Overheid en onafhankelijkheid van Amerikaanse leveranciers

[SniperGuy]

Klinkt leuk, maar technisch moeilijk haalbaar (ligt nogal in een natuurgebied en infra is zeer beperkt)
Voor iedere kabel moet er gegraven worden, dat is in de randstad toch anders en makkelijker

[Jazzy]

SniperGuy schreef op dinsdag 27 mei 2025 @ 14:03:
Klinkt leuk, maar technisch moeilijk haalbaar (ligt nogal in een natuurgebied en infra is zeer beperkt)
Voor iedere kabel moet er gegraven worden, dat is in de randstad toch anders en makkelijker

Lees de startpost even goed na.

[Gr4mpyC3t]

i-chat schreef op dinsdag 27 mei 2025 @ 09:57:
en wat gaan we dan precies doen: microsoft dwingen om zijn europese copyrights irrevocable af te staan aan een europees bedrijf dat vervolgens royalties gaat betalen en de software verder forkt en door ontwikkeld?

of gaan we MS een euro-breed handelsverbod opleggen als ze 'het nog eens doen'

feit is wel dat we niet zomaar 1-2-3 de hele MS-stack kunnen vervangen door wat anders om iig op dat vlak niet meer amerika-afhankelijk te zijn.

ander feit als wij MS zijn software patenten ongeldig maken in de volgende escalatie van een economische oorllog met die amerikaanse gek, zodat we de software vrij kunnen piraten dan kunnen we ASML ook opdoeken.

dat wil zeggen: we zijn zo strikt met elkaar verweven en zo afhankelijk gemaakt (door lobby, domme keuzes en blind vertrouwen) dat we dit eigenlijk alleen maar op de hele lange termijn kunnen oplossen (en dan ook alleen maar als HEEL de EU dus ook landen als griekenland en polen) op één lijn komen en de keuze willen maken om fors te investeren voor een probleem dat eigenlijk vooral op papier bestaat.

Niets persoonlijks, maar ik vind dit echt het stereotype gedrag van de Europese Unie op dit moment. Microsoft heeft jarenlang vele miljarden geïnvesteerd in wat nu Microsoft 365 en Azure is, en op het moment suprême komen de Europeanen dat even afpakken of via wetgeving aan banden leggen, omdat het ons plotseling niet meer zint.

En inderdaad, we lopen al decennialang achter op de Amerikanen. Dat komt echt niet alleen door een sterke lobby, maar vooral door onze Europese cultuur, waarin we het prettig vinden dat een ander de risico’s neemt en de investeringen doet. We besteden graag uit en kopen elders in (want lekker goedkoop en efficiënt).

Dit los je alleen op met een langetermijnvisie en strategie. Laat dat nou net iets zijn waar we in onze Unie ontzettend veel moeite mee hebben.

In dat licht is het ook wel ironisch dat Frank Karlitschek, de CEO van Nextcloud, in een artikel stelt dat een Europese cloud ‘niet nodig’ is. En misschien heeft hij daar wel een punt, maar dan moet je wel durven.

[Jazzy]

Gr4mpyC3t schreef op dinsdag 27 mei 2025 @ 20:57:
In dat licht is het ook wel ironisch dat Frank Karlitschek, de CEO van Nextcloud, in een artikel stelt dat een Europese cloud ‘niet nodig’ is. En misschien heeft hij daar wel een punt, maar dan moet je wel durven.

Dank, interessant artikel.

Ik zie niet direct dat Karlitschek zegt dat er geen Europese cloud hoeft te komen, hij zegt vooral dat hierin voorzien zou moeten worden met open source software. Wat niet heel verrassend is voor de baas van een bedrijf wat precies die software maakt.

[i-chat]

Niets persoonlijks, maar ik vind dit echt het stereotype gedrag van de Europese Unie op dit moment. Microsoft heeft jarenlang vele miljarden geïnvesteerd in wat nu Microsoft 365 en Azure is, en op het moment suprême komen de Europeanen dat even afpakken of via wetgeving aan banden leggen, omdat het ons plotseling niet meer zint

zo vat ik het ook helemaal niet op, sterker nog in grote lijnen ben ik het wel met je eens, het hele na de oorlog een onvoorwaardelijk dankbaar europa ... goed te begrijpen en we zien nu pas waar het toe lijdt.

die personen en volkeren die ooit de redders (of moet ik ridders zeggen) waren staan nu ineens aan de andere kant ... als het verwende kind dat nooit nee heeft gekregen en nu maar denkt dat alles kan...

met dat economische punt ben ik het echter niet helemaal eens, heel veel dingen kosten gewoon veel capitaal en grondstoffen om ze te ontwikkelen, chips kosten aardmetelen, andere dingen zoals software bergen capitaal en wij wij doen alles liever goed dan goedkoop... we proberen iedereen naar school te sturen en dat zorgt meteen ook voor duurdere arbeid, we heffen belasting maar dat zorgt voor minder grote en minder-grote bedrijven. zelfs als er dan al interessante startups zijn dan verhuizen ze snel naar cowboyland omdat comerciele slavernij daar nog kan en je dus woekerwinsten kunt maken...

we zouden dat op kunnen lossen door bepaalde harde grenzen te stellen aan de producten die we op onze markt toelaten maar dan komen we meteen terug bij mijn vorrige post.

de chinezen lossen dit probleem op door een plan-economie maar ook daar moeten we eigenlijk niet naartoe willen (denk maar eens wie daar dan weer voor betaalt).

kortom zelfs ALS we morgen met alle neuzen dezelfde kant uit kijken dan nog zal het een heel groot probleem gaan worden, en onze beste methode zou nog zijn om de VS te ondermijnen en ze het geloof in hun eigen superioriteit af te pakken. maar ook dat is een zorgvuldig in stand gehouden catch 22.

[CVTTPD2DQ]

Jazzy schreef op dinsdag 27 mei 2025 @ 21:10:
Ik zie niet direct dat Karlitschek zegt dat er geen Europese cloud hoeft te komen, hij zegt vooral dat hierin voorzien zou moeten worden met open source software. Wat niet heel verrassend is voor de baas van een bedrijf wat precies die software maakt.

Elke euro die je uitgeeft aan Microsoft-producten steek je eigenlijk in de fik om Microsoft mee te bewieroken. Op zijn best geeft het je het recht om volgend jaar wéér geld naar Redmond te mogen sturen.

Geld dat gebruikt wordt voor open source ontwikkeling levert zaken op die over tien jaar nog gebruikt kunnen worden door iedereen, ook de (niet-Europese) concurrenten van Nextcloud.

Het is wel raar dat in een land waar we een industrie van hogepriesters van de Microsoft-afgod hebben, juist degene die aandringt op een gelijk speelveld wordt beschuldigd van een belangenconflict.

[Jazzy]

CVTTPD2DQ schreef op dinsdag 27 mei 2025 @ 21:39:
Het is wel raar dat in een land waar we een industrie van hogepriesters van de Microsoft-afgod hebben, juist degene die aandringt op een gelijk speelveld wordt beschuldigd van een belangenconflict.

Welk belangenconflict?

[CVTTPD2DQ]

Jazzy schreef op dinsdag 27 mei 2025 @ 21:48:
[...]
Welk belangenconflict?

Zijn redenering zou te verklaren zijn omdat zijn bedrijf dit soort oplossingen levert; daarmee geef je aan dat zijn advies niet neutraal is, omdat er eigenbelang meespeelt.

[Deveon]

Jazzy schreef op donderdag 22 mei 2025 @ 15:50:
Dat is precies wat ik ook bedoelde met Jazzy in "Cloud Kootwijk (onafhankelijkheid van US cloud providers)"

Die formulering wekt de indruk dat dit de keuze van het ICC is maar dat is natuurlijk een uitkomst van het door Trump gecreëerde probleem voor Microsoft. Wie er uiteindelijk een knopje heeft omgedraaid verandert niets aan het onderliggende probleem.

Wie het knopje heeft omgedraaid is wel degelijk relevant in dit verhaal. Uiteindelijk heeft Microsoft met name een verantwoordelijkheid af te leggen naar haar aandeelhouders, de Amerikaanse overheid volgt daarna pas. Als Microsoft ervoor kiest om niet tegen te stribbelen met dit soort verzoeken vanuit een overheid zullen ze enorm in de vingers snijden met hun diensten in Europa.

Ook bij andere bedrijven is het heel gebruikelijk om overheden tegen te werken als het geld kost. Het is de natuurlijke balans. Alleen het nieuws de afgelopen dagen heeft minimaal al een impact op de groei, nieuwe projecten zullen minder snel bij Microsoft ondergebracht worden. Dit is een langzaam proces maar zeker positief voor Europese bedrijven, ook gezien ze niet meer interessant zijn voor overname door Amerikanen.

Of Kootwijk een goede locatie is durf ik niet te zeggen. Volgens mij heeft KPN echter ook een prima private cloud met ARA (Amsterdam, Rotterdam, Arnhem), correct me if I’m wrong.. Zeker voor het IaaS en PaaS deel een uitstekende Europees alternatief, voor SaaS blijft Microsoft enorm sterk.

[Shinji]

Niemand heeft het over dat Kootwijk fysiek de locatie moet zijn hoor, het is een metafoor.

Er moet in Europa een cloud komen (waar dan ook) zodat we het zelf kunnen net zoals radio Kootwijk er ooit kwam zodat we zelf directe communicatie konden hebben met de koloniën (van wat ik begreep).

[Jazzy]

CVTTPD2DQ schreef op dinsdag 27 mei 2025 @ 22:03:
[...]


Zijn redenering zou te verklaren zijn omdat zijn bedrijf dit soort oplossingen levert; daarmee geef je aan dat zijn advies niet neutraal is, omdat er eigenbelang meespeelt.

Is toch heel gezond om even te kijken wie iets zegt en waarom? Zou niet weten waarom je niet kritisch zou mogen zijn omdat iemand toevallig aan de "goed kant" zou staan.

[Jazzy]

Deveon schreef op dinsdag 27 mei 2025 @ 22:26:
[...]

Wie het knopje heeft omgedraaid is wel degelijk relevant in dit verhaal.

Mijn punt is dat het een feit is dat Microsoft gestopt is met de dienstverlening omdat ze dat moeten van de Amerikaanse overheid. We weten dat ze sinds dat decreet werd getekend "in gesprek zijn" met het ICC. Kan me goed voorstellen dat op een bepaald moment voorgesteld wordt dat het misschien het handigste is als het ICC even het account van Khan dicht zet zodat Microsoft niet de hele tenant hoeft te blokkeren.

Tactisch heel slim want Microsoft kan nu haar handen er van aftrekken en zeggen dat zij niets hebben uitgeschakeld, dat het de keuze van het ICC was. Maar uiteindelijk is dat niet relevant en is het resultaat per saldo hetzelfde.

[Gr4mpyC3t]

Jazzy schreef op dinsdag 27 mei 2025 @ 21:10:
[...]
Dank, interessant artikel.

Ik zie niet direct dat Karlitschek zegt dat er geen Europese cloud hoeft te komen, hij zegt vooral dat hierin voorzien zou moeten worden met open source software. Wat niet heel verrassend is voor de baas van een bedrijf wat precies die software maakt.

Hij spreekt natuurlijk voor eigen parochie, en het is dan ook zeer terecht dat je dat punt aanstipt. Het zit ’m voor mij vooral in het volgende stuk:

Hij ziet digitale soevereiniteit als een spectrum. ‘Het ene uiterste is totale afhankelijkheid van één enkele speler, waar je nauwelijks bij weg kunt, of alleen tegen hoge kosten. Het cloudaanbod van Microsoft komt daar heel dichtbij.’

Aan de andere kant van het spectrum vind je overheden die alle digitale technologie helemaal in eigen beheer willen houden. ‘Volledige soevereiniteit omvat dan strikt genomen ook het besturingssysteem, de fabricage van chips en geheugen, inclusief de winning van alle grondstoffen ervoor. Dat lijkt me ook geen uitvoerbaar idee.’

En daar zit wel wat in (afgezien van het niet weg kunnen tegen hoge kosten dan). De beste aanpak ligt (zoals dat meestal is) weer ergens in het midden van de uitersten. Vervolgens geeft hij aan dat we in Europa wellicht geen ‘hyperscalers’ of geavanceerde cloudplatforms hebben, maar wel bedrijven die servers, databases en andere componenten aanbieden.

Het is dus niet zo dat er op dit moment helemaal niets is. De vraag die open blijft staan, is of wat er nu is, ook daadwerkelijk geschikt is voor de behoeften van bedrijven vandaag de dag. Daar heeft hij het dan weer niet over en mag best onderdeel zijn van de Europese strategie.

[duvekot]

Gr4mpyC3t schreef op woensdag 28 mei 2025 @ 08:53:
[...]

Frank Karlitschek, de CEO van Nextcloud schreef:

Aan de andere kant van het spectrum vind je overheden die alle digitale technologie helemaal in eigen beheer willen houden. ‘Volledige soevereiniteit omvat dan strikt genomen ook het besturingssysteem, de fabricage van chips en geheugen, inclusief de winning van alle grondstoffen ervoor. Dat lijkt me ook geen uitvoerbaar idee.’

China is wel op die route ...

[Gr4mpyC3t]

duvekot schreef op woensdag 28 mei 2025 @ 09:07:
[...]

China is wel op die route ...

Klopt, al vermoed ik dat er binnen de Europese Unie meer uiteenlopende meningen zijn over hoe we dat zouden moeten aanpakken dan in China.

[Wolly]

Jazzy schreef op woensdag 28 mei 2025 @ 08:49:
[...]

Mijn punt is dat het een feit is dat Microsoft gestopt is met de dienstverlening omdat ze dat moeten van de Amerikaanse overheid. We weten dat ze sinds dat decreet werd getekend "in gesprek zijn" met het ICC. Kan me goed voorstellen dat op een bepaald moment voorgesteld wordt dat het misschien het handigste is als het ICC even het account van Khan dicht zet zodat Microsoft niet de hele tenant hoeft te blokkeren.

Tactisch heel slim want Microsoft kan nu haar handen er van aftrekken en zeggen dat zij niets hebben uitgeschakeld, dat het de keuze van het ICC was. Maar uiteindelijk is dat niet relevant en is het resultaat per saldo hetzelfde.

Zullen we de complottheorieën uit dit topic laten?

[duvekot]

Frontpage artikel:

nieuws: '1722 websites van Nederlandse overheden en vitale bedrijven gebruike...

[R1]

duvekot schreef op zaterdag 31 mei 2025 @ 11:14:
Frontpage artikel:

nieuws: '1722 websites van Nederlandse overheden en vitale bedrijven gebruike...

ik mis nogal een conclusie anders dan het verhaal van Bert dat ze zomaar mee kunnen lezen.
Uiteindelijk vind ik de beste benadering om te kijken naar het risico van een oplossing (die heeft elke oplossing), de mitigatie en het rest risico.

Mijn standaard response heb ik erin gezet:

ah daar is Bert weer.....met het non verhaal dat de Amerikanen altijd meelezen
Ze moeten toegang verkrijgen en die kans is erg klein is al onderzocht iov de overheid
linkje
of: " ze zetten het zo uit net als bij het ICC" ; niet waar, ICC heeft waarschijnlijk zelf 1 account gedeactiveerd linkje
Dan maar soeverein in het eigen datacenter ?
.....op een intel based Dell server met Vmware te draaien met MS windows of IBM redhat software, gekoppeld aan een cisco netwerk.
Daarnaast is het Overheid datacenter in Amsterdam gehuurd van, jawel, de Amerikanen !

Als Trump wilt vraagt hij Equinix even de kabel eruit te halen van die ODC kooi.
Of je krijgt geen Cisco/Dell/Microsoft/.... (security) updates meer.
Trump zal zo snel niet iets uitzetten. Op het moment dat hij dat tot een wapen maakt, gaan Amazon, Microsoft en Google failliet. Er zal dan wereldwijd een exodus volgen uit de honderden miljarden kostende cloud DCs/regios van de hyperscalers

EU moet zorgen voor een volwassen EU cloud provider. Maar ja, vetrouw je dan wel een franse cloud of duitse cloud (1945?), want niet door een NL bedrijf gemaakt? (Denk aan aanbesteding onderzeeërs)

oh en dan moet (terecht) de overheid ook nog eens +20% op personeel besparen

't brengt ons nergens en ondertussen zal het alleen maar langer duren voordat men realiseert dat je niet meer alles zelf kunt bouwen en beheren doordat de westerse wereld vergrijst en de personeels tekorten blijvend zijn en groter worden. linkje. Je moet dus slimmer gaan werken en clouddiensten faciliteren dat.

Laten we snel een door de markt bekostigd volwaardige EU cloud bouwen (niet van de belastingcenten) en tot die tijd vooral onze overheid versnellen en innoveren met cloud producten.

De IT markt wordt voorlopig gedomineerd door de USA, van silicon tot diensten!

[BombaAriba]

Ik denk uiteindelijk wel dat overheid sturend en duwend kan zijn voor zo’n nieuwe marktpartij. Stel je voor als Nederlandse organen introduceer je een Postgres tenzij beleid voor databases en S3 storage voor grootschalig data-opslag. Als je dit soort services bij een Leaseweb zou afnemen zou daar al behoorlijk meer ontwikkelbudget vrijkomen.

Kijk bijvoorbeeld eens naar afhankelijkheid Oracle qua database voor zorgsector maar eigenlijk ook elke financiële dienst binnen de overheid.

Je zou wellicht vanuit beleid alleen diensten mogen afnemen die bij x aantal partijen af te nemen is, of bijvoorbeeld wordt aangeboden wordt door een Nederlandse partij.

Vanuit Google krijg je zo al een Frans en Duits bedrijf waarbij code en eigenaarschap bij die nationaliteit ligt. Eigenlijk zou je zo’n zelfde soort firma als overheid NL moeten willen hebben. Dan koop je als het ware voor een deftige fee een eigen Rijkscloud.

Want zelf ontwikkelen zie ik nog niet heel snel gaan als je ziet dat de meeste IT core overheidsbedrijven nu 50%+ inhuur zijn. Er zijn vooral veel mensen beschikbaar om erover na te denken maar grote hoeveelheden technici intern zijn er op dit moment niet.

[Jazzy]

De ophef du jour is het feit dat Solvinity is overgenomen door het Amerikaanse Kyndryl. Solvinity levert diensten aan Justis, Justis is verantwoordelijk voor o.a. DigiD en MijnOverheid.

Interessant hier is dat Solvinity dus een Europese partij was en nu niet meer. Voor echt onafhankelijke ICT-diensten zou de overheid dan dus geen enkel gebruik meer kunnen maken van private partijen voor infrastructuur of diensten.

[Gr4mpyC3t]

Jazzy schreef op donderdag 20 november 2025 @ 12:02:
De ophef du jour is het feit dat Solvinity is overgenomen door het Amerikaanse Kyndryl. Solvinity levert diensten aan Justis, Justis is verantwoordelijk voor o.a. DigiD en MijnOverheid.

Interessant hier is dat Solvinity dus een Europese partij was en nu niet meer. Voor echt onafhankelijke ICT-diensten zou de overheid dan dus geen enkel gebruik meer kunnen maken van private partijen voor infrastructuur of diensten.

Of je beargumenteert als Nederlandse overheid/Europese Unie dat dit soort bedrijven niet verkocht mogen worden buiten de eurozone. Dat gebeurt kennelijk ook niet.

[Jazzy]

Gr4mpyC3t schreef op donderdag 20 november 2025 @ 12:22:
[...]


Of je beargumenteert als Nederlandse overheid/Europese Unie dat dit soort bedrijven niet verkocht mogen worden buiten de eurozone. Dat gebeurt kennelijk ook niet.

Wat bedoel je met beargumenteert, afdwingen bij het aangaan van een overeenkomst?

[i-chat]

Jazzy schreef op donderdag 20 november 2025 @ 12:48:
[...]
Wat bedoel je met beargumenteert, afdwingen bij het aangaan van een overeenkomst?

ik denk dat hij bedoelt dat er argumenten bestaan om zo'n regel (wet) in te voeren, ik durf wel te betwijfelen of zoiets überhaubt juridisch mogelijk is.

je zou zoiets misschien in de vorm van opstart-subsidies kunnen afdwingen waarbij niet-akkoord = geen subsidie. maar heel veel verder kom je waarschijnlijk niet. als je dit als overheid wilt dan zou je hebt moeten classificeren als nutsvoorziening en middels een aanbesteding moeten realiseren.

vraag is dan natuurlijk meteen, is die mailbox dan alleen voor overheids-informatie, of is ie voor alle diensten die nu al digid gebruiken zoals zorg, banken, verzekeringen is ie voor alle communicatie die een ondertekening vereist (voor alle contracten en aankopen ect) ergo, wanneer stopt email een nutsvoorziening te zijn die je wilt vrijwaren van vreemde mogendheden en wordt het een ordinair sociaal platform.

[duvekot]

Langzaam wordt Europa wakker ...

Nederland begint 'praatclub' met andere landen voor digitale onafhankelijkheid

Het overgrote deel van de technologie die in de EU wordt gebruikt, komt van buiten de grenzen van de unie. Daarmee zijn Europese overheden, organisaties en bedrijven zeer afhankelijk van digitale oplossingen uit het buitenland. Dat moet veranderen, vinden Nederland, Duitsland, Frankrijk en Italië.

Die vier landen beginnen vandaag het European Digital Infrastructure Consortium (EDIC) voor Digitale Gemeenschapsgoederen. Dat is een mond vol, maar het doel is volgens demissionair staatssecretaris Eddie van Marum (Digitalisering) simpel: "Europa digitaal autonoom maken".

Het klinkt allemaal mooi maar zonder daadwerkelijke stappen zal het natuurlijk niet echt wat opleveren.
Het is eind oktober al gestart maar vandaag is de presentatie is in Den Haag dus vandaar dat er nu berichten over naar buiten komen.

En het is niet 1 organisatie maar er zijn al weer verschillende organisaties voor verschillende doelgroepen/doeleinden als ik de site van de EU goed lees.

• Alliance for Language Technologies European Digital Infrastructure Consortium (ALT-EDIC)
• The Networked Local Digital Twins towards the CitiVERSE (LDT CitiVERSE EDIC)
• European Blockchain Partnership and European Blockchain Service Infrastructure (EUROPEUM-EDIC)
• Digital Commons European Digital Infrastructure Consortium (DC-EDIC)
• Innovative Massive Public Administration interConnected Transformation Services European Digital Infrastructure Consortium (IMPACTS-EDIC)

Ik hoop echt dat het meer is dan alleen een aantal praatclubs.

[CVTTPD2DQ]

BombaAriba schreef op zaterdag 31 mei 2025 @ 16:13:
Ik denk uiteindelijk wel dat overheid sturend en duwend kan zijn voor zo’n nieuwe marktpartij. Stel je voor als Nederlandse organen introduceer je een Postgres tenzij beleid voor databases en S3 storage voor grootschalig data-opslag. Als je dit soort services bij een Leaseweb zou afnemen zou daar al behoorlijk meer ontwikkelbudget vrijkomen.

Alleen gaat dit natuurlijk niet gebeuren. Want de overheid gaat voor dit soort beslissingen advies vragen aan de "experts", en de experts zijn Microsoft of Amazon Certified Solution Architect.

Ik denk dat er in de eerste plaats besef moet komen dat het Nederlandse IT-landschap een markt is die bijna geschapen is door de Amerikaanse cloud- en softwareboeren, en dat die een machtig lobbyinstrument zijn om de zaken vooral bij het oude te laten.

Er zijn zeer veel mensen die zich vroeg in hun carrière vastleggen op een bepaalde leverancier, en vanaf dat moment zijn ze - ongeacht hun werkgever - de verlengde arm van het marketingbureau van die leverancier.

Wat moet groeien is het besef dat het advies uit "de markt" niet te vertrouwen is op het gebied van datasoevereiniteit.

Iedereen weer in overheidsdienst hoeft van mij ook niet, maar je haalt in ieder geval het enorme agency problem weg wat nu de oplossing in de weg staat.

[BombaAriba]

CVTTPD2DQ schreef op donderdag 11 december 2025 @ 08:23:
[...]


Alleen gaat dit natuurlijk niet gebeuren. Want de overheid gaat voor dit soort beslissingen advies vragen aan de "experts", en de experts zijn Microsoft of Amazon Certified Solution Architect.

Ik denk dat er in de eerste plaats besef moet komen dat het Nederlandse IT-landschap een markt is die bijna geschapen is door de Amerikaanse cloud- en softwareboeren, en dat die een machtig lobbyinstrument zijn om de zaken vooral bij het oude te laten.

Er zijn zeer veel mensen die zich vroeg in hun carrière vastleggen op een bepaalde leverancier, en vanaf dat moment zijn ze - ongeacht hun werkgever - de verlengde arm van het marketingbureau van die leverancier.

Wat moet groeien is het besef dat het advies uit "de markt" niet te vertrouwen is op het gebied van datasoevereiniteit.

Iedereen weer in overheidsdienst hoeft van mij ook niet, maar je haalt in ieder geval het enorme agency problem weg wat nu de oplossing in de weg staat.

Ik weet niet of je dit zo zwart-wit kunt stellen. Een van de problemen is wel zoals je zegt dat veel mensen trouwen met een bepaalde leverancier en daarvan niet af willen wijken. Doordat de markt steeds meer naar cloud gaat zie je dat er steeds minder aanbod is in eigen on-prem tooling kennis in de markt. Daarnaast speelt mee dat IT-inhuur van overheid via aanbestedingstrajecten gaan en wat meer bulk zitten met lagere tarieven waardoor de kwaliteit van inhuur soms ook ondermaats is maar je als overheidspartij simpelweg daar niet buiten kan.

Ik denk ook dat het alles zelf willen doen leuk is maar dat daar simpelweg de skillset en capaciteit niet voor aanwezig is. Overheid is niet ingericht als 1 partij met 1 IT-afdeling maar gesplitst in >1500 partijen met een paar grote IT leveranciers.

Je moet denk ik niet alleen kijken naar de beste opensource tool maar ook of dit houdbaar is met de mensen die je hebt zitten. En dan kom je eropuit dat misschien juist wel meer goede tweakers bij de overheid moeten gaan zitten. Ik doe nu toolkeuze solution design voor dataplatform van een aantal overheidspartijen en de opensource tools kiezen is erg lastig met nijpend tekort aan IT talent. Zie ook partijen als SSC-IT die >80% inhuur zijn en aangezien iedereen max 2 jaar ergens mag zitten willen die mensen idealiter tools kennen die ze ook bij niet-overheidspartijen kunnen inzetten.

[Gr4mpyC3t]

CVTTPD2DQ schreef op donderdag 11 december 2025 @ 08:23:
[...]


Alleen gaat dit natuurlijk niet gebeuren. Want de overheid gaat voor dit soort beslissingen advies vragen aan de "experts", en de experts zijn Microsoft of Amazon Certified Solution Architect.

Ik denk dat er in de eerste plaats besef moet komen dat het Nederlandse IT-landschap een markt is die bijna geschapen is door de Amerikaanse cloud- en softwareboeren, en dat die een machtig lobbyinstrument zijn om de zaken vooral bij het oude te laten.

Er zijn zeer veel mensen die zich vroeg in hun carrière vastleggen op een bepaalde leverancier, en vanaf dat moment zijn ze - ongeacht hun werkgever - de verlengde arm van het marketingbureau van die leverancier.

Wat moet groeien is het besef dat het advies uit "de markt" niet te vertrouwen is op het gebied van datasoevereiniteit.

Iedereen weer in overheidsdienst hoeft van mij ook niet, maar je haalt in ieder geval het enorme agency problem weg wat nu de oplossing in de weg staat.

Wat is dan de oplossing? Losbreken uit dat hele ecosysteem is juist het probleem. In Europa willen we altijd van meerdere walletjes eten.

Het mag vooral niet te duur zijn en investeringen laten we liever door anderen doen. Maar zodra het erop aankomt, vinden we dat één partij te veel macht krijgt en dan gaan we reguleren.

Het landschap is inderdaad gevormd door partijen als Microsoft, Amazon en Google. Dat vonden we in Europa lange tijd prima, dus zo vreemd is dat toch niet?

Van hardware tot software en besturingssystemen tot netwerken, het is praktisch allemaal Amerikaans. Succes ermee, ik zie niet hoe je hier op korte termijn van losweekt.

[Sissors]

Gr4mpyC3t schreef op donderdag 11 december 2025 @ 09:58:
[...]
Van hardware tot software en besturingssystemen tot netwerken, het is praktisch allemaal Amerikaans. Succes ermee, ik zie niet hoe je hier op korte termijn van losweekt.

Voor korte termijn kan je voor sommige dingen iig de sprong nemen en overgaan op wat van de 'Europese' alternatieven. Tussen aanhalingstekens, want het komt dan neer op een opensource pakket waar wat standaardinstellingen voor zijn veranderd, en nog wat lijm erbij geplakt om het met een ander opensource pakket samen te laten werken.

Maar het komt er eigenlijk dan altijd op neer dat je functionaliteit / gebruiksgemak moet gaan missen, en je dat accepteert omdat je dan maar onafhankelijk bent van de Amerikanen. Het blijft een verre van ideale situatie.

En dan is het antwoord wat ik meestal bijvoorbeeld op de FP zie langs komen, dat dus de EU / Overheid eraan moet gaan werken om alternatieve software te gaan maken voor de Europese markt. Terwijl ik persoonlijk vind dat daarmee de vervelendere vraag wordt ontweken: Waarom lukt het Amerikanen wel dit te doen zonder dat we de overheid maar moeten betalen om dit te gaan doen, en lukt het in Europa niet? Want zolang dat niet opgelost wordt, blijf je achter de feiten aanlopen.

[Gr4mpyC3t]

Sissors schreef op donderdag 11 december 2025 @ 11:08:
En dan is het antwoord wat ik meestal bijvoorbeeld op de FP zie langs komen, dat dus de EU / Overheid eraan moet gaan werken om alternatieve software te gaan maken voor de Europese markt. Terwijl ik persoonlijk vind dat daarmee de vervelendere vraag wordt ontweken: Waarom lukt het Amerikanen wel dit te doen zonder dat we de overheid maar moeten betalen om dit te gaan doen, en lukt het in Europa niet? Want zolang dat niet opgelost wordt, blijf je achter de feiten aanlopen.

Exact dit. In Europa zijn we zo ontzettend goed in vertellen wat er niet mag en hoe het zou moeten zijn, maar daad bij het woord voegen zie ik nog onvoldoende terug.

Leuk dat we nu dat OpenDesk proberen en dat moet ook zeker gebeuren, maar die vervelende vraag waar jij het over hebt zou eerst beantwoord/georganiseerd moeten worden.

[ Voor 6% gewijzigd door Gr4mpyC3t op 11-12-2025 12:37 ]

[DomiGijzen]

Sissors schreef op donderdag 11 december 2025 @ 11:08:
[...]

Waarom lukt het Amerikanen wel dit te doen zonder dat we de overheid maar moeten betalen om dit te gaan doen, en lukt het in Europa niet? Want zolang dat niet opgelost wordt, blijf je achter de feiten aanlopen.

Is dat echt een vraag? En eigenlijk, als het een vraag is, is de vraag ook onterecht. Europa ligt op het gebied van (veel) software en bijbehorende hardware/cloud te ver achter om in een overzienbare termijn een dermate inhaalslag te maken dat het bruikbaar wordt.
Maar op andere vlakken waar andere regio's achter liggen zie je dat het hen ook niet lukt om eigen kracht. Zie chip-machine industrie in de US en automotive in China. Beide een andere strategie maar duidelijk met veel backup vanuit de overheid.

Waar het in Europa vaak fout gaat, en nu weer, is actie. Veel praten weinig actie.

[Sissors]

DomiGijzen schreef op donderdag 11 december 2025 @ 13:15:
[...]


Is dat echt een vraag? En eigenlijk, als het een vraag is, is de vraag ook onterecht. Europa ligt op het gebied van (veel) software en bijbehorende hardware/cloud te ver achter om in een overzienbare termijn een dermate inhaalslag te maken dat het bruikbaar wordt.
Maar op andere vlakken waar andere regio's achter liggen zie je dat het hen ook niet lukt om eigen kracht. Zie chip-machine industrie in de US en automotive in China. Beide een andere strategie maar duidelijk met veel backup vanuit de overheid.

Eens dat andere landen veel meer bereid zijn hun eigen industrie te ondersteunen dan Europa. ('Industrie' is natuurlijk sowieso een ietwat vies woord hier). Nu heeft dat wel alleen zin als er iets met die ondersteuning wordt gedaan, als het gewoon is om een dode industrie nog wat langer in leven te houden dan kost het vooral geld.

Maar hoewel elke regio wat dingen heeft waar ze op voor of achter liggen, hebben we in Europa vooral de 'oude' industrie. En daar is niks mis mee, bedrijven als een Bosch hebben we nodig. Maar hoewel je kan zeggen dat Amerika achter ligt tov Europa wat betreft ASML, is andersom dat lijstje natuurlijk heel veel langer aan het worden.

En los van de oorzaken (waar ik een mening over heb, wat een beetje offtopic hier is denk ik, maar laat ik het erop houden dat ik het idee heb dat veel mensen alles wat de VS anders doet als slecht ziet, dus dat we niks van hun kunnen leren, en daar ben ik het niet mee eens), maar je kan wel een hoop subsidies erin gooien om de achterstand weg te werken (hopelijk), maar als je de onderliggende oorzaak niet oplost waarom we die achterstand hebben, moeten we dan constant gemeenschapsgeld erin blijven duwen? En niet alleen voor je cloud software. Ook je desktop software. En je GPUs. En je fabs. En je AI. Etc. Want een China is best bereid om veel overheidsgeld ergens in te steken. Maar ze verwachten wel dan dat dat tijdelijk is.

[Jazzy]

CVTTPD2DQ schreef op donderdag 11 december 2025 @ 08:23:
Alleen gaat dit natuurlijk niet gebeuren. Want de overheid gaat voor dit soort beslissingen advies vragen aan de "experts", en de experts zijn Microsoft of Amazon Certified Solution Architect.

[...]

Er zijn zeer veel mensen die zich vroeg in hun carrière vastleggen op een bepaalde leverancier, en vanaf dat moment zijn ze - ongeacht hun werkgever - de verlengde arm van het marketingbureau van die leverancier.

Dit zijn dingen die je van mij best wel wat beter mag onderbouwen, ook omdat het niet de eerste keer is dat je stelt dat Nederlandse IT-ers niet in staat zouden zijn om onafhankelijk te kunnen adviseren. Daarmee doe je onze beroepsgroep echt te kort.

[duvekot]

Het ICC kan wel eens een "mooie" (helaas dat het nodig is) test case worden van wat er allemaal bij komt kijken als je totaal onafhankelijk wil worden van welke Amerikaanse bedrijven dan ook.

Eerder deze week kwam dit bericht naar buiten:
US threatens new ICC sanctions unless court pledges not to prosecute Trump

President Donald Trump's administration wants the International Criminal Court to amend its founding document to ensure it does not investigate the Republican president and his top officials, a Trump administration official said, threatening new U.S. sanctions on the court if it did not.
If the court does not act on this U.S. demand and two others - dropping investigations of Israeli leaders over the Gaza war and formally ending an earlier probe of U.S. troops over their actions in Afghanistan - Washington may penalize more ICC officials and could sanction the court itself, the official said.

Dus hoewel de US zelf geen ondertekenaar is van het Rome Statuut wat de basis is voor het ICC willen ze nu wel dat dit statuut wordt aangepast zodat staatshoofden niet meer vervolgd kunnen worden.
(Verdere discussie daarover kan in [ZT] Trump II en de Amerikaanse politiek - deel II )

Als deze eis niet wordt opgevolgd dan volgen er verdere meer uitgebreide sancties tegen het ICC. Nu is dat nog tegen sommige medewerkers van het ICC maar de dreiging is nu om het gehele ICC er onder te laten vallen.

Nu heeft de Nederlandse regering als gastland van het ICC daar een belangrijke rol in. Allereerst om te proberen te US te overtuigen om geen verdere sancties in te stellen. Maar Nederland gaat nu zelf verder en gaat actief helpen om het ICC onafhankelijk te maken van Amerikaanse bedrijven.

Een Canadese ICC-rechter, Kimberly Prost zegt tegen Nieuwsuur het volgende:

Prost zegt dat het hof minder afhankelijk moet worden van Amerikaanse softwarebedrijven. "We zoeken dus naar alternatieven die het werk van het hof niet aantasten."

En ze weet zelf wat de impact kan zijn omdat ze zelf al persoonlijk onder Amerikaanse sancties valt.

"Onmiddellijk raak je je creditcards kwijt. Ik word ook in paniek wakker met gedachten als: hoe moet ik mijn voorzieningen betalen? Alledaagse dingen als een taxi bestellen, een concertkaartje kopen, online winkelen. Al die dingen worden buitengewoon moeilijk."

En Minister Van Weel is ook erg duidelijk in zijn antwoorden naar Nieuwsuur over de uitdagingen:

Gemakkelijk is dat niet, zegt Van Weel. "We hebben geen echte Europese cloud of grote techbedrijven in Europa. Dus los van het strafhof is er überhaupt werk aan de winkel voor Europa."

Zie hier voor het gehele artikel:
ICC bereidt zich met hulp van Nederland voor op nieuwe Amerikaanse sancties

Als ze klaar zijn kunnen ze dat mooi als richtlijn/handleiding gebruiken voor de Nederlandse overheidsinstanties om weg te bewegen van Amerikaanse bedrijven en diensten.

En het laat goed zien hoe afhankelijk we letterlijk geworden zijn van Amerika.

[CVTTPD2DQ]

BombaAriba schreef op donderdag 11 december 2025 @ 09:16:
Daarnaast speelt mee dat IT-inhuur van overheid via aanbestedingstrajecten gaan en wat meer bulk zitten met lagere tarieven waardoor de kwaliteit van inhuur soms ook ondermaats is maar je als overheidspartij simpelweg daar niet buiten kan.

[...]

de opensource tools kiezen is erg lastig met nijpend tekort aan IT talent. Zie ook partijen als SSC-IT die >80% inhuur zijn en aangezien iedereen max 2 jaar ergens mag zitten willen die mensen idealiter tools kennen die ze ook bij niet-overheidspartijen kunnen inzetten.

We praten op een heel vreemde manier over mensen die in de IT werken. Niet alleen in dit topic, maar in een ander topic werden afstudeerders bijvoorbeeld "code kloppers" genoemd, die binnenkort wel door AI vervangen zouden worden.

De keerzijde van de medaille is dat IT'ers blijkbaar "talenten" zijn, die vanwege hun uitzonderlijke vaardigheden moeilijk te vinden zijn.

Laten we eerlijk zijn, mensen die sterk routinematig werk doen zijn misschien bijzondere, getalenteerde mensen, maar dat heeft niet zoveel te maken met het werk dat ze uitvoeren.

Ongetwijfeld zijn er mensen met bovengemiddelde vaardigheden - in elke sector - maar alleen in de IT accepteren we dat dit een slagingsfactor is. Of liever gezegd, we mythologiseren het, en maken daarmee slaging tot een soort onvoorspelbare variabele.

Als ik naar het ziekenhuis moet voor een operatie vraag ik niet om de "briljante" chirurg of de getalenteerde anestesioloog. Ik ga er vanuit dat ik ook met de slechtste chirurg in het ziekenhuis een goede overlevingskans heb.

Gr4mpyC3t schreef op donderdag 11 december 2025 @ 09:58:
Het mag vooral niet te duur zijn en investeringen laten we liever door anderen doen. Maar zodra het erop aankomt, vinden we dat één partij te veel macht krijgt en dan gaan we reguleren.

Ik denk dat je hiermee de onderstaande vraag beantwoordt:

Sissors schreef op donderdag 11 december 2025 @ 11:08:
Waarom lukt het Amerikanen wel dit te doen zonder dat we de overheid maar moeten betalen om dit te gaan doen, en lukt het in Europa niet? Want zolang dat niet opgelost wordt, blijf je achter de feiten aanlopen.

Bert Hubert heeft eens opgemerkt dat je in de VS investeerders hebt die bereid zijn om geld te steken in een bedrijf zonder dat precies duidelijk is hoe ze hun geld gaan verdienen. Overigens bestaat dit niet in de hele VS; er zijn net als in Europa talloze plekken in Amerika die zich presenteren als "het nieuwe Silicon Valley" (Texas, Florida), maar waar de tech sector niet van de grond komt. Ook het gebied rond Boston heeft op papier alle voorwaarden voor een florerende tech sector, en toch komt het niet van de grond.

Één verklaring (en ik moet bekennen dat het geen volledige verklaring is) is dat er in de VS vertrouwen bestaat dat de Amerikaanse regering niet al te veel ingrijpt in de monopolieposities van de techreuzen. Amazon, Facebook, etc. zijn het punt voorbij dat ze concurrenten moeten dulden, en het is duidelijk dat ze overwinsten boeken die nauwelijks nog in het belang van consumenten zijn.

In Europa grijpen we dan in. Slecht voor investeerders, goed voor ons. Maar de keerzijde daarvan is dat we VC-geld wel op onze buik kunnen schrijven.

Als we als Europa vinden dat overheidsingrijpen tegen monopolisten nodig en gerechtvaardigd is, hoeven we ons ook niet de haren uit het hoofd te trekken over de vraag waarom we niet kunnen "concurreren" met de Amerikaanse markt, maar nadenken over hoe we zouden willen dat de Europese techsector eruit zou zien.

Marktgestuurde innovatie heeft ook nadelen. In software leidt het vaak tot de zgn. Antifeatures; eigenschappen van de software die niet voordelig zijn voor de gebruiker, maar de machtspositie of de winstmarge van de fabrikant beschermen.

Jazzy schreef op donderdag 11 december 2025 @ 14:49:
Dit zijn dingen die je van mij best wel wat beter mag onderbouwen, ook omdat het niet de eerste keer is dat je stelt dat Nederlandse IT-ers niet in staat zouden zijn om onafhankelijk te kunnen adviseren. Daarmee doe je onze beroepsgroep echt te kort.

De draaideurcultuur van beslissers bij de overheid bij Nederlandse techbedrijven is voldoende gedocumenteerd door onderzoeksjournalistiekprogramma's als Zembla. Onze (voormalig) staatssecretaris van digitalisering, Ferenc Zsolt Szabó, is nog steeds een duidelijk voorbeeld van die draaideurcultuur. Als VVD-kamerlid was hij overigens uiterst kritisch over "OSS-fetisjisme". Het aantal gefaalde IT-projecten bij de overheid blijft zich opstapelen.

Als Nederlandse IT'ers zo goed en onafhankelijk de overheid kunnen adviseren, ligt de bewijslast daarvoor niet bij mij, om het maar eens voorzichtig uit te drukken. Natuurlijk zijn niet alle Nederlandse IT'ers corrupt en incompetent. Ongetwijfeld is zelfs Zsolt Szabó iemand die, ondanks de schijn van belangenverstrengeling, niet corrupt. Maar we functioneren allemaal in een systeem dat gekenmerkt wordt door kostenoverschrijdingen, en slaafse externe afhankelijkheid van grote Amerikaanse bedrijven.

[Stukfruit]

duvekot schreef op vrijdag 12 december 2025 @ 08:23:

Als deze eis niet wordt opgevolgd dan volgen er verdere meer uitgebreide sancties tegen het ICC. Nu is dat nog tegen sommige medewerkers van het ICC maar de dreiging is nu om het gehele ICC er onder te laten vallen.

Wat ik eigenlijk nog niet wist, en in het artikel van de NOS ook niet echt naar voren komt, is dat Prost sinds augustus dit jaar met deze scare tactics (sancties vind ik niet passen bij iets wat een ander doel heeft) te maken heeft.

On August 20, 2025, the United States government imposed sanctions on her for her involvement in ICC investigations of American and Israeli officials.

Dus de noodzaak om snel verder te gaan met onafhankelijk worden is zo inderdaad niet langer gebaseerd op een individueel geval, wat eerder nog wel eens voorbijkwam wanneer dit werd aangehaald.

Wat @CVTTPD2DQ lijkt aan te halen is trouwens wel een echt probleem. Dat rapport van Draghi moet qua financiering eens opgepakt worden voordat je hier echt mogelijkheden kan gaan krijgen. Anders blijf je toch een beetje prutsen in de marge omdat je afhankelijk bent van private partijen en (relatief) lage subsidies.

Kennis is er genoeg in Europa. Amerikanen komen in mijn ervaring juist graag hiernaartoe om goedkoper software te laten maken zonder last te hebben van bijvoorbeeld het rare gedrag van mensen in verre landen.

[Jazzy]

CVTTPD2DQ schreef op vrijdag 12 december 2025 @ 08:37:
Als Nederlandse IT'ers zo goed en onafhankelijk de overheid kunnen adviseren, ligt de bewijslast daarvoor niet bij mij, om het maar eens voorzichtig uit te drukken.

Nee, we gaan het niet omdraaien. En aangezien je de uitspraken doet hier te midden van Nederlandse IT-professionals ligt de lat nog een stukje hoger. Prima als je de onafhankelijkheid, kennisniveau of integriteit van de Nederlandse IT professionals wilt bespreken maar dan mag je dat wat zorgvuldiger formuleren en zonder zulke brede generaliseringen.

[BombaAriba]

CVTTPD2DQ schreef op vrijdag 12 december 2025 @ 08:37:
[...]


We praten op een heel vreemde manier over mensen die in de IT werken. Niet alleen in dit topic, maar in een ander topic werden afstudeerders bijvoorbeeld "code kloppers" genoemd, die binnenkort wel door AI vervangen zouden worden.

De keerzijde van de medaille is dat IT'ers blijkbaar "talenten" zijn, die vanwege hun uitzonderlijke vaardigheden moeilijk te vinden zijn.

Laten we eerlijk zijn, mensen die sterk routinematig werk doen zijn misschien bijzondere, getalenteerde mensen, maar dat heeft niet zoveel te maken met het werk dat ze uitvoeren.

Ongetwijfeld zijn er mensen met bovengemiddelde vaardigheden - in elke sector - maar alleen in de IT accepteren we dat dit een slagingsfactor is. Of liever gezegd, we mythologiseren het, en maken daarmee slaging tot een soort onvoorspelbare variabele.

Als ik naar het ziekenhuis moet voor een operatie vraag ik niet om de "briljante" chirurg of de getalenteerde anestesioloog. Ik ga er vanuit dat ik ook met de slechtste chirurg in het ziekenhuis een goede overlevingskans heb.


[...]


Ik denk dat je hiermee de onderstaande vraag beantwoordt:


[...]


Bert Hubert heeft eens opgemerkt dat je in de VS investeerders hebt die bereid zijn om geld te steken in een bedrijf zonder dat precies duidelijk is hoe ze hun geld gaan verdienen. Overigens bestaat dit niet in de hele VS; er zijn net als in Europa talloze plekken in Amerika die zich presenteren als "het nieuwe Silicon Valley" (Texas, Florida), maar waar de tech sector niet van de grond komt. Ook het gebied rond Boston heeft op papier alle voorwaarden voor een florerende tech sector, en toch komt het niet van de grond.

Één verklaring (en ik moet bekennen dat het geen volledige verklaring is) is dat er in de VS vertrouwen bestaat dat de Amerikaanse regering niet al te veel ingrijpt in de monopolieposities van de techreuzen. Amazon, Facebook, etc. zijn het punt voorbij dat ze concurrenten moeten dulden, en het is duidelijk dat ze overwinsten boeken die nauwelijks nog in het belang van consumenten zijn.

In Europa grijpen we dan in. Slecht voor investeerders, goed voor ons. Maar de keerzijde daarvan is dat we VC-geld wel op onze buik kunnen schrijven.

Als we als Europa vinden dat overheidsingrijpen tegen monopolisten nodig en gerechtvaardigd is, hoeven we ons ook niet de haren uit het hoofd te trekken over de vraag waarom we niet kunnen "concurreren" met de Amerikaanse markt, maar nadenken over hoe we zouden willen dat de Europese techsector eruit zou zien.

Marktgestuurde innovatie heeft ook nadelen. In software leidt het vaak tot de zgn. Antifeatures; eigenschappen van de software die niet voordelig zijn voor de gebruiker, maar de machtspositie of de winstmarge van de fabrikant beschermen.


[...]


De draaideurcultuur van beslissers bij de overheid bij Nederlandse techbedrijven is voldoende gedocumenteerd door onderzoeksjournalistiekprogramma's als Zembla. Onze (voormalig) staatssecretaris van digitalisering, Ferenc Zsolt Szabó, is nog steeds een duidelijk voorbeeld van die draaideurcultuur. Als VVD-kamerlid was hij overigens uiterst kritisch over "OSS-fetisjisme". Het aantal gefaalde IT-projecten bij de overheid blijft zich opstapelen.

Als Nederlandse IT'ers zo goed en onafhankelijk de overheid kunnen adviseren, ligt de bewijslast daarvoor niet bij mij, om het maar eens voorzichtig uit te drukken. Natuurlijk zijn niet alle Nederlandse IT'ers corrupt en incompetent. Ongetwijfeld is zelfs Zsolt Szabó iemand die, ondanks de schijn van belangenverstrengeling, niet corrupt. Maar we functioneren allemaal in een systeem dat gekenmerkt wordt door kostenoverschrijdingen, en slaafse externe afhankelijkheid van grote Amerikaanse bedrijven.

Verschil is natuurlijk wel werkervaring. Als je met inhuur met weinig ervaring moet werken ipv seniors die al wat projecten hebben gedraaid. Jouw zorg voorbeeld; iedereen doet geneeskunde daarna basisarts en dan nog praktijk werkopleidingen dus elke chirurg heeft minimaal 10 jaar werkervaring plus dus een studie ervoor. Daarbovenop nog het feit dat er erg veel detacheerders zijn die mensen omscholen uit niet technische hoeken met weinig ervaring en na 2 maanden bootcamp gelijk als medior verkopen. Je ziet ook veel mensen die na 1-2 jaar als senior worden verkocht.

Enfin het hele ambtenaren volgen blind wat consultants aanbieden / aanprijzen geloof ik ook niet zo in. Vanuit werk ben ik betrokken bij data platformen voor de overheid en daarbij zijn het toch echt ook ambtenaren die e.e.a. bepalen. Juist de architectuur functies zijn best competitief tov wat de markt biedt waardoor die functies veelal wel intern zijn vervuld. Advies inwinnen voor iets wat zo’n grote impact heeft op Nederlandse maatschappij kan geen kwaad denk ik.

Wel is het zo dat het bijvoorbeeld makkelijker is om voor Microsoft producten te kiezen omdat je daarvoor niet een geheel aanbestedingstraject voor in hoeft. Dit door o.a. SLM Rijk dat veel aparte contractvoorwaarden voor het Rijk regelt.

[duvekot]

Ondertussen bij Airbus:
Airbus to migrate critical apps to a sovereign Euro cloud

The aerospace manufacturer, which has already consolidated its datacenter estate and uses services like Google Workspace, now wants to move key on-premises applications including ERP, manufacturing execution systems, CRM, and product lifecycle management (aircraft designs) to the cloud.

En in die tender zou zeggen dat het dus wel onafhankelijk moet zijn van invloeden van buiten Europa.

"I need a sovereign cloud because part of the information is extremely sensitive from a national and European perspective," Catherine Jestin, Airbus's executive vice president of digital, told The Register. "We want to ensure this information remains under European control."

Maar ze verwachten ook dat het niet makkelijk zou zijn.

Beyond US complications, Jestin questions whether European cloud providers have sufficient scale. "If you asked me today if we'll find a solution, I'd say 80/20."

Maar dit geeft dus wel aan dat ook grotere partijen er serieus over aan het nadenken zijn om hun data en applicaties weg te halen uit oplossingen die onder invloed staan van (oa) de US.

[Sissors]

Ze gaan van on-premise naar de cloud. Dus ze halen het niet weg bij iets wat onder US invloed staat, ze gaan van onder eigen invloed naar kijken of het in de cloud lukt zonder US invloed. En dan is de vraag als dat niet lukt, of ze het houden op on-premise, of dat ze een Amerikaanse cloud in gaan.

[CVTTPD2DQ]

De Volkskrant publiceert een opinie van Reijer Passchier, hoogleraar digitalisering en democratische rechtsstaat.

Dat Amerikaanse big tech veel te dominant is, wisten we al langer. Maar in combinatie met deze Amerikaanse veiligheidsstrategie begeven we ons in niets minder dan een noodsituatie. Technologie is een breekijzer geworden in een cynisch internationaal machtsspel. Onze soevereiniteit en de democratische rechtsstaat die daar op rust zijn in groot gevaar.


Een belangrijke vraag is: hoe heeft dat kunnen gebeuren? Al in 2019 waarschuwde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid voor een te grote cloudafhankelijkheid en te weinig voorbereiding op digitale ontwrichting. Toch werd daarna des te fanatieker gedigitaliseerd.

[...]

In werkelijkheid kent digitalisering, net als elke technologische ontwikkeling, echter vrijwel altijd winnaars en verliezers. Zij brengt ingrijpende machtsverschuivingen met zich mee

[...]

Wie daar geen rekening mee houdt is verloren, wordt gekoloniseerd en kan zijn eigen normen en waarden niet langer handhaven. Hopelijk maakt Trump dat voor eens en voor altijd duidelijk.

[...]

Natuurlijk moeten we, zoals veel experts adviseren, onze afhankelijkheid van Amerikaanse bigtechbedrijven zo snel mogelijk terugdringen of deze zelfs geheel uit Europa weren.

Ik zou nog meer van het verhaal kunnen citeren, maar de bovenstaande paragrafen geven hopelijk een duidelijke samenvatting.

De geopolitieke realiteit heeft er geen boodschap aan dat de producten van Amazon zo betrouwbaar zijn, dat de suite van Microsoft zo handig werkt, of dat je net je Azure Supreme Architect certificaat hebt gehaald. De detox van Amerikaanse producten gaat ongemakkelijk worden.

Landverraad bestrijkt een groot grijs gebied, maar dat grijze gebied begint ongeveer hier.

[duvekot]

En weer een mooi artikel in The Register ... En zo te zien geschreven door een Nederlandse journalist, Kim Loohuis.

Europe gets serious about cutting digital umbilical cord with Uncle Sam's big tech

Europe’s quest for digital sovereignty is hampered by a 90 per cent dependency on US cloud infrastructure, claims Cristina Caffarra, a competition expert and a driving force behind the Eurostack initiative.

While Brussels champions policy initiatives and American tech giants market their own ‘sovereign’ solutions, a handful of public authorities in Austria, Germany, and France, alongside the International Criminal Court in The Hague, are taking concrete steps to regain control over their IT.

Het artikel laat een aantal voorbeelden zien waarbij Europese instanties overgaan naar Europese oplossingen, maar het beschrijft ook goed de huidige situatie en hoe we daar uit zouden kunnen komen:

For Europe, the question is no longer whether it should pursue digital sovereignty, but whether it has the collective will to stop talking, start building, and, most importantly, distinguish real autonomy from clever marketing.

Caffarra frames the challenge starkly: "Imagine if Americans woke up one morning to discover that 90 percent of their digital infrastructure was owned by Europeans. Would they regulate? Or would they march to the White House and demand action: 'Let's build'?"

In het artikel komt ook Eurostacks ter sprake. Het klinkt als een Europese versie van Cloud Kootwijk 😁

“EuroStack” is our original idea for a European Industrial Policy initiative bringing together tech, governance and funding for Europe-focused investment to build and adopt a suite of digital infrastructures: from connectivity to cloud computing, AI and digital platforms.

[duvekot]

Bert Hubert heeft gisteren een artikel gepubliceerd met de stand van zaken over de Europese Cloud aan het einde van 2025:
The European Cloud Situation at the end of 2025

tl;dr: Great strides have been made in 2025, especially in convincing people that something must be done, and outlining what that might be. Industry buyers are not going to lead us since they mostly care about next quarter’s results. Governments will have to show us the way, but they are ill-equipped to do so. Meanwhile, Europe’s cloud/hosting providers are also not leading the charge. Initiatives like the EuroStack have outlined this odd situation with great clarity, and are providing pressure on decision makers to do things. Governments meanwhile are good at formulating policy, but bad at following it themselves. However, the financial industry is just as hooked on US clouds as governments are, and there is legislation on the books that tells them they should fix this. Regulators can likely force banks to do the right thing, and thus forge a path for governments to follow later on. Who should be driving all this is unclear however, but I’ve added some thoughts. In addition, there are “no regret” steps that could be taken right now.

Maar ik zou iedereen aanraden om het hele artikel te lezen. Hopelijk ontstaan hierdoor weer nieuwe initiatieven om weer meer weg te bewegen van Amerikaanse (of eigenlijk buitenlandse) bedrijven naar Europese alternatieven.

[Question Mark]

CVTTPD2DQ schreef op maandag 22 december 2025 @ 17:48:
Landverraad bestrijkt een groot grijs gebied, maar dat grijze gebied begint ongeveer hier.

Dappere stelling, maar leg ook eens uit waarom het gebruik van Amerikaanse clouddiensten in jouw ogen bijna gelijk staat aan landverraad?

Dat inzet van deze diensten afhankelijk van de usecase misschien niet handig of verstandig zijn, maakt het nog geen landverraad.

[Sissors]

duvekot schreef op woensdag 24 december 2025 @ 07:13:
Bert Hubert heeft gisteren een artikel gepubliceerd met de stand van zaken over de Europese Cloud aan het einde van 2025:
The European Cloud Situation at the end of 2025

[...]

Maar ik zou iedereen aanraden om het hele artikel te lezen. Hopelijk ontstaan hierdoor weer nieuwe initiatieven om weer meer weg te bewegen van Amerikaanse (of eigenlijk buitenlandse) bedrijven naar Europese alternatieven.

Interessant artikel (en ja, omdat het mijn onderbuik versterkt), en ook in combinatie met quote uit je post hiervoor:

Caffarra frames the challenge starkly: "Imagine if Americans woke up one morning to discover that 90 percent of their digital infrastructure was owned by Europeans. Would they regulate? Or would they march to the White House and demand action: 'Let's build'?"

Ik heb het artikel gelezen, en zijn stelling is ook gewoon dat er wel een hoop geroepen wordt, maar er heel weinig gedaan wordt, en er nog minder geinvesteerd wordt: Ja misschien gaat eens een keer een lokale overheid over naar een opensource oplossing, maar het inkopen bij een partij die een kans heeft om de Europese Amazon of Azure te worden? Dat gebeurd niet. En dat willen veel ook hier niet dat er gebeurd, want we willen liever een hele hoop spelers. En dat snap ik, want anders heb je enkel weer één gigantische partij erbij ipv meerdere kleinere die concurreren, maar realistisch gezien ga je niet tegen de Amerikaanse giganten opboksen met 20 kleine Europese partijen.

[CVTTPD2DQ]

Question Mark schreef op woensdag 24 december 2025 @ 08:56:
Dappere stelling, maar leg ook eens uit waarom het gebruik van Amerikaanse clouddiensten in jouw ogen bijna gelijk staat aan landverraad?

Zonder de context van het artikel lijkt het inderdaad een stuk "dapperder".

We weten uit oorlogsbronnen dat de Duitse bezetting vooral heeft geleund op Nederlandse ambtenaren en administrateurs die hun werk - onder Duits bestuur - zijn blijven uitvoeren. Ze zijn gewoon naar hun werk gegaan, hebben naar eer en geweten hun taak uitgeoefend, alsof er niets veranderd was. Daar begint het grijze gebied, want zonder hun medewerking was de bezetting lang niet zo gemakkelijk geweest.

Sommige administrateurs hebben zich in héél donkergrijs gebied begeven. En ja, dat waren de automatiseerders van toen. Dit waren de eerste Nederlanders die met IBM-machines werkten; onze vakgenoten.

Gezien de vernieuwde internationale betrekkingen tussen de VS en Nederland kun je zeggen dat het grijze gebied hier begint. Gewoon doorgaan met je migratie van kritieke diensten naar de Amerikaanse cloud (want het is je werk, en het staat op de planning, etc. etc.) is geen moreel neutrale actie meer.

Dat betekent niet dat je op hetzelfde niveau staat als een IS-vrijwilliger in Noord-Syrië, maar wél dat je je mag gaan afvragen wat je aan het doen bent.

[Jazzy]

Modbreak:

Deze vergelijking gaat mij echt te ver. We discussiëren hier op respectvolle wijze over de noodzaak voor meer digitale onafhankelijkheid en de uitdagingen die dit brengt. Dat doen we zonder de integriteit van onze Nederlandse IT-ers en ambtenaren in twijfel te trekken en zonder, ik begrijp niet dat ik dit moet zeggen, een vergelijking maken met collaboratie met de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog.

[duvekot]

Er staat op de frontpage nu een artikel over het onderwerp van dit topic:

review: De 'soevereine' cloud is vaak een illusie: zo blijven we afhankelijk ...

[Jazzy]

Dank! Wat vind je er van, nog inzichten die we hier nog niet besproken hadden of andersom?

Ik maak trouwens even gebruik van de gelegenheid om de titel van dit topic aan te passen. De term 'Cloud Kootwijk' was een interessante om de discussie af te trappen maar zorgde ook voor verwarring. Stuur me even een PB als je hem nog niets anders wilt.

[Bockelaar]

de hele soevereiniteit discussie is leuk, maar gaat niet alleen over cloud. de EU heeft toch best wat leuks gepubliceert hierover: https://interoperable-eur...oud-sovereignty-framework
Zoals je kunt zien zijn we vele malen meer verweven dan alleen maar op technologie. Soms moet je misschien dingen accepteren zoals ze zijn: zo zijn anderen weer afhankelijk van een klein landje aan de noordzee vor hun chipmaak machines en kaas

[Stukfruit]

Bockelaar schreef op vrijdag 2 januari 2026 @ 12:01:
de hele soevereiniteit discussie is leuk, maar gaat niet alleen over cloud. de EU heeft toch best wat leuks gepubliceert hierover: https://interoperable-eur...oud-sovereignty-framework
Zoals je kunt zien zijn we vele malen meer verweven dan alleen maar op technologie. Soms moet je misschien dingen accepteren zoals ze zijn: zo zijn anderen weer afhankelijk van een klein landje aan de noordzee vor hun chipmaak machines en kaas

Dat is een redenering die niet klopt omdat het kleine landje aan de Noordzee geen wereldmacht is en de afhankelijkheid waar je het over hebt binnen 10 of 20 jaar volledig anders kan liggen door bv. een China dat hier een einde aan maakt.

De tijd van New Amsterdam is ondanks de vele hints die je er ziet wel voorbij, maar dat betekent niet dat klein denken nu het nieuwe normaal moet zijn.

[Bockelaar]

mijn redenering is dat soevereiniteit niet bestaat

[Jazzy]

Bockelaar schreef op vrijdag 2 januari 2026 @ 13:03:
mijn redenering is dat soevereiniteit niet bestaat

Goed, leg dat eens uit dan. Want je vorige post vond ik ook wel een beetje mager. Natuurlijk maken we elke dag afwegingen over hoeveel risico we accepteren en als er dan nieuwe informatie komt kan dat leiden tot een andere keuze. Zo zijn vandaag een aantal mensen in de auto gestapt in plaats van op de fiets, toen ze zagen dat de wegen glad zijn door natte sneeuw.

Het probleem is inderdaad complex, maar moeten we dan helemaal niets doen?

[Bockelaar]

soevereiniteit bestaat niet. We zijn onderdeel van de EU, we functioneren in de EER, we zijn lid van Schengen, NAVO en nog een hele berg andere allianties. Politiek, juridisch, militair, economisch en op heel veel andere vlakken zijn we niet soeverein. Heb je het door mij gelinkte stuk gescand?
Het bekt wel lekker: we zijn afhankelijk van Amerikaanse Cloud en moeten soeverein worden. We lopen technologisch gezien in Europa op dat vlak 20 jaar achter. Het was namelijk wel lekker makkelijk als de grote techreuzen dat allemaal uitvonden en betaalden.
Inmiddels is de achterstand zo groot: 20 jaar aan ontwikkeling, kennis, geld (serieus veel geld! - AWS investeerd in 2026 alleen al 8miljard in de EU propositie).
Als je als Europa (want NL alleen gaat dat nooit lukken) wil dichten moet je visie hebben en durf om door te pakken tonen. Dat gaat niet komen vanuit Brussel voorlopig

Intussen profteren de grote techreuzen en blijven wij gevangen. Is dat goed? Nee, ik ben een groot voorstander van onafhankelijker worden.

Kunnen we dat zonder de Amerikanen? Nee: nagoeg alles is aan hun verkocht, hardware, software, alles komt bij hun of uit China vandaan. Wil je dus soeverein worden moet je Europees dus de hele keten gaan opbouwen. Realitycheck: dat gat gaan we de aankomende 20 jaar niet dichten

[duvekot]

De NRC heeft een artikel over het eigen advertenties systeem van DPG die daarmee hun afhankelijkheid van Google en Meta sterk verlaagd hebben. Het kan dus wel ..

Om van Big Tech af te komen, bouwde DPG Media zijn eigen advertentiesysteem. Is dat privacyvriendelijker?
deel artikel dus als het goed is de komende 7 dagen vrij te lezen

Terwijl in Europa alom wordt gewaarschuwd voor de dominantie van de grote Amerikaanse techbedrijven, heeft het grootste mediabedrijf in Nederland een eigen advertentiesysteem gebouwd. Daardoor is DPG Media’s afhankelijkheid van Google sterk afgenomen. „Wij hadden minder en minder controle over hoe ons advertentiemodel werkte”, zegt Stefan Havik nu, chief digital officer bij DPG Media. „Die bitcoinadvertenties waren een extreem voorbeeld, maar het was een van de redenen die meespeelden toen we besloten ons eigen systeem op te zetten.”

Even los van wat we vinden van "tracking" en "profilering" .. het kan dus wel om zelf wat te bouwen, maar DPG heeft natuurlijk wel een schaalvoordeel.
Het was niet goedkoop

Sinds 2024 is DPG’s Ad Manager, zoals het platform heet, stapsgewijs in gebruik genomen. Inmiddels maken zo’n vierhonderd adverteerders, die samen reclame maken voor achthonderd tot negenhonderd merken, er gebruik van. Volgens de uitgeverij kostte de bouw van het systeem „enkele tientallen miljoenen euro’s” en is het „de drijvende kracht achter de omzetgroei uit digitale advertenties van de afgelopen jaren”.

Echt helemaal zonder Google en Meta kunnen ze nog steeds niet helaas:

Wordt DPG zo niet de polderversie van de advertentiemogelijkheden bij Big Tech, met een eigen walled garden waarin DPG alle controle heeft?
„Niet helemaal. Wij zetten niet alles op slot. Bij een walled garden heeft de klant geen vrijheid om ook zaken te doen met andere partijen. Als een adverteerder per se Google wil gebruiken om bij ons advertentieruimte in te kopen, hebben we dat liever niet, maar we staan dat nog wel toe. Internationale bedrijven als Coca-Cola, Ford of Volvo zal ik niet kunnen overtuigen om Ad Manager te gebruiken, hoe graag ik het ook zou willen.”

En helaas zal een advertentieloze oplossing niet goedkoop worden:

Bij RTL kunnen gebruikers ervoor kiezen om tegen betaling geen advertenties meer te zien. Dat kost 1,50 euro per maand. Is dat wat advertenties per gebruiker opleveren?
„Nee, die 1,50 euro is te weinig. Daar kunnen wij het niet voor doen. Als we zoiets zouden overwegen, wordt het een hoger bedrag om hiermee het gemis aan advertentie-inkomsten te compenseren. Juist de gebruikers die het vaakst komen, zijn het happigst om zo’n abonnement af te sluiten.”

Maar als de wil er is kan het dus wel .. losser komen van Big Tech uit de USA

[duvekot]

En weer een artikel uit de NRC over de "European Sovereign Cloud" (ESC ) van Amazon:
‘Een volledig soevereine Europese cloud’, geleverd door een Amerikaans techbedrijf. Het kan, bezweert Amazon
NRC deel artikel voor 7 dagen

Het is een interview met de AWS-directeur in de Benelux Daniëlle Gorlick.

„We hebben een aparte Europese entiteit opgezet. We zijn gebonden aan Europese wetten. En we hebben een adviesraad waarin naast drie mensen van Amazon twee onafhankelijke leden zijn benoemd. Het is een Amazon-bedrijf, maar er is geen afhankelijkheid van infrastructuur buiten de EU. Ook alle metadata blijven in de EU.”
[...]
"Bij deze cloud, de ESC, is het bedrijfsmodel gebaseerd op Europees recht. Beslissingen moeten voldoen aan de Duitse wetten en regels. En de Europese burgers die de ESC besturen, hebben een kopie van de broncode. In het uiterst hypothetische geval, zouden ze de cloud daarmee zelf verder kunnen laten draaien.”

Ze ontwijkt de vragen over de reikwijdte van de US Cloud Act rondom de aanstelling van het bestuur van die Europese entiteit.

En verder stelt ze dat je als bedrijf alles maar zelf moet gaan versleutelen:

„Onze klanten kunnen hun data versleutelen en de sleutels zelf bewaren. Daardoor kunnen onze mensen dus nooit bij die data komen.”

Dat komt zelfs een paar keer terug.

En er zitten ook wat tegenstrijdigheden in haar antwoorden:

„Alle regio’s waarin AWS is onderverdeeld, zijn soeverein. Klanten gaan volledig over hun eigen data, waar die staan, hoe die zijn opgeslagen en wie toegang heeft."

Dus als alle regios al soeverein zijn .. waarom is er dan een aparte ESC nodig 🤔
En even verderop:

„Natuurlijk zal de prijs van de ESC verschillen van die in andere regio’s. De prijs zal weerspiegelen wat het kost om een onafhankelijke en volledig soevereine Europese cloud met alles erop en eraan, en gerund door Europeanen, te bouwen en te onderhouden. ”

Maar alle andere regios waren toch ook al souverein? Dus waarom zou dan de ESC omgeving duurder zijn dan bijvoorbeeld EU-WEST-1 (Ierland) of EU-CENTRAL-1 (Frankfurt)

[Spykie]

duvekot schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 10:59:
En weer een artikel uit de NRC over de "European Sovereign Cloud" (ESC ) van Amazon:
‘Een volledig soevereine Europese cloud’, geleverd door een Amerikaans techbedrijf. Het kan, bezweert Amazon
NRC deel artikel voor 7 dagen

Het is een interview met de AWS-directeur in de Benelux Daniëlle Gorlick.

[...]


Ze ontwijkt de vragen over de reikwijdte van de US Cloud Act rondom de aanstelling van het bestuur van die Europese entiteit.

En verder stelt ze dat je als bedrijf alles maar zelf moet gaan versleutelen:

[...]

Dat komt zelfs een paar keer terug.

En er zitten ook wat tegenstrijdigheden in haar antwoorden:

[...]


Dus als alle regios al soeverein zijn .. waarom is er dan een aparte ESC nodig 🤔
En even verderop:

[...]

Maar alle andere regios waren toch ook al souverein? Dus waarom zou dan de ESC omgeving duurder zijn dan bijvoorbeeld EU-WEST-1 (Ierland) of EU-CENTRAL-1 (Frankfurt)

Vanwege SaaS: Soeverein as a Service
(Lees: het is blijkbaar een verdienmodel)

[Darses]

duvekot schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 10:59:
En er zitten ook wat tegenstrijdigheden in haar antwoorden: [..]
Dus als alle regios al soeverein zijn .. waarom is er dan een aparte ESC nodig 🤔
En even verderop: [...]
Maar alle andere regios waren toch ook al souverein? Dus waarom zou dan de ESC omgeving duurder zijn dan bijvoorbeeld EU-WEST-1 (Ierland) of EU-CENTRAL-1 (Frankfurt)

Onderdeel van het artikel is toch ook het punt dat AWS klanten allemaal een andere definitie van soeverein hanteren? Sterker nog, mijn eigen gevoel is dat die definitie in de context van de digitale overheid over de afgelopen jaren alleen maar krapper is geworden.

[Jazzy]

duvekot schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 10:59:
En verder stelt ze dat je als bedrijf alles maar zelf moet gaan versleutelen:

Wat is je bezwaar daartegen? Lijkt mij een no-brainer om BYOK te gebruiken waar dat kan. Neemt niet de zorgen weg over continuïteit maar wel die van toegang tot je data.

[duvekot]

Jazzy schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 12:34:
[...]
Wat is je bezwaar daartegen? Lijkt mij een no-brainer om BYOK te gebruiken waar dat kan. Neemt niet de zorgen weg over continuïteit maar wel die van toegang tot je data.

daar heb ik absoluut geen bezwaar tegen ... als je het maar goed inregelt en zeker weet dat er nooit wat gestart kan worden zonder een officiële sleutel.

[duvekot]

Dit bericht van de frontpage past ook wel weer in dit topic:

nieuws: Experts eisen inzicht in verkoop Nederlandse DigiD-hoster aan Amerika...

[Skywalker27]

duvekot schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 13:21:
[...]

daar heb ik absoluut geen bezwaar tegen ... als je het maar goed inregelt en zeker weet dat er nooit wat gestart kan worden zonder een officiële sleutel.

Het is bij ons zelfs verplicht als je het hebt over SECRET DATA dat je je eiien encryption keys moet gebruiken. Wel volgens onze standaard natuurlijk i.c.m. met PAM.

[Gr4mpyC3t]

Darses schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 11:42:
[...]

Onderdeel van het artikel is toch ook het punt dat AWS klanten allemaal een andere definitie van soeverein hanteren? Sterker nog, mijn eigen gevoel is dat die definitie in de context van de digitale overheid over de afgelopen jaren alleen maar krapper is geworden.

Het is dat AI nog interessanter is om rond te bazuinen, anders was het soeverein geweest. Soeverein bekt wel lekker. Europese partij? Soeverein. Eigen datacenters? Soeverein. Eigen IT-personeel in dienst? Soeverein!

[Jazzy]

Gebrek aan een eenduidige definitie is inderdaad lastig, maar ik denk dat een absolute voorwaarde voor een 'soevereine' oplossing moet zijn dat het op geen enkele manier onder het bereik van de CLOUD Act valt.

[duvekot]

Jazzy schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 18:02:
Gebrek aan een eenduidige definitie is inderdaad lastig, maar ik denk dat een absolute voorwaarde voor een 'soevereine' oplossing moet zijn dat het op geen enkele manier onder het bereik van de CLOUD Act valt.

Of welke andere "buitenlandse" invloed dan ook! .. en misschien zelfs wel een stapje verder en ook "interne" invloed binnen de EU en Nederland?

[Sissors]

Jazzy schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 12:34:
[...]

Wat is je bezwaar daartegen? Lijkt mij een no-brainer om BYOK te gebruiken waar dat kan. Neemt niet de zorgen weg over continuïteit maar wel die van toegang tot je data.

Wel de nadruk op "waar dat kan". Want als je AWS als veredelde Onedrive gebruikt dan moet dat kunnen inderdaad. Maar het lijkt mij dat daarvoor ook wel genoeg alternatieven zijn. Wil je alleen dat bij AWS ook wat gedaan kan worden met je data, dan zullen op zijn minst op dat moment de decryptiesleutels aanwezig moeten zijn daarzo.

[Jerie]

duvekot schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 10:59:
En weer een artikel uit de NRC over de "European Sovereign Cloud" (ESC ) van Amazon:
‘Een volledig soevereine Europese cloud’, geleverd door een Amerikaans techbedrijf. Het kan, bezweert Amazon
NRC deel artikel voor 7 dagen

Het is een interview met de AWS-directeur in de Benelux Daniëlle Gorlick.

[...]


Ze ontwijkt de vragen over de reikwijdte van de US Cloud Act rondom de aanstelling van het bestuur van die Europese entiteit.

En verder stelt ze dat je als bedrijf alles maar zelf moet gaan versleutelen:

[...]

Dat komt zelfs een paar keer terug.

En er zitten ook wat tegenstrijdigheden in haar antwoorden:

[...]


Dus als alle regios al soeverein zijn .. waarom is er dan een aparte ESC nodig 🤔
En even verderop:

[...]

Maar alle andere regios waren toch ook al souverein? Dus waarom zou dan de ESC omgeving duurder zijn dan bijvoorbeeld EU-WEST-1 (Ierland) of EU-CENTRAL-1 (Frankfurt)

Wat ze hier stelt:

„Alle regio’s waarin AWS is onderverdeeld, zijn soeverein. Klanten gaan volledig over hun eigen data, waar die staan, hoe die zijn opgeslagen en wie toegang heeft."

is fscking BS. Degene die root is, bepaald dat ook, en wel voor alle klanten. Je bent bij een cloud of VPS slechts een gebruiker. Op zich niet erg, daar kun je kosten mee besparen. Maar dan moet de verhuurder wel te vertrouwen zijn. En de huidige verhuurder is dat niet. Want Trump & CLOUD Act. Gelukkig is die CLOUD Act er, want Trump is op zichzelf al onbetrouwbaar maar dat is voor sommigen niet concreet genoeg.

Deze mevrouw functioneert hier als een spreekpop van het moederbedrijf. Logisch, dat is haar uiteindelijke werkgever. Een soort Rutte die Trump naar de mond praat.

Hoe dan ook, met soevereiniteit heeft het niets te maken. Eerder met een paard van Troje.

[Jerie]

duvekot schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 14:04:
Dit bericht van de frontpage past ook wel weer in dit topic:

nieuws: Experts eisen inzicht in verkoop Nederlandse DigiD-hoster aan Amerika...

Heb hier nog een leuke casus over van afgelopen jaar: Zivver. Zie Jerie in "Hybride oorlog in Europa - Bescherming van onze democratie"

[The-Priest-NL]

Jerie schreef op zaterdag 17 januari 2026 @ 23:52:
[...]


Wat ze hier stelt:


[...]


is fscking BS. Degene die root is, bepaald dat ook, en wel voor alle klanten. Je bent bij een cloud of VPS slechts een gebruiker. Op zich niet erg, daar kun je kosten mee besparen. Maar dan moet de verhuurder wel te vertrouwen zijn. En de huidige verhuurder is dat niet. Want Trump & CLOUD Act. Gelukkig is die CLOUD Act er, want Trump is op zichzelf al onbetrouwbaar maar dat is voor sommigen niet concreet genoeg.

Deze mevrouw functioneert hier als een spreekpop van het moederbedrijf. Logisch, dat is haar uiteindelijke werkgever. Een soort Rutte die Trump naar de mond praat.

Hoe dan ook, met soevereiniteit heeft het niets te maken. Eerder met een paard van Troje.

Even een crosspost vanuit een ander topic omdat het meer hier thuis hoor zoals @duvekot ook al aan gaf.

"Soevereiniteit in de cloud is alsof iemand een sticker plakt op kipfilet en roept dat het vegan is"

Een AWS, GCP, Azure, etc. kan niet soeverein zijn, FISA Sectie 702 en Cloud Act maakt dit onmogelijk.
Maakt niet uit hoe ze het spinnen vanuit die bedrijven

CISO Praat

[Gr4mpyC3t]

The-Priest-NL schreef op zondag 18 januari 2026 @ 00:40:
[...]


Even een crosspost vanuit een ander topic omdat het meer hier thuis hoor zoals @duvekot ook al aan gaf.

"Soevereiniteit in de cloud is alsof iemand een sticker plakt op kipfilet en roept dat het vegan is"

Een AWS, GCP, Azure, etc. kan niet soeverein zijn, FISA Sectie 702 en Cloud Act maakt dit onmogelijk.
Maakt niet uit hoe ze het spinnen vanuit die bedrijven

CISO Praat

Helaas blijf ik het vervelende mannetje dat steeds weer reageert dat er helemaal niets soevereins aan de zaak is, totdat we onze eigen besturingssystemen, hardware, chips en software ontwikkelen. Het gaat steeds over die Cloud Act, maar je servers niet in een Amerikaanse cloud zetten is slechts gerommel in de marge.

Koop vooral een mooie Dell PowerEdge met een Intel-chip en installeer daar VMware op met Windows Server-VM’s. Hang het netwerk vol met FortiGate’s of Palo Alto’s om je netwerk te beheren, maar dan staat het tenminste in de eigen bezemkast!

Zolang we de onderliggende marktdominantie van Amerikaanse hardware- en softwarebedrijven niet kunnen beconcurreren met eigen Europese producten, maakt het wat mij betreft niet uit waar je die infrastructuur neerzet. En helaas hoor ik daar niemand over, ook de politiek niet. Focus ligt op de verkeerde plek.

[Jerie]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 01:03:
[...]


Helaas blijf ik het vervelende mannetje dat steeds weer reageert dat er helemaal niets soevereins aan de zaak is, totdat we onze eigen besturingssystemen, hardware, chips en software ontwikkelen. Het gaat steeds over die Cloud Act, maar je servers niet in een Amerikaanse cloud zetten is slechts gerommel in de marge.

Koop vooral een mooie Dell PowerEdge met een Intel-chip en installeer daar VMware op met Windows Server-VM’s. Hang het netwerk vol met FortiGate’s of Palo Alto’s om je netwerk te beheren, maar dan staat het tenminste in de eigen bezemkast!

Zolang we de onderliggende marktdominantie van Amerikaanse hardware- en softwarebedrijven niet kunnen beconcurreren met eigen Europese producten, maakt het wat mij betreft niet uit waar je die infrastructuur neerzet. En helaas hoor ik daar niemand over, ook de politiek niet. Focus ligt op de verkeerde plek.

Dat is nogal defeatist, alles of niets. Je moet ergens beginnen want anders blijf je in stasis. Perfect is de vijand van goed. Bijvoorbeeld Dell PowerEdge heeft vast firmware uit de VS, en Intel microcode.

Al het andere spul dat je noemt zijn adequate alternatieven voor. Voor Windows heb je Linux, en voor VMware heb je Proxmox, KVM, enz. Alleen qua CPU zijn we afhankelijk van Intel en AMD, behalve dat we dat niet zijn want ARM. En Intel en AMD zijn ook weer afhankelijk van China.

Ook bugs zoals Meltdown en Spectre (en de vele opvolgers) kun je in software oplossen. Dat komt dan wel met een prijs. Persoonlijkheid gebruik ik hyperthreading niet eens meer, en ja dat komt ook met een prijs.

Nee, ik voorzie naast CPUs twee grotere pijnpunten: energie (LNG) maakt ons hartstikke chantabel, en networking (Cisco).

[Gr4mpyC3t]

Jerie schreef op zondag 18 januari 2026 @ 01:21:
[...]


Dat is nogal defeatist, alles of niets. Je moet ergens beginnen want anders blijf je in stasis. Perfect is de vijand van goed. Bijvoorbeeld Dell PowerEdge heeft vast firmware uit de VS, en Intel microcode.

Al het andere spul dat je noemt zijn adequate alternatieven voor. Voor Windows heb je Linux, en voor VMware heb je Proxmox, KVM, enz. Alleen qua CPU zijn we afhankelijk van Intel en AMD, behalve dat we dat niet zijn want ARM. En Intel en AMD zijn ook weer afhankelijk van China.

Ook bugs zoals Meltdown en Spectre (en de vele opvolgers) kun je in software oplossen. Dat komt dan wel met een prijs. Persoonlijkheid gebruik ik hyperthreading niet eens meer, en ja dat komt ook met een prijs.

Nee, ik voorzie naast CPUs twee grotere pijnpunten: energie (LNG) maakt ons hartstikke chantabel, en networking (Cisco).

Windows vervangen door Linux klinkt leuk, maar heb je ooit fatsoenlijke software gezien die Linux-machines kan beheren zoals organisaties dat tegenwoordig wensen? En integreert dat dan ook zo lekker met ander open-source spul? Tegenwoordig is IT-infrastructuur zo complex en dient men te voldoen aan allerlei regelgeving en standaarden, dat er gekozen wordt voor partijen die daar serieuze dingen voor bouwen. Er wordt geïnvesteerd en ingespeeld op de markt, daar zijn al die grote techbedrijven niet voor niets groot mee geworden.

Ik impliceer ook niet om dan maar helemaal niets te doen, maar meestal begin je met een visie en strategie. Op Europees- of zelfs Nederlands niveau is deze totaal afwezig. Roepen dat we niet naar de cloud moeten is geen strategie en al helemaal geen visie. En toch is men er zo druk mee om vooral niet naar de cloud te gaan, terwijl de grotere problematiek onbesproken blijft. Ik snap dat oprecht niet.

[defiant]

Het probleem zit hem imho vooral in het economische en organisatorische model wat we hanteren voor software. De meeste software beslissingen worden gemaakt op basis van kosten, beheersbaarheid en tijd voor training/acceptatie. Bedrijven kiezen voor MS omdat het beheersbaarheid en bekendheid verkoopt. Big tech ontlast bedrijven van hun verantwoordelijkheid hierin zolang ze de policies/best practices blijven volgen. Het gaat om indekking, nobody ever got fired for choosing IBM (of MS/AWS/etc)

Wil je verandering, dan moet je die logica van software aankoop bewust doorbreken, dat gaat niet vanzelf. KPN koos voor Huawei destijds omdat ze de goedkoopste waren, niet omdat op andere vlakken zoals geopolitiek een goeie deal was.

Dat is de les die geleerd moet worden. Vrijheid en onafhankelijkheid behoren boven de keuze van handel te staan, alleen zul je daaraan dus wel een prijs moeten hangen. Individueel gezien is het voordelig om die prijs niet te betalen en zulke partijen zullen de maatschappij ook proberen te overtuigen dat zoiets helemaal niet kan. Dit spel zie je nu volop, bedrijven kiezen big tech omdat het de makkelijkste optie is.

Maar politiek staat altijd boven de markt, als we daarvoor kiezen, we kunnen dit makkelijk omdraaien met politieke wil. China laat al zien hoe ze dit doen.

[Stukfruit]

Terwijl dat eigenlijk niet is gebaseerd op de werkelijkheid, want als er iets is waar MS bekend om staat dan is het absoluut niet de stabiliteit van hun software, hun interfacewerk (alles door elkaar, steeds grote wijzigingen met virtuele lappendekens) of het bruikbaar houden van hun frameworks voor developers (hoeveel frameworks voor de UI hebben ze ondertussen gepromoot en afgefakkeld? hoe nuttig was het om een Azure-certificaat te halen voor iets dat weer 20x werd aangepast?).

[ Voor 4% gewijzigd door Stukfruit op 18-01-2026 02:57 ]

[Sissors]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 01:03:
[...]


Helaas blijf ik het vervelende mannetje dat steeds weer reageert dat er helemaal niets soevereins aan de zaak is, totdat we onze eigen besturingssystemen, hardware, chips en software ontwikkelen. Het gaat steeds over die Cloud Act, maar je servers niet in een Amerikaanse cloud zetten is slechts gerommel in de marge.

Koop vooral een mooie Dell PowerEdge met een Intel-chip en installeer daar VMware op met Windows Server-VM’s. Hang het netwerk vol met FortiGate’s of Palo Alto’s om je netwerk te beheren, maar dan staat het tenminste in de eigen bezemkast!

Zolang we de onderliggende marktdominantie van Amerikaanse hardware- en softwarebedrijven niet kunnen beconcurreren met eigen Europese producten, maakt het wat mij betreft niet uit waar je die infrastructuur neerzet. En helaas hoor ik daar niemand over, ook de politiek niet. Focus ligt op de verkeerde plek.

Om te beginnen, in principe ben ik het eens dat je hier een valide punt hebt. Ik zag in AWM ideeën over dat over dat de EU wetgeving moest invoeren dat binnen een paar jaar de overheid geen Amerikaanse technologie meer mocht gebruiken? Oké, dan maar aandelen MediaTek kopen? Want als je geen Intel, geen AMD, geen Qualcomm, geen Nvidia hardware in je datacenters / PCs mag gebruiken, denk ik dat je uiteindelijk daarop uit komt. En voor onze strategische autonomie is dat gewoon een groot punt: We zijn compleet afhankelijk daar.

Tegelijk de andere kant, dat is wel meer een langetermijnsafhankelijkheid. (En overigens ook waarom de ideeën om een ASML export verbod op te gaan leggen naar de VS vooral fantasieën zijn): Dat gaat bij een direct conflict een groot probleem zijn. Maar dat kost wel even. Terwijl de Cloud waar de stekker uit gaat, of alle data naar de VS voor kritische zaken, dat raakt je direct. Zeker een geheugen module bijvoorbeeld hoef je niet bang te zijn dat er een phone home in zit. CPUs hebben management engines, maar ook daar valt het mee. Cloud software hangt gewoon direct met een lijntje naar de VS.

En daar zijn voor veel dingen wel in meer of mindere maten alternatieven. Of nou ja, vooral in mindere maten. Laten we wel wezen, er is een reden dat we zoveel de Amerikaanse cloud gebruiken, omdat die gewoon beter is dan alles wat Europa aanbiedt. Dan maar wat opensource tools in elkaar gaan hacken om een beetje hetzelfde idee te krijgen kan, en is een optie als we geen betere alternatieven hebben, maar het blijven vooral workarounds.

De Chinezen bijvoorbeeld realiseren zich wel prima dat om met de Amerikaanse multinations te concurreren, dat je je eigen multinationals nodig hebt. En dat hebben ze zwaar gepromoot. In Europa zie ik vaak dat veel mensen dat niet willen. Ook degene die soevereiniteit belangrijk vinden. Maar succes met MKB bedrijfjes gaan laten concurreren met AWS. Of met Nvidia.

[Darses]

Voor wie interesse heeft in meer inhoudelijke analyses over de AWS ESC cloud, lees dan ook eens deze post van Rich Mogull als Chief Analyst bij de Cloud Security Alliance (CSA).

What makes it “sovereign”? How is this different from the EU region?

AWS already has regions all over the world, but they all rely on the same management/control plane that is located in the United States. Some services, like IAM and Route53, are only located in the US. This means that there are always US ties, even when you’re trying to run only in Europe.

The ESC has no ties to the United States (beyond corporate ownership). Everything runs and stays in the EU, to help meet European sovereignty requirements.

So it’s safe for Europeans to use without worrying about meddling from the US?

Yep. And if you dig into the weeds of the technologies AWS uses (especially their Nitro hardware), you can see strong technical controls for isolation and privacy on top of the management and employment structures. It’s pretty fascinating stuff if you’re into secure enclaves and confidential computing.

Verder wordt ook verwezen naar een analyse van Chris Farris, die geschreven is na de eerdere aankondiging in 2025:

The case against the European Sovereign Cloud

The primary case against the ESC is that the managing director can be replaced at any time by his bosses in Seattle. While she has a legal obligation to the ESC’s interests, she also has an incentive to keep his job. I don’t fully accept that as a reason to avoid the ESC; it is an issue that European and German lawmakers need to address. We need a law that prohibits employers from terminating employees for violating privacy or security laws. No matter how much Big Tech complains about the Digital Services Act, US companies operating in Europe are subject to the laws of Europe and its member states.

Beide blogs, maar ook Farris's blogpost over dreigingsmodellen en Arnoud Engelfriet zijn post uit 2025 over de onafhankelijkheid van apart bedrijfsonderdeel zijn de moeite om in zijn geheel te lezen. Het wordt wat gortig als ik alles hier zou quoten.

[Gr4mpyC3t]

defiant schreef op zondag 18 januari 2026 @ 02:45:
Het probleem zit hem imho vooral in het economische en organisatorische model wat we hanteren voor software. De meeste software beslissingen worden gemaakt op basis van kosten, beheersbaarheid en tijd voor training/acceptatie. Bedrijven kiezen voor MS omdat het beheersbaarheid en bekendheid verkoopt. Big tech ontlast bedrijven van hun verantwoordelijkheid hierin zolang ze de policies/best practices blijven volgen. Het gaat om indekking, nobody ever got fired for choosing IBM (of MS/AWS/etc)

Wil je verandering, dan moet je die logica van software aankoop bewust doorbreken, dat gaat niet vanzelf. KPN koos voor Huawei destijds omdat ze de goedkoopste waren, niet omdat op andere vlakken zoals geopolitiek een goeie deal was.

Dat is de les die geleerd moet worden. Vrijheid en onafhankelijkheid behoren boven de keuze van handel te staan, alleen zul je daaraan dus wel een prijs moeten hangen. Individueel gezien is het voordelig om die prijs niet te betalen en zulke partijen zullen de maatschappij ook proberen te overtuigen dat zoiets helemaal niet kan. Dit spel zie je nu volop, bedrijven kiezen big tech omdat het de makkelijkste optie is.

Maar politiek staat altijd boven de markt, als we daarvoor kiezen, we kunnen dit makkelijk omdraaien met politieke wil. China laat al zien hoe ze dit doen.

Nobele gedachte, maar dat staat nogal haaks op onze kapitalistische samenleving. En zonder het al te politiek te maken, heb ik niet de indruk dat liberale partijen mee gaan werken aan het opleggen van beperkingen door de overheid. Ik schat dat niet in als een realistisch scenario. Hoe kijk jij daar naar?

Stukfruit schreef op zondag 18 januari 2026 @ 02:56:
Terwijl dat eigenlijk niet is gebaseerd op de werkelijkheid, want als er iets is waar MS bekend om staat dan is het absoluut niet de stabiliteit van hun software, hun interfacewerk (alles door elkaar, steeds grote wijzigingen met virtuele lappendekens) of het bruikbaar houden van hun frameworks voor developers (hoeveel frameworks voor de UI hebben ze ondertussen gepromoot en afgefakkeld? hoe nuttig was het om een Azure-certificaat te halen voor iets dat weer 20x werd aangepast?).

Overdrijven is ook een vak. Kan een heel epistel schrijven, maar de wereld is in de afgelopen 25 jaar compleet veranderd. Werken in de IT is tegenwoordig je hele carriere lang (bij)leren, zo gaat dat met alles, niet alleen de spulletjes gemaakt door big tech. En wat is er volgens jou 20x veranderd dan in Azure? Ben wel benieuwd.

Sissors schreef op zondag 18 januari 2026 @ 08:49:
[...]

Om te beginnen, in principe ben ik het eens dat je hier een valide punt hebt. Ik zag in AWM ideeën over dat over dat de EU wetgeving moest invoeren dat binnen een paar jaar de overheid geen Amerikaanse technologie meer mocht gebruiken? Oké, dan maar aandelen MediaTek kopen? Want als je geen Intel, geen AMD, geen Qualcomm, geen Nvidia hardware in je datacenters / PCs mag gebruiken, denk ik dat je uiteindelijk daarop uit komt. En voor onze strategische autonomie is dat gewoon een groot punt: We zijn compleet afhankelijk daar.

Tegelijk de andere kant, dat is wel meer een langetermijnsafhankelijkheid. (En overigens ook waarom de ideeën om een ASML export verbod op te gaan leggen naar de VS vooral fantasieën zijn): Dat gaat bij een direct conflict een groot probleem zijn. Maar dat kost wel even. Terwijl de Cloud waar de stekker uit gaat, of alle data naar de VS voor kritische zaken, dat raakt je direct. Zeker een geheugen module bijvoorbeeld hoef je niet bang te zijn dat er een phone home in zit. CPUs hebben management engines, maar ook daar valt het mee. Cloud software hangt gewoon direct met een lijntje naar de VS.

En daar zijn voor veel dingen wel in meer of mindere maten alternatieven. Of nou ja, vooral in mindere maten. Laten we wel wezen, er is een reden dat we zoveel de Amerikaanse cloud gebruiken, omdat die gewoon beter is dan alles wat Europa aanbiedt. Dan maar wat opensource tools in elkaar gaan hacken om een beetje hetzelfde idee te krijgen kan, en is een optie als we geen betere alternatieven hebben, maar het blijven vooral workarounds.

De Chinezen bijvoorbeeld realiseren zich wel prima dat om met de Amerikaanse multinations te concurreren, dat je je eigen multinationals nodig hebt. En dat hebben ze zwaar gepromoot. In Europa zie ik vaak dat veel mensen dat niet willen. Ook degene die soevereiniteit belangrijk vinden. Maar succes met MKB bedrijfjes gaan laten concurreren met AWS. Of met Nvidia.

De zienswijze om iets achter de hand te hebben, mocht de boel op zwart gaan, begrijp ik ook volledig. Daarom wed je wat mij betreft ook nooit op één paard. De hybride architectuur mag wat mij betreft terugkomen. Cloud waar dat past, en de zaken waarvan wij vinden (als maatschappij, bedrijfsleven of overheid) dat ze altijd beschikbaar moeten blijven, houden we dichtbij onszelf.

In combinatie met de realiteit die je zelf ook schetst, lijkt mij dat voor de komende tijd het meest realistische scenario. Vandaar dat ik ook zo ageer tegen die clouddiscussie. Die boot is al gevaren. Werk ondertussen aan je eigen (Europese) oplossingen en begin met het verkleinen van die achterstand. En dat is dus niet het vervangen van Windows door Linux, maar een palet aan bedrijven dat daadwerkelijk oplossingen bouwt die competitief zijn en gevraagd worden door de afzetmarkt.

Juist dat vergt het nemen van risico’s, het vrijspelen van miljarden en het scheppen van een ondernemersklimaat. Daarvoor kijk ik dan naar de politiek, want in Europa zijn we toch (te veel) geneigd om te beperken en te reguleren. En misschien zet ik het iets te dik aan, maar ik vind het doodzonde dat er steeds gejammerd wordt over de VS. Kom op dan, (serieus!) aan de slag.

[Jerie]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 01:34:
[...]

Windows vervangen door Linux klinkt leuk, maar heb je ooit fatsoenlijke software gezien die Linux-machines kan beheren zoals organisaties dat tegenwoordig wensen? En integreert dat dan ook zo lekker met ander open-source spul? Tegenwoordig is IT-infrastructuur zo complex en dient men te voldoen aan allerlei regelgeving en standaarden, dat er gekozen wordt voor partijen die daar serieuze dingen voor bouwen. Er wordt geïnvesteerd en ingespeeld op de markt, daar zijn al die grote techbedrijven niet voor niets groot mee geworden.

Ik impliceer ook niet om dan maar helemaal niets te doen, maar meestal begin je met een visie en strategie. Op Europees- of zelfs Nederlands niveau is deze totaal afwezig. Roepen dat we niet naar de cloud moeten is geen strategie en al helemaal geen visie. En toch is men er zo druk mee om vooral niet naar de cloud te gaan, terwijl de grotere problematiek onbesproken blijft. Ik snap dat oprecht niet.

Wat je schreef klopt inderdaad (er zijn veel layers), maar heeft Bert Hubert ook over geschreven in een van zijn eerste artikelen. Inclusief een mooi laddertje en schema. Cloud is gewoon een van de vele lagen waar we op moeten focussen, en het is een grote. Als je al niet eens de eigenaar en verhuurder van de hardware kunt vertrouwen, kun je de software die er op draait ook niet vertrouwen. Die laag zul je aan moeten pakken, maar ik zie niemand beweren dat het de enige laag zou zijn. Encryption on rest is dan leuk voor storage; de computers van de cloud gebruik je doorgaans voor meer dan dat. Maar nog leuker is dat die versleuteling achteraf altijd lek blijkt te zijn (hier zijn legio voorbeelden van); de kwestie is wanneer en is de data dan nog relevant. Gevolg is dat een zgn. determined adversary (staatshacker, bijv. een APT) gewoon kan wachten tot het lek bekend wordt.

'Zoals organisaties dat tegenwoordig wensen' is mij te vaag; het impliceert dat je Linux machines niet fatsoenlijk kunt beheren (???). De laatste keer dat ik binnen een bedrijf (startup) volledig met een publieke clouddienst werkte, was het BYOD voor de clients. Dat tegenwoordig alles web app is, heeft de zaak eigenlijk minder afhankelijk van Windows gemaakt. Want zoals ik al schreef, alle clients praten deze open standaarden. Persoonlijk gebruikte ik een oudere doch betrouwbare MBP. Qua VMs gebruikten we niets Windows, nul. Ook stond onze cloud volledig in Europa (Nederland zelfs). Want de founders wisten dat Privacy Shield nooit stand zou houden, dat inzicht hadden ze (en men werkte met grote aantallen bijzondere persoonsgegevens). Er zijn hele hordes die qua servers helemaal niets van Microsoft gebruiken. Sommige toko's gebruiken nog wel iets van AD, maar dat hoeft niet. Clients is een ander verhaal, maar niet onmogelijk.

De discussie Linux versus Windows vind ik een dooddoener. Er is altijd een learning curve. Keer op keer blijkt dat je met Linux heel veel kunt (zo heeft Wine betere Windows backwards compatibiliteit dan Windows 11): CPUs zijn juist enorm kwetsbaar, niet alleen middels Intel ME/PSP. Ze krijgen microcode updates om kwetsbaarheden te verhelpen.

Gelukkig is ARM proprietary, maar gedecentraliseerd (reference designs). En, niet van Nvidia:

A planned takeover deal by Nvidia, announced in 2020, collapsed in February 2022,[12] with SoftBank subsequently deciding to pursue an initial public offering on the Nasdaq in 2023, valuing Arm at US$54.5 billion.[13]

Wikipedia: Arm Holdings

Ook RISC-V is (net als MIPS (wat een interessant reference design is, o.a. voor Loongson)) FOSS.

Kijk je naar China, dan is hun langetermijnstrategie eigenlijk exact de strategie die wij zouden moeten hebben: onafhankelijkheid van de VS. Ze moeten goed gekeken hebben naar de USSR die het niet bij kon benen, ook al regelden ze hardware om die te clonen (dat toen een stuk makkelijker was want minder complex). Op een soortgelijke manier steelt China ook IP (Modderkolk had er laatst een complete aflevering over in zijn podcast). Vervolgens komen ze (Bumba zegt magico) met een eigen stuk dat veel goedkoper is. Dit overkomt ook mensen die hardware laten maken in China!

Gezien er nog maar weinig over blijft van een rule-based world, moeten wij dat ook dan maar gaan overwegen. Hetzelfde geldt voor zero days. I.p.v. ze netjes te melden moeten onze diensten erop zitten, en ze inzetten als de VS gaat etteren. Dat doen zij ook, kun je donder op zeggen. Je moet tit-for-tat kunnen spelen als de tijd daar is. De seinen staan op rood.

[defiant]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 10:48:
Nobele gedachte, maar dat staat nogal haaks op onze kapitalistische samenleving. En zonder het al te politiek te maken, heb ik niet de indruk dat liberale partijen mee gaan werken aan het opleggen van beperkingen door de overheid. Ik schat dat niet in als een realistisch scenario. Hoe kijk jij daar naar?

Het economische klimaat dat politiek schept helpt niet mee inderdaad, het probleem begon eigenlijk al veel eerder doordat werd toegelaten dat big tech monopolieposities mocht innemen door te weigeren mededingingswetgeving te handhaven, al sinds de jaren 80. We ervaren nu de gevolgen ervan omdat we geen makkelijke alternatieven hebben.

Ik wil alleen aangeven dat het wel mogelijk is, politieke wil kan altijd ontstaan, maar komt bijna altijd vanuit de samenleving en niet vanuit de politiek zelf. Restricties voor sociale media voor de jeugd kwamen er ook alleen nadat er bredere steun voor was in de samenleving.

Maar veel heeft ook te maken met hoe bedrijven zelf met ICT omgaan, in de meeste bedrijven zijn de toepassingen en gebruik van ICT alleen maar toegenomen. Aan de andere kant willen bedrijven de kennis ervan uitbesteden, omdat ze vinden dat het niet hun core competency is. Je geeft met het tekort aan kennis hierdoor macht aan leveranciers, er zijn velen die daar gretig gebruik van maken. Er wordt altijd gewezen naar leveranciers bij problemen met projecten die te duur zijn en uitlopen, maar daar zijn klanten imho zelf toch ook net zo schuldig aan.

Diezelfde processen zie je bij op een andere vlak bij development, software projecten worden ontwikkelt in de big tech cloud omdat de development afdeling de business kan confronteren met voldongen feiten over de kosten en implementatie, Bert Hubert haalt dit laatst nog een keer aan.

Dit zou imho geeneens een issue moeten zijn, maar komt door de culturele houding t.o.v. ICT.

Want bij gros van de bedrijven tegenwoordig is ICT stevig vervlochten in het primaire proces, toepassingen zoals CRM/marketing, e-commerce, finance, etc. Juist als het in primaire proces zit is het vreemd als daar nog steeds bewust kennisgebrek is. Overigens is dit wel beter dan vroeger, maar het gaat langzaam. Dat is iets wat men in Silcon Valley wel goed gezien had, hoe meer je als bedrijf ICT gebruikt en produceert des meer heb je aan mensen in de top die technologie kennis hebben.

[Sissors]

Jerie schreef op zondag 18 januari 2026 @ 11:33:

[...]


Wikipedia: Arm Holdings

Ook RISC-V is (net als MIPS (wat een interessant reference design is, o.a. voor Loongson)) FOSS.

De basis RISC-V architectuur is opensource. Daadwerkelijke implementaties van bedrijven normaal niet. Plus praktisch gezien worden ze wel gebruikt als kleine onboard microcontroller op andere zaken op een chip te regelen, maar buiten dat om eigenlijk niet. (En ja ik weet dat er een bedrijf is dat snellere RISC-V processoren maakt, met nul marktaandeel).

Kijk je naar China, dan is hun langetermijnstrategie eigenlijk exact de strategie die wij zouden moeten hebben: onafhankelijkheid van de VS. Ze moeten goed gekeken hebben naar de USSR die het niet bij kon benen, ook al regelden ze hardware om die te clonen (dat toen een stuk makkelijker was want minder complex). Op een soortgelijke manier steelt China ook IP (Modderkolk had er laatst een complete aflevering over in zijn podcast). Vervolgens komen ze (Bumba zegt magico) met een eigen stuk dat veel goedkoper is. Dit overkomt ook mensen die hardware laten maken in China!

Zover zijn we afgegleden als Europa? We moeten uberhaupt niet meer proberen zelf te innoveren, maar gewoon kopieren van landen die wel kunnen innoveren?

En natuurlijk heeft China een hoop gejat. En doen ze het nog steeds. En doen we er nog steeds naiief in mee als westen. Maar dan moet je ook naar het andere deel van hoe de Chinezen het doen kijken: Ze geven een hoop subsidies aan bedrijven en startups in een bedrijfstak. Je krijgt een enorme boom van Chinezen die daarin actief werken (helpt het natuurlijk dat ze veel meer ingenieurs daarzo hebben dan wij er hebben). Vervolgens gaan die subsidies uit, en wordt er verwacht dat die bedrijven consolideren in giganten die de internationale strijd aan kunnen. Vergelijk dat met wij als Europa willen, geillustreerd door: Alternatieven voor Amerikaanse producten & diensten. Waarbij ja, liever niet Amerikaans. Maar eigenlijk nog liever geen groot bedrijf. Het hoofddoel is vaker naar een open source community iets te gaan, en als dat ook nog eens Europees is, tja mooie bonus.

defiant schreef op zondag 18 januari 2026 @ 11:46:
[...]

Het economische klimaat dat politiek schept helpt niet mee inderdaad, het probleem begon eigenlijk al veel eerder doordat werd toegelaten dat big tech monopolieposities mocht innemen door te weigeren mededingingswetgeving te handhaven, al sinds de jaren 80. We ervaren nu de gevolgen ervan omdat we geen makkelijke alternatieven hebben.

Zo ook hier: Als je Google had gedwongen de zoek tak af te splitsen, en dat was daadwerkelijk gelukt, dan was je nu afhankelijk geweest van twee Amerikaanse Google takken ipv eentje. En natuurlijk zal ik niet ontkennen dat de machtspositie van multinationals een ding is. Maar je moet wel het onderscheid maken of je doel is onafhankelijk van de VS (en China) te worden, of dat het doel is minder grote semi-monopolies (eg duopolies).

Want nogmaals, wil je een Europees alternatief op Apple, Microsoft, Nvidia, Intel, SpaceX, maar ook een TSMC bijvoorbeeld, dan ga je dat niet redden met kleine bedrijven waarvan je vooral niet wil dat ze te groot worden. En al helemaal niet als je elk Europees bedrijf wat die richting op lijkt te groeien onder regulatie bedelft.

[Stukfruit]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 10:48:
[...]

Overdrijven is ook een vak. Kan een heel epistel schrijven, maar de wereld is in de afgelopen 25 jaar compleet veranderd. Werken in de IT is tegenwoordig je hele carriere lang (bij)leren, zo gaat dat met alles, niet alleen de spulletjes gemaakt door big tech. En wat is er volgens jou 20x veranderd dan in Azure? Ben wel benieuwd.

Consultant zeker?

Het punt is een beetje dat de betaalde cursussen voor certificaten je voornamelijk dingen leren die specifiek voor de betreffende producten bedoeld zijn. En dat verandert nog wel eens ja. Pak er een gemiddelde cursus van een paar jaar terug bij en je ziet het. Al is het maar vanwege een UI die wéér compleet anders is (ja Office 365, jou bedoel ik ook!) of zelfs de oude, nog oudere én de nieuwe bevat.

Iemand met kennis van zaken weet uiteraard dat je vooral over de achterliggende concepten moet leren: je moet niet leren omgaan met Word, maar je moet leren opmaken en tekstverwerken. Je leert niet omgaan met (in dit geval geen Microsoft) Photoshop, je leert hoe je technisch gezien een foto het beste kan aanpassen om bijvoorbeeld de witbalans goed te krijgen.

Tot zover mijn Entra ID

[Jerie]

Sissors schreef op zondag 18 januari 2026 @ 12:24:
[...]

De basis RISC-V architectuur is opensource. Daadwerkelijke implementaties van bedrijven normaal niet. Plus praktisch gezien worden ze wel gebruikt als kleine onboard microcontroller op andere zaken op een chip te regelen, maar buiten dat om eigenlijk niet. (En ja ik weet dat er een bedrijf is dat snellere RISC-V processoren maakt, met nul marktaandeel).

Ze zijn perfect voor IoT, en het model dat het reference design FOSS is (i.p.v. dat je een licentie moet afnemen) bied meer mogelijkheden voor competitie omdat de barrier of entry lager ligt. Over ARM zei men ook ooit precies hetzelfde als jij nu stelt, en kijk nu. Het is zelfs vele malen efficienter dan x86-64 dat het in smartphones, tablets, en laptops zit. Zelfs in die laatste tegenwoordig. En het is dankzij FOSS dat de overstap naar x86-64 zo makkelijk was (ik was erbij destijds, met de eerste AMD64 toen Intel nog op Itanium zat). Debian heeft inmiddels ook een officiële RISC-V port.

Verder vraag ik me af wie er tegenwoordig POWER koopt, dat ook FOSS is. Als ik moet gokken dezelfde toko die de Alpha fabjes liet draaien nadat Compaq en later HP het overnam.

Zover zijn we afgegleden als Europa? We moeten uberhaupt niet meer proberen zelf te innoveren, maar gewoon kopieren van landen die wel kunnen innoveren?

En natuurlijk heeft China een hoop gejat. En doen ze het nog steeds. En doen we er nog steeds naiief in mee als westen. Maar dan moet je ook naar het andere deel van hoe de Chinezen het doen kijken: Ze geven een hoop subsidies aan bedrijven en startups in een bedrijfstak. Je krijgt een enorme boom van Chinezen die daarin actief werken (helpt het natuurlijk dat ze veel meer ingenieurs daarzo hebben dan wij er hebben). Vervolgens gaan die subsidies uit, en wordt er verwacht dat die bedrijven consolideren in giganten die de internationale strijd aan kunnen.

Voor een inhaalslag is dat meer regel dan uitzondering. Ten eerste doet de VS dat ook met droge ogen, ten tweede stelde ik dat je het moet overwegen. Laat ik het duidelijker stellen: je moet het serieus overwegen (en als je het doet, moet je het niet van de toren blazen maar ontkennen). Een rule-based world werkt niet als slechts één werelddeel plus nog enkele andere landen in de wereld zich eraan houden.

[...] Vergelijk dat met wij als Europa willen, geillustreerd door: Alternatieven voor Amerikaanse producten & diensten. Waarbij ja, liever niet Amerikaans. Maar eigenlijk nog liever geen groot bedrijf. Het hoofddoel is vaker naar een open source community iets te gaan, en als dat ook nog eens Europees is, tja mooie bonus.

Het voordeel van FOSS is dat je minder met een vendor lock-in zit. Die les is al behoorlijk oud, en nog steeds lijken we er in te tuinen om dat niet te doen.

Voor support kun je prima voor een Europees bedrijf kiezen, dat is de grote les van dat topic. Verder hebben wij hier nauwelijks een VC cultuur. Wat betreft 'liever geen groot bedrijf' heb je het mis; je vergeet het woord 'Amerikaans' want inderdaad het gaat om de macht van Amerikaanse big tech. Die hebben voor Trump geknield op 20 Jan 2025, weet je nog?

We zijn in dat topic ook heel duidelijk. Een ieder moet een eigen afweging maken, en wij hebben de variabelen 'EU', 'FOSS', en 'OSHW'. Idealiter wil je die alledrie. We hebben geen variabel 'big tech' of 'techbro'.

Zo ook hier: Als je Google had gedwongen de zoek tak af te splitsen, en dat was daadwerkelijk gelukt, dan was je nu afhankelijk geweest van twee Amerikaanse Google takken ipv eentje.

Dat weet jij niet, dat is koffiedik kijken. Google kreeg veel geld middels hun search monopolie omdat Google Search destijds zeer goed was (en technisch innovatief), en alle concurrentie waren bagger UI's met enshitification. Dat is waarom Google heeft gewonnen. Wil je zoiets ook, heb je deep pockets nodig; VC of staatssteun.

Waar het om gaat, is dat we ons teveel als vazal op hebben gesteld. Als we de lusten van de VS niet meer krijgen, hoeven we ook niet met de lasten te zitten. Dat komt neer op de big tech flink beboeten, zodat onze markt voor hen minder aantrekkelijk wordt. Dan gaan ze dreigen met dat ze weggaan, en via Trump vervelende maatregelen, maar zie je dat ze dat doen in China? Nope, daar zitten ze ook. Het Chinese model dat ieder Chinees bedrijf uiteindelijk van de Staat is, is een model dat wij in Europa ook serieus moeten overwegen. Omdat je als puntje bij paaltje komt niet wilt dat de eindverantwoordelijkheid ligt bij welke aap er nu weer in het WH zit, of dat het bedrijf zomaar kan worden overgenomen, maar bij jouw overheid.

Het klopt volledig dat je met dit soort praktijken meer autoritair wordt, maar dat is ook nodig voor lijfsbehoud van onze soevereiniteit, en het is iets wat we op Europees niveau aanpakken; niet op nationaal niveau. Dat zint de wappies (useful idiots van Kremlin en WH) niet, dat is logisch; iets als een MH17 gebeurtenis zal ons Europeanen verbinden. De vraag is hoe die eruit gaat zien. Dat kan bijvoorbeeld zijn een grote aanval op Groenland waarbij onze jongens en meiden om het leven komen. Want het blijft niet bij 1 officier...

Want nogmaals, wil je een Europees alternatief op Apple, Microsoft, Nvidia, Intel, SpaceX, maar ook een TSMC bijvoorbeeld, dan ga je dat niet redden met kleine bedrijven waarvan je vooral niet wil dat ze te groot worden. En al helemaal niet als je elk Europees bedrijf wat die richting op lijkt te groeien onder regulatie bedelft.

We hebben al een alternatief voor SpaceX in de maak. Oekraïne zou zo ontzettend afhankelijk zijn van de VS qua intel; inmiddels krijgen ze 2/3 van de intel van Frankrijk.

Nogmaals, het grote probleem is m.i. energie en hardware. Niet software.

[Gr4mpyC3t]

Jerie schreef op zondag 18 januari 2026 @ 11:33:
Wat je schreef klopt inderdaad (er zijn veel layers), maar heeft Bert Hubert ook over geschreven in een van zijn eerste artikelen. Inclusief een mooi laddertje en schema. Cloud is gewoon een van de vele lagen waar we op moeten focussen, en het is een grote. Als je al niet eens de eigenaar en verhuurder van de hardware kunt vertrouwen, kun je de software die er op draait ook niet vertrouwen. Die laag zul je aan moeten pakken, maar ik zie niemand beweren dat het de enige laag zou zijn. Encryption on rest is dan leuk voor storage; de computers van de cloud gebruik je doorgaans voor meer dan dat. Maar nog leuker is dat die versleuteling achteraf altijd lek blijkt te zijn (hier zijn legio voorbeelden van); de kwestie is wanneer en is de data dan nog relevant. Gevolg is dat een zgn. determined adversary (staatshacker, bijv. een APT) gewoon kan wachten tot het lek bekend wordt.

En ik ben het ook deels met je eens dat de discussie over cloud gevoerd moet worden, maar de manier waarop dat tot nu toe gebeurt voelt als klassiek afwachtend zoals we dat vaker doen in Europa. De vinger wijzen naar alles wat fout is en heel goed kunnen benoemen hoe het niet hoort. Inmiddels zijn we ook al een paar jaar met deze discussie bezig en voelt een beetje als de beste stuurlui aan wal.

Jerie schreef op zondag 18 januari 2026 @ 11:33:
'Zoals organisaties dat tegenwoordig wensen' is mij te vaag; het impliceert dat je Linux machines niet fatsoenlijk kunt beheren (???). De laatste keer dat ik binnen een bedrijf (startup) volledig met een publieke clouddienst werkte, was het BYOD voor de clients. Dat tegenwoordig alles web app is, heeft de zaak eigenlijk minder afhankelijk van Windows gemaakt. Want zoals ik al schreef, alle clients praten deze open standaarden. Persoonlijk gebruikte ik een oudere doch betrouwbare MBP. Qua VMs gebruikten we niets Windows, nul. Ook stond onze cloud volledig in Europa (Nederland zelfs). Want de founders wisten dat Privacy Shield nooit stand zou houden, dat inzicht hadden ze (en men werkte met grote aantallen bijzondere persoonsgegevens). Er zijn hele hordes die qua servers helemaal niets van Microsoft gebruiken. Sommige toko's gebruiken nog wel iets van AD, maar dat hoeft niet. Clients is een ander verhaal, maar niet onmogelijk.

In grote organisaties wordt er strikt gekeken naar regelgeving en implementatie van security frameworks. Daar horen bepaalde configuraties bij op servers en endpoints. Een Linux-client configureren boeit niet zo, maar het is tegenwoordig haast noodzakelijk om activiteit en processen te monitoren om te voldoen aan regelgeving (Security Information and Event Management, ofwel SIEM). Bij een startup zal het wel meevallen, maar alles groter dan MKB heeft daar behoefte aan om de risico's te adresseren. Om de zoveel maanden kijk ik naar de opties, en die zijn er praktisch niet.

Microsoft 365 Defender is een product waar ik toevallig bekend mee ben, en die suite van producten helpt je ontzettend bij het adresseren van die risico's. Misschien ben ik onwetend, maar dit soort integratie bestaat (naar mijn weten) niet in de open-source wereld. De backbone van zo'n digitale werkplek blijft onbesproken, en misschien snap ik dat ook wel, want daar begrijpt (logischerwijs) de gemiddelde burger of politicus toch niet zo veel van.

Geloof me, ik zou willen dat het allemaal zo makkelijk was, maar de realiteit zit toch echt anders in elkaar.

[Gr4mpyC3t]

Stukfruit schreef op zondag 18 januari 2026 @ 12:59:
[...]


Consultant zeker?

Het punt is een beetje dat de betaalde cursussen voor certificaten je voornamelijk dingen leren die specifiek zijn voor de betreffende producten. En dat verandert nog wel eens ja. Pak er een gemiddelde cursus van een paar jaar terug bij en je ziet het. Al is het maar vanwege een UI die wéér compleet anders is (ja Office 365, jou bedoel ik ook!) of zelfs de oude, nog oudere én de nieuwe bevat.

Iemand met kennis van zaken weet uiteraard dat je vooral over de achterliggende concepten moet leren: je moet niet leren niet omgaan met Word, maar je moet leren opmaken en tekstverwerken. Je leert niet omgaan met (in dit geval geen Microsoft) Photoshop, je leert hoe je technisch gezien een foto het beste kan aanpassen om bijvoorbeeld de witbalans goed te krijgen.

Tot zover mijn Entra ID

Geen antwoord op mijn vraag.

En tsja. Stilstand is achteruitgang. Niet iedere vooruitgang is een goede, maar het gaat in ieder geval vooruit. Een certificering zou de kers op de taart moeten zijn, want inderdaad, als professional weet je waarschijnlijk goed hoe een netwerk of SQL-cluster werkt. Welk frontje er dan op zit en dat dit weer veranderd is, is irritant, maar dat zou bijzaak moeten zijn. Kom op!

[Jerie]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 13:06:
[...]


En ik ben het ook deels met je eens dat de discussie over cloud gevoerd moet worden, maar de manier waarop dat tot nu toe gebeurt voelt als klassiek afwachtend zoals we dat vaker doen in Europa. De vinger wijzen naar alles wat fout is en heel goed kunnen benoemen hoe het niet hoort. Inmiddels zijn we ook al een paar jaar met deze discussie bezig en voelt een beetje als de beste stuurlui aan wal.


[...]


In grote organisaties wordt er strikt gekeken naar regelgeving en implementatie van security frameworks. Daar horen bepaalde configuraties bij op servers en endpoints. Een Linux-client configureren boeit niet zo, maar het is tegenwoordig haast noodzakelijk om activiteit en processen te monitoren om te voldoen aan regelgeving (Security Information and Event Management, ofwel SIEM). Bij een startup zal het wel meevallen, maar alles groter dan MKB heeft daar behoefte aan om de risico's te adresseren. Om de zoveel maanden kijk ik naar de opties, en die zijn er praktisch niet.

Microsoft 365 Defender is een product waar ik toevallig bekend mee ben, en die suite van producten helpt je ontzettend bij het adresseren van die risico's. Misschien ben ik onwetend, maar dit soort integratie bestaat (naar mijn weten) niet in de open-source wereld. De backbone van zo'n digitale werkplek blijft onbesproken, en misschien snap ik dat ook wel, want daar begrijpt (logischerwijs) de gemiddelde burger of politicus toch niet zo veel van.

Geloof me, ik zou willen dat het allemaal zo makkelijk was, maar de realiteit zit toch echt anders in elkaar.

Qua CPUs en energie kunnen we momenteel niet anders dan afhankelijk zijn, maar er is geen logische reden dat we daar niet op kunnen anticiperen. Dat is onderzoekswaardig.

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

[Sissors]

Jerie schreef op zondag 18 januari 2026 @ 13:00:
[...]
Ze zijn perfect voor IoT, en het model dat het reference design FOSS is (i.p.v. dat je een licentie moet afnemen) bied meer mogelijkheden voor competitie omdat de barrier of entry lager ligt. Over ARM zei men ook ooit precies hetzelfde als jij nu stelt, en kijk nu. Het is zelfs vele malen efficienter dan x86-64 dat het in smartphones, tablets, en laptops zit. Zelfs in die laatste tegenwoordig. En het is dankzij FOSS dat de overstap naar x86-64 zo makkelijk was (ik was erbij destijds, met de eerste AMD64 toen Intel nog op Itanium zat). Debian heeft inmiddels ook een officiële RISC-V port.

ARM wordt gedreven door een grote multinational, precies het punt wat ik hier steeds maak: Als je wil concurreren met de Amerikaanse giganten, heb je je eigen grote bedrijven nodig. Niet een paar goed bedoelende startups met wat opensource code. En natuurlijk kan zo'n goed bedoelende startup uitgroeien tot multinational, maar als je gewoon kijkt naar de realiteit dan is Europa heel slecht erin om dat voor elkaar te krijgen.

Verder heeft RISC-V ook nul marktaandeel in IoT. Ze bestaan hoor, maar weinig. Het voordeel van als je ze gebruikt voor intern gebruik in een chip, is dat je niet je klanten met een voor hun onbekende processor moet laten werken, die laat je gewoon lekker ARM gebruiken.

En zonder discussies te willen gaan doen over x86 vs ARM (dat is natuurlijk een heel stuk complexer, er is een reden dat x86 nog enorm veel gebruikt wordt), maar welk probleem los je precies op van je afhankelijkheid van Amerikanen door van ARM naar RISC-V over te stappen?

[...]


Voor een inhaalslag is dat meer regel dan uitzondering.

Maar een inhaalslag is compleet zinloos als je niet het achterliggende probleem aanpakt waardoor die nodig is. Hell we willen nog geen eens toegeven dat er een achterliggend probleem is. Dus dan doe je geen inhaalslag, dan wordt je echt een soviet unie die het permanent moet hebben van het jatten van andermans kennis, want zelf ontwikkelen we niks meer op die manier.

Dat komt neer op de big tech flink beboeten, zodat onze markt voor hen minder aantrekkelijk wordt.

En onze bedrijven met slechtere tools hun werk moeten doen en nog verder achter komen te liggen op de VS.

Het klopt volledig dat je met dit soort praktijken meer autoritair wordt, maar dat is ook nodig voor lijfsbehoud van onze soevereiniteit, en het is iets wat we op Europees niveau aanpakken; niet op nationaal niveau. Dat zint de wappies (useful idiots van Kremlin en WH) niet

Ik vind mezelf geen wappie, maar et zint mij ook niet om op Europees niveau autoritair te gaan worden en bedrijven eigendom te maken van de EU oid.

We kunnen leren van hoe Amerika dingen beter doet dan wij, maar ik wil zeker niet blindelings alles kopieren van hun. Zo kunnen we ook leren van hoe China dingen beter doet. Maar laten we niet China 2.0 worden.

We hebben al een alternatief voor SpaceX in de maak.

In de maak ja. Ooit.

Anyway om daadwerkelijk mijn punt weer te maken: Ik ben het ermee eens dus dat je sommige zaken van de Chinesen moeten overnemen, andere van de Amerikanen, en weer andere moeten we niet willen veranderen. Maar als jij wil concurreren met de Amerikanen, ga je dat niet doen met wat FOSS tooltjes. Je hebt je eigen multinationals nodig, en je hebt je eigen cultuur van ondernemerschap en innovatie nodig, plus de randvoorwaarden om die startups en scale ups te ondersteunen. Alleen technologie van de Amerikanen jatten is geen oplossing voor de onderliggende problemen waardoor we steeds verder achter komen te liggen.

[Gr4mpyC3t]

Jerie schreef op zondag 18 januari 2026 @ 14:22:
[...]


Qua CPUs en energie kunnen we momenteel niet anders dan afhankelijk zijn, maar er is geen logische reden dat we daar niet op kunnen anticiperen. Dat is onderzoekswaardig.


***members only***

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

[Yucon]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 13:06:
In grote organisaties wordt er strikt gekeken naar regelgeving en implementatie van security frameworks. Daar horen bepaalde configuraties bij op servers en endpoints.

Uiteindelijk is alles een afweging. Zodra het zaakje op MS laten draaien als een groot risico op zichzelf gezien wordt heb je ineens een ander verhaal. Mogelijk is wat je wil en wat er in de huidige wereld verwacht wordt in de nieuwe realiteit simpelweg niet eens meer mogelijk.

Er zijn wel meer dingen die onmogelijk waren totdat ze dat door een externe oorzaak ineens niet meer waren.

[CVTTPD2DQ]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 13:06:
Inmiddels zijn we ook al een paar jaar met deze discussie bezig en voelt een beetje als de beste stuurlui aan wal.

Terwijl de olietanker volle kracht vooruit de klippen op vaart. Het mag duidelijk zijn dat de regering-Trump een machtsmiddel heeft waarmee ze Nederland, en waarschijnlijk heel Europa, op de knieën kunnen dwingen zonder dat er een schot gelost hoeft te worden. Nu het spelletje blufpoker over Groenland wat harder gespeeld wordt, is het ook niet ondenkbaar dat het middel wordt ingezet.

Maar hey, we migreren lekker door, want het staat op de planning ...

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 13:06:
In grote organisaties wordt er strikt gekeken naar regelgeving en implementatie van security frameworks. Daar horen bepaalde configuraties bij op servers en endpoints. Een Linux-client configureren boeit niet zo, maar het is tegenwoordig haast noodzakelijk om activiteit en processen te monitoren om te voldoen aan regelgeving (Security Information and Event Management, ofwel SIEM).

Regelgeving verplicht nooit specifieke tools; het kan zijn dat jullie interne evaluatie besloten heeft dat een SIEM-tool de meest effectieve oplossing is om aan regelgeving te voldoen, of in juridisch opzicht het meest beproefd. Maar dat maakt het dus een belangenafweging als ieder ander. De politiek mag daar gewoon voorkeuren in aangeven.

Verder zijn bedrijven als IBM, Google en Apple dan blijkbaar kleine partijen die regelgeving en security niet serieus hoeven te nemen? Zou er echt niets zijn, of integreert het gewoon wat minder mooi, en is er wat meer werk nodig om het allemaal passend te maken?

[Gr4mpyC3t]

CVTTPD2DQ schreef op maandag 19 januari 2026 @ 23:06:
[...]


Terwijl de olietanker volle kracht vooruit de klippen op vaart. Het mag duidelijk zijn dat de regering-Trump een machtsmiddel heeft waarmee ze Nederland, en waarschijnlijk heel Europa, op de knieën kunnen dwingen zonder dat er een schot gelost hoeft te worden. Nu het spelletje blufpoker over Groenland wat harder gespeeld wordt, is het ook niet ondenkbaar dat het middel wordt ingezet.

Maar hey, we migreren lekker door, want het staat op de planning ...

Die olietanker hebben we jarenlang verwelkomd en helpen aanmeren aan het Europese vasteland. Best lekker dat iemand anders het schip heeft gebouwd, betaald en gevaren. Nu moeten we zelf olietankers bouwen, en oh ja, dat kost nogal wat geld, tijd, kennis en tot slot, wie gaat ze eigenlijk varen?

Misschien klopt de analogie vanuit mijn kant niet helemaal, maar ik hoop dat je begrijpt wat ik er mee probeer te zeggen.

CVTTPD2DQ schreef op maandag 19 januari 2026 @ 23:06:
Regelgeving verplicht nooit specifieke tools; het kan zijn dat jullie interne evaluatie besloten heeft dat een SIEM-tool de meest effectieve oplossing is om aan regelgeving te voldoen, of in juridisch opzicht het meest beproefd. Maar dat maakt het dus een belangenafweging als ieder ander. De politiek mag daar gewoon voorkeuren in aangeven.

Verder zijn bedrijven als IBM, Google en Apple dan blijkbaar kleine partijen die regelgeving en security niet serieus hoeven te nemen? Zou er echt niets zijn, of integreert het gewoon wat minder mooi, en is er wat meer werk nodig om het allemaal passend te maken?

En dus komen we weer terug op het punt waar je het, volgens mij, ook wel over eens bent. De Europese Unie zal ergens een keuze moeten maken. Je kunt een stap terug doen en, zoals je zegt, iets implementeren dat misschien technisch minder goed integreert en presteert, maar daar staat dan wel meer zelfbeschikking tegenover.

Waar het mij in deze discussie specifiek om gaat, is dat zoiets makkelijk op te schrijven is, maar ontzettend lastig te realiseren vanwege de manier waarop onze politiek werkt en hoe Europese overheden en bedrijven op dit moment functioneren.

Stel dat de inkomstenbelasting met 10% (zomaar een willekeurige belasting en percentage) wordt verhoogd om meer IT-personeel bij de overheid aan te nemen en producten of diensten te gebruiken die in theorie net zo goed werken, maar meer arbeid vereisen om goed te functioneren en te integreren. Want laten we eerlijk zijn, dat is toch zo? Volgens mij heb je dan in ieder geval de Nederlandse burger al tegen het plafond. Hoe krijg je het ooit voor elkaar om alle betrokkenen hierin mee te krijgen?

[Jerie]

Sissors schreef op zondag 18 januari 2026 @ 18:46:
[...]

ARM wordt gedreven door een grote multinational, precies het punt wat ik hier steeds maak: Als je wil concurreren met de Amerikaanse giganten, heb je je eigen grote bedrijven nodig. Niet een paar goed bedoelende startups met wat opensource code. En natuurlijk kan zo'n goed bedoelende startup uitgroeien tot multinational, maar als je gewoon kijkt naar de realiteit dan is Europa heel slecht erin om dat voor elkaar te krijgen.

Kan zijn, maar ARM is bijna overgenomen door Nvidia. Dat is desondanks niet gebeurd.

FOSS en open standaarden hebben een groot voordeel dat je geen vendor lock-in hebt, en zelf je serviceprovider kunt regelen. Dat kan dan een bedrijf zijn dat de lokale markt begrijpt, de taal machtig is, en maatwerk levert.

Je hebt start-ups nodig om de nieuwe markten aan te boren. Daar is kapitaal voor nodig, en dat kan op twee manieren: via overheidsgeld, of via VC. Europeanen die rijk zijn, kunnen op deze manier veel geld verdienen, in combinatie met het beschermen van onze Europese normen en waarden. Daar hebben we meer aan dan wat speculatie middels de Amerikaanse markt of (the horror) cryptocurrency.

We hebben nu ook bijvoorbeeld een Wikipedia: NLnet maar we hebben veel meer nodig dan enkel dit. Die steunen ook projecten die in ons voordeel zijn, zoals Unbind, Tor, Xous (Rust microkernel o.a. in gebruik voor de RISC-V Precursor), en vele anderen.

Verder heeft RISC-V ook nul marktaandeel in IoT. Ze bestaan hoor, maar weinig. Het voordeel van als je ze gebruikt voor intern gebruik in een chip, is dat je niet je klanten met een voor hun onbekende processor moet laten werken, die laat je gewoon lekker ARM gebruiken.

Het punt is dat het in opkomst is, en in de basis FOSS (i.t.t. ARM), wat de afhankelijkheid verminderd, en de licentiekosten liggen lager dan bij ARM. RISC-V zit wel degelijk in allerlei embedded spul. Bijvoorbeeld tegenwoordig zie je in de firmware van HDDs omdat het HDD-fabrikanten geld zou besparen.

Het is een officiële Debian port, en ARM wordt inmiddels gebruikt voor toepassingen die concurreren met x86-64. Als het bordje RVA23 ondersteunt, heb je al iets aan die Debian port, en Debian is belangrijk omdat het de basis is van veel andere Linux distributies. Het was ook de distributie die destijds AMD64 (zo heette x86-64 destijds nog; wat minstens een duidelijkere naam was) als eerste ondersteunde.

We zitten ook met een ander probleem: de RAM. Dat heeft niet zozeer met vertrouwen te maken maar met vraag & aanbod. Koreaanse bedrijven hebben zich laten gebruiken deze markt te verneuken (voor techbro Altman). Die markt moet worden opengebroken, het maakt onze cloudstrategie en onafhankelijkheid van VS peperduur.

En zonder discussies te willen gaan doen over x86 vs ARM (dat is natuurlijk een heel stuk complexer, er is een reden dat x86 nog enorm veel gebruikt wordt) [...]

Om te beginnen is x86 legacy want x86-64. x86-64 is populair geworden omdat het x86-32 nagenoeg native kon draaien. x86-32 is in 2026 irrelevant. Het beetje software dat nog x86-32 is, kun je remote benaderen. Dat nagenoeg native dat kan ARM ook: https://github.com/FEX-Emu/FEX (Linux) en Rosetta 2 op macOS (niet zo interessant in deze context, maar bewijst vooral dat het technisch kan).

[...] maar welk probleem los je precies op van je afhankelijkheid van Amerikanen door van ARM naar RISC-V over te stappen?

Ik heb het vooral over x86-64 (Intel & AMD). We hebben CPU's nodig voor onze eigen hardware.

Maar een inhaalslag is compleet zinloos als je niet het achterliggende probleem aanpakt waardoor die nodig is. Hell we willen nog geen eens toegeven dat er een achterliggend probleem is. Dus dan doe je geen inhaalslag, dan wordt je echt een soviet unie die het permanent moet hebben van het jatten van andermans kennis, want zelf ontwikkelen we niks meer op die manier.

Wij jatten maar heel weinig omdat wij dat niet doen vanwege onze rules-based world. Mijn pleidooi was dat we moeten overwegen daar van af te stappen. M.a.w. dat wij ook moeten gaan jatten (wat eigenlijk neer komt op onethisch reverse engineeren) voor onze eigen interne markt.

En onze bedrijven met slechtere tools hun werk moeten doen en nog verder achter komen te liggen op de VS.

Momenteel is ARM niet slechter dan AMD64 / x86-64.

Ik vind mezelf geen wappie, maar et zint mij ook niet om op Europees niveau autoritair te gaan worden en bedrijven eigendom te maken van de EU oid.

We zullen in ieder geval af moeten stappen van het huidige model want dat werkt niet:

• Nexperia: nieuws: 'Chinese Nexperia-eigenaar wilde Europese aanwezigheid uithollen'
• Zivver: Jerie in "Hybride oorlog in Europa - Bescherming van onze democratie"
• DigiD: https://www.bnr.nl/nieuws...s-beloftestaatssecretaris
• GrIT (Defensie): R_Zwart in "Alternatieven voor Amerikaanse producten & diensten"

Verder terug in de tijd kom je bij bijvoorbeeld F-35, zie deze documentaire https://npo.nl/start/seri...-vleugels/meer-informatie

Of je dan een mannetje moet hebben die voor de Partij bij alle vergaderingen is, gaat behoorlijk ver -- dat ben ik met je eens. Maar wat is jouw alternatief? Ben je het ermee eens dat er maatregelen getroffen moeten worden?

We kunnen leren van hoe Amerika dingen beter doet dan wij, maar ik wil zeker niet blindelings alles kopieren van hun. Zo kunnen we ook leren van hoe China dingen beter doet. Maar laten we niet China 2.0 worden.

Dat staat er ook helemaal niet, we moeten onze interne markt beter beschermen, en dat doen de Chinezen een stuk beter, en de Amerikanen ook.

In de maak ja. Ooit.

Mijn god, wat negatief joh. IRIS² komt in 2027 operationeel. Daarnaast hebben we Eutelsat (FR), Immarsat (UK), Hisdesat (ES), SES (LU), en in de toekomst Project Bromo. Ja, die laatste bestaat enkel nog op papier.

Anyway om daadwerkelijk mijn punt weer te maken: Ik ben het ermee eens dus dat je sommige zaken van de Chinesen moeten overnemen, andere van de Amerikanen, en weer andere moeten we niet willen veranderen. Maar als jij wil concurreren met de Amerikanen, ga je dat niet doen met wat FOSS tooltjes. Je hebt je eigen multinationals nodig, en je hebt je eigen cultuur van ondernemerschap en innovatie nodig, plus de randvoorwaarden om die startups en scale ups te ondersteunen. Alleen technologie van de Amerikanen jatten is geen oplossing voor de onderliggende problemen waardoor we steeds verder achter komen te liggen.

Dat jatten van die technologie zou nooit de enige oplossing zijn, dat weet je best. Dit is gewoon intellectueel onzuiver discussiëren, bah. Die 'FOSS tooltjes' hoef je ook niet minderwaardig over te doen (en dat Alternatieven topic enkel daarover zou gaan, is pertinent onwaar). FOSS is de basis waarop allerlei diensten draaien. Al tientallen jaren. En zonder die tooltjes had je nu geen containers, geen VMs, maar peperdure Windows servers (die een reactie waren op peperdure Unix servers). Dan waren we nog veel verder van huis met de Amerikaanse lock-in. Ook allerlei proprietary Amerikaanse en Chinese hardware draait op FOSS. Want licenties zoals BSD en GPL (zelfs v3) staan dat toe, als je je maar aan de regels houdt. Iets waar de Chinezen lak aan hebben,

[CVTTPD2DQ]

Gr4mpyC3t schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 08:36:
Die olietanker hebben we jarenlang verwelkomd en helpen aanmeren aan het Europese vasteland. Best lekker dat iemand anders het schip heeft gebouwd, betaald en gevaren.

Bedrijven die olietankers laten varen zijn meestal geen liefdadige instellingen. Natuurlijk, ze brengen expertise en kennis, maar uiteindelijk bieden ze diensten aan omdat je meer betaalt dan het hén kost. We hebben kunnen meeliften op de schaalvoordelen van Microsoft, maar laten we niet doen alsof dat gratis is geweest, of dat we nu helemaal vanaf nul moeten beginnen.

Gr4mpyC3t schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 08:36:
Stel dat de inkomstenbelasting met 10% (zomaar een willekeurige belasting en percentage) wordt verhoogd om meer IT-personeel bij de overheid aan te nemen en producten of diensten te gebruiken die in theorie net zo goed werken, maar meer arbeid vereisen om goed te functioneren en te integreren. Want laten we eerlijk zijn, dat is toch zo?

Sja, ik loop alweer een tijdje mee, en ik kan me de tijd herinneren dat Linux clients moeiteloos op afstand te upgraden en bedienen waren, terwijl dat voor Windows nog in de kinderschoenen stond. Bij grootschalige deployments won Linux het ruimschoots op overhead, maar dat werd toen totáál niet belangrijk gevonden. Misschien is het nu "makkelijker" voor Windows, maar om eerlijk te zijn doe ik zelf al jaren geen werkplekbeheer meer, dus ik neem het graag van je aan.

Het "ken-ik-niet, wil-ik-niet" gedrag van IT'ers blijft eigenlijk altijd hetzelfde, maar de redenen lijken met de tijd (en de tijdsgeest) mee te veranderen. Daarmee bedoel ik niet dat ze ter kwader trouw handelen, maar dat we in een vicieuze cirkel zitten die er voor zorgt dat er niets meer kan veranderen. Bedrijven standaardiseren op Microsoft omdat het personeel alleen Microsoft kent. MBO-opleidingen leren omgaan met Microsoft-producten omdat daar de meeste baankansen liggen. En zo gaat het cirkeltje rond.

Op een of andere manier moet dit doorbroken worden.

Verder worden IT-projecten bij de overheid nu al gekenmerkt door enorme kosten- en tijdoverschrijdingen. Misschien dat dat met Open Source-oplossingen nóg erger zou zijn, maar dat is een hypothetisch scenario dat niet eens getest kan worden. 10% hogere belastingen is ongeveer 40 miljard euro per jaar. Dat is ongeveer wat we uitgeven aan alle zorg in Nederland. En twee keer wat we uitgeven aan Defensie.

[Sissors]

Jerie schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 15:49:
[...]

Over dit hele RISC-V vs ARM vs x86 gebeuren, je switcht steeds waarmee je het vergelijkt, dus ik houd het kort:
RISC-V vs ARM: ARM is niet Amerikaans. Dat het Amerikaans had kunnen zijn veranderd niet dat het niet Amerikaans is. Voor IoT waren er een hele zooi microarchitecturen: AVR, PIC, MSP, MIPS, etc. RISC-V is nog eentje extra. En zoals ik schreef, en jij bevestigde effectief door het voorbeeld van een HDD controller te noemen: Ze hebben als voordeel dat je minder zelf hoeft uit te zoeken als bedrijf, en je betaald geen licentiekosten. Het nadeel is, net als al die andere in mijn lijstje, dat de ondersteuning minder is, en daarom wil je voor processoren die je klanten direct zelf gebruiken liever ARM hebben. En wie weet veranderd dat in de toekomst, maar het is irrelevant voor deze hele discussie gezien ARM niet Amerikaans is, en er nou niet een gebrek aan microarchitecturen voor IoT processoren is.

RISC-V vs x86. En laten we het semantische overslaan, je snapt wat ik bedoel. RISC-V heeft een verwaarloosbaar marktaandeel op de IOT markt, voor X86 toepassingen is het helemaal nul. Ja er zijn een paar die er wat mee proberen, eg recent: https://milkv.io/titan. Een Chinees bedrijf...
En onder de streep is de instructieset niet zo spannend, het is vooral handig voor interoperabiliteit. Dat is ook de reden dat eg Apple alleen de instructieset bij ARM afneemt. En ja er zijn ook open source RISC-V implementaties, maar het punt blijft: Er is absoluut geen enkel Europees bedrijf ook maar in de buurt van een positie om met RISC-V (of welke instructieset dan ook) een concurrent voor een Intel of AMD of Qualcomm processor neer te zetten.

Koreaanse bedrijven hebben zich laten gebruiken deze markt te verneuken (voor techbro Altman). Die markt moet worden opengebroken, het maakt onze cloudstrategie en onafhankelijkheid van VS peperduur.

Je bedoelt dat de Koreaanse bedrijven doen wat bedrijven doen? Ik zou toch mogen hopen dat Europese bedrijven hetzelfde doen? Anders is het geen wonder dat we zover achterliggen, als iemand voor een hele hoop geld je product wil kopen, zeggen dat je liever dat niet aan ze verkoopt?

Maar goed, Europese geheugenfabrikanten die relevant zijn op de markt hebben we toch niet, dus dat is vooral een hypothetisch iets.

Wij jatten maar heel weinig omdat wij dat niet doen vanwege onze rules-based world. Mijn pleidooi was dat we moeten overwegen daar van af te stappen. M.a.w. dat wij ook moeten gaan jatten (wat eigenlijk neer komt op onethisch reverse engineeren) voor onze eigen interne markt.

En mijn pleidooi is dat we moeten zorgen dat we een cultuur en samenleving hebben waarbij innovatie gepromoot wordt, zodat onze overlevingstaktiek niet is om maar alles van de Amerikanen te jatten, omdat we het zelf niet kunnen.

Los ervan dat je denk ik zwaar onderschat hoe moeilijk veel dingen te reverse engineeren zijn.

Momenteel is ARM niet slechter dan AMD64 / x86-64.

Op punten wel, maar je focust nu op één klein deelgebied. Er zijn heel veel meer tools uit Amerika waar we afhankelijk van zijn. (Plus welke niet-Amerikaanse ARM processor kan wedijveren met een moderne x86 processor?)

Mijn god, wat negatief joh. IRIS² komt in 2027 operationeel. Daarnaast hebben we Eutelsat (FR), Immarsat (UK), Hisdesat (ES), SES (LU), en in de toekomst Project Bromo. Ja, die laatste bestaat enkel nog op papier.

Euhm. Iris is een satellietconstellatie. Veel kleiner, en gokje veel duurder, dan wat SpaceX heeft. Want SpaceX heeft een hele hoop meer als een satellietconstellatie. Ze hebben herbruikbare raketten die veel goedkoper zijn dan onze raketten. En ja, ik weet dat ESA daarmee ook bezig is, en dat was dus wat ik bedoelde ermee dat ze die vast ooi wel zullen hebben, maar laten we niet ontkennen hoever we ook daar achter liggen.

Maar wat is jouw alternatief? Ben je het ermee eens dat er maatregelen getroffen moeten worden?

Dat we allereerst onderkennen dat we een groot probleem hebben en stoppen met het te baggetaliseren. En in mijn mening doe jij dat ook. We lopen dus jaren en decennia achter op veel gebieden, en die achterstanden worden met de dag groter. Wij komen nog geen eens in de buurt van de innovatie die ze in de VS hebben. In China wat minder als de VS, maar die hebben ook een hele inhaalslag gemaakt.

Oftewel stap één is toegeven dat wij een probleem hebben. Nee niet een probleem in afhankelijkheid van de VS. Of nou ja, dat is natuurlijk ook een probleem, maar dat is een gevolg van. De oorzaak is dat de Amerikanen gewoon veel meer innoveren en nieuwe producten op de markt zetten als wij doen. En daarom zijn wij afhankelijk van ze. En de opensource tools aan elkaar knopen is leuk, en kan zeker op korte termijn helpen met het probleem van de afhankelijkheid van de VS. Maar zolang het onderliggende probleem van dat we geuit-innoveert worden door de VS niet willen toegeven, ga je ook geen oplossing vinden. Dan kan je wel hun tech jatten, maar dan blijf je dus achterlopen.

En heb ik de oplossing? Nee, het is een enorm complex probleem. Sommige deeloplossingen zijn redelijk simpel, eg wat hier genoemd wordt nieuws: Nederland vindt aanpassing van AVG goed, maar vindt EU-voorstel te ve..., dat nu elk land aparte regels binnen de EU nog steeds heeft wanneer je DPIA moet maken, wat er in moet staan, etc, dat helpt natuurlijk niet. De regeldruk is ook gewoon veel hoger in Europa, en sommige regels zijn goed, maar andere kan je je wel afvragen of de overhead ervan nou echt in verhouding staat met de voordelen. We willen dat er meer geld in Europese startups wordt gestoken, maar we willen eigenlijk niet dat investeerders winst maken, het is het één of het ander. Misschien moeten er regels zijn zodat in situaties het makkelijker is om mensen aan te nemen met minder ontslagbescherming. Waarbij ik niet wil dat de stratenmakers makkelijk op de straat die ze net gemaakt hebben gezet kunnen worden, maar wel dat een startup makkelijker kan schalen in de EU zonder gigantische risico's te lopen als het wat minder gaat.

Maar het probleem wat voor mij blijft is dat we in Europa geen cultuur hebben die innovatie als een goed iets ziet. Kijk naar recente artikel op de FP over zelfrijdende auto's. Zelfs op een tech website is de consensus dat het te moeilijk is, het kan niet, en we willen het niet. En als een startup dan succesvol is, en de oprichter is miljardair? Dan is dat dus een lul die niet genoeg belasting heeft betaald anders had hij wel minder geld. Zolang we succes niet als iets positiefs zien, denk ik niet dat we de VS bij kunnen houden.

[Sissors]

Gr4mpyC3t schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 08:36:
[...]


Die olietanker hebben we jarenlang verwelkomd en helpen aanmeren aan het Europese vasteland. Best lekker dat iemand anders het schip heeft gebouwd, betaald en gevaren. Nu moeten we zelf olietankers bouwen, en oh ja, dat kost nogal wat geld, tijd, kennis en tot slot, wie gaat ze eigenlijk varen?

En wat we dan willen doen door roeibootjes ombouwen met een buitenboordmotor, en dan zeggen dat we daarmee ook kunnen concurreren met olietankers.

[LinuxMan]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 01:34:
[...]
Windows vervangen door Linux klinkt leuk, maar heb je ooit fatsoenlijke software gezien die Linux-machines kan beheren zoals organisaties dat tegenwoordig wensen? En integreert dat dan ook zo lekker met ander open-source spul? Tegenwoordig is IT-infrastructuur zo complex en dient men te voldoen aan allerlei regelgeving en standaarden, dat er gekozen wordt voor partijen die daar serieuze dingen voor bouwen. Er wordt geïnvesteerd en ingespeeld op de markt, daar zijn al die grote techbedrijven niet voor niets groot mee geworden.

Huh??? Blijkbaar werken wij in een totaal verschillende wereld. Ik kom uit een omgeving waar vrijwel alle missiekritieke systemen op Linux draaien (5000+ servers). Zowel Suse als Redhat als Ubuntu. Alle beheer is volledig geautomatiseerd via Terraform en Ansible. Alleen de dingetjes voor de werkplek draaien nog op windows server (wat we lang niet zo goed kunnen automatiseren). We hebben al jaren multi-vendor strategie, dus in principe kan alles wat op RedHat draait op SuSe draaien, dus buiten de werkplek zitten we niet enorm vast aan Amerikaanse leveranciers. En ja we hebben last van bijna elke certificering die je kunt bedenken, maar de auditors vinden het geweldig dat we alles kunnen aantonen omdat het geautomatiseerd is, vastgelegd onder versiebeheer in Git, en dus reproduceerbaar.

Dus volgens mij is dat niet echt een argument waarom het niet zou kunnen..

[Gr4mpyC3t]

LinuxMan schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 21:51:
[...]

Huh??? Blijkbaar werken wij in een totaal verschillende wereld. Ik kom uit een omgeving waar vrijwel alle missiekritieke systemen op Linux draaien (5000+ servers). Zowel Suse als Redhat als Ubuntu. Alle beheer is volledig geautomatiseerd via Terraform en Ansible. Alleen de dingetjes voor de werkplek draaien nog op windows server (wat we lang niet zo goed kunnen automatiseren). We hebben al jaren multi-vendor strategie, dus in principe kan alles wat op RedHat draait op SuSe draaien, dus buiten de werkplek zitten we niet enorm vast aan Amerikaanse leveranciers. En ja we hebben last van bijna elke certificering die je kunt bedenken, maar de auditors vinden het geweldig dat we alles kunnen aantonen omdat het geautomatiseerd is, vastgelegd onder versiebeheer in Git, en dus reproduceerbaar.

Dus volgens mij is dat niet echt een argument waarom het niet zou kunnen..

Sowieso super tof om te lezen dat je zoiets op poten krijgt!

Tuurlijk kan het, maar het ging mij vooral ook om de clients eerlijk gezegd. Servers heb ik het eigenlijk niet over, daar zijn genoeg middelen/alternatieven voor. Zoals ik al eerder aanhaalde zit het 'm in de combinatie Microsoft 365, Microsoft Defender-suite en Windows als besturingssysteem. Doordat Microsoft dusdanig integreert tussen al haar producten, moet je in een commerciële organisatie (meestal) lullen als brugman om iets anders dan zo'n Microsoft-suite aan te kopen. Aantrekkelijk geprijsd (al vinden sommigen van niet), en je klikt het allemaal zo bij elkaar. Je hebt dan echt een goede CTO of bedrijfscultuur nodig om dan toch iets anders te (mogen) kiezen.

De afgelopen dagen ben ik eens aan het rondneuzen en zoek ik bijvoorbeeld een open-source versie voor zoiets als Entra ID. Ik kwam authentik tegen. Super mooi product, maar is slechts een deel van de functionaliteit wat Microsoft aanbiedt. En oh ja, 5 dollar per maand per gebruiker natuurlijk en je mag de boel zelf opzetten en onderhouden. Technisch haalbaar, maar kost simpelweg meer geld (op verschillende gebieden). Wat mij betreft de prijs helemaal waard, maar vindt de CFO/CEO dat ook?

Edit: En oh ja, voor wat het waard is, ik werk met Microsoft-spul waar dat gewenst is, maar als het ook open-source en/of met Linux kan ben ik de eerste die dat voorstelt.

[ Voor 5% gewijzigd door Gr4mpyC3t op 20-01-2026 22:25 ]

[Gr4mpyC3t]

Sissors schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 20:06:
[...]

En wat we dan willen doen door roeibootjes ombouwen met een buitenboordmotor, en dan zeggen dat we daarmee ook kunnen concurreren met olietankers.

Ja zoiets.

[Shinji]

Gr4mpyC3t schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 22:19:
[...]


Sowieso super tof om te lezen dat je zoiets op poten krijgt!

Tuurlijk kan het, maar het ging mij vooral ook om de clients eerlijk gezegd. Servers heb ik het eigenlijk niet over, daar zijn genoeg middelen/alternatieven voor. Zoals ik al eerder aanhaalde zit het 'm in de combinatie Microsoft 365, Microsoft Defender-suite en Windows als besturingssysteem. Doordat Microsoft dusdanig integreert tussen al haar producten, moet je in een commerciële organisatie (meestal) lullen als brugman om iets anders dan zo'n Microsoft-suite aan te kopen. Aantrekkelijk geprijsd (al vinden sommigen van niet), en je klikt het allemaal zo bij elkaar. Je hebt dan echt een goede CTO of bedrijfscultuur nodig om dan toch iets anders te (mogen) kiezen.

De afgelopen dagen ben ik eens aan het rondneuzen en zoek ik bijvoorbeeld een open-source versie voor zoiets als Entra ID. Ik kwam authentik tegen. Super mooi product, maar is slechts een deel van de functionaliteit wat Microsoft aanbiedt. En oh ja, 5 dollar per maand per gebruiker natuurlijk en je mag de boel zelf opzetten en onderhouden. Technisch haalbaar, maar kost simpelweg meer geld (op verschillende gebieden). Wat mij betreft de prijs helemaal waard, maar vindt de CFO/CEO dat ook?

Edit: En oh ja, voor wat het waard is, ik werk met Microsoft-spul waar dat gewenst is, maar als het ook open-source en/of met Linux kan ben ik de eerste die dat voorstelt.

Entra P1 is ook iets van €5 toch ofzo? En dat is een add on op iets anders.

Ik zeg niet dat je per se ongelijk hebt maar kijken naar die $5 dollar per user voor alleen een klein stukje is gewoon geen eerlijke vergelijk.

[Gr4mpyC3t]

Shinji schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 22:41:
[...]


Entra P1 is ook iets van €5 toch ofzo? En dat is een add on op iets anders.

Ik zeg niet dat je per se ongelijk hebt maar kijken naar die $5 dollar per user voor alleen een klein stukje is gewoon geen eerlijke vergelijk.

Klopt, het is ook geen eerlijke vergelijking omdat ik tot nu toe niets heb kunnen vinden om überhaupt te vergelijken. Dat vind ik de crux van dit gebeuren. Big tech is niet voor niets big tech, want het ecosysteem is gewoon super aantrekkelijk voor de markt.

Ik maak een gratis Entra ID-tenant aan en dan heb je al heel wat gedekt wat authentik ook kan. En je koopt natuurlijk geen Entra P1, maar een Business Premium voor 20,60 euro per gebruiker per maand (dat is nog zonder korting). Daar zit die P1 in, maar ook Exchange, Teams, Windows 11-licentie, Microsoft Defender-dingetjes, enzovoorts, enzovoorts. En Microsoft regelt ook nog de gehele backend voor je. Geen feitelijke onderbouwing, maar mijn onderbuikgevoel kan self-hosted/open-source daar niet op concurreren.

Nogmaals, technisch is het via een self-hosted/open-source weg ook wel te regelen, maar niet voor dezelfde prijs en capaciteit die je nodig hebt om het aan de praat te krijgen (en te houden). Buiten het technische gaat het om keiharde euro’s en resultaten. Hoe kijk jij daar naar?

[ Voor 4% gewijzigd door Gr4mpyC3t op 20-01-2026 23:03 ]

[Jazzy]

Even een kleine side-note, Hashicorp is ook een Amerikaans bedrijf. Als de stront de ventilator raakt zit je zomaar op een dag zonder automation platform, of minimaal zonder support.

[Shinji]

OpenTofu? Genoeg alternatieven.