk zijn voor de Nederlandse economie.

Maar goed, dat is wel de crux van dit hele stikstofverhaal: simpele feiten leggen het af tegen emotionele, populistische leugens.

[_JGC_]

Wat die 20 miljard betreft: we hadden een potje van 25 miljard tijdens Rutte4. Dat potje is geschrapt want "niet nodig", van een deel van dat geld hebben we doelloze brieven gestuurd en rechtszaken gevoerd.

[Kalentum]

the noise schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 16:06:
[...]

Dus: geen geld voor onderhoud wegen, OV medewerkers maar wel veel geld om.. de economie te verkloten en ons afhankelijk te maken van (ver) buitenland terwijl we zelf in een rivierdelta wonen.
Als in Spanje en Zuid-Frankrijk voedselproductie een probleem wordt(want: klimaatverandering) komen die bij ons aankloppen.
Wat zeggen we dan? We hebben klimaatverandering voorkomen?

We zeggen dan: we hebben ons land gered.

Voor klimaatnadering maakt het niet uit want het effect op CO2 uitstoot is beperkt. Het gaat om stikstof.

En het zou mooi zijn als onze landbouw voor onszelf zou produceren. Maar meeste vlees (60%) gaat naar buurlanden die hun eigen stikstofprobleem dus mooi op ons bordje hebben gegooid. (VK, Duitsland, Frankrijk).

Niets mis mee om het eten te produceren waar het gebruikt wordt.

[Joris748]

the noise schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 16:06:
[...]

Dus: geen geld voor onderhoud wegen, OV medewerkers maar wel veel geld om.. de economie te verkloten en ons afhankelijk te maken van (ver) buitenland terwijl we zelf in een rivierdelta wonen.
Als in Spanje en Zuid-Frankrijk voedselproductie een probleem wordt(want: klimaatverandering) komen die bij ons aankloppen.
Wat zeggen we dan? We hebben klimaatverandering voorkomen?

Beetje jammer dat we die rivierdelta gebruiken om veevoer te produceren. We kunnen beter meer gewassen voor menselijke consumptie verbouwen. Ik een stuk efficiënter.

[the noise]

Ik zeg niet dat we alles moeten houden zoals het nu is. Maar voedselproductie is wel een strategische sector. Dat een aandeel van de productie wordt geëxporteerd betekent niet automatisch dat de productiemiddelen, kennis en infrastructuur waardeloos zijn voor Nederland.

We hebben tijdens corona en de energiecrisis gezien hoe snel internationale afhankelijkheden een probleem kunnen worden. Als klimaatverandering in Zuid-Europa de landbouwproductie onder druk zet, lijkt het mij niet verstandig om onze eigen productiecapaciteit bewust sterk af te bouwen.

Daarnaast vraag ik me af of 20 miljard euro aan uitkoopregelingen de meest efficiënte besteding van belastinggeld is, zeker als tegelijkertijd wegen, OV en andere publieke voorzieningen onder druk staan.

[Kalentum]

the noise schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 16:52:
Ik zeg niet dat we alles moeten houden zoals het nu is. Maar voedselproductie is wel een strategische sector. Dat een aandeel van de productie wordt geëxporteerd betekent niet automatisch dat de productiemiddelen, kennis en infrastructuur waardeloos zijn voor Nederland.

We hebben tijdens corona en de energiecrisis gezien hoe snel internationale afhankelijkheden een probleem kunnen worden. Als klimaatverandering in Zuid-Europa de landbouwproductie onder druk zet, lijkt het mij niet verstandig om onze eigen productiecapaciteit bewust sterk af te bouwen.

Daarnaast vraag ik me af of 20 miljard euro aan uitkoopregelingen de meest efficiënte besteding van belastinggeld is, zeker als tegelijkertijd wegen, OV en andere publieke voorzieningen onder druk staan.

Het verbeteren van de biodiversiteit is OOK onderhoud. Moet ook gebeuren. Zowel voor de akkerbouw als de veeteelt is dat belangrijk. Dat stikstofdossier gaat niet om natuurgebieden maar om biodiversiteit. We verkloten ons land zodat we koeien en varkens naar het buitenland kunnen verkopen.

[Richh]

hamsteg schreef op donderdag 18 juni 2026 @ 11:00:
[...]

Daar komt bij dat Nederland de wetgeving op een andere manier invulling heeft gegeven.

Dit is inderdaad de crux.

Nederland heeft (onder leiding van CDA'er Henk Bleker) zelf gekozen voor een invulling vol met kleine Natura2000 gebieden waar men allerlei afspraken voor heeft gemaakt, waaronder stikstofdepositie. Daar was destijds immers ook al tientallen jaren discussie over en toen heeft men deze uitweg gekozen. En daar zijn daarna ook Europese subsidies voor betaald.

Duitsland heeft dat anders gedaan, en heeft fors grotere regio's gedefinieerd en andere regels zichzelf opgelegd om natuur te behouden.

Achteraf kan je wel stellen dat Nederland geen handige spelregels voor zichzelf heeft bedacht Sommige natuurgebieden, met name die aan de Duitse grens, raken al over de rekenkundige grens puur obv overwaaiend stikstof uit het buitenland.
Het is dan ook niet zo gek dat daar weerstand op bestaat. Maar ja. Vanuit perspectief van de EU is het natuurlijk ook niet te verkopen dat je op je eigen afspraak terug wil komen.

Het nieuwe plan van het kabinet is daarom eigenlijk ook best logisch; het "beschermt" precies de gebieden die een eerder kabinet / wij als Nederlanders zelf decennia geleden aangewezen als belangrijk om de biodiversiteit te behouden. Politiek natuurlijk geen fijne keuze maar als je kijkt naar het "probleem" wel een heel logische.

[Dido]

the noise schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 16:52:
Ik zeg niet dat we alles moeten houden zoals het nu is. Maar voedselproductie is wel een strategische sector. Dat een aandeel van de productie wordt geëxporteerd betekent niet automatisch dat de productiemiddelen, kennis en infrastructuur waardeloos zijn voor Nederland.

We importeren jonge beesten, stoppen ze hier vol met vreten, laten ze hier stikstof uitstoten, en exporteren ze vervolgens als vlees. Met andere woorden, onze productiemiddelen, kennis en infrastructuur leveren ons gewoon dode natuur op, in ruil voor een grijpstuiver en een zooi boeren die ons ervan overtuigen dat we zonder hun naar de kloten gaan.
Wil je iets nuttigs doen met die kennis? Stuur mensen dan naar landen waar ze iets met die kennis kunnen doen zonder dat hier het land op slot moet vanwege de stikstofuitstoot.

Dat is precies wat we doen met onze waterbouwers. Die laten we ook niet lekker dijkjes bouwen in het IJsselmeer omdat ze anderes niks te doen hebben.

We hebben tijdens corona en de energiecrisis gezien hoe snel internationale afhankelijkheden een probleem kunnen worden. Als klimaatverandering in Zuid-Europa de landbouwproductie onder druk zet, lijkt het mij niet verstandig om onze eigen productiecapaciteit bewust sterk af te bouwen.

Ja, want klimaatverandering slaat Nederland over, en als in Zuid-Europa niks meer wil groeien, hebben wij hier nergens last van
Sowieso is eten niet het grootste probleem als de klimaatveranderign doorgaat, maar water. Zowel schoon drinkwater als het water waarin een deel van het land verzuipt als we niet oppassen.
Maar gelukkig bouwen we wel windparken om datacentra van stroom te voorzien, dan kunnen we gezellig aan de LLM's vragen wat we moeten doen als het water ons aan de lippen staat straks.
Maar dat heeft allemaal geen moer te maken met de stikstofcrisis.

Daarnaast vraag ik me af of 20 miljard euro aan uitkoopregelingen de meest efficiënte besteding van belastinggeld is, zeker als tegelijkertijd wegen, OV en andere publieke voorzieningen onder druk staan.

We kunnen helemaal niet bouwen. Geen huizen, geen wegen. Niet omdat die 20 miljard ergens anders heen gaat, maar vanwege die effing stikstof.

Als jij zo graag meer wegen wil (de meeste mensen vinden meer woningen en dergelijken nog net wat belangrijker, maar hey, what gives?) dan kan die 20 miljard om het stikstofprobleem aan te pakken dat nou precies mogelijk maken.

Maar kennelijk klinkt dooie natuur en 20 miljard die toch niet in (wegen)bouw gestopt kan worden veel aantrekkelijker...

[Ed Vertijsment]

the noise schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 16:06:
[...]

Dus: geen geld voor onderhoud wegen, OV medewerkers maar wel veel geld om.. de economie te verkloten en ons afhankelijk te maken van (ver) buitenland terwijl we zelf in een rivierdelta wonen.
Als in Spanje en Zuid-Frankrijk voedselproductie een probleem wordt(want: klimaatverandering) komen die bij ons aankloppen.
Wat zeggen we dan? We hebben klimaatverandering voorkomen?

Dat falen heel duur is en dat we voortaan betere volksvertegenwoordigers moeten kiezen.

[Yaksa]

Is er al een topic: 'De KRW (Kaderrichtlijn Water) problematiek: oorzaak, gevolgen en oplossingen?'.
Want ik denk dat dat een nog lastigere opgaaf wordt om op te lossen dan de stikstofproblematiek.
Wanneer het kabinet slim was geweest dan hadden ze die richtlijnen gelijk meegenomen in deze 'oplossingen'. Een klein deel zit er, voor zover ik kan zien nadat ik er snel doorheen heb gelezen, wel in, maar nog lang niet genoeg om eind 2027 aan de Europese regels te voldoen.

[wildhagen]

Yaksa schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 17:43:
Is er al een topic: 'De KRW (Kaderrichtlijn Water) problematiek: oorzaak, gevolgen en oplossingen?'.
Want ik denk dat dat een nog lastigere opgaaf wordt om op te lossen dan de stikstofproblematiek.

Dit topic heeft er iig raakvlak mee: Waterhuishouding en waterschappen

[eamelink]

Richh schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 17:07:
Nederland heeft (onder leiding van CDA'er Henk Bleker) zelf gekozen voor een invulling vol met kleine Natura2000 gebieden waar men allerlei afspraken voor heeft gemaakt, waaronder stikstofdepositie. Daar was destijds immers ook al tientallen jaren discussie over en toen heeft men deze uitweg gekozen. En daar zijn daarna ook Europese subsidies voor betaald.

Duitsland heeft dat anders gedaan, en heeft fors grotere regio's gedefinieerd en andere regels zichzelf opgelegd om natuur te behouden.

Kloppen deze feiten of ben je hier het slachtoffer van agrarische propaganda? Nederland heeft 162 Natura 2000 gebieden, Duitsland maar liefst 5200 en gemiddeld zijn die volgens mij kleiner.



Bron: https://natura2000-thueringen.de/natura-2000-2.html

Ziet er wat mij betreft in Duitsland ook aardig gefragmenteerd uit

Achteraf kan je wel stellen dat Nederland geen handige spelregels voor zichzelf heeft bedacht Sommige natuurgebieden, met name die aan de Duitse grens, raken al over de rekenkundige grens puur obv overwaaiend stikstof uit het buitenland.
Het is dan ook niet zo gek dat daar weerstand op bestaat. Maar ja. Vanuit perspectief van de EU is het natuurlijk ook niet te verkopen dat je op je eigen afspraak terug wil komen.

Ook dit is eerlijk gezegd vooral agrarische propaganda. We moeten het stikstofprobleem oplossen omdat overal in Nederland de natuur volledig naar de tering aan het gaan is. Niet vanwege 'zelfbedachte onhandig spelregels'.

[ Voor 22% gewijzigd door eamelink op 26-06-2026 18:07 ]

[Helixes]

the noise schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 16:52:
Ik zeg niet dat we alles moeten houden zoals het nu is. Maar voedselproductie is wel een strategische sector. Dat een aandeel van de productie wordt geëxporteerd betekent niet automatisch dat de productiemiddelen, kennis en infrastructuur waardeloos zijn voor Nederland.

We hebben tijdens corona en de energiecrisis gezien hoe snel internationale afhankelijkheden een probleem kunnen worden. Als klimaatverandering in Zuid-Europa de landbouwproductie onder druk zet, lijkt het mij niet verstandig om onze eigen productiecapaciteit bewust sterk af te bouwen.

Hmmm. Ook de voedselindustrie is een internationale keten. Die varkens, kippen en runderen eten echt niet alleen voederbieten, snijmaïs en graan van de Hollandse grond.

Voorlopig hoeven we ons in ieder geval geen zorgen te maken om voedselzekerheid in die zin dat we we meer calorieën verbouwen dan dat we opmaken. We hoeven nog geen tulpenbollen te eten zeg maar.

En die strategische voorsprong zijn we nog niet zo kwijt. Bovendien kun je de opgedane kennis ook prima weer kwijt in het buitenland.

Hoe dan ook maakt Nederland vandaag een andere politieke keuze dan in het verleden is gemaakt. Dat gaat zeker consequenties hebben, ook die we niet overzien. Maar goed - niets doen is hier ook geen optie meer, ik verwacht dat dat nog veel grotere consequenties zou hebben...

[R_Zwart]

Stel je eens voor hoe mooi het land er voor had gestaan als er direct maatregelen waren genomen toen de wetgeving hiervoor gemaakt was.... Nu moeten we in een hele korte tijd tientallen jaren wanbeleid corrigeren. Als we destijds begonnen waren, dan hadden huidige boeren waarschijnlijk allang een heel ander soorr bedrijf gehad.

[unclero]

the noise schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 16:52:
Ik zeg niet dat we alles moeten houden zoals het nu is. Maar voedselproductie is wel een strategische sector.

Is het dat ook of zouden we willen dat het dat wordt?
Even heel cru gezegd: voor Nederland is voedselproductie géén strategische sector en er is ook geen visie om dat ervan te maken.

Hongersnoden zijn namelijk nooit een kwestie van mislukte oogsten of wegtrekkende boeren. Hongersnoden zijn door de geschiedenis heen altijd een kwestie geweest van falende logistiek.

En hier zit 'm de crux. Onze voedselproductie bestaat simpelweg uit veel te lange en veel te grote ketens voor om hier iets strategisch van te gaan maken. Dan zouden we moeten gaan extensiveren, en dat wil niemand.
Om het maar even heel kort samen te vatten: één week geen electriciteit en we hebben geen veehouderijsector meer. Als het écht een strategische sector was, dan hadden we daar al wat aan gedaan.

Dat een aandeel van de productie wordt geëxporteerd betekent niet automatisch dat de productiemiddelen, kennis en infrastructuur waardeloos zijn voor Nederland.

Ja, we hebben gierend efficiënte glastuinbouw: nog nooit is zo weinig water nodig voor het kweken van tomaten. Maar over het gas dat we moeten stoken hebben we het maar niet.
Ja, we hebben een fantastisch efficiënte melkveesector: nog nooit hebben we zoveel liter melk uit één koe weten te persen. Maar dat er voor iedere euro melkopbrengst er 50 cent subsidie in moet, laten we maar even zitten.
Ja, we hebben toonaangevende zaadveredelingsbedrijven. Dat die bedrijven links en rechts ingehaald worden door startups met AI en CRISPR-CAS vergeten we even.

Als klimaatverandering in Zuid-Europa de landbouwproductie onder druk zet, lijkt het mij niet verstandig om onze eigen productiecapaciteit bewust sterk af te bouwen.

Ga eens even naar Google maps, zoom in op Zuid-Spanje. Ziet u die witte vlakken die u duidelijk vanuit de ruimte kan zien? Dat is glastuinbouw zo ver het oog reikt.

Ja, het klimaat in Zuid-Spanje is niet helemaal meer geschikt voor het verbouwen van vollegrondsgroente. Maar onder glas/plastic kan het prima.

En dat is nu juist het hele eieren eten met deze tak van industrie: door de hele menselijke geschiedenis heen is gebleken dat iedere uitdaging op landbouwgebied het hoofd geboden kon worden met technologische ontwikkelingen. Of het nou de uitvinding van de hak was om de grond los te woelen. Of de uitvinding van het irrigatiekanaal. Tot aan de robottrekker en de genetisch gesleutelde gewassen aan toe.
Lange tijd dachten we ook dat aardappelen poten echt iets was wat alleen in deze hoek van de aarde kon. Als u de aktuele marktprijzen in de gaten heeft gehouden in de afgelopen paar jaar, ziet u dat dat helemaal niet zo is.

Het rapport Wennink was duidelijk: inzet op hoogwaardige industrie. Heel rechts Nederland stond erbij te klappen.
Dat er in de kanttekening stond dat we maar afscheid zouden moeten nemen van de rundveesector werd voor het gemak genegeerd. Logisch ook, de bijdrage van de hele veehouderijsector (inclusief toeleveranciers en verwerkers) aan de Nederlandse economie is ongeveer een tiende van wat ASML bij draagt.
Iedereen roept dat we een tweede ASML nodig hebben, niemand die roept dat we een tweede veehouderijsector nodig hebben.

[toolkist]

Dido schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 17:09:
[...]

We importeren jonge beesten, stoppen ze hier vol met vreten, laten ze hier stikstof uitstoten, en exporteren ze vervolgens als vlees. Met andere woorden, onze productiemiddelen, kennis en infrastructuur leveren ons gewoon dode natuur op, in ruil voor een grijpstuiver en een zooi boeren die ons ervan overtuigen dat we zonder hun naar de kloten gaan.

En daar krijgen we dan ook nog een zwik arbeidsmigranten bij om in de slachthuizen te werken, en dus meer druk op de woningmarkt.

[MikeyMan]

Dido schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 17:09:
[...]

We importeren jonge beesten, stoppen ze hier vol met vreten, laten ze hier stikstof uitstoten, en exporteren ze vervolgens als vlees. Met andere woorden, onze productiemiddelen, kennis en infrastructuur leveren ons gewoon dode natuur op, in ruil voor een grijpstuiver en een zooi boeren die ons ervan overtuigen dat we zonder hun naar de kloten gaan.

Om vervolgens vlees te importeren ook nog

[Dido]

toolkist schreef op zaterdag 27 juni 2026 @ 07:26:
En daar krijgen we dan ook nog een zwik arbeidsmigranten bij om in de slachthuizen te werken, en dus meer druk op de woningmarkt.

Kijk eens aan, dus als we die industrie flink afschalen, is de xenophobe medemens ook weer blij!

MikeyMan schreef op zaterdag 27 juni 2026 @ 08:05:
Om vervolgens vlees te importeren ook nog

Net zo'n gotspe als met bloemen, die we van over de hele wereld hierheen vliegen om te veilen, om ze dan weer terug te vliegen (niet zelden naar hetzelfde land waar ze vandaan kwamen )
En ondertussen is de kans heel groot dat het bosje bloemen thuis uit Israel komt.

Als we echt iets aan het milieu willen doen, zouden we sowieso gewoon heel veel minder vlees moeten eten (of helemaal stoppen), en bloemen kunnen eigenlijk ook al niet meer (naast de vliegtuigen zijn de gebruikte bestrijdingsmiddelen in de sierteelt ook niet echt goed.)

Maar goed, eerst het land maar eens van het stikstofslot zien te krijgen. Ben benieuwd of er weer gezwicht gaat worden voor terroristen op trekkers.

[HvdBent]

the noise schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 16:52:
Ik zeg niet dat we alles moeten houden zoals het nu is. Maar voedselproductie is wel een strategische sector. Dat een aandeel van de productie wordt geëxporteerd betekent niet automatisch dat de productiemiddelen, kennis en infrastructuur waardeloos zijn voor Nederland.

We hebben tijdens corona en de energiecrisis gezien hoe snel internationale afhankelijkheden een probleem kunnen worden. Als klimaatverandering in Zuid-Europa de landbouwproductie onder druk zet, lijkt het mij niet verstandig om onze eigen productiecapaciteit bewust sterk af te bouwen.

Daarnaast vraag ik me af of 20 miljard euro aan uitkoopregelingen de meest efficiënte besteding van belastinggeld is, zeker als tegelijkertijd wegen, OV en andere publieke voorzieningen onder druk staan.

die 20 miljard gaan niet alleen naar uitkoopregelingen, ook natuurherstel moet ervan betaald worden, en innovatie.

Onze mest raken we aan de straatstenen niet kwijt, maar we gebruiken enorm veel kunstmest. En veel van het voer dat de koeien eten komt uit de amazone. Onze veeteelt is verwoestend voor de planeet, en moet extensief worden. Alleen op die manier kunnen we de natuur en de planeet redden. En ja dat betekent minder vlees eten.

[hamsteg]

Dido schreef op zaterdag 27 juni 2026 @ 09:21:
[...]

Kijk eens aan, dus als we die industrie flink afschalen, is de xenophobe medemens ook weer blij!

[...]

Als we echt iets aan het milieu willen doen, zouden we sowieso gewoon heel veel minder vlees moeten eten (of helemaal stoppen),

Hier beginnen ook de eerste scheurtjes te ontstaan in het frame van de vegapushers. Het is niet het een of het ander, wel minderen. Soja-teelt heeft bijvoorbeeld ook tot ontbossing en veel watergebruik geleid; beiden kennen ook hun problemen. Gezond naast elkaar, met een eerlijke prijs zonder export via lucht of oceaan. Ik hoef geen biefstuk uit Australië, kan ook gewoon van een Nederlandse koe. Een goede vega-burger zonder soja uit Brasilië smaakt ook net zo lekker met kikkererten uit Spanje. Transport zou beter in de eindprijs verwerkt moeten worden ...

En dat zou ook binnen Europa beter moeten. Los van of je vlees eet, het concept van kalveren hierheen halen, vetmesten en dan weer exporteren (het merendeel van deze kalveren is export consumptie) is van de zotte. Helemaal omdat wij ook nog eens met de sh!t opgescheept blijven waardoor nu het hele hand op het stikstofslot zit. Van mij mag de diesel naar €5,00 per liter voor veetransport over de grens.

[ Voor 18% gewijzigd door hamsteg op 27-06-2026 09:47 ]

[JeroenNietDoen]

Ik moet het nog zien dat de luchtvaart onder vervoer gezien wordt. In de praktijk zal dit waarschijnlijk uitdraaien in een afstraf-beleid voor de ICE rijder die vertelt dat ie een EV moet kopen terwijl die daar helemaal geen geld voor heeft. En wanneer die eindelijk 25K bij elkaar gespaard heeft verteld wordt dat hij zijn EV niet mag opladen s'avonds want het net kan het niet aan.

Schiphol etc zal wel ontzien gaan worden, as usual.

[Helixes]

hamsteg schreef op zaterdag 27 juni 2026 @ 09:41:
Hier beginnen ook de eerste scheurtjes te ontstaan in het frame van de vegapushers. Het is niet het een of het ander, wel minderen. Soja-teelt heeft bijvoorbeeld ook tot ontbossing en veel watergebruik geleid; beiden kennen ook hun problemen. Gezond naast elkaar, met een eerlijke prijs zonder export via lucht of oceaan. Ik hoef geen biefstuk uit Australië, kan ook gewoon van een Nederlandse koe. Een goede vega-burger zonder soja uit Brasilië smaakt ook net zo lekker met kikkererten uit Spanje. Transport zou beter in de eindprijs verwerkt moeten worden ...

Kijk ik ben het niet met je oneens hoor. Maar we moeten ook een klein beetje uitkijken voor het frame dat vegaburgers fout zijn want soja. Verreweg de meeste soja wereldwijd wordt ingezet als veevoer. In die zin eet de carnitariër veel meer soja dan vegetariërs; alleen zit daar dus nog een middle man - of cow - tussen.

A propos, het is natuurlijk ook de geïmporteerde stikstof die opgeslagen ligt in die sojabonen die via de veeteelt neerdaalt op onze natuurgebieden.

En dat zou ook binnen Europa beter moeten. Los van of je vlees eet, het concept van kalveren hierheen halen, vetmesten en dan weer exporteren (het merendeel van deze kalveren is export consumptie) is van de zotte. Helemaal omdat wij ook nog eens met de sh!t opgescheept blijven waardoor nu het hele hand op het stikstofslot zit. Van mij mag de diesel naar €5,00 per liter voor veetransport over de grens.

Volledig met je eens. Misschien kunnen we de slachtindustrie nog toevoegen - een plek waar dieronterende en mensonterende omstandigheden samenkomen. Sowieso werk dat Nederlanders niet willen doen, een industrie die draait op arbeidsmigranten - die ze bijna net zo slecht behandelen als het slachtvee.

[jan390]

hamsteg schreef op zaterdag 27 juni 2026 @ 09:41:
[...]
Hier beginnen ook de eerste scheurtjes te ontstaan in het frame van de vegapushers. Het is niet het een of het ander, wel minderen. Soja-teelt heeft bijvoorbeeld ook tot ontbossing en veel watergebruik geleid; beiden kennen ook hun problemen. Gezond naast elkaar, met een eerlijke prijs zonder export via lucht of oceaan. Ik hoef geen biefstuk uit Australië, kan ook gewoon van een Nederlandse koe. Een goede vega-burger zonder soja uit Brasilië smaakt ook net zo lekker met kikkererten uit Spanje. Transport zou beter in de eindprijs verwerkt moeten worden ...

Ik kan deze aflevering van de keuringsdienst van waarde over soja aanraden.

Veruit het grootste deel (75%+) van soja wordt gebruikt voor veevoer. Tevens mag men in Zuid Amerika genetische gemodificeerde soja telen. Dit mag niet als voeding worden verkocht in Nederland/Europa. Het mag echter wel worden gebruikt als veevoer. Oftewel de bijdrage aan ontbossing in de Amazone (door Europeesche inwoners) wordt niet veroorzaakt door de vegetarische producten.

[defiant]

R_Zwart schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 21:42:
Stel je eens voor hoe mooi het land er voor had gestaan als er direct maatregelen waren genomen toen de wetgeving hiervoor gemaakt was....

Dit dossier is een goed voorbeeld van hoe de rechtstaat uiteindelijk geen vangnet voor politieke beleid is, de rechter kan alleen toetsen, maar niet sturen met nieuwe politiek beleid. Een onwillige politiek kan uiteindelijk dit soort dossiers helemaal vast laten lopen, zoals ook gebeurd is.

En in de kern is dit ook een crisis van politieke representatie, ook een minderheid kan met voldoende lobby activiteiten de meerderheid gijzelen. De politiek hoort echter de belangen van iedereen en zeker het algemene belang te behartigen. De overgrote meerderheid die woont/werkt buiten de agrarische sector is ook belanghebbende.

Het meest opvallende element hieraan is bescherming van bedrijfsactiviteiten wat echt een uitzondering is ons politieke en economisch klimaat. Normaliter worden bedrijfsactiviteiten nauwelijks tot niet beschermt, in onze economie, ook niet als het direct/indirect een gevolg is van wetgeving. Nederland deindustrialiseert bijvoorbeeld nog steeds door ons energiebeleid. Het gros hiervan gebeurd al decennia zonder veel aandacht.

[hamsteg]

jan390 schreef op zaterdag 27 juni 2026 @ 10:36:
[...]

Ik kan deze aflevering van de keuringsdienst van waarde over soja aanraden.

Veruit het grootste deel (75%+) van soja wordt gebruikt voor veevoer. Tevens mag men in Zuid Amerika genetische gemodificeerde soja telen. Dit mag niet als voeding worden verkocht in Nederland/Europa. Het mag echter wel worden gebruikt als veevoer. Oftewel de bijdrage aan ontbossing in de Amazone (door Europeesche inwoners) wordt niet veroorzaakt door de vegetarische producten.

Feitelijk hebt je gelijk, op dit moment wordt 77% van soja gebruikt als veevoer. Het was een voorbeeld waarmee ik wilde aangeven dat elk alternatief ook een keerzijde heeft en in ons enthousiasme dat we vlees helemaal kunnen uitbannen wordt de keerzijde vaak gemakkelijk vergeten. Het woordje 'te' is in deze heel belangrijk.

Er zijn rekenkundige voorbeelden dat we met gemak zonder vlees zouden kunnen. De mens zou jaarlijks 0.25 hectare nodig hebben om vegetarisch te kunnen eten ... sinds wanneer kan dit in de woestijnen, bergtoppen, in arctisch klimaat? Ik ben ervoor dat we hierover rationeel gaan nadenken en 7 dagen vlees mag best 3 of 4 worden. Ik geloof niet in een 7-dagen wel naar een 7 dagen niet vlees zoder dat hier nadelen aan verbonden zijn. Volgens mij gaat het om de gezonde middenweg.

[Wozmro]

https://fhi.nl/nieuws/smakelijke-vlees-en-zuivelvervangers-hoe-precisiefermentatie-ons-eten-verandert/

Uiteindelijk zal het kweken van dieren om ze op te eten of om hun moedermelk te gebruiken als voeding voor de mens op zijn einde lopen. Behoudens enkele niches en wat folklore.

Ik was onlangs nog in een koeienslachthuis. Op de plaats waar de vrachtwagens gelost worden hangt een groot bord met een lijst met opsomming dat je de dieren goed moet behandelen, niet schoppen, slaan,...

En nog geen 10 meter gaat de metalen pin door de kop en hangt het bloed tot tegen het plafond.

En kort geleden een nieuwe 'diervriendelijke' kippenslachtlijn gezien. Met een lange tunnel waarin de kippen in bakken op een transportband geplaatst worden. In het eerste deel krijgen ze zuurstof toegediend waar ze een beetje happy van worden en in het tweede deel CO2 waarvan ze in slaap vallen. En dan gaan de slapende kippen aan een haak in de slachtmachine.

Ik kijk sterk uit naar het 'chatgpt-moment' waarop we die dierenhel (waar ik zelf actief aan meedoe door vlees te eten en er door het werk af en toe onrechtstreeks bij betrokken te zijn) achter ons kunnen laten.

[unclero]

toolkist schreef op zaterdag 27 juni 2026 @ 07:26:
En daar krijgen we dan ook nog een zwik arbeidsmigranten bij om in de slachthuizen te werken, en dus meer druk op de woningmarkt.

Dat is een heel goed punt dat u hier aan haalt.
Een van de redenen dat men op rechts 'om' is, heeft voor een groot deel te maken met het feit dat het thema van de afgelopen verkiezingen niet meer ging over stikstof (u weet wel, waarbij de vorige keer de BBB heel groot werd), maar over migratie.
En we weten allemaal wel dat de transportsector en de agrarische sector goed zijn voor meer dan de helft van de massamigratie.
In dat licht kunt u ook zien hoe de politiek de afgelopen tijd bewoog naar een verbod op uitzendkrachten in de vleessector (we hebben het hier al eerder in dit topic gehad over een VION die zich verslikte in de Duitse regelgeving).

Dit is ook een van de redenen waarom hier in Nederland veel vlees verwerkt wordt: niet omdat we er zo goed in zijn of zulke strenge regels hebben. Maar eerder het omgekeerde: in tegenstelling tot de buurlanden hebben wij nauwelijks regels, waardoor het zelfs rendabel wordt om kippen uit Polen hiernaartoe te rijden om ze hier te slachten.
Want in tegenstelling tot de buurlanden hoeft het personeel bij ons niet in vaste dienst te zijn, aangesloten zijn bij een pensioenfonds, degelijke huisvesting te hebben of ook maar een geldige verblijfstatus te hebben.

Dido schreef op zaterdag 27 juni 2026 @ 09:21:
Net zo'n gotspe als met bloemen, die we van over de hele wereld hierheen vliegen om te veilen, om ze dan weer terug te vliegen (niet zelden naar hetzelfde land waar ze vandaan kwamen )

Ik persoonlijk haal de sierteelt altijd aan als men weer eens begint te klagen hoe we "vruchtbare landbouwgrond" op moeten geven voor natuur of huizen.
Zolang we hier in Nederland vruchtbare landbouwgrond wegpissen aan sierboompjes, tulpenbollen, geraniums of lelie's, hebben we kennelijk genoeg landbouwgrond om ook eens aan natuur of huizen te denken.

Overigens, die lelie's dat is echt smerige zooi. Er is een hele simpele reden waarom die hier groeien, en niet in Japan - waar ze naartoe moeten - en dat is simpelweg omdat ze je in Japan stokslagen geven als je ze teelt op de manier waarop ze hier geteelt worden.

Een persoonlijke noot: boeren zorgen voor mijn eten. En aangezien ik geen tulpenbollen of lelie's eet, heb ik er moeite mee deze telers boeren te noemen. Dit zijn gewoon ondernemers, zoals de fietsenmaker, de autobandenhandelaar en het webdesignbureau.

HvdBent schreef op zaterdag 27 juni 2026 @ 09:28:
Onze mest raken we aan de straatstenen niet kwijt, maar we gebruiken enorm veel kunstmest.

Ik moet toch even wat bubbels doorprikken. Er is mest en er is mest.
Varkensmest, paardenmest en kippenmest zijn waardevolle mestsoorten. Hier wordt grif geld voor betaald.

Runderdrijfmest daarentegen is een afvalproduct. En de vervuiler betaald. Een bevriende akkerbouwer vraagt met droge ogen 700 euro per bunder voor het uitrijden van runderdrijfmest over zijn land. Verderop in het seizoen, als melkveehouders wanhopiger worden, dan gaat die prijs nog verder omhoog.
Maar op runderdrijfmest groeit niet veel. Dan moeten we toch naar moderne middelen grijpen, en dan komen we weer bij de eerdergenoemde aloude akkerbouwer versus melkveehouder.

hamsteg schreef op zaterdag 27 juni 2026 @ 09:41:
Hier beginnen ook de eerste scheurtjes te ontstaan in het frame van de vegapushers. Het is niet het een of het ander, wel minderen. Soja-teelt heeft bijvoorbeeld ook tot ontbossing en veel watergebruik geleid; beiden kennen ook hun problemen.

Zoals al eerder aangegeven: er is een groot verschil tussen cattle-grade soy en food soy.
Soja voor humane consumptie halen we hier vooral uit de omgeving: Frankrijk en Oekraïne.
Soja voor veevoer komt van ver, en dat heeft simpelweg te maken met de prijs: kost bijna niks.
Het is heel complex en technisch, maar de Braziliaanse ranchers gebruiken allerlei moderne technieken zoals strokenteelt, niet-kerende grondbewerking en Chinese gewasrotaties. (Cattle grade) Soja is hierin niet een cashcrop maar een vanggewas. De 'cashcrops' zijn vooral mais/tarwe en rundvlees (van de runderen die grazen op het land tijdens het 'grasseizoen').
En dan liggen de bulkcarriers ook niet vol met sojabonen, maar voor een groot deel met sojaschroot, want de olie hebben ze er al uitgehaald. Daar maken ze biodiesel van (en dat wordt alleen nog maar meer, want meer en meer landen komen er sinds 'Hormuz' achter dat het zelf verbouwen van diesel misschien een beter idee is dan het moeten importeren).

Gezond naast elkaar, met een eerlijke prijs zonder export via lucht of oceaan. Ik hoef geen biefstuk uit Australië, kan ook gewoon van een Nederlandse koe.

Ja, dat klinkt leuk. Maar dat is natuurlijk pure socialisme. En daar was bij de vorige verkiezingen toch brede consensus dat we dat toch niet meer moeten doen.

De vrije markt zoekt altijd de laagste prijs op, ongeacht afstand. We weten allemaal dat het efficiënter is om die sojaschroot in Brazilië in koeien, kippens en varkens te proppen en deze dan ingevroren in containers hierheen te verschepen.
Er zijn allerlei redenen te bedenken dat dat nog niet gebeurd, en de meeste van die redenen zijn zeer valide, maar het worden er wel ieder jaar minder.

defiant schreef op zaterdag 27 juni 2026 @ 11:10:
En in de kern is dit ook een crisis van politieke representatie, ook een minderheid kan met voldoende lobby activiteiten de meerderheid gijzelen.

Spijker. Kop.
In de tijd dat we het stikstofprobleem nog mestberg noemden, was de agrarische sector veel groter, en nam een veel groter deel van de Nederlandse banenmarkt in beslag. De bijdrage ervan aan de Nederlandse economie was nog steeds gering (want we hadden toen ook nog 'kroonjuwelen' zoals de Grote Vijf), maar het politieke gewicht was groot.
Nu zijn veel landelijke regio's krimpregio's en dat vind zijn weerslag in de stemmen.

Om met een bevriend CU-er te spreken: "Toen de CU werd opgericht lag ons machtscentrum nog in de Betuwse fruitteeltregio. Nu ligt ons machtscentrum in Amsterdam Zuid-Oost."

In de lobby speelt hetzelfde. De LTO bestaat uit meerdere verenigingen (LTO Noord, ZLTO en LLTB). En er heeft zich in de afgelopen jaren van alles af lopen splitsen: NAJK, Agractie, enzovoorts.
Die splitsingen waren er niet voor niets, ik hoor in het veld dat dit voor een deel ook kwam omdat Koopmans (LTO) drukker bezig was zichzelf te positioneren als volgende CDA voorzitter dan de boerenbelangen te behartigen.

[Plint]

Omdat ik een enkel duimpje hier wel karig vind.

Dank @unclero voor deze heldere en overzichtelijke reactie die zoveel dots connect, en tegelijk ook een breder inzicht geeft.

[Freak187]

R_Zwart schreef op vrijdag 26 juni 2026 @ 21:42:
Stel je eens voor hoe mooi het land er voor had gestaan als er direct maatregelen waren genomen toen de wetgeving hiervoor gemaakt was.... Nu moeten we in een hele korte tijd tientallen jaren wanbeleid corrigeren. Als we destijds begonnen waren, dan hadden huidige boeren waarschijnlijk allang een heel ander soorr bedrijf gehad.

Wat is dit voor een rationele toon. Start de trekkers!