Overheid en onafhankelijkheid van Amerikaanse leveranciers

[Question Mark]

CVTTPD2DQ schreef op maandag 22 december 2025 @ 17:48:
Landverraad bestrijkt een groot grijs gebied, maar dat grijze gebied begint ongeveer hier.

Dappere stelling, maar leg ook eens uit waarom het gebruik van Amerikaanse clouddiensten in jouw ogen bijna gelijk staat aan landverraad?

Dat inzet van deze diensten afhankelijk van de usecase misschien niet handig of verstandig zijn, maakt het nog geen landverraad.

[Sissors]

duvekot schreef op woensdag 24 december 2025 @ 07:13:
Bert Hubert heeft gisteren een artikel gepubliceerd met de stand van zaken over de Europese Cloud aan het einde van 2025:
The European Cloud Situation at the end of 2025

[...]

Maar ik zou iedereen aanraden om het hele artikel te lezen. Hopelijk ontstaan hierdoor weer nieuwe initiatieven om weer meer weg te bewegen van Amerikaanse (of eigenlijk buitenlandse) bedrijven naar Europese alternatieven.

Interessant artikel (en ja, omdat het mijn onderbuik versterkt), en ook in combinatie met quote uit je post hiervoor:

Caffarra frames the challenge starkly: "Imagine if Americans woke up one morning to discover that 90 percent of their digital infrastructure was owned by Europeans. Would they regulate? Or would they march to the White House and demand action: 'Let's build'?"

Ik heb het artikel gelezen, en zijn stelling is ook gewoon dat er wel een hoop geroepen wordt, maar er heel weinig gedaan wordt, en er nog minder geinvesteerd wordt: Ja misschien gaat eens een keer een lokale overheid over naar een opensource oplossing, maar het inkopen bij een partij die een kans heeft om de Europese Amazon of Azure te worden? Dat gebeurd niet. En dat willen veel ook hier niet dat er gebeurd, want we willen liever een hele hoop spelers. En dat snap ik, want anders heb je enkel weer één gigantische partij erbij ipv meerdere kleinere die concurreren, maar realistisch gezien ga je niet tegen de Amerikaanse giganten opboksen met 20 kleine Europese partijen.

[CVTTPD2DQ]

Question Mark schreef op woensdag 24 december 2025 @ 08:56:
Dappere stelling, maar leg ook eens uit waarom het gebruik van Amerikaanse clouddiensten in jouw ogen bijna gelijk staat aan landverraad?

Zonder de context van het artikel lijkt het inderdaad een stuk "dapperder".

We weten uit oorlogsbronnen dat de Duitse bezetting vooral heeft geleund op Nederlandse ambtenaren en administrateurs die hun werk - onder Duits bestuur - zijn blijven uitvoeren. Ze zijn gewoon naar hun werk gegaan, hebben naar eer en geweten hun taak uitgeoefend, alsof er niets veranderd was. Daar begint het grijze gebied, want zonder hun medewerking was de bezetting lang niet zo gemakkelijk geweest.

Sommige administrateurs hebben zich in héél donkergrijs gebied begeven. En ja, dat waren de automatiseerders van toen. Dit waren de eerste Nederlanders die met IBM-machines werkten; onze vakgenoten.

Gezien de vernieuwde internationale betrekkingen tussen de VS en Nederland kun je zeggen dat het grijze gebied hier begint. Gewoon doorgaan met je migratie van kritieke diensten naar de Amerikaanse cloud (want het is je werk, en het staat op de planning, etc. etc.) is geen moreel neutrale actie meer.

Dat betekent niet dat je op hetzelfde niveau staat als een IS-vrijwilliger in Noord-Syrië, maar wél dat je je mag gaan afvragen wat je aan het doen bent.

[Jazzy]

Modbreak:

Deze vergelijking gaat mij echt te ver. We discussiëren hier op respectvolle wijze over de noodzaak voor meer digitale onafhankelijkheid en de uitdagingen die dit brengt. Dat doen we zonder de integriteit van onze Nederlandse IT-ers en ambtenaren in twijfel te trekken en zonder, ik begrijp niet dat ik dit moet zeggen, een vergelijking maken met collaboratie met de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog.

[duvekot]

Er staat op de frontpage nu een artikel over het onderwerp van dit topic:

review: De 'soevereine' cloud is vaak een illusie: zo blijven we afhankelijk ...

[Jazzy]

Dank! Wat vind je er van, nog inzichten die we hier nog niet besproken hadden of andersom?

Ik maak trouwens even gebruik van de gelegenheid om de titel van dit topic aan te passen. De term 'Cloud Kootwijk' was een interessante om de discussie af te trappen maar zorgde ook voor verwarring. Stuur me even een PB als je hem nog niets anders wilt.

[Bockelaar]

de hele soevereiniteit discussie is leuk, maar gaat niet alleen over cloud. de EU heeft toch best wat leuks gepubliceert hierover: https://interoperable-eur...oud-sovereignty-framework
Zoals je kunt zien zijn we vele malen meer verweven dan alleen maar op technologie. Soms moet je misschien dingen accepteren zoals ze zijn: zo zijn anderen weer afhankelijk van een klein landje aan de noordzee vor hun chipmaak machines en kaas

[Stukfruit]

Bockelaar schreef op vrijdag 2 januari 2026 @ 12:01:
de hele soevereiniteit discussie is leuk, maar gaat niet alleen over cloud. de EU heeft toch best wat leuks gepubliceert hierover: https://interoperable-eur...oud-sovereignty-framework
Zoals je kunt zien zijn we vele malen meer verweven dan alleen maar op technologie. Soms moet je misschien dingen accepteren zoals ze zijn: zo zijn anderen weer afhankelijk van een klein landje aan de noordzee vor hun chipmaak machines en kaas

Dat is een redenering die niet klopt omdat het kleine landje aan de Noordzee geen wereldmacht is en de afhankelijkheid waar je het over hebt binnen 10 of 20 jaar volledig anders kan liggen door bv. een China dat hier een einde aan maakt.

De tijd van New Amsterdam is ondanks de vele hints die je er ziet wel voorbij, maar dat betekent niet dat klein denken nu het nieuwe normaal moet zijn.

[Bockelaar]

mijn redenering is dat soevereiniteit niet bestaat

[Jazzy]

Bockelaar schreef op vrijdag 2 januari 2026 @ 13:03:
mijn redenering is dat soevereiniteit niet bestaat

Goed, leg dat eens uit dan. Want je vorige post vond ik ook wel een beetje mager. Natuurlijk maken we elke dag afwegingen over hoeveel risico we accepteren en als er dan nieuwe informatie komt kan dat leiden tot een andere keuze. Zo zijn vandaag een aantal mensen in de auto gestapt in plaats van op de fiets, toen ze zagen dat de wegen glad zijn door natte sneeuw.

Het probleem is inderdaad complex, maar moeten we dan helemaal niets doen?

[Bockelaar]

soevereiniteit bestaat niet. We zijn onderdeel van de EU, we functioneren in de EER, we zijn lid van Schengen, NAVO en nog een hele berg andere allianties. Politiek, juridisch, militair, economisch en op heel veel andere vlakken zijn we niet soeverein. Heb je het door mij gelinkte stuk gescand?
Het bekt wel lekker: we zijn afhankelijk van Amerikaanse Cloud en moeten soeverein worden. We lopen technologisch gezien in Europa op dat vlak 20 jaar achter. Het was namelijk wel lekker makkelijk als de grote techreuzen dat allemaal uitvonden en betaalden.
Inmiddels is de achterstand zo groot: 20 jaar aan ontwikkeling, kennis, geld (serieus veel geld! - AWS investeerd in 2026 alleen al 8miljard in de EU propositie).
Als je als Europa (want NL alleen gaat dat nooit lukken) wil dichten moet je visie hebben en durf om door te pakken tonen. Dat gaat niet komen vanuit Brussel voorlopig

Intussen profteren de grote techreuzen en blijven wij gevangen. Is dat goed? Nee, ik ben een groot voorstander van onafhankelijker worden.

Kunnen we dat zonder de Amerikanen? Nee: nagoeg alles is aan hun verkocht, hardware, software, alles komt bij hun of uit China vandaan. Wil je dus soeverein worden moet je Europees dus de hele keten gaan opbouwen. Realitycheck: dat gat gaan we de aankomende 20 jaar niet dichten

[duvekot]

De NRC heeft een artikel over het eigen advertenties systeem van DPG die daarmee hun afhankelijkheid van Google en Meta sterk verlaagd hebben. Het kan dus wel ..

Om van Big Tech af te komen, bouwde DPG Media zijn eigen advertentiesysteem. Is dat privacyvriendelijker?
deel artikel dus als het goed is de komende 7 dagen vrij te lezen

Terwijl in Europa alom wordt gewaarschuwd voor de dominantie van de grote Amerikaanse techbedrijven, heeft het grootste mediabedrijf in Nederland een eigen advertentiesysteem gebouwd. Daardoor is DPG Media’s afhankelijkheid van Google sterk afgenomen. „Wij hadden minder en minder controle over hoe ons advertentiemodel werkte”, zegt Stefan Havik nu, chief digital officer bij DPG Media. „Die bitcoinadvertenties waren een extreem voorbeeld, maar het was een van de redenen die meespeelden toen we besloten ons eigen systeem op te zetten.”

Even los van wat we vinden van "tracking" en "profilering" .. het kan dus wel om zelf wat te bouwen, maar DPG heeft natuurlijk wel een schaalvoordeel.
Het was niet goedkoop

Sinds 2024 is DPG’s Ad Manager, zoals het platform heet, stapsgewijs in gebruik genomen. Inmiddels maken zo’n vierhonderd adverteerders, die samen reclame maken voor achthonderd tot negenhonderd merken, er gebruik van. Volgens de uitgeverij kostte de bouw van het systeem „enkele tientallen miljoenen euro’s” en is het „de drijvende kracht achter de omzetgroei uit digitale advertenties van de afgelopen jaren”.

Echt helemaal zonder Google en Meta kunnen ze nog steeds niet helaas:

Wordt DPG zo niet de polderversie van de advertentiemogelijkheden bij Big Tech, met een eigen walled garden waarin DPG alle controle heeft?
„Niet helemaal. Wij zetten niet alles op slot. Bij een walled garden heeft de klant geen vrijheid om ook zaken te doen met andere partijen. Als een adverteerder per se Google wil gebruiken om bij ons advertentieruimte in te kopen, hebben we dat liever niet, maar we staan dat nog wel toe. Internationale bedrijven als Coca-Cola, Ford of Volvo zal ik niet kunnen overtuigen om Ad Manager te gebruiken, hoe graag ik het ook zou willen.”

En helaas zal een advertentieloze oplossing niet goedkoop worden:

Bij RTL kunnen gebruikers ervoor kiezen om tegen betaling geen advertenties meer te zien. Dat kost 1,50 euro per maand. Is dat wat advertenties per gebruiker opleveren?
„Nee, die 1,50 euro is te weinig. Daar kunnen wij het niet voor doen. Als we zoiets zouden overwegen, wordt het een hoger bedrag om hiermee het gemis aan advertentie-inkomsten te compenseren. Juist de gebruikers die het vaakst komen, zijn het happigst om zo’n abonnement af te sluiten.”

Maar als de wil er is kan het dus wel .. losser komen van Big Tech uit de USA

[duvekot]

En weer een artikel uit de NRC over de "European Sovereign Cloud" (ESC ) van Amazon:
‘Een volledig soevereine Europese cloud’, geleverd door een Amerikaans techbedrijf. Het kan, bezweert Amazon
NRC deel artikel voor 7 dagen

Het is een interview met de AWS-directeur in de Benelux Daniëlle Gorlick.

„We hebben een aparte Europese entiteit opgezet. We zijn gebonden aan Europese wetten. En we hebben een adviesraad waarin naast drie mensen van Amazon twee onafhankelijke leden zijn benoemd. Het is een Amazon-bedrijf, maar er is geen afhankelijkheid van infrastructuur buiten de EU. Ook alle metadata blijven in de EU.”
[...]
"Bij deze cloud, de ESC, is het bedrijfsmodel gebaseerd op Europees recht. Beslissingen moeten voldoen aan de Duitse wetten en regels. En de Europese burgers die de ESC besturen, hebben een kopie van de broncode. In het uiterst hypothetische geval, zouden ze de cloud daarmee zelf verder kunnen laten draaien.”

Ze ontwijkt de vragen over de reikwijdte van de US Cloud Act rondom de aanstelling van het bestuur van die Europese entiteit.

En verder stelt ze dat je als bedrijf alles maar zelf moet gaan versleutelen:

„Onze klanten kunnen hun data versleutelen en de sleutels zelf bewaren. Daardoor kunnen onze mensen dus nooit bij die data komen.”

Dat komt zelfs een paar keer terug.

En er zitten ook wat tegenstrijdigheden in haar antwoorden:

„Alle regio’s waarin AWS is onderverdeeld, zijn soeverein. Klanten gaan volledig over hun eigen data, waar die staan, hoe die zijn opgeslagen en wie toegang heeft."

Dus als alle regios al soeverein zijn .. waarom is er dan een aparte ESC nodig 🤔
En even verderop:

„Natuurlijk zal de prijs van de ESC verschillen van die in andere regio’s. De prijs zal weerspiegelen wat het kost om een onafhankelijke en volledig soevereine Europese cloud met alles erop en eraan, en gerund door Europeanen, te bouwen en te onderhouden. ”

Maar alle andere regios waren toch ook al souverein? Dus waarom zou dan de ESC omgeving duurder zijn dan bijvoorbeeld EU-WEST-1 (Ierland) of EU-CENTRAL-1 (Frankfurt)

[Spykie]

duvekot schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 10:59:
En weer een artikel uit de NRC over de "European Sovereign Cloud" (ESC ) van Amazon:
‘Een volledig soevereine Europese cloud’, geleverd door een Amerikaans techbedrijf. Het kan, bezweert Amazon
NRC deel artikel voor 7 dagen

Het is een interview met de AWS-directeur in de Benelux Daniëlle Gorlick.

[...]


Ze ontwijkt de vragen over de reikwijdte van de US Cloud Act rondom de aanstelling van het bestuur van die Europese entiteit.

En verder stelt ze dat je als bedrijf alles maar zelf moet gaan versleutelen:

[...]

Dat komt zelfs een paar keer terug.

En er zitten ook wat tegenstrijdigheden in haar antwoorden:

[...]


Dus als alle regios al soeverein zijn .. waarom is er dan een aparte ESC nodig 🤔
En even verderop:

[...]

Maar alle andere regios waren toch ook al souverein? Dus waarom zou dan de ESC omgeving duurder zijn dan bijvoorbeeld EU-WEST-1 (Ierland) of EU-CENTRAL-1 (Frankfurt)

Vanwege SaaS: Soeverein as a Service
(Lees: het is blijkbaar een verdienmodel)

[Darses]

duvekot schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 10:59:
En er zitten ook wat tegenstrijdigheden in haar antwoorden: [..]
Dus als alle regios al soeverein zijn .. waarom is er dan een aparte ESC nodig 🤔
En even verderop: [...]
Maar alle andere regios waren toch ook al souverein? Dus waarom zou dan de ESC omgeving duurder zijn dan bijvoorbeeld EU-WEST-1 (Ierland) of EU-CENTRAL-1 (Frankfurt)

Onderdeel van het artikel is toch ook het punt dat AWS klanten allemaal een andere definitie van soeverein hanteren? Sterker nog, mijn eigen gevoel is dat die definitie in de context van de digitale overheid over de afgelopen jaren alleen maar krapper is geworden.

[Jazzy]

duvekot schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 10:59:
En verder stelt ze dat je als bedrijf alles maar zelf moet gaan versleutelen:

Wat is je bezwaar daartegen? Lijkt mij een no-brainer om BYOK te gebruiken waar dat kan. Neemt niet de zorgen weg over continuïteit maar wel die van toegang tot je data.

[duvekot]

Jazzy schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 12:34:
[...]
Wat is je bezwaar daartegen? Lijkt mij een no-brainer om BYOK te gebruiken waar dat kan. Neemt niet de zorgen weg over continuïteit maar wel die van toegang tot je data.

daar heb ik absoluut geen bezwaar tegen ... als je het maar goed inregelt en zeker weet dat er nooit wat gestart kan worden zonder een officiële sleutel.

[duvekot]

Dit bericht van de frontpage past ook wel weer in dit topic:

nieuws: Experts eisen inzicht in verkoop Nederlandse DigiD-hoster aan Amerika...

[Skywalker27]

duvekot schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 13:21:
[...]

daar heb ik absoluut geen bezwaar tegen ... als je het maar goed inregelt en zeker weet dat er nooit wat gestart kan worden zonder een officiële sleutel.

Het is bij ons zelfs verplicht als je het hebt over SECRET DATA dat je je eiien encryption keys moet gebruiken. Wel volgens onze standaard natuurlijk i.c.m. met PAM.

[Gr4mpyC3t]

Darses schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 11:42:
[...]

Onderdeel van het artikel is toch ook het punt dat AWS klanten allemaal een andere definitie van soeverein hanteren? Sterker nog, mijn eigen gevoel is dat die definitie in de context van de digitale overheid over de afgelopen jaren alleen maar krapper is geworden.

Het is dat AI nog interessanter is om rond te bazuinen, anders was het soeverein geweest. Soeverein bekt wel lekker. Europese partij? Soeverein. Eigen datacenters? Soeverein. Eigen IT-personeel in dienst? Soeverein!

[Jazzy]

Gebrek aan een eenduidige definitie is inderdaad lastig, maar ik denk dat een absolute voorwaarde voor een 'soevereine' oplossing moet zijn dat het op geen enkele manier onder het bereik van de CLOUD Act valt.

[duvekot]

Jazzy schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 18:02:
Gebrek aan een eenduidige definitie is inderdaad lastig, maar ik denk dat een absolute voorwaarde voor een 'soevereine' oplossing moet zijn dat het op geen enkele manier onder het bereik van de CLOUD Act valt.

Of welke andere "buitenlandse" invloed dan ook! .. en misschien zelfs wel een stapje verder en ook "interne" invloed binnen de EU en Nederland?

[Sissors]

Jazzy schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 12:34:
[...]

Wat is je bezwaar daartegen? Lijkt mij een no-brainer om BYOK te gebruiken waar dat kan. Neemt niet de zorgen weg over continuïteit maar wel die van toegang tot je data.

Wel de nadruk op "waar dat kan". Want als je AWS als veredelde Onedrive gebruikt dan moet dat kunnen inderdaad. Maar het lijkt mij dat daarvoor ook wel genoeg alternatieven zijn. Wil je alleen dat bij AWS ook wat gedaan kan worden met je data, dan zullen op zijn minst op dat moment de decryptiesleutels aanwezig moeten zijn daarzo.

[Jerie]

duvekot schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 10:59:
En weer een artikel uit de NRC over de "European Sovereign Cloud" (ESC ) van Amazon:
‘Een volledig soevereine Europese cloud’, geleverd door een Amerikaans techbedrijf. Het kan, bezweert Amazon
NRC deel artikel voor 7 dagen

Het is een interview met de AWS-directeur in de Benelux Daniëlle Gorlick.

[...]


Ze ontwijkt de vragen over de reikwijdte van de US Cloud Act rondom de aanstelling van het bestuur van die Europese entiteit.

En verder stelt ze dat je als bedrijf alles maar zelf moet gaan versleutelen:

[...]

Dat komt zelfs een paar keer terug.

En er zitten ook wat tegenstrijdigheden in haar antwoorden:

[...]


Dus als alle regios al soeverein zijn .. waarom is er dan een aparte ESC nodig 🤔
En even verderop:

[...]

Maar alle andere regios waren toch ook al souverein? Dus waarom zou dan de ESC omgeving duurder zijn dan bijvoorbeeld EU-WEST-1 (Ierland) of EU-CENTRAL-1 (Frankfurt)

Wat ze hier stelt:

„Alle regio’s waarin AWS is onderverdeeld, zijn soeverein. Klanten gaan volledig over hun eigen data, waar die staan, hoe die zijn opgeslagen en wie toegang heeft."

is fscking BS. Degene die root is, bepaald dat ook, en wel voor alle klanten. Je bent bij een cloud of VPS slechts een gebruiker. Op zich niet erg, daar kun je kosten mee besparen. Maar dan moet de verhuurder wel te vertrouwen zijn. En de huidige verhuurder is dat niet. Want Trump & CLOUD Act. Gelukkig is die CLOUD Act er, want Trump is op zichzelf al onbetrouwbaar maar dat is voor sommigen niet concreet genoeg.

Deze mevrouw functioneert hier als een spreekpop van het moederbedrijf. Logisch, dat is haar uiteindelijke werkgever. Een soort Rutte die Trump naar de mond praat.

Hoe dan ook, met soevereiniteit heeft het niets te maken. Eerder met een paard van Troje.

[Jerie]

duvekot schreef op donderdag 15 januari 2026 @ 14:04:
Dit bericht van de frontpage past ook wel weer in dit topic:

nieuws: Experts eisen inzicht in verkoop Nederlandse DigiD-hoster aan Amerika...

Heb hier nog een leuke casus over van afgelopen jaar: Zivver. Zie Jerie in "Hybride oorlog in Europa - Bescherming van onze democratie"

[The-Priest-NL]

Jerie schreef op zaterdag 17 januari 2026 @ 23:52:
[...]


Wat ze hier stelt:


[...]


is fscking BS. Degene die root is, bepaald dat ook, en wel voor alle klanten. Je bent bij een cloud of VPS slechts een gebruiker. Op zich niet erg, daar kun je kosten mee besparen. Maar dan moet de verhuurder wel te vertrouwen zijn. En de huidige verhuurder is dat niet. Want Trump & CLOUD Act. Gelukkig is die CLOUD Act er, want Trump is op zichzelf al onbetrouwbaar maar dat is voor sommigen niet concreet genoeg.

Deze mevrouw functioneert hier als een spreekpop van het moederbedrijf. Logisch, dat is haar uiteindelijke werkgever. Een soort Rutte die Trump naar de mond praat.

Hoe dan ook, met soevereiniteit heeft het niets te maken. Eerder met een paard van Troje.

Even een crosspost vanuit een ander topic omdat het meer hier thuis hoor zoals @duvekot ook al aan gaf.

"Soevereiniteit in de cloud is alsof iemand een sticker plakt op kipfilet en roept dat het vegan is"

Een AWS, GCP, Azure, etc. kan niet soeverein zijn, FISA Sectie 702 en Cloud Act maakt dit onmogelijk.
Maakt niet uit hoe ze het spinnen vanuit die bedrijven

CISO Praat

[Gr4mpyC3t]

The-Priest-NL schreef op zondag 18 januari 2026 @ 00:40:
[...]


Even een crosspost vanuit een ander topic omdat het meer hier thuis hoor zoals @duvekot ook al aan gaf.

"Soevereiniteit in de cloud is alsof iemand een sticker plakt op kipfilet en roept dat het vegan is"

Een AWS, GCP, Azure, etc. kan niet soeverein zijn, FISA Sectie 702 en Cloud Act maakt dit onmogelijk.
Maakt niet uit hoe ze het spinnen vanuit die bedrijven

CISO Praat

Helaas blijf ik het vervelende mannetje dat steeds weer reageert dat er helemaal niets soevereins aan de zaak is, totdat we onze eigen besturingssystemen, hardware, chips en software ontwikkelen. Het gaat steeds over die Cloud Act, maar je servers niet in een Amerikaanse cloud zetten is slechts gerommel in de marge.

Koop vooral een mooie Dell PowerEdge met een Intel-chip en installeer daar VMware op met Windows Server-VM’s. Hang het netwerk vol met FortiGate’s of Palo Alto’s om je netwerk te beheren, maar dan staat het tenminste in de eigen bezemkast!

Zolang we de onderliggende marktdominantie van Amerikaanse hardware- en softwarebedrijven niet kunnen beconcurreren met eigen Europese producten, maakt het wat mij betreft niet uit waar je die infrastructuur neerzet. En helaas hoor ik daar niemand over, ook de politiek niet. Focus ligt op de verkeerde plek.

[Jerie]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 01:03:
[...]


Helaas blijf ik het vervelende mannetje dat steeds weer reageert dat er helemaal niets soevereins aan de zaak is, totdat we onze eigen besturingssystemen, hardware, chips en software ontwikkelen. Het gaat steeds over die Cloud Act, maar je servers niet in een Amerikaanse cloud zetten is slechts gerommel in de marge.

Koop vooral een mooie Dell PowerEdge met een Intel-chip en installeer daar VMware op met Windows Server-VM’s. Hang het netwerk vol met FortiGate’s of Palo Alto’s om je netwerk te beheren, maar dan staat het tenminste in de eigen bezemkast!

Zolang we de onderliggende marktdominantie van Amerikaanse hardware- en softwarebedrijven niet kunnen beconcurreren met eigen Europese producten, maakt het wat mij betreft niet uit waar je die infrastructuur neerzet. En helaas hoor ik daar niemand over, ook de politiek niet. Focus ligt op de verkeerde plek.

Dat is nogal defeatist, alles of niets. Je moet ergens beginnen want anders blijf je in stasis. Perfect is de vijand van goed. Bijvoorbeeld Dell PowerEdge heeft vast firmware uit de VS, en Intel microcode.

Al het andere spul dat je noemt zijn adequate alternatieven voor. Voor Windows heb je Linux, en voor VMware heb je Proxmox, KVM, enz. Alleen qua CPU zijn we afhankelijk van Intel en AMD, behalve dat we dat niet zijn want ARM. En Intel en AMD zijn ook weer afhankelijk van China.

Ook bugs zoals Meltdown en Spectre (en de vele opvolgers) kun je in software oplossen. Dat komt dan wel met een prijs. Persoonlijkheid gebruik ik hyperthreading niet eens meer, en ja dat komt ook met een prijs.

Nee, ik voorzie naast CPUs twee grotere pijnpunten: energie (LNG) maakt ons hartstikke chantabel, en networking (Cisco).

[Gr4mpyC3t]

Jerie schreef op zondag 18 januari 2026 @ 01:21:
[...]


Dat is nogal defeatist, alles of niets. Je moet ergens beginnen want anders blijf je in stasis. Perfect is de vijand van goed. Bijvoorbeeld Dell PowerEdge heeft vast firmware uit de VS, en Intel microcode.

Al het andere spul dat je noemt zijn adequate alternatieven voor. Voor Windows heb je Linux, en voor VMware heb je Proxmox, KVM, enz. Alleen qua CPU zijn we afhankelijk van Intel en AMD, behalve dat we dat niet zijn want ARM. En Intel en AMD zijn ook weer afhankelijk van China.

Ook bugs zoals Meltdown en Spectre (en de vele opvolgers) kun je in software oplossen. Dat komt dan wel met een prijs. Persoonlijkheid gebruik ik hyperthreading niet eens meer, en ja dat komt ook met een prijs.

Nee, ik voorzie naast CPUs twee grotere pijnpunten: energie (LNG) maakt ons hartstikke chantabel, en networking (Cisco).

Windows vervangen door Linux klinkt leuk, maar heb je ooit fatsoenlijke software gezien die Linux-machines kan beheren zoals organisaties dat tegenwoordig wensen? En integreert dat dan ook zo lekker met ander open-source spul? Tegenwoordig is IT-infrastructuur zo complex en dient men te voldoen aan allerlei regelgeving en standaarden, dat er gekozen wordt voor partijen die daar serieuze dingen voor bouwen. Er wordt geïnvesteerd en ingespeeld op de markt, daar zijn al die grote techbedrijven niet voor niets groot mee geworden.

Ik impliceer ook niet om dan maar helemaal niets te doen, maar meestal begin je met een visie en strategie. Op Europees- of zelfs Nederlands niveau is deze totaal afwezig. Roepen dat we niet naar de cloud moeten is geen strategie en al helemaal geen visie. En toch is men er zo druk mee om vooral niet naar de cloud te gaan, terwijl de grotere problematiek onbesproken blijft. Ik snap dat oprecht niet.

[defiant]

Het probleem zit hem imho vooral in het economische en organisatorische model wat we hanteren voor software. De meeste software beslissingen worden gemaakt op basis van kosten, beheersbaarheid en tijd voor training/acceptatie. Bedrijven kiezen voor MS omdat het beheersbaarheid en bekendheid verkoopt. Big tech ontlast bedrijven van hun verantwoordelijkheid hierin zolang ze de policies/best practices blijven volgen. Het gaat om indekking, nobody ever got fired for choosing IBM (of MS/AWS/etc)

Wil je verandering, dan moet je die logica van software aankoop bewust doorbreken, dat gaat niet vanzelf. KPN koos voor Huawei destijds omdat ze de goedkoopste waren, niet omdat op andere vlakken zoals geopolitiek een goeie deal was.

Dat is de les die geleerd moet worden. Vrijheid en onafhankelijkheid behoren boven de keuze van handel te staan, alleen zul je daaraan dus wel een prijs moeten hangen. Individueel gezien is het voordelig om die prijs niet te betalen en zulke partijen zullen de maatschappij ook proberen te overtuigen dat zoiets helemaal niet kan. Dit spel zie je nu volop, bedrijven kiezen big tech omdat het de makkelijkste optie is.

Maar politiek staat altijd boven de markt, als we daarvoor kiezen, we kunnen dit makkelijk omdraaien met politieke wil. China laat al zien hoe ze dit doen.

[Stukfruit]

Terwijl dat eigenlijk niet is gebaseerd op de werkelijkheid, want als er iets is waar MS bekend om staat dan is het absoluut niet de stabiliteit van hun software, hun interfacewerk (alles door elkaar, steeds grote wijzigingen met virtuele lappendekens) of het bruikbaar houden van hun frameworks voor developers (hoeveel frameworks voor de UI hebben ze ondertussen gepromoot en afgefakkeld? hoe nuttig was het om een Azure-certificaat te halen voor iets dat weer 20x werd aangepast?).

[ Voor 4% gewijzigd door Stukfruit op 18-01-2026 02:57 ]

[Sissors]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 01:03:
[...]


Helaas blijf ik het vervelende mannetje dat steeds weer reageert dat er helemaal niets soevereins aan de zaak is, totdat we onze eigen besturingssystemen, hardware, chips en software ontwikkelen. Het gaat steeds over die Cloud Act, maar je servers niet in een Amerikaanse cloud zetten is slechts gerommel in de marge.

Koop vooral een mooie Dell PowerEdge met een Intel-chip en installeer daar VMware op met Windows Server-VM’s. Hang het netwerk vol met FortiGate’s of Palo Alto’s om je netwerk te beheren, maar dan staat het tenminste in de eigen bezemkast!

Zolang we de onderliggende marktdominantie van Amerikaanse hardware- en softwarebedrijven niet kunnen beconcurreren met eigen Europese producten, maakt het wat mij betreft niet uit waar je die infrastructuur neerzet. En helaas hoor ik daar niemand over, ook de politiek niet. Focus ligt op de verkeerde plek.

Om te beginnen, in principe ben ik het eens dat je hier een valide punt hebt. Ik zag in AWM ideeën over dat over dat de EU wetgeving moest invoeren dat binnen een paar jaar de overheid geen Amerikaanse technologie meer mocht gebruiken? Oké, dan maar aandelen MediaTek kopen? Want als je geen Intel, geen AMD, geen Qualcomm, geen Nvidia hardware in je datacenters / PCs mag gebruiken, denk ik dat je uiteindelijk daarop uit komt. En voor onze strategische autonomie is dat gewoon een groot punt: We zijn compleet afhankelijk daar.

Tegelijk de andere kant, dat is wel meer een langetermijnsafhankelijkheid. (En overigens ook waarom de ideeën om een ASML export verbod op te gaan leggen naar de VS vooral fantasieën zijn): Dat gaat bij een direct conflict een groot probleem zijn. Maar dat kost wel even. Terwijl de Cloud waar de stekker uit gaat, of alle data naar de VS voor kritische zaken, dat raakt je direct. Zeker een geheugen module bijvoorbeeld hoef je niet bang te zijn dat er een phone home in zit. CPUs hebben management engines, maar ook daar valt het mee. Cloud software hangt gewoon direct met een lijntje naar de VS.

En daar zijn voor veel dingen wel in meer of mindere maten alternatieven. Of nou ja, vooral in mindere maten. Laten we wel wezen, er is een reden dat we zoveel de Amerikaanse cloud gebruiken, omdat die gewoon beter is dan alles wat Europa aanbiedt. Dan maar wat opensource tools in elkaar gaan hacken om een beetje hetzelfde idee te krijgen kan, en is een optie als we geen betere alternatieven hebben, maar het blijven vooral workarounds.

De Chinezen bijvoorbeeld realiseren zich wel prima dat om met de Amerikaanse multinations te concurreren, dat je je eigen multinationals nodig hebt. En dat hebben ze zwaar gepromoot. In Europa zie ik vaak dat veel mensen dat niet willen. Ook degene die soevereiniteit belangrijk vinden. Maar succes met MKB bedrijfjes gaan laten concurreren met AWS. Of met Nvidia.

[Darses]

Voor wie interesse heeft in meer inhoudelijke analyses over de AWS ESC cloud, lees dan ook eens deze post van Rich Mogull als Chief Analyst bij de Cloud Security Alliance (CSA).

What makes it “sovereign”? How is this different from the EU region?

AWS already has regions all over the world, but they all rely on the same management/control plane that is located in the United States. Some services, like IAM and Route53, are only located in the US. This means that there are always US ties, even when you’re trying to run only in Europe.

The ESC has no ties to the United States (beyond corporate ownership). Everything runs and stays in the EU, to help meet European sovereignty requirements.

So it’s safe for Europeans to use without worrying about meddling from the US?

Yep. And if you dig into the weeds of the technologies AWS uses (especially their Nitro hardware), you can see strong technical controls for isolation and privacy on top of the management and employment structures. It’s pretty fascinating stuff if you’re into secure enclaves and confidential computing.

Verder wordt ook verwezen naar een analyse van Chris Farris, die geschreven is na de eerdere aankondiging in 2025:

The case against the European Sovereign Cloud

The primary case against the ESC is that the managing director can be replaced at any time by his bosses in Seattle. While she has a legal obligation to the ESC’s interests, she also has an incentive to keep his job. I don’t fully accept that as a reason to avoid the ESC; it is an issue that European and German lawmakers need to address. We need a law that prohibits employers from terminating employees for violating privacy or security laws. No matter how much Big Tech complains about the Digital Services Act, US companies operating in Europe are subject to the laws of Europe and its member states.

Beide blogs, maar ook Farris's blogpost over dreigingsmodellen en Arnoud Engelfriet zijn post uit 2025 over de onafhankelijkheid van apart bedrijfsonderdeel zijn de moeite om in zijn geheel te lezen. Het wordt wat gortig als ik alles hier zou quoten.

[Gr4mpyC3t]

defiant schreef op zondag 18 januari 2026 @ 02:45:
Het probleem zit hem imho vooral in het economische en organisatorische model wat we hanteren voor software. De meeste software beslissingen worden gemaakt op basis van kosten, beheersbaarheid en tijd voor training/acceptatie. Bedrijven kiezen voor MS omdat het beheersbaarheid en bekendheid verkoopt. Big tech ontlast bedrijven van hun verantwoordelijkheid hierin zolang ze de policies/best practices blijven volgen. Het gaat om indekking, nobody ever got fired for choosing IBM (of MS/AWS/etc)

Wil je verandering, dan moet je die logica van software aankoop bewust doorbreken, dat gaat niet vanzelf. KPN koos voor Huawei destijds omdat ze de goedkoopste waren, niet omdat op andere vlakken zoals geopolitiek een goeie deal was.

Dat is de les die geleerd moet worden. Vrijheid en onafhankelijkheid behoren boven de keuze van handel te staan, alleen zul je daaraan dus wel een prijs moeten hangen. Individueel gezien is het voordelig om die prijs niet te betalen en zulke partijen zullen de maatschappij ook proberen te overtuigen dat zoiets helemaal niet kan. Dit spel zie je nu volop, bedrijven kiezen big tech omdat het de makkelijkste optie is.

Maar politiek staat altijd boven de markt, als we daarvoor kiezen, we kunnen dit makkelijk omdraaien met politieke wil. China laat al zien hoe ze dit doen.

Nobele gedachte, maar dat staat nogal haaks op onze kapitalistische samenleving. En zonder het al te politiek te maken, heb ik niet de indruk dat liberale partijen mee gaan werken aan het opleggen van beperkingen door de overheid. Ik schat dat niet in als een realistisch scenario. Hoe kijk jij daar naar?

Stukfruit schreef op zondag 18 januari 2026 @ 02:56:
Terwijl dat eigenlijk niet is gebaseerd op de werkelijkheid, want als er iets is waar MS bekend om staat dan is het absoluut niet de stabiliteit van hun software, hun interfacewerk (alles door elkaar, steeds grote wijzigingen met virtuele lappendekens) of het bruikbaar houden van hun frameworks voor developers (hoeveel frameworks voor de UI hebben ze ondertussen gepromoot en afgefakkeld? hoe nuttig was het om een Azure-certificaat te halen voor iets dat weer 20x werd aangepast?).

Overdrijven is ook een vak. Kan een heel epistel schrijven, maar de wereld is in de afgelopen 25 jaar compleet veranderd. Werken in de IT is tegenwoordig je hele carriere lang (bij)leren, zo gaat dat met alles, niet alleen de spulletjes gemaakt door big tech. En wat is er volgens jou 20x veranderd dan in Azure? Ben wel benieuwd.

Sissors schreef op zondag 18 januari 2026 @ 08:49:
[...]

Om te beginnen, in principe ben ik het eens dat je hier een valide punt hebt. Ik zag in AWM ideeën over dat over dat de EU wetgeving moest invoeren dat binnen een paar jaar de overheid geen Amerikaanse technologie meer mocht gebruiken? Oké, dan maar aandelen MediaTek kopen? Want als je geen Intel, geen AMD, geen Qualcomm, geen Nvidia hardware in je datacenters / PCs mag gebruiken, denk ik dat je uiteindelijk daarop uit komt. En voor onze strategische autonomie is dat gewoon een groot punt: We zijn compleet afhankelijk daar.

Tegelijk de andere kant, dat is wel meer een langetermijnsafhankelijkheid. (En overigens ook waarom de ideeën om een ASML export verbod op te gaan leggen naar de VS vooral fantasieën zijn): Dat gaat bij een direct conflict een groot probleem zijn. Maar dat kost wel even. Terwijl de Cloud waar de stekker uit gaat, of alle data naar de VS voor kritische zaken, dat raakt je direct. Zeker een geheugen module bijvoorbeeld hoef je niet bang te zijn dat er een phone home in zit. CPUs hebben management engines, maar ook daar valt het mee. Cloud software hangt gewoon direct met een lijntje naar de VS.

En daar zijn voor veel dingen wel in meer of mindere maten alternatieven. Of nou ja, vooral in mindere maten. Laten we wel wezen, er is een reden dat we zoveel de Amerikaanse cloud gebruiken, omdat die gewoon beter is dan alles wat Europa aanbiedt. Dan maar wat opensource tools in elkaar gaan hacken om een beetje hetzelfde idee te krijgen kan, en is een optie als we geen betere alternatieven hebben, maar het blijven vooral workarounds.

De Chinezen bijvoorbeeld realiseren zich wel prima dat om met de Amerikaanse multinations te concurreren, dat je je eigen multinationals nodig hebt. En dat hebben ze zwaar gepromoot. In Europa zie ik vaak dat veel mensen dat niet willen. Ook degene die soevereiniteit belangrijk vinden. Maar succes met MKB bedrijfjes gaan laten concurreren met AWS. Of met Nvidia.

De zienswijze om iets achter de hand te hebben, mocht de boel op zwart gaan, begrijp ik ook volledig. Daarom wed je wat mij betreft ook nooit op één paard. De hybride architectuur mag wat mij betreft terugkomen. Cloud waar dat past, en de zaken waarvan wij vinden (als maatschappij, bedrijfsleven of overheid) dat ze altijd beschikbaar moeten blijven, houden we dichtbij onszelf.

In combinatie met de realiteit die je zelf ook schetst, lijkt mij dat voor de komende tijd het meest realistische scenario. Vandaar dat ik ook zo ageer tegen die clouddiscussie. Die boot is al gevaren. Werk ondertussen aan je eigen (Europese) oplossingen en begin met het verkleinen van die achterstand. En dat is dus niet het vervangen van Windows door Linux, maar een palet aan bedrijven dat daadwerkelijk oplossingen bouwt die competitief zijn en gevraagd worden door de afzetmarkt.

Juist dat vergt het nemen van risico’s, het vrijspelen van miljarden en het scheppen van een ondernemersklimaat. Daarvoor kijk ik dan naar de politiek, want in Europa zijn we toch (te veel) geneigd om te beperken en te reguleren. En misschien zet ik het iets te dik aan, maar ik vind het doodzonde dat er steeds gejammerd wordt over de VS. Kom op dan, (serieus!) aan de slag.

[Jerie]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 01:34:
[...]

Windows vervangen door Linux klinkt leuk, maar heb je ooit fatsoenlijke software gezien die Linux-machines kan beheren zoals organisaties dat tegenwoordig wensen? En integreert dat dan ook zo lekker met ander open-source spul? Tegenwoordig is IT-infrastructuur zo complex en dient men te voldoen aan allerlei regelgeving en standaarden, dat er gekozen wordt voor partijen die daar serieuze dingen voor bouwen. Er wordt geïnvesteerd en ingespeeld op de markt, daar zijn al die grote techbedrijven niet voor niets groot mee geworden.

Ik impliceer ook niet om dan maar helemaal niets te doen, maar meestal begin je met een visie en strategie. Op Europees- of zelfs Nederlands niveau is deze totaal afwezig. Roepen dat we niet naar de cloud moeten is geen strategie en al helemaal geen visie. En toch is men er zo druk mee om vooral niet naar de cloud te gaan, terwijl de grotere problematiek onbesproken blijft. Ik snap dat oprecht niet.

Wat je schreef klopt inderdaad (er zijn veel layers), maar heeft Bert Hubert ook over geschreven in een van zijn eerste artikelen. Inclusief een mooi laddertje en schema. Cloud is gewoon een van de vele lagen waar we op moeten focussen, en het is een grote. Als je al niet eens de eigenaar en verhuurder van de hardware kunt vertrouwen, kun je de software die er op draait ook niet vertrouwen. Die laag zul je aan moeten pakken, maar ik zie niemand beweren dat het de enige laag zou zijn. Encryption on rest is dan leuk voor storage; de computers van de cloud gebruik je doorgaans voor meer dan dat. Maar nog leuker is dat die versleuteling achteraf altijd lek blijkt te zijn (hier zijn legio voorbeelden van); de kwestie is wanneer en is de data dan nog relevant. Gevolg is dat een zgn. determined adversary (staatshacker, bijv. een APT) gewoon kan wachten tot het lek bekend wordt.

'Zoals organisaties dat tegenwoordig wensen' is mij te vaag; het impliceert dat je Linux machines niet fatsoenlijk kunt beheren (???). De laatste keer dat ik binnen een bedrijf (startup) volledig met een publieke clouddienst werkte, was het BYOD voor de clients. Dat tegenwoordig alles web app is, heeft de zaak eigenlijk minder afhankelijk van Windows gemaakt. Want zoals ik al schreef, alle clients praten deze open standaarden. Persoonlijk gebruikte ik een oudere doch betrouwbare MBP. Qua VMs gebruikten we niets Windows, nul. Ook stond onze cloud volledig in Europa (Nederland zelfs). Want de founders wisten dat Privacy Shield nooit stand zou houden, dat inzicht hadden ze (en men werkte met grote aantallen bijzondere persoonsgegevens). Er zijn hele hordes die qua servers helemaal niets van Microsoft gebruiken. Sommige toko's gebruiken nog wel iets van AD, maar dat hoeft niet. Clients is een ander verhaal, maar niet onmogelijk.

De discussie Linux versus Windows vind ik een dooddoener. Er is altijd een learning curve. Keer op keer blijkt dat je met Linux heel veel kunt (zo heeft Wine betere Windows backwards compatibiliteit dan Windows 11): CPUs zijn juist enorm kwetsbaar, niet alleen middels Intel ME/PSP. Ze krijgen microcode updates om kwetsbaarheden te verhelpen.

Gelukkig is ARM proprietary, maar gedecentraliseerd (reference designs). En, niet van Nvidia:

A planned takeover deal by Nvidia, announced in 2020, collapsed in February 2022,[12] with SoftBank subsequently deciding to pursue an initial public offering on the Nasdaq in 2023, valuing Arm at US$54.5 billion.[13]

Wikipedia: Arm Holdings

Ook RISC-V is (net als MIPS (wat een interessant reference design is, o.a. voor Loongson)) FOSS.

Kijk je naar China, dan is hun langetermijnstrategie eigenlijk exact de strategie die wij zouden moeten hebben: onafhankelijkheid van de VS. Ze moeten goed gekeken hebben naar de USSR die het niet bij kon benen, ook al regelden ze hardware om die te clonen (dat toen een stuk makkelijker was want minder complex). Op een soortgelijke manier steelt China ook IP (Modderkolk had er laatst een complete aflevering over in zijn podcast). Vervolgens komen ze (Bumba zegt magico) met een eigen stuk dat veel goedkoper is. Dit overkomt ook mensen die hardware laten maken in China!

Gezien er nog maar weinig over blijft van een rule-based world, moeten wij dat ook dan maar gaan overwegen. Hetzelfde geldt voor zero days. I.p.v. ze netjes te melden moeten onze diensten erop zitten, en ze inzetten als de VS gaat etteren. Dat doen zij ook, kun je donder op zeggen. Je moet tit-for-tat kunnen spelen als de tijd daar is. De seinen staan op rood.

[defiant]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 10:48:
Nobele gedachte, maar dat staat nogal haaks op onze kapitalistische samenleving. En zonder het al te politiek te maken, heb ik niet de indruk dat liberale partijen mee gaan werken aan het opleggen van beperkingen door de overheid. Ik schat dat niet in als een realistisch scenario. Hoe kijk jij daar naar?

Het economische klimaat dat politiek schept helpt niet mee inderdaad, het probleem begon eigenlijk al veel eerder doordat werd toegelaten dat big tech monopolieposities mocht innemen door te weigeren mededingingswetgeving te handhaven, al sinds de jaren 80. We ervaren nu de gevolgen ervan omdat we geen makkelijke alternatieven hebben.

Ik wil alleen aangeven dat het wel mogelijk is, politieke wil kan altijd ontstaan, maar komt bijna altijd vanuit de samenleving en niet vanuit de politiek zelf. Restricties voor sociale media voor de jeugd kwamen er ook alleen nadat er bredere steun voor was in de samenleving.

Maar veel heeft ook te maken met hoe bedrijven zelf met ICT omgaan, in de meeste bedrijven zijn de toepassingen en gebruik van ICT alleen maar toegenomen. Aan de andere kant willen bedrijven de kennis ervan uitbesteden, omdat ze vinden dat het niet hun core competency is. Je geeft met het tekort aan kennis hierdoor macht aan leveranciers, er zijn velen die daar gretig gebruik van maken. Er wordt altijd gewezen naar leveranciers bij problemen met projecten die te duur zijn en uitlopen, maar daar zijn klanten imho zelf toch ook net zo schuldig aan.

Diezelfde processen zie je bij op een andere vlak bij development, software projecten worden ontwikkelt in de big tech cloud omdat de development afdeling de business kan confronteren met voldongen feiten over de kosten en implementatie, Bert Hubert haalt dit laatst nog een keer aan.

Dit zou imho geeneens een issue moeten zijn, maar komt door de culturele houding t.o.v. ICT.

Want bij gros van de bedrijven tegenwoordig is ICT stevig vervlochten in het primaire proces, toepassingen zoals CRM/marketing, e-commerce, finance, etc. Juist als het in primaire proces zit is het vreemd als daar nog steeds bewust kennisgebrek is. Overigens is dit wel beter dan vroeger, maar het gaat langzaam. Dat is iets wat men in Silcon Valley wel goed gezien had, hoe meer je als bedrijf ICT gebruikt en produceert des meer heb je aan mensen in de top die technologie kennis hebben.

[Sissors]

Jerie schreef op zondag 18 januari 2026 @ 11:33:

[...]


Wikipedia: Arm Holdings

Ook RISC-V is (net als MIPS (wat een interessant reference design is, o.a. voor Loongson)) FOSS.

De basis RISC-V architectuur is opensource. Daadwerkelijke implementaties van bedrijven normaal niet. Plus praktisch gezien worden ze wel gebruikt als kleine onboard microcontroller op andere zaken op een chip te regelen, maar buiten dat om eigenlijk niet. (En ja ik weet dat er een bedrijf is dat snellere RISC-V processoren maakt, met nul marktaandeel).

Kijk je naar China, dan is hun langetermijnstrategie eigenlijk exact de strategie die wij zouden moeten hebben: onafhankelijkheid van de VS. Ze moeten goed gekeken hebben naar de USSR die het niet bij kon benen, ook al regelden ze hardware om die te clonen (dat toen een stuk makkelijker was want minder complex). Op een soortgelijke manier steelt China ook IP (Modderkolk had er laatst een complete aflevering over in zijn podcast). Vervolgens komen ze (Bumba zegt magico) met een eigen stuk dat veel goedkoper is. Dit overkomt ook mensen die hardware laten maken in China!

Zover zijn we afgegleden als Europa? We moeten uberhaupt niet meer proberen zelf te innoveren, maar gewoon kopieren van landen die wel kunnen innoveren?

En natuurlijk heeft China een hoop gejat. En doen ze het nog steeds. En doen we er nog steeds naiief in mee als westen. Maar dan moet je ook naar het andere deel van hoe de Chinezen het doen kijken: Ze geven een hoop subsidies aan bedrijven en startups in een bedrijfstak. Je krijgt een enorme boom van Chinezen die daarin actief werken (helpt het natuurlijk dat ze veel meer ingenieurs daarzo hebben dan wij er hebben). Vervolgens gaan die subsidies uit, en wordt er verwacht dat die bedrijven consolideren in giganten die de internationale strijd aan kunnen. Vergelijk dat met wij als Europa willen, geillustreerd door: Alternatieven voor Amerikaanse producten & diensten. Waarbij ja, liever niet Amerikaans. Maar eigenlijk nog liever geen groot bedrijf. Het hoofddoel is vaker naar een open source community iets te gaan, en als dat ook nog eens Europees is, tja mooie bonus.

defiant schreef op zondag 18 januari 2026 @ 11:46:
[...]

Het economische klimaat dat politiek schept helpt niet mee inderdaad, het probleem begon eigenlijk al veel eerder doordat werd toegelaten dat big tech monopolieposities mocht innemen door te weigeren mededingingswetgeving te handhaven, al sinds de jaren 80. We ervaren nu de gevolgen ervan omdat we geen makkelijke alternatieven hebben.

Zo ook hier: Als je Google had gedwongen de zoek tak af te splitsen, en dat was daadwerkelijk gelukt, dan was je nu afhankelijk geweest van twee Amerikaanse Google takken ipv eentje. En natuurlijk zal ik niet ontkennen dat de machtspositie van multinationals een ding is. Maar je moet wel het onderscheid maken of je doel is onafhankelijk van de VS (en China) te worden, of dat het doel is minder grote semi-monopolies (eg duopolies).

Want nogmaals, wil je een Europees alternatief op Apple, Microsoft, Nvidia, Intel, SpaceX, maar ook een TSMC bijvoorbeeld, dan ga je dat niet redden met kleine bedrijven waarvan je vooral niet wil dat ze te groot worden. En al helemaal niet als je elk Europees bedrijf wat die richting op lijkt te groeien onder regulatie bedelft.

[Stukfruit]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 10:48:
[...]

Overdrijven is ook een vak. Kan een heel epistel schrijven, maar de wereld is in de afgelopen 25 jaar compleet veranderd. Werken in de IT is tegenwoordig je hele carriere lang (bij)leren, zo gaat dat met alles, niet alleen de spulletjes gemaakt door big tech. En wat is er volgens jou 20x veranderd dan in Azure? Ben wel benieuwd.

Consultant zeker?

Het punt is een beetje dat de betaalde cursussen voor certificaten je voornamelijk dingen leren die specifiek voor de betreffende producten bedoeld zijn. En dat verandert nog wel eens ja. Pak er een gemiddelde cursus van een paar jaar terug bij en je ziet het. Al is het maar vanwege een UI die wéér compleet anders is (ja Office 365, jou bedoel ik ook!) of zelfs de oude, nog oudere én de nieuwe bevat.

Iemand met kennis van zaken weet uiteraard dat je vooral over de achterliggende concepten moet leren: je moet niet leren omgaan met Word, maar je moet leren opmaken en tekstverwerken. Je leert niet omgaan met (in dit geval geen Microsoft) Photoshop, je leert hoe je technisch gezien een foto het beste kan aanpassen om bijvoorbeeld de witbalans goed te krijgen.

Tot zover mijn Entra ID

[Jerie]

Sissors schreef op zondag 18 januari 2026 @ 12:24:
[...]

De basis RISC-V architectuur is opensource. Daadwerkelijke implementaties van bedrijven normaal niet. Plus praktisch gezien worden ze wel gebruikt als kleine onboard microcontroller op andere zaken op een chip te regelen, maar buiten dat om eigenlijk niet. (En ja ik weet dat er een bedrijf is dat snellere RISC-V processoren maakt, met nul marktaandeel).

Ze zijn perfect voor IoT, en het model dat het reference design FOSS is (i.p.v. dat je een licentie moet afnemen) bied meer mogelijkheden voor competitie omdat de barrier of entry lager ligt. Over ARM zei men ook ooit precies hetzelfde als jij nu stelt, en kijk nu. Het is zelfs vele malen efficienter dan x86-64 dat het in smartphones, tablets, en laptops zit. Zelfs in die laatste tegenwoordig. En het is dankzij FOSS dat de overstap naar x86-64 zo makkelijk was (ik was erbij destijds, met de eerste AMD64 toen Intel nog op Itanium zat). Debian heeft inmiddels ook een officiële RISC-V port.

Verder vraag ik me af wie er tegenwoordig POWER koopt, dat ook FOSS is. Als ik moet gokken dezelfde toko die de Alpha fabjes liet draaien nadat Compaq en later HP het overnam.

Zover zijn we afgegleden als Europa? We moeten uberhaupt niet meer proberen zelf te innoveren, maar gewoon kopieren van landen die wel kunnen innoveren?

En natuurlijk heeft China een hoop gejat. En doen ze het nog steeds. En doen we er nog steeds naiief in mee als westen. Maar dan moet je ook naar het andere deel van hoe de Chinezen het doen kijken: Ze geven een hoop subsidies aan bedrijven en startups in een bedrijfstak. Je krijgt een enorme boom van Chinezen die daarin actief werken (helpt het natuurlijk dat ze veel meer ingenieurs daarzo hebben dan wij er hebben). Vervolgens gaan die subsidies uit, en wordt er verwacht dat die bedrijven consolideren in giganten die de internationale strijd aan kunnen.

Voor een inhaalslag is dat meer regel dan uitzondering. Ten eerste doet de VS dat ook met droge ogen, ten tweede stelde ik dat je het moet overwegen. Laat ik het duidelijker stellen: je moet het serieus overwegen (en als je het doet, moet je het niet van de toren blazen maar ontkennen). Een rule-based world werkt niet als slechts één werelddeel plus nog enkele andere landen in de wereld zich eraan houden.

[...] Vergelijk dat met wij als Europa willen, geillustreerd door: Alternatieven voor Amerikaanse producten & diensten. Waarbij ja, liever niet Amerikaans. Maar eigenlijk nog liever geen groot bedrijf. Het hoofddoel is vaker naar een open source community iets te gaan, en als dat ook nog eens Europees is, tja mooie bonus.

Het voordeel van FOSS is dat je minder met een vendor lock-in zit. Die les is al behoorlijk oud, en nog steeds lijken we er in te tuinen om dat niet te doen.

Voor support kun je prima voor een Europees bedrijf kiezen, dat is de grote les van dat topic. Verder hebben wij hier nauwelijks een VC cultuur. Wat betreft 'liever geen groot bedrijf' heb je het mis; je vergeet het woord 'Amerikaans' want inderdaad het gaat om de macht van Amerikaanse big tech. Die hebben voor Trump geknield op 20 Jan 2025, weet je nog?

We zijn in dat topic ook heel duidelijk. Een ieder moet een eigen afweging maken, en wij hebben de variabelen 'EU', 'FOSS', en 'OSHW'. Idealiter wil je die alledrie. We hebben geen variabel 'big tech' of 'techbro'.

Zo ook hier: Als je Google had gedwongen de zoek tak af te splitsen, en dat was daadwerkelijk gelukt, dan was je nu afhankelijk geweest van twee Amerikaanse Google takken ipv eentje.

Dat weet jij niet, dat is koffiedik kijken. Google kreeg veel geld middels hun search monopolie omdat Google Search destijds zeer goed was (en technisch innovatief), en alle concurrentie waren bagger UI's met enshitification. Dat is waarom Google heeft gewonnen. Wil je zoiets ook, heb je deep pockets nodig; VC of staatssteun.

Waar het om gaat, is dat we ons teveel als vazal op hebben gesteld. Als we de lusten van de VS niet meer krijgen, hoeven we ook niet met de lasten te zitten. Dat komt neer op de big tech flink beboeten, zodat onze markt voor hen minder aantrekkelijk wordt. Dan gaan ze dreigen met dat ze weggaan, en via Trump vervelende maatregelen, maar zie je dat ze dat doen in China? Nope, daar zitten ze ook. Het Chinese model dat ieder Chinees bedrijf uiteindelijk van de Staat is, is een model dat wij in Europa ook serieus moeten overwegen. Omdat je als puntje bij paaltje komt niet wilt dat de eindverantwoordelijkheid ligt bij welke aap er nu weer in het WH zit, of dat het bedrijf zomaar kan worden overgenomen, maar bij jouw overheid.

Het klopt volledig dat je met dit soort praktijken meer autoritair wordt, maar dat is ook nodig voor lijfsbehoud van onze soevereiniteit, en het is iets wat we op Europees niveau aanpakken; niet op nationaal niveau. Dat zint de wappies (useful idiots van Kremlin en WH) niet, dat is logisch; iets als een MH17 gebeurtenis zal ons Europeanen verbinden. De vraag is hoe die eruit gaat zien. Dat kan bijvoorbeeld zijn een grote aanval op Groenland waarbij onze jongens en meiden om het leven komen. Want het blijft niet bij 1 officier...

Want nogmaals, wil je een Europees alternatief op Apple, Microsoft, Nvidia, Intel, SpaceX, maar ook een TSMC bijvoorbeeld, dan ga je dat niet redden met kleine bedrijven waarvan je vooral niet wil dat ze te groot worden. En al helemaal niet als je elk Europees bedrijf wat die richting op lijkt te groeien onder regulatie bedelft.

We hebben al een alternatief voor SpaceX in de maak. Oekraïne zou zo ontzettend afhankelijk zijn van de VS qua intel; inmiddels krijgen ze 2/3 van de intel van Frankrijk.

Nogmaals, het grote probleem is m.i. energie en hardware. Niet software.

[Gr4mpyC3t]

Jerie schreef op zondag 18 januari 2026 @ 11:33:
Wat je schreef klopt inderdaad (er zijn veel layers), maar heeft Bert Hubert ook over geschreven in een van zijn eerste artikelen. Inclusief een mooi laddertje en schema. Cloud is gewoon een van de vele lagen waar we op moeten focussen, en het is een grote. Als je al niet eens de eigenaar en verhuurder van de hardware kunt vertrouwen, kun je de software die er op draait ook niet vertrouwen. Die laag zul je aan moeten pakken, maar ik zie niemand beweren dat het de enige laag zou zijn. Encryption on rest is dan leuk voor storage; de computers van de cloud gebruik je doorgaans voor meer dan dat. Maar nog leuker is dat die versleuteling achteraf altijd lek blijkt te zijn (hier zijn legio voorbeelden van); de kwestie is wanneer en is de data dan nog relevant. Gevolg is dat een zgn. determined adversary (staatshacker, bijv. een APT) gewoon kan wachten tot het lek bekend wordt.

En ik ben het ook deels met je eens dat de discussie over cloud gevoerd moet worden, maar de manier waarop dat tot nu toe gebeurt voelt als klassiek afwachtend zoals we dat vaker doen in Europa. De vinger wijzen naar alles wat fout is en heel goed kunnen benoemen hoe het niet hoort. Inmiddels zijn we ook al een paar jaar met deze discussie bezig en voelt een beetje als de beste stuurlui aan wal.

Jerie schreef op zondag 18 januari 2026 @ 11:33:
'Zoals organisaties dat tegenwoordig wensen' is mij te vaag; het impliceert dat je Linux machines niet fatsoenlijk kunt beheren (???). De laatste keer dat ik binnen een bedrijf (startup) volledig met een publieke clouddienst werkte, was het BYOD voor de clients. Dat tegenwoordig alles web app is, heeft de zaak eigenlijk minder afhankelijk van Windows gemaakt. Want zoals ik al schreef, alle clients praten deze open standaarden. Persoonlijk gebruikte ik een oudere doch betrouwbare MBP. Qua VMs gebruikten we niets Windows, nul. Ook stond onze cloud volledig in Europa (Nederland zelfs). Want de founders wisten dat Privacy Shield nooit stand zou houden, dat inzicht hadden ze (en men werkte met grote aantallen bijzondere persoonsgegevens). Er zijn hele hordes die qua servers helemaal niets van Microsoft gebruiken. Sommige toko's gebruiken nog wel iets van AD, maar dat hoeft niet. Clients is een ander verhaal, maar niet onmogelijk.

In grote organisaties wordt er strikt gekeken naar regelgeving en implementatie van security frameworks. Daar horen bepaalde configuraties bij op servers en endpoints. Een Linux-client configureren boeit niet zo, maar het is tegenwoordig haast noodzakelijk om activiteit en processen te monitoren om te voldoen aan regelgeving (Security Information and Event Management, ofwel SIEM). Bij een startup zal het wel meevallen, maar alles groter dan MKB heeft daar behoefte aan om de risico's te adresseren. Om de zoveel maanden kijk ik naar de opties, en die zijn er praktisch niet.

Microsoft 365 Defender is een product waar ik toevallig bekend mee ben, en die suite van producten helpt je ontzettend bij het adresseren van die risico's. Misschien ben ik onwetend, maar dit soort integratie bestaat (naar mijn weten) niet in de open-source wereld. De backbone van zo'n digitale werkplek blijft onbesproken, en misschien snap ik dat ook wel, want daar begrijpt (logischerwijs) de gemiddelde burger of politicus toch niet zo veel van.

Geloof me, ik zou willen dat het allemaal zo makkelijk was, maar de realiteit zit toch echt anders in elkaar.

[Gr4mpyC3t]

Stukfruit schreef op zondag 18 januari 2026 @ 12:59:
[...]


Consultant zeker?

Het punt is een beetje dat de betaalde cursussen voor certificaten je voornamelijk dingen leren die specifiek zijn voor de betreffende producten. En dat verandert nog wel eens ja. Pak er een gemiddelde cursus van een paar jaar terug bij en je ziet het. Al is het maar vanwege een UI die wéér compleet anders is (ja Office 365, jou bedoel ik ook!) of zelfs de oude, nog oudere én de nieuwe bevat.

Iemand met kennis van zaken weet uiteraard dat je vooral over de achterliggende concepten moet leren: je moet niet leren niet omgaan met Word, maar je moet leren opmaken en tekstverwerken. Je leert niet omgaan met (in dit geval geen Microsoft) Photoshop, je leert hoe je technisch gezien een foto het beste kan aanpassen om bijvoorbeeld de witbalans goed te krijgen.

Tot zover mijn Entra ID

Geen antwoord op mijn vraag.

En tsja. Stilstand is achteruitgang. Niet iedere vooruitgang is een goede, maar het gaat in ieder geval vooruit. Een certificering zou de kers op de taart moeten zijn, want inderdaad, als professional weet je waarschijnlijk goed hoe een netwerk of SQL-cluster werkt. Welk frontje er dan op zit en dat dit weer veranderd is, is irritant, maar dat zou bijzaak moeten zijn. Kom op!

[Jerie]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 13:06:
[...]


En ik ben het ook deels met je eens dat de discussie over cloud gevoerd moet worden, maar de manier waarop dat tot nu toe gebeurt voelt als klassiek afwachtend zoals we dat vaker doen in Europa. De vinger wijzen naar alles wat fout is en heel goed kunnen benoemen hoe het niet hoort. Inmiddels zijn we ook al een paar jaar met deze discussie bezig en voelt een beetje als de beste stuurlui aan wal.


[...]


In grote organisaties wordt er strikt gekeken naar regelgeving en implementatie van security frameworks. Daar horen bepaalde configuraties bij op servers en endpoints. Een Linux-client configureren boeit niet zo, maar het is tegenwoordig haast noodzakelijk om activiteit en processen te monitoren om te voldoen aan regelgeving (Security Information and Event Management, ofwel SIEM). Bij een startup zal het wel meevallen, maar alles groter dan MKB heeft daar behoefte aan om de risico's te adresseren. Om de zoveel maanden kijk ik naar de opties, en die zijn er praktisch niet.

Microsoft 365 Defender is een product waar ik toevallig bekend mee ben, en die suite van producten helpt je ontzettend bij het adresseren van die risico's. Misschien ben ik onwetend, maar dit soort integratie bestaat (naar mijn weten) niet in de open-source wereld. De backbone van zo'n digitale werkplek blijft onbesproken, en misschien snap ik dat ook wel, want daar begrijpt (logischerwijs) de gemiddelde burger of politicus toch niet zo veel van.

Geloof me, ik zou willen dat het allemaal zo makkelijk was, maar de realiteit zit toch echt anders in elkaar.

Qua CPUs en energie kunnen we momenteel niet anders dan afhankelijk zijn, maar er is geen logische reden dat we daar niet op kunnen anticiperen. Dat is onderzoekswaardig.

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

[Sissors]

Jerie schreef op zondag 18 januari 2026 @ 13:00:
[...]
Ze zijn perfect voor IoT, en het model dat het reference design FOSS is (i.p.v. dat je een licentie moet afnemen) bied meer mogelijkheden voor competitie omdat de barrier of entry lager ligt. Over ARM zei men ook ooit precies hetzelfde als jij nu stelt, en kijk nu. Het is zelfs vele malen efficienter dan x86-64 dat het in smartphones, tablets, en laptops zit. Zelfs in die laatste tegenwoordig. En het is dankzij FOSS dat de overstap naar x86-64 zo makkelijk was (ik was erbij destijds, met de eerste AMD64 toen Intel nog op Itanium zat). Debian heeft inmiddels ook een officiële RISC-V port.

ARM wordt gedreven door een grote multinational, precies het punt wat ik hier steeds maak: Als je wil concurreren met de Amerikaanse giganten, heb je je eigen grote bedrijven nodig. Niet een paar goed bedoelende startups met wat opensource code. En natuurlijk kan zo'n goed bedoelende startup uitgroeien tot multinational, maar als je gewoon kijkt naar de realiteit dan is Europa heel slecht erin om dat voor elkaar te krijgen.

Verder heeft RISC-V ook nul marktaandeel in IoT. Ze bestaan hoor, maar weinig. Het voordeel van als je ze gebruikt voor intern gebruik in een chip, is dat je niet je klanten met een voor hun onbekende processor moet laten werken, die laat je gewoon lekker ARM gebruiken.

En zonder discussies te willen gaan doen over x86 vs ARM (dat is natuurlijk een heel stuk complexer, er is een reden dat x86 nog enorm veel gebruikt wordt), maar welk probleem los je precies op van je afhankelijkheid van Amerikanen door van ARM naar RISC-V over te stappen?

[...]


Voor een inhaalslag is dat meer regel dan uitzondering.

Maar een inhaalslag is compleet zinloos als je niet het achterliggende probleem aanpakt waardoor die nodig is. Hell we willen nog geen eens toegeven dat er een achterliggend probleem is. Dus dan doe je geen inhaalslag, dan wordt je echt een soviet unie die het permanent moet hebben van het jatten van andermans kennis, want zelf ontwikkelen we niks meer op die manier.

Dat komt neer op de big tech flink beboeten, zodat onze markt voor hen minder aantrekkelijk wordt.

En onze bedrijven met slechtere tools hun werk moeten doen en nog verder achter komen te liggen op de VS.

Het klopt volledig dat je met dit soort praktijken meer autoritair wordt, maar dat is ook nodig voor lijfsbehoud van onze soevereiniteit, en het is iets wat we op Europees niveau aanpakken; niet op nationaal niveau. Dat zint de wappies (useful idiots van Kremlin en WH) niet

Ik vind mezelf geen wappie, maar et zint mij ook niet om op Europees niveau autoritair te gaan worden en bedrijven eigendom te maken van de EU oid.

We kunnen leren van hoe Amerika dingen beter doet dan wij, maar ik wil zeker niet blindelings alles kopieren van hun. Zo kunnen we ook leren van hoe China dingen beter doet. Maar laten we niet China 2.0 worden.

We hebben al een alternatief voor SpaceX in de maak.

In de maak ja. Ooit.

Anyway om daadwerkelijk mijn punt weer te maken: Ik ben het ermee eens dus dat je sommige zaken van de Chinesen moeten overnemen, andere van de Amerikanen, en weer andere moeten we niet willen veranderen. Maar als jij wil concurreren met de Amerikanen, ga je dat niet doen met wat FOSS tooltjes. Je hebt je eigen multinationals nodig, en je hebt je eigen cultuur van ondernemerschap en innovatie nodig, plus de randvoorwaarden om die startups en scale ups te ondersteunen. Alleen technologie van de Amerikanen jatten is geen oplossing voor de onderliggende problemen waardoor we steeds verder achter komen te liggen.

[Gr4mpyC3t]

Jerie schreef op zondag 18 januari 2026 @ 14:22:
[...]


Qua CPUs en energie kunnen we momenteel niet anders dan afhankelijk zijn, maar er is geen logische reden dat we daar niet op kunnen anticiperen. Dat is onderzoekswaardig.


***members only***

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

[Yucon]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 13:06:
In grote organisaties wordt er strikt gekeken naar regelgeving en implementatie van security frameworks. Daar horen bepaalde configuraties bij op servers en endpoints.

Uiteindelijk is alles een afweging. Zodra het zaakje op MS laten draaien als een groot risico op zichzelf gezien wordt heb je ineens een ander verhaal. Mogelijk is wat je wil en wat er in de huidige wereld verwacht wordt in de nieuwe realiteit simpelweg niet eens meer mogelijk.

Er zijn wel meer dingen die onmogelijk waren totdat ze dat door een externe oorzaak ineens niet meer waren.

[CVTTPD2DQ]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 13:06:
Inmiddels zijn we ook al een paar jaar met deze discussie bezig en voelt een beetje als de beste stuurlui aan wal.

Terwijl de olietanker volle kracht vooruit de klippen op vaart. Het mag duidelijk zijn dat de regering-Trump een machtsmiddel heeft waarmee ze Nederland, en waarschijnlijk heel Europa, op de knieën kunnen dwingen zonder dat er een schot gelost hoeft te worden. Nu het spelletje blufpoker over Groenland wat harder gespeeld wordt, is het ook niet ondenkbaar dat het middel wordt ingezet.

Maar hey, we migreren lekker door, want het staat op de planning ...

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 13:06:
In grote organisaties wordt er strikt gekeken naar regelgeving en implementatie van security frameworks. Daar horen bepaalde configuraties bij op servers en endpoints. Een Linux-client configureren boeit niet zo, maar het is tegenwoordig haast noodzakelijk om activiteit en processen te monitoren om te voldoen aan regelgeving (Security Information and Event Management, ofwel SIEM).

Regelgeving verplicht nooit specifieke tools; het kan zijn dat jullie interne evaluatie besloten heeft dat een SIEM-tool de meest effectieve oplossing is om aan regelgeving te voldoen, of in juridisch opzicht het meest beproefd. Maar dat maakt het dus een belangenafweging als ieder ander. De politiek mag daar gewoon voorkeuren in aangeven.

Verder zijn bedrijven als IBM, Google en Apple dan blijkbaar kleine partijen die regelgeving en security niet serieus hoeven te nemen? Zou er echt niets zijn, of integreert het gewoon wat minder mooi, en is er wat meer werk nodig om het allemaal passend te maken?

[Gr4mpyC3t]

CVTTPD2DQ schreef op maandag 19 januari 2026 @ 23:06:
[...]


Terwijl de olietanker volle kracht vooruit de klippen op vaart. Het mag duidelijk zijn dat de regering-Trump een machtsmiddel heeft waarmee ze Nederland, en waarschijnlijk heel Europa, op de knieën kunnen dwingen zonder dat er een schot gelost hoeft te worden. Nu het spelletje blufpoker over Groenland wat harder gespeeld wordt, is het ook niet ondenkbaar dat het middel wordt ingezet.

Maar hey, we migreren lekker door, want het staat op de planning ...

Die olietanker hebben we jarenlang verwelkomd en helpen aanmeren aan het Europese vasteland. Best lekker dat iemand anders het schip heeft gebouwd, betaald en gevaren. Nu moeten we zelf olietankers bouwen, en oh ja, dat kost nogal wat geld, tijd, kennis en tot slot, wie gaat ze eigenlijk varen?

Misschien klopt de analogie vanuit mijn kant niet helemaal, maar ik hoop dat je begrijpt wat ik er mee probeer te zeggen.

CVTTPD2DQ schreef op maandag 19 januari 2026 @ 23:06:
Regelgeving verplicht nooit specifieke tools; het kan zijn dat jullie interne evaluatie besloten heeft dat een SIEM-tool de meest effectieve oplossing is om aan regelgeving te voldoen, of in juridisch opzicht het meest beproefd. Maar dat maakt het dus een belangenafweging als ieder ander. De politiek mag daar gewoon voorkeuren in aangeven.

Verder zijn bedrijven als IBM, Google en Apple dan blijkbaar kleine partijen die regelgeving en security niet serieus hoeven te nemen? Zou er echt niets zijn, of integreert het gewoon wat minder mooi, en is er wat meer werk nodig om het allemaal passend te maken?

En dus komen we weer terug op het punt waar je het, volgens mij, ook wel over eens bent. De Europese Unie zal ergens een keuze moeten maken. Je kunt een stap terug doen en, zoals je zegt, iets implementeren dat misschien technisch minder goed integreert en presteert, maar daar staat dan wel meer zelfbeschikking tegenover.

Waar het mij in deze discussie specifiek om gaat, is dat zoiets makkelijk op te schrijven is, maar ontzettend lastig te realiseren vanwege de manier waarop onze politiek werkt en hoe Europese overheden en bedrijven op dit moment functioneren.

Stel dat de inkomstenbelasting met 10% (zomaar een willekeurige belasting en percentage) wordt verhoogd om meer IT-personeel bij de overheid aan te nemen en producten of diensten te gebruiken die in theorie net zo goed werken, maar meer arbeid vereisen om goed te functioneren en te integreren. Want laten we eerlijk zijn, dat is toch zo? Volgens mij heb je dan in ieder geval de Nederlandse burger al tegen het plafond. Hoe krijg je het ooit voor elkaar om alle betrokkenen hierin mee te krijgen?

[Jerie]

Sissors schreef op zondag 18 januari 2026 @ 18:46:
[...]

ARM wordt gedreven door een grote multinational, precies het punt wat ik hier steeds maak: Als je wil concurreren met de Amerikaanse giganten, heb je je eigen grote bedrijven nodig. Niet een paar goed bedoelende startups met wat opensource code. En natuurlijk kan zo'n goed bedoelende startup uitgroeien tot multinational, maar als je gewoon kijkt naar de realiteit dan is Europa heel slecht erin om dat voor elkaar te krijgen.

Kan zijn, maar ARM is bijna overgenomen door Nvidia. Dat is desondanks niet gebeurd.

FOSS en open standaarden hebben een groot voordeel dat je geen vendor lock-in hebt, en zelf je serviceprovider kunt regelen. Dat kan dan een bedrijf zijn dat de lokale markt begrijpt, de taal machtig is, en maatwerk levert.

Je hebt start-ups nodig om de nieuwe markten aan te boren. Daar is kapitaal voor nodig, en dat kan op twee manieren: via overheidsgeld, of via VC. Europeanen die rijk zijn, kunnen op deze manier veel geld verdienen, in combinatie met het beschermen van onze Europese normen en waarden. Daar hebben we meer aan dan wat speculatie middels de Amerikaanse markt of (the horror) cryptocurrency.

We hebben nu ook bijvoorbeeld een Wikipedia: NLnet maar we hebben veel meer nodig dan enkel dit. Die steunen ook projecten die in ons voordeel zijn, zoals Unbind, Tor, Xous (Rust microkernel o.a. in gebruik voor de RISC-V Precursor), en vele anderen.

Verder heeft RISC-V ook nul marktaandeel in IoT. Ze bestaan hoor, maar weinig. Het voordeel van als je ze gebruikt voor intern gebruik in een chip, is dat je niet je klanten met een voor hun onbekende processor moet laten werken, die laat je gewoon lekker ARM gebruiken.

Het punt is dat het in opkomst is, en in de basis FOSS (i.t.t. ARM), wat de afhankelijkheid verminderd, en de licentiekosten liggen lager dan bij ARM. RISC-V zit wel degelijk in allerlei embedded spul. Bijvoorbeeld tegenwoordig zie je in de firmware van HDDs omdat het HDD-fabrikanten geld zou besparen.

Het is een officiële Debian port, en ARM wordt inmiddels gebruikt voor toepassingen die concurreren met x86-64. Als het bordje RVA23 ondersteunt, heb je al iets aan die Debian port, en Debian is belangrijk omdat het de basis is van veel andere Linux distributies. Het was ook de distributie die destijds AMD64 (zo heette x86-64 destijds nog; wat minstens een duidelijkere naam was) als eerste ondersteunde.

We zitten ook met een ander probleem: de RAM. Dat heeft niet zozeer met vertrouwen te maken maar met vraag & aanbod. Koreaanse bedrijven hebben zich laten gebruiken deze markt te verneuken (voor techbro Altman). Die markt moet worden opengebroken, het maakt onze cloudstrategie en onafhankelijkheid van VS peperduur.

En zonder discussies te willen gaan doen over x86 vs ARM (dat is natuurlijk een heel stuk complexer, er is een reden dat x86 nog enorm veel gebruikt wordt) [...]

Om te beginnen is x86 legacy want x86-64. x86-64 is populair geworden omdat het x86-32 nagenoeg native kon draaien. x86-32 is in 2026 irrelevant. Het beetje software dat nog x86-32 is, kun je remote benaderen. Dat nagenoeg native dat kan ARM ook: https://github.com/FEX-Emu/FEX (Linux) en Rosetta 2 op macOS (niet zo interessant in deze context, maar bewijst vooral dat het technisch kan).

[...] maar welk probleem los je precies op van je afhankelijkheid van Amerikanen door van ARM naar RISC-V over te stappen?

Ik heb het vooral over x86-64 (Intel & AMD). We hebben CPU's nodig voor onze eigen hardware.

Maar een inhaalslag is compleet zinloos als je niet het achterliggende probleem aanpakt waardoor die nodig is. Hell we willen nog geen eens toegeven dat er een achterliggend probleem is. Dus dan doe je geen inhaalslag, dan wordt je echt een soviet unie die het permanent moet hebben van het jatten van andermans kennis, want zelf ontwikkelen we niks meer op die manier.

Wij jatten maar heel weinig omdat wij dat niet doen vanwege onze rules-based world. Mijn pleidooi was dat we moeten overwegen daar van af te stappen. M.a.w. dat wij ook moeten gaan jatten (wat eigenlijk neer komt op onethisch reverse engineeren) voor onze eigen interne markt.

En onze bedrijven met slechtere tools hun werk moeten doen en nog verder achter komen te liggen op de VS.

Momenteel is ARM niet slechter dan AMD64 / x86-64.

Ik vind mezelf geen wappie, maar et zint mij ook niet om op Europees niveau autoritair te gaan worden en bedrijven eigendom te maken van de EU oid.

We zullen in ieder geval af moeten stappen van het huidige model want dat werkt niet:

• Nexperia: nieuws: 'Chinese Nexperia-eigenaar wilde Europese aanwezigheid uithollen'
• Zivver: Jerie in "Hybride oorlog in Europa - Bescherming van onze democratie"
• DigiD: https://www.bnr.nl/nieuws...s-beloftestaatssecretaris
• GrIT (Defensie): R_Zwart in "Alternatieven voor Amerikaanse producten & diensten"

Verder terug in de tijd kom je bij bijvoorbeeld F-35, zie deze documentaire https://npo.nl/start/seri...-vleugels/meer-informatie

Of je dan een mannetje moet hebben die voor de Partij bij alle vergaderingen is, gaat behoorlijk ver -- dat ben ik met je eens. Maar wat is jouw alternatief? Ben je het ermee eens dat er maatregelen getroffen moeten worden?

We kunnen leren van hoe Amerika dingen beter doet dan wij, maar ik wil zeker niet blindelings alles kopieren van hun. Zo kunnen we ook leren van hoe China dingen beter doet. Maar laten we niet China 2.0 worden.

Dat staat er ook helemaal niet, we moeten onze interne markt beter beschermen, en dat doen de Chinezen een stuk beter, en de Amerikanen ook.

In de maak ja. Ooit.

Mijn god, wat negatief joh. IRIS² komt in 2027 operationeel. Daarnaast hebben we Eutelsat (FR), Immarsat (UK), Hisdesat (ES), SES (LU), en in de toekomst Project Bromo. Ja, die laatste bestaat enkel nog op papier.

Anyway om daadwerkelijk mijn punt weer te maken: Ik ben het ermee eens dus dat je sommige zaken van de Chinesen moeten overnemen, andere van de Amerikanen, en weer andere moeten we niet willen veranderen. Maar als jij wil concurreren met de Amerikanen, ga je dat niet doen met wat FOSS tooltjes. Je hebt je eigen multinationals nodig, en je hebt je eigen cultuur van ondernemerschap en innovatie nodig, plus de randvoorwaarden om die startups en scale ups te ondersteunen. Alleen technologie van de Amerikanen jatten is geen oplossing voor de onderliggende problemen waardoor we steeds verder achter komen te liggen.

Dat jatten van die technologie zou nooit de enige oplossing zijn, dat weet je best. Dit is gewoon intellectueel onzuiver discussiëren, bah. Die 'FOSS tooltjes' hoef je ook niet minderwaardig over te doen (en dat Alternatieven topic enkel daarover zou gaan, is pertinent onwaar). FOSS is de basis waarop allerlei diensten draaien. Al tientallen jaren. En zonder die tooltjes had je nu geen containers, geen VMs, maar peperdure Windows servers (die een reactie waren op peperdure Unix servers). Dan waren we nog veel verder van huis met de Amerikaanse lock-in. Ook allerlei proprietary Amerikaanse en Chinese hardware draait op FOSS. Want licenties zoals BSD en GPL (zelfs v3) staan dat toe, als je je maar aan de regels houdt. Iets waar de Chinezen lak aan hebben,

[CVTTPD2DQ]

Gr4mpyC3t schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 08:36:
Die olietanker hebben we jarenlang verwelkomd en helpen aanmeren aan het Europese vasteland. Best lekker dat iemand anders het schip heeft gebouwd, betaald en gevaren.

Bedrijven die olietankers laten varen zijn meestal geen liefdadige instellingen. Natuurlijk, ze brengen expertise en kennis, maar uiteindelijk bieden ze diensten aan omdat je meer betaalt dan het hén kost. We hebben kunnen meeliften op de schaalvoordelen van Microsoft, maar laten we niet doen alsof dat gratis is geweest, of dat we nu helemaal vanaf nul moeten beginnen.

Gr4mpyC3t schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 08:36:
Stel dat de inkomstenbelasting met 10% (zomaar een willekeurige belasting en percentage) wordt verhoogd om meer IT-personeel bij de overheid aan te nemen en producten of diensten te gebruiken die in theorie net zo goed werken, maar meer arbeid vereisen om goed te functioneren en te integreren. Want laten we eerlijk zijn, dat is toch zo?

Sja, ik loop alweer een tijdje mee, en ik kan me de tijd herinneren dat Linux clients moeiteloos op afstand te upgraden en bedienen waren, terwijl dat voor Windows nog in de kinderschoenen stond. Bij grootschalige deployments won Linux het ruimschoots op overhead, maar dat werd toen totáál niet belangrijk gevonden. Misschien is het nu "makkelijker" voor Windows, maar om eerlijk te zijn doe ik zelf al jaren geen werkplekbeheer meer, dus ik neem het graag van je aan.

Het "ken-ik-niet, wil-ik-niet" gedrag van IT'ers blijft eigenlijk altijd hetzelfde, maar de redenen lijken met de tijd (en de tijdsgeest) mee te veranderen. Daarmee bedoel ik niet dat ze ter kwader trouw handelen, maar dat we in een vicieuze cirkel zitten die er voor zorgt dat er niets meer kan veranderen. Bedrijven standaardiseren op Microsoft omdat het personeel alleen Microsoft kent. MBO-opleidingen leren omgaan met Microsoft-producten omdat daar de meeste baankansen liggen. En zo gaat het cirkeltje rond.

Op een of andere manier moet dit doorbroken worden.

Verder worden IT-projecten bij de overheid nu al gekenmerkt door enorme kosten- en tijdoverschrijdingen. Misschien dat dat met Open Source-oplossingen nóg erger zou zijn, maar dat is een hypothetisch scenario dat niet eens getest kan worden. 10% hogere belastingen is ongeveer 40 miljard euro per jaar. Dat is ongeveer wat we uitgeven aan alle zorg in Nederland. En twee keer wat we uitgeven aan Defensie.

[Sissors]

Jerie schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 15:49:
[...]

Over dit hele RISC-V vs ARM vs x86 gebeuren, je switcht steeds waarmee je het vergelijkt, dus ik houd het kort:
RISC-V vs ARM: ARM is niet Amerikaans. Dat het Amerikaans had kunnen zijn veranderd niet dat het niet Amerikaans is. Voor IoT waren er een hele zooi microarchitecturen: AVR, PIC, MSP, MIPS, etc. RISC-V is nog eentje extra. En zoals ik schreef, en jij bevestigde effectief door het voorbeeld van een HDD controller te noemen: Ze hebben als voordeel dat je minder zelf hoeft uit te zoeken als bedrijf, en je betaald geen licentiekosten. Het nadeel is, net als al die andere in mijn lijstje, dat de ondersteuning minder is, en daarom wil je voor processoren die je klanten direct zelf gebruiken liever ARM hebben. En wie weet veranderd dat in de toekomst, maar het is irrelevant voor deze hele discussie gezien ARM niet Amerikaans is, en er nou niet een gebrek aan microarchitecturen voor IoT processoren is.

RISC-V vs x86. En laten we het semantische overslaan, je snapt wat ik bedoel. RISC-V heeft een verwaarloosbaar marktaandeel op de IOT markt, voor X86 toepassingen is het helemaal nul. Ja er zijn een paar die er wat mee proberen, eg recent: https://milkv.io/titan. Een Chinees bedrijf...
En onder de streep is de instructieset niet zo spannend, het is vooral handig voor interoperabiliteit. Dat is ook de reden dat eg Apple alleen de instructieset bij ARM afneemt. En ja er zijn ook open source RISC-V implementaties, maar het punt blijft: Er is absoluut geen enkel Europees bedrijf ook maar in de buurt van een positie om met RISC-V (of welke instructieset dan ook) een concurrent voor een Intel of AMD of Qualcomm processor neer te zetten.

Koreaanse bedrijven hebben zich laten gebruiken deze markt te verneuken (voor techbro Altman). Die markt moet worden opengebroken, het maakt onze cloudstrategie en onafhankelijkheid van VS peperduur.

Je bedoelt dat de Koreaanse bedrijven doen wat bedrijven doen? Ik zou toch mogen hopen dat Europese bedrijven hetzelfde doen? Anders is het geen wonder dat we zover achterliggen, als iemand voor een hele hoop geld je product wil kopen, zeggen dat je liever dat niet aan ze verkoopt?

Maar goed, Europese geheugenfabrikanten die relevant zijn op de markt hebben we toch niet, dus dat is vooral een hypothetisch iets.

Wij jatten maar heel weinig omdat wij dat niet doen vanwege onze rules-based world. Mijn pleidooi was dat we moeten overwegen daar van af te stappen. M.a.w. dat wij ook moeten gaan jatten (wat eigenlijk neer komt op onethisch reverse engineeren) voor onze eigen interne markt.

En mijn pleidooi is dat we moeten zorgen dat we een cultuur en samenleving hebben waarbij innovatie gepromoot wordt, zodat onze overlevingstaktiek niet is om maar alles van de Amerikanen te jatten, omdat we het zelf niet kunnen.

Los ervan dat je denk ik zwaar onderschat hoe moeilijk veel dingen te reverse engineeren zijn.

Momenteel is ARM niet slechter dan AMD64 / x86-64.

Op punten wel, maar je focust nu op één klein deelgebied. Er zijn heel veel meer tools uit Amerika waar we afhankelijk van zijn. (Plus welke niet-Amerikaanse ARM processor kan wedijveren met een moderne x86 processor?)

Mijn god, wat negatief joh. IRIS² komt in 2027 operationeel. Daarnaast hebben we Eutelsat (FR), Immarsat (UK), Hisdesat (ES), SES (LU), en in de toekomst Project Bromo. Ja, die laatste bestaat enkel nog op papier.

Euhm. Iris is een satellietconstellatie. Veel kleiner, en gokje veel duurder, dan wat SpaceX heeft. Want SpaceX heeft een hele hoop meer als een satellietconstellatie. Ze hebben herbruikbare raketten die veel goedkoper zijn dan onze raketten. En ja, ik weet dat ESA daarmee ook bezig is, en dat was dus wat ik bedoelde ermee dat ze die vast ooi wel zullen hebben, maar laten we niet ontkennen hoever we ook daar achter liggen.

Maar wat is jouw alternatief? Ben je het ermee eens dat er maatregelen getroffen moeten worden?

Dat we allereerst onderkennen dat we een groot probleem hebben en stoppen met het te baggetaliseren. En in mijn mening doe jij dat ook. We lopen dus jaren en decennia achter op veel gebieden, en die achterstanden worden met de dag groter. Wij komen nog geen eens in de buurt van de innovatie die ze in de VS hebben. In China wat minder als de VS, maar die hebben ook een hele inhaalslag gemaakt.

Oftewel stap één is toegeven dat wij een probleem hebben. Nee niet een probleem in afhankelijkheid van de VS. Of nou ja, dat is natuurlijk ook een probleem, maar dat is een gevolg van. De oorzaak is dat de Amerikanen gewoon veel meer innoveren en nieuwe producten op de markt zetten als wij doen. En daarom zijn wij afhankelijk van ze. En de opensource tools aan elkaar knopen is leuk, en kan zeker op korte termijn helpen met het probleem van de afhankelijkheid van de VS. Maar zolang het onderliggende probleem van dat we geuit-innoveert worden door de VS niet willen toegeven, ga je ook geen oplossing vinden. Dan kan je wel hun tech jatten, maar dan blijf je dus achterlopen.

En heb ik de oplossing? Nee, het is een enorm complex probleem. Sommige deeloplossingen zijn redelijk simpel, eg wat hier genoemd wordt nieuws: Nederland vindt aanpassing van AVG goed, maar vindt EU-voorstel te ve..., dat nu elk land aparte regels binnen de EU nog steeds heeft wanneer je DPIA moet maken, wat er in moet staan, etc, dat helpt natuurlijk niet. De regeldruk is ook gewoon veel hoger in Europa, en sommige regels zijn goed, maar andere kan je je wel afvragen of de overhead ervan nou echt in verhouding staat met de voordelen. We willen dat er meer geld in Europese startups wordt gestoken, maar we willen eigenlijk niet dat investeerders winst maken, het is het één of het ander. Misschien moeten er regels zijn zodat in situaties het makkelijker is om mensen aan te nemen met minder ontslagbescherming. Waarbij ik niet wil dat de stratenmakers makkelijk op de straat die ze net gemaakt hebben gezet kunnen worden, maar wel dat een startup makkelijker kan schalen in de EU zonder gigantische risico's te lopen als het wat minder gaat.

Maar het probleem wat voor mij blijft is dat we in Europa geen cultuur hebben die innovatie als een goed iets ziet. Kijk naar recente artikel op de FP over zelfrijdende auto's. Zelfs op een tech website is de consensus dat het te moeilijk is, het kan niet, en we willen het niet. En als een startup dan succesvol is, en de oprichter is miljardair? Dan is dat dus een lul die niet genoeg belasting heeft betaald anders had hij wel minder geld. Zolang we succes niet als iets positiefs zien, denk ik niet dat we de VS bij kunnen houden.

[Sissors]

Gr4mpyC3t schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 08:36:
[...]


Die olietanker hebben we jarenlang verwelkomd en helpen aanmeren aan het Europese vasteland. Best lekker dat iemand anders het schip heeft gebouwd, betaald en gevaren. Nu moeten we zelf olietankers bouwen, en oh ja, dat kost nogal wat geld, tijd, kennis en tot slot, wie gaat ze eigenlijk varen?

En wat we dan willen doen door roeibootjes ombouwen met een buitenboordmotor, en dan zeggen dat we daarmee ook kunnen concurreren met olietankers.

[LinuxMan]

Gr4mpyC3t schreef op zondag 18 januari 2026 @ 01:34:
[...]
Windows vervangen door Linux klinkt leuk, maar heb je ooit fatsoenlijke software gezien die Linux-machines kan beheren zoals organisaties dat tegenwoordig wensen? En integreert dat dan ook zo lekker met ander open-source spul? Tegenwoordig is IT-infrastructuur zo complex en dient men te voldoen aan allerlei regelgeving en standaarden, dat er gekozen wordt voor partijen die daar serieuze dingen voor bouwen. Er wordt geïnvesteerd en ingespeeld op de markt, daar zijn al die grote techbedrijven niet voor niets groot mee geworden.

Huh??? Blijkbaar werken wij in een totaal verschillende wereld. Ik kom uit een omgeving waar vrijwel alle missiekritieke systemen op Linux draaien (5000+ servers). Zowel Suse als Redhat als Ubuntu. Alle beheer is volledig geautomatiseerd via Terraform en Ansible. Alleen de dingetjes voor de werkplek draaien nog op windows server (wat we lang niet zo goed kunnen automatiseren). We hebben al jaren multi-vendor strategie, dus in principe kan alles wat op RedHat draait op SuSe draaien, dus buiten de werkplek zitten we niet enorm vast aan Amerikaanse leveranciers. En ja we hebben last van bijna elke certificering die je kunt bedenken, maar de auditors vinden het geweldig dat we alles kunnen aantonen omdat het geautomatiseerd is, vastgelegd onder versiebeheer in Git, en dus reproduceerbaar.

Dus volgens mij is dat niet echt een argument waarom het niet zou kunnen..

[Gr4mpyC3t]

LinuxMan schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 21:51:
[...]

Huh??? Blijkbaar werken wij in een totaal verschillende wereld. Ik kom uit een omgeving waar vrijwel alle missiekritieke systemen op Linux draaien (5000+ servers). Zowel Suse als Redhat als Ubuntu. Alle beheer is volledig geautomatiseerd via Terraform en Ansible. Alleen de dingetjes voor de werkplek draaien nog op windows server (wat we lang niet zo goed kunnen automatiseren). We hebben al jaren multi-vendor strategie, dus in principe kan alles wat op RedHat draait op SuSe draaien, dus buiten de werkplek zitten we niet enorm vast aan Amerikaanse leveranciers. En ja we hebben last van bijna elke certificering die je kunt bedenken, maar de auditors vinden het geweldig dat we alles kunnen aantonen omdat het geautomatiseerd is, vastgelegd onder versiebeheer in Git, en dus reproduceerbaar.

Dus volgens mij is dat niet echt een argument waarom het niet zou kunnen..

Sowieso super tof om te lezen dat je zoiets op poten krijgt!

Tuurlijk kan het, maar het ging mij vooral ook om de clients eerlijk gezegd. Servers heb ik het eigenlijk niet over, daar zijn genoeg middelen/alternatieven voor. Zoals ik al eerder aanhaalde zit het 'm in de combinatie Microsoft 365, Microsoft Defender-suite en Windows als besturingssysteem. Doordat Microsoft dusdanig integreert tussen al haar producten, moet je in een commerciële organisatie (meestal) lullen als brugman om iets anders dan zo'n Microsoft-suite aan te kopen. Aantrekkelijk geprijsd (al vinden sommigen van niet), en je klikt het allemaal zo bij elkaar. Je hebt dan echt een goede CTO of bedrijfscultuur nodig om dan toch iets anders te (mogen) kiezen.

De afgelopen dagen ben ik eens aan het rondneuzen en zoek ik bijvoorbeeld een open-source versie voor zoiets als Entra ID. Ik kwam authentik tegen. Super mooi product, maar is slechts een deel van de functionaliteit wat Microsoft aanbiedt. En oh ja, 5 dollar per maand per gebruiker natuurlijk en je mag de boel zelf opzetten en onderhouden. Technisch haalbaar, maar kost simpelweg meer geld (op verschillende gebieden). Wat mij betreft de prijs helemaal waard, maar vindt de CFO/CEO dat ook?

Edit: En oh ja, voor wat het waard is, ik werk met Microsoft-spul waar dat gewenst is, maar als het ook open-source en/of met Linux kan ben ik de eerste die dat voorstelt.

[ Voor 5% gewijzigd door Gr4mpyC3t op 20-01-2026 22:25 ]

[Gr4mpyC3t]

Sissors schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 20:06:
[...]

En wat we dan willen doen door roeibootjes ombouwen met een buitenboordmotor, en dan zeggen dat we daarmee ook kunnen concurreren met olietankers.

Ja zoiets.

[Shinji]

Gr4mpyC3t schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 22:19:
[...]


Sowieso super tof om te lezen dat je zoiets op poten krijgt!

Tuurlijk kan het, maar het ging mij vooral ook om de clients eerlijk gezegd. Servers heb ik het eigenlijk niet over, daar zijn genoeg middelen/alternatieven voor. Zoals ik al eerder aanhaalde zit het 'm in de combinatie Microsoft 365, Microsoft Defender-suite en Windows als besturingssysteem. Doordat Microsoft dusdanig integreert tussen al haar producten, moet je in een commerciële organisatie (meestal) lullen als brugman om iets anders dan zo'n Microsoft-suite aan te kopen. Aantrekkelijk geprijsd (al vinden sommigen van niet), en je klikt het allemaal zo bij elkaar. Je hebt dan echt een goede CTO of bedrijfscultuur nodig om dan toch iets anders te (mogen) kiezen.

De afgelopen dagen ben ik eens aan het rondneuzen en zoek ik bijvoorbeeld een open-source versie voor zoiets als Entra ID. Ik kwam authentik tegen. Super mooi product, maar is slechts een deel van de functionaliteit wat Microsoft aanbiedt. En oh ja, 5 dollar per maand per gebruiker natuurlijk en je mag de boel zelf opzetten en onderhouden. Technisch haalbaar, maar kost simpelweg meer geld (op verschillende gebieden). Wat mij betreft de prijs helemaal waard, maar vindt de CFO/CEO dat ook?

Edit: En oh ja, voor wat het waard is, ik werk met Microsoft-spul waar dat gewenst is, maar als het ook open-source en/of met Linux kan ben ik de eerste die dat voorstelt.

Entra P1 is ook iets van €5 toch ofzo? En dat is een add on op iets anders.

Ik zeg niet dat je per se ongelijk hebt maar kijken naar die $5 dollar per user voor alleen een klein stukje is gewoon geen eerlijke vergelijk.

[Gr4mpyC3t]

Shinji schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 22:41:
[...]


Entra P1 is ook iets van €5 toch ofzo? En dat is een add on op iets anders.

Ik zeg niet dat je per se ongelijk hebt maar kijken naar die $5 dollar per user voor alleen een klein stukje is gewoon geen eerlijke vergelijk.

Klopt, het is ook geen eerlijke vergelijking omdat ik tot nu toe niets heb kunnen vinden om überhaupt te vergelijken. Dat vind ik de crux van dit gebeuren. Big tech is niet voor niets big tech, want het ecosysteem is gewoon super aantrekkelijk voor de markt.

Ik maak een gratis Entra ID-tenant aan en dan heb je al heel wat gedekt wat authentik ook kan. En je koopt natuurlijk geen Entra P1, maar een Business Premium voor 20,60 euro per gebruiker per maand (dat is nog zonder korting). Daar zit die P1 in, maar ook Exchange, Teams, Windows 11-licentie, Microsoft Defender-dingetjes, enzovoorts, enzovoorts. En Microsoft regelt ook nog de gehele backend voor je. Geen feitelijke onderbouwing, maar mijn onderbuikgevoel kan self-hosted/open-source daar niet op concurreren.

Nogmaals, technisch is het via een self-hosted/open-source weg ook wel te regelen, maar niet voor dezelfde prijs en capaciteit die je nodig hebt om het aan de praat te krijgen (en te houden). Buiten het technische gaat het om keiharde euro’s en resultaten. Hoe kijk jij daar naar?

[ Voor 4% gewijzigd door Gr4mpyC3t op 20-01-2026 23:03 ]

[Jazzy]

Even een kleine side-note, Hashicorp is ook een Amerikaans bedrijf. Als de stront de ventilator raakt zit je zomaar op een dag zonder automation platform, of minimaal zonder support.

[Shinji]

OpenTofu? Genoeg alternatieven.

[Spykie]

Gr4mpyC3t schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 23:02:
[...]


Klopt, het is ook geen eerlijke vergelijking omdat ik tot nu toe niets heb kunnen vinden om überhaupt te vergelijken. Dat vind ik de crux van dit gebeuren. Big tech is niet voor niets big tech, want het ecosysteem is gewoon super aantrekkelijk voor de markt.

Ik maak een gratis Entra ID-tenant aan en dan heb je al heel wat gedekt wat authentik ook kan. En je koopt natuurlijk geen Entra P1, maar een Business Premium voor 20,60 euro per gebruiker per maand (dat is nog zonder korting). Daar zit die P1 in, maar ook Exchange, Teams, Windows 11-licentie, Microsoft Defender-dingetjes, enzovoorts, enzovoorts. En Microsoft regelt ook nog de gehele backend voor je. Geen feitelijke onderbouwing, maar mijn onderbuikgevoel kan self-hosted/open-source daar niet op concurreren.

Nogmaals, technisch is het via een self-hosted/open-source weg ook wel te regelen, maar niet voor dezelfde prijs en capaciteit die je nodig hebt om het aan de praat te krijgen (en te houden). Buiten het technische gaat het om keiharde euro’s en resultaten. Hoe kijk jij daar naar?

Het moet inmiddels eigenlijk niet meer over de prijs gaan. Dan maar wat meer uitgaven aan je IT.

[Gr4mpyC3t]

Spykie schreef op donderdag 22 januari 2026 @ 19:24:
[...]


Het moet inmiddels eigenlijk niet meer over de prijs gaan. Dan maar wat meer uitgaven aan je IT.

Goed plan, maar mij hoef je niet te overtuigen.

[Sissors]

Mwah mij wel. Want we hebben al genoeg problemen in de EU, en dan zouden al onze bedrijven ook nog meer moeten uitgeven aan IT (en aan wie? Als in, welke IT'ers moet je dan gaan inhuren precies die dit gaan regelen? Of moeten we dat met expats doen?), waardoor ze nog minder competitief worden? En waarom? Vanwege theoretische issues in de toekomst?

En begrijp me bij dat laatste niet verkeerd, ik zie echt wel hoe die theoretische issues heel snel praktische issues kunnen worden. Maar voor de overheid is het al een probleem, voor een gemiddeld bedrijf (eg waarbij je geen bijzondere persoonsgegevens oid moet verwerken), is het imo gewoon niet te verantwoorden. Ik las een tijdje geleden, misschien wel hier ergens een link, van dat bedrijven nu niet minder competitief willen gaan worden, en als de Amerikanen de stekker eruit trekken, tja. Dan hebben iig alle andere Europese bedrijven hetzelfde probleem.

Dan komen we ook weer bij mijn punt uit: Wat we moeten hebben (en dat is makkelijker gezegd dan gedaan hoor), is dat we Europese alternatieven hebben waarbij niet het argument gebruikt hoeft te worden: "Maar het is wel Europees". Dat mag prima meespelen, maar het moet ook zonder dat de concurrentie aan kunnen met de Amerikaanse tech. (Plus dus los van de software, ook alle hardware is van buiten de EU en primair Amerika).

[duvekot]

Sissors schreef op vrijdag 23 januari 2026 @ 08:18:
Dat mag prima meespelen, maar het moet ook zonder dat de concurrentie aan kunnen met de Amerikaanse tech. (Plus dus los van de software, ook alle hardware is van buiten de EU en primair Amerika).

De hardware komt gewoon uit Azië .. de ontwerpen voor Intel en AMD processoren worden wel in de US gemaakt, maar voor ARM gebaseerde processoren is dat ook meer en meer Aziatisch. Maar uiteindelijk worden de meeste chips, moederborden, geheugen etc in Azië gemaakt ..

[Gr4mpyC3t]

Sissors schreef op vrijdag 23 januari 2026 @ 08:18:
Mwah mij wel. Want we hebben al genoeg problemen in de EU, en dan zouden al onze bedrijven ook nog meer moeten uitgeven aan IT (en aan wie? Als in, welke IT'ers moet je dan gaan inhuren precies die dit gaan regelen? Of moeten we dat met expats doen?), waardoor ze nog minder competitief worden? En waarom? Vanwege theoretische issues in de toekomst?

En begrijp me bij dat laatste niet verkeerd, ik zie echt wel hoe die theoretische issues heel snel praktische issues kunnen worden. Maar voor de overheid is het al een probleem, voor een gemiddeld bedrijf (eg waarbij je geen bijzondere persoonsgegevens oid moet verwerken), is het imo gewoon niet te verantwoorden. Ik las een tijdje geleden, misschien wel hier ergens een link, van dat bedrijven nu niet minder competitief willen gaan worden, en als de Amerikanen de stekker eruit trekken, tja. Dan hebben iig alle andere Europese bedrijven hetzelfde probleem.

Dan komen we ook weer bij mijn punt uit: Wat we moeten hebben (en dat is makkelijker gezegd dan gedaan hoor), is dat we Europese alternatieven hebben waarbij niet het argument gebruikt hoeft te worden: "Maar het is wel Europees". Dat mag prima meespelen, maar het moet ook zonder dat de concurrentie aan kunnen met de Amerikaanse tech. (Plus dus los van de software, ook alle hardware is van buiten de EU en primair Amerika).

Ja ook mee eens hoor, maar ik koppel het wel aan wat ik om mij heen hoor en zie. Ergens gaat het pijn doen, en die moet je dan wel pakken als je echt autonoom wil zijn.

Je zal op een manier een aantrekkelijk klimaat moeten creëren waardoor er daadwerkelijk geïnvesteerd kan worden in eigen technologie. Volgens mij had je op dat gebied ook al een paar goede argumenten, en waarom dat hier in Europa niet van een leien dakje gaat.

Als je een competitief aanbod hebt als technologiebedrijf, dan heb je ook bestaansrecht. Europees zijn is inderdaad niet voldoende.

[ericplan]

Wat ik nog niet helemaal begrijp: wat blijft er van Big Tech over als 1/3 van hun afzetmarkt verdwijnt? Ziet bijvoorbeeld Apple niet in dat de huidige koers in Amerika ook voor hún voortbestaan een risico is? Bovendien wordt het meeste toch in China gemaakt. Of is een Apple Europe (we noemen het pomme), volledig los van Apple America, ondenkbaar?

[Sissors]

ericplan schreef op vrijdag 23 januari 2026 @ 09:11:
Wat ik nog niet helemaal begrijp: wat blijft er van Big Tech over als 1/3 van hun afzetmarkt verdwijnt? Ziet bijvoorbeeld Apple niet in dat de huidige koers in Amerika ook voor hún voortbestaan een risico is? Bovendien wordt het meeste toch in China gemaakt. Of is een Apple Europe (we noemen het pomme), volledig los van Apple America, ondenkbaar?

Een hoop nog steeds, maar alsnog is het een gigantische schok voor ze als dat in één keer gebeurd. Niks vergeleken met de schok in Europa, maar nog steeds enorm.

Maar ik denk niet dat ze geloven dat dat gebeurd. En onze overheid switcht gewoon naar Amerikaanse leveranciers. Onze bedrijven doen het nog steeds. Wij als burgers doen het. Dus ik wil niet zeggen dat er niks aan de hand is, natuurlijk niet, maar wel dat het risico dat wij als afzetmarkt verdwijnen door iig veel mensen, inclusief degene die er professioneel mee bezig zijn, niet wordt gezien als groot risico.

Los daarvan moet je als macht als de EU niet afhankelijk willen zijn op zoveel gebieden van de VS, maar de kans dat ze de stekker er echt uit trekken is niet zo groot denk ik. En qua migraties zijn het in Europa enkel een paar overheidsinstellingen in de EU als geheel die ermee bezig zijn. Onder bedrijven en burgers is het volgens mij bij de grote massa echt iets waar weinig mee gedaan wordt, dus op korte termijn gaan ze iig niet veel klanten kwijtraken daardoor.

[Jazzy]

Dus misschien wat relativeren? Over drie jaar is Trump geschiedenis, zullen de verhoudingen op het wereldtoneel weer normaliseren en kunnen we op dezelfde voet verder. Of zien we China weer als de grootste bedreiging, zoals tot voor kort.

[Spykie]

Jazzy schreef op vrijdag 23 januari 2026 @ 15:00:
Dus misschien wat relativeren? Over drie jaar is Trump geschiedenis, zullen de verhoudingen op het wereldtoneel weer normaliseren en kunnen we op dezelfde voet verder. Of zien we China weer als de grootste bedreiging, zoals tot voor kort.

Voor de mid-terms gaat er echt nog héél veel verschrikkelijks gebeuren.

En over drie jaar Trump geschiedenis? Trump gaat voor koning of keizer. Die gaat niet meer weg, waarom mensen nog steeds denken dat het over drie jaar voorbij is, is mij een raadsel.

[ Voor 17% gewijzigd door Spykie op 23-01-2026 15:20 ]

[hamsteg]

Jazzy schreef op vrijdag 23 januari 2026 @ 15:00:
Dus misschien wat relativeren? Over drie jaar is Trump geschiedenis, zullen de verhoudingen op het wereldtoneel weer normaliseren en kunnen we op dezelfde voet verder. Of zien we China weer als de grootste bedreiging, zoals tot voor kort.

Nee, dat denk ik niet. Dat is wel waar de huidige industrie op stuurt. Men wil er geen geld aan besteden. Zoals altijd wordt de waarde van IT nog steeds gezien als kostenpost terwijl het in werkelijkheid meer en meer de core value is. Men hoopt een paar jaar te worstelen en dan weer business as usual zonder alle kosten. JD Vance is de volgende idioot die aan de macht komt, we gaan niet terug naar het oude Amerika, de wereldorde is al verstoord en veranderd, China en India bewegen al anders; wij hebben al andere stromen met Zuid-Amerika. Er komt een moment dat doorworstelen geen optie meer is en dan lopen de kosten exponentieel op - maar ja, dat hoeft je nu nog niet uit te leggen aan je aandeelhouders dus kop-in-het-zand!

100% ontkoppeling hoeft ook niet, maar zorgen dat je autonoom je elementaire voorzieningen kunt draaien, dat zou de focus moeten zijn. Niet alles alleen in de cloud maar een soort van caching locale servers en applicaties die in normale tijden syncen met de cloud.

Heel eerlijk vind ik bedrijven die dit niet doen, sowieso onverantwoordelijk. In eerste instantie ben je zelf verantwoordelijk voor je core data en niet één of ander data-center (ongeacht alle mooie afspraken).

[CAPSLOCK2000]

Jazzy schreef op vrijdag 23 januari 2026 @ 15:00:
Dus misschien wat relativeren? Over drie jaar is Trump geschiedenis, zullen de verhoudingen op het wereldtoneel weer normaliseren en kunnen we op dezelfde voet verder. Of zien we China weer als de grootste bedreiging, zoals tot voor kort.

In mijn ogen is het probleem vooral dat we afhankelijk zijn een klein aantal techreuzen. Dat die allemaal Amerikaans zijn is op dit moment even extra onhandig, maar ook met een perfect vriendelijke VS blijven de problemen van monocultuur en monopolies bestaan. Als er een levendige competitie was en cultuur van overstappen naar andere leveranciers dan zou het minder moeilijk zijn om afscheid te nemen van Amerikaanse software als dat politiek gezien wenselijk is.

Wij zouden ons zoveel mogelijk moeten richten op doen wat we wél kunnen, in plaats van voortdurend te vergelijken met de bestaande software. Ik ben niet geinteresseerd in welke features MS Huppeldepup wel of niet heeft, ik kijk liever naar welke problemen ik nu kan oplossen met GNU Zegmaarwat.

We kunnen niet vanuit het niets alle bestaande software vervangen maar we zullen er langzaam maar zeker naar toe moeten werken. Dat kost tijd en geld. Iedere cent die naar Amerikaanse software gaat, gaat niet naar Europese software. Als we maar een klein deel van de geldstroom kunnen verschuiven zou dat een forse investering in de Europese IT-industrie opleveren. Daarmee kan die verder groeien.

Amerikaanse software verbieden is niet realistisch en dus zal er niets veranderen zolang het goedkoper is om Amerikaanse software te kopen. In ieder geval niet bij bedrijven. De overheid is wellicht nog in staat om zichzelf een streng inkoopbeleid op te leggen maar ik denk dat het vooral heel veel rapporten gaat opleveren om uit te leggen dat er toch weer 100% Amerikaanse software wordt gekocht omdat het financieel gezien niet anders kon. Zelfs een belastingtarief van 1000% zou dat imho niet veranderen.

Het beste wat ik kan bedenken is het nogal rigoreuze idee om bedrijven te verplichten om net zo veel geld uit te geven aan IT in de EU als daarbuiten (maar niet andersom). Dus als je voor €100.000 clouddiensten in de VS koopt moet je ook €100.000 uitgeven aan Europese IT (in totaal €200.000). Als je een vergelijkbare dienst in de EU kan vinden voor €150.000 dan is het aantrekkelijker om dat te kopen.

Daarnaast zal het zorgen voor een hoop potjes geld die uitgegeven moeten worden omdat de Amerikaanse software nu eenmaal onmisbaar is. Als het geld er toch is en op moet dan doet de prijs van Euroepese software er een stuk minder toe.

Je mag dat geld ook doneren aan een club als NLnet of het aan je eigen IT-afdeling uitgeven, bv om goed personeel aan te nemen of zelf software te ontwikkelen, mits je kan aantonen dat je daarmee een bestaande afhankelijkheid doorbreekt.

[DomiGijzen]

ericplan schreef op vrijdag 23 januari 2026 @ 09:11:
Wat ik nog niet helemaal begrijp: wat blijft er van Big Tech over als 1/3 van hun afzetmarkt verdwijnt? Ziet bijvoorbeeld Apple niet in dat de huidige koers in Amerika ook voor hún voortbestaan een risico is? Bovendien wordt het meeste toch in China gemaakt. Of is een Apple Europe (we noemen het pomme), volledig los van Apple America, ondenkbaar?

Dat zal ook wel een van de redenen zijn dat ze Trump links en rechts wat proberen te paaien. Of zich onthouden van commentaar.

[Jazzy]

CAPSLOCK2000 schreef op vrijdag 23 januari 2026 @ 16:08:
Het beste wat ik kan bedenken is het nogal rigoreuze idee om bedrijven te verplichten om net zo veel geld uit te geven aan IT in de EU als daarbuiten (maar niet andersom). Dus als je voor €100.000 clouddiensten in de VS koopt moet je ook €100.000 uitgeven aan Europese IT (in totaal €200.000). Als je een vergelijkbare dienst in de EU kan vinden voor €150.000 dan is het aantrekkelijker om dat te kopen.

Ik vind hem leuk. Vroeg of laat zullen we toch van groeiend bewustzijn, de fase waar we nu in zitten, naar concrete oplossingen moeten gaan. Nu gaat dit topic vooral over onze eigen overheidsorganisatie maar je kunt dit niet los zien van de markt. Dat betekent dat er concreet beleid moet komen wat deze transitie gaat faciliteren, denk bijvoorbeeld aan randvoorwaarden die het voor Europese partijen makkelijker maakt om te investeren en een volwassen alternatief te vormen, maar ook dwang/verleiding om daar vervolgens gebruik van te gaan maken.

En dan heb je nog procedurele zaken zoals de Europese aanbestedingsregels. Enerzijds willen we een vrije Europese markt, anderzijds willen we nu restricties kunnen opleggen over bijvoorbeeld in welk land en bedrijf gevestigd is of de eigenaars van dat bedrijf.

[Sissors]

duvekot schreef op vrijdag 23 januari 2026 @ 08:36:
[...]

De hardware komt gewoon uit Azië .. de ontwerpen voor Intel en AMD processoren worden wel in de US gemaakt, maar voor ARM gebaseerde processoren is dat ook meer en meer Aziatisch. Maar uiteindelijk worden de meeste chips, moederborden, geheugen etc in Azië gemaakt ..

Qua ontwerpen van high end compute spullen, is het eigenlijk allemaal Amerikaans, met een beetje Azië. Qua productie van high end chips, is Taiwan natuurlijk nummer 1 (dankzij Amerikaanse bescherming, Amerikaanse wapenverkopen en een Amerikaanse carrier strike group doet meer dan de Europese moral high ground). Zuid Korea en de VS liggen beide laten we zeggen, een jaar of twee achter op Taiwan qua wat ze kunnen produceren. Geheugen fabrikanten, van de chips, zijn wederom Amerikaans en Aziatisch. Europa ligt op productie gebied van chips decennia achter.

De PCBs, zoals moederborden, geheugen latjes, etc, die worden voor een flink gedeelte in Azië geproduceerd inderdaad. Tegelijk is dat nou iets waar ik me niet zoveel zorgen over maak, dat kunnen we in theorie in Europa ook zo doen. Granted hogere personeelskosten, en natuurlijk heb je problemen met stikstofuitstoot, water gebruik, etc. Maar de techniek lukt ons ook wel als we het zouden willen (wat we niet willen, maar toch).

De grote vraag voor mij blijft alleen welk probleem mensen nou echt zien, want ik zie twee discussies door elkaar heen lopen. Je ziet dat bijvoorbeeld terug in @CAPSLOCK2000 zijn reactie, maar bijvoorbeeld ook hier: D-e-n in "Alternatieven voor Amerikaanse producten & diensten" Waarbij mensen liever overstappen van een groot Europees bedrijf naar een kleinere Amerikaanse leverancier. Waarbij terwijl we gedomineerd worden door primair Amerikaanse tech giganten, er toch wel rekening gehouden mee moet worden dat we niet willen dat een Europees bedrijf te succesvol wordt.

En natuurlijk snap ik dat een heel aantal kleinere bedrijven interessant is vanuit concurrentie oogpunt. Tegelijk lijkt het mij een stuk belangrijker dat we niet compleet afhankelijk zijn van de VS, of dat nou van één of tien bedrijven is in een markt. En het probleem is dat we nu een paar Amerikaanse giganten hebben, als je ook maar één Europese gigant hebt daartegen, heb je iig toch weer één extra keuze. En zoals ik betoogd al heb, ik geloof niet op software / hosting gebied dat een zooi kleine bedrijven echt met Google, Microsoft en Amazon gaan concurreren. Op hardware gebied is die kans natuurlijk helemaal nul. Je opties zijn of een Europese gigant, of niks.

[Jazzy]

Sissors schreef op vrijdag 23 januari 2026 @ 17:42:
[...]

De grote vraag voor mij blijft alleen welk probleem mensen nou echt zien, want ik zie twee discussies door elkaar heen lopen. Je ziet dat bijvoorbeeld terug in @CAPSLOCK2000 zijn reactie, maar bijvoorbeeld ook hier: D-e-n in "Alternatieven voor Amerikaanse producten & diensten" Waarbij mensen liever overstappen van een groot Europees bedrijf naar een kleinere Amerikaanse leverancier. Waarbij terwijl we gedomineerd worden door primair Amerikaanse tech giganten, er toch wel rekening gehouden mee moet worden dat we niet willen dat een Europees bedrijf te succesvol wordt.

Dit topic is gestart met een alarmkreet over de afhankelijkheid van de overheid van Amerikaanse bedrijven, groot of klein. Met als risico met name de continuïteit wanneer de Amerikaanse overheid zou beslissen dat er geen diensten meer aan Nederland mogen worden verleend, zoals eerder bij het ICC.

Voor dit topic misschien goed om de discussie rond dit onderwerp te houden.

[Kalentum]

De politie zit ook op M365.

Maar ondanks de veiligheidsrisico's nam de politie de cloud vanwege het gebruiksgemak en de kosten alsnog in gebruik, blijkt uit de documenten.

https://www.ftm.nl/artike...en-voor-russische-hackers

[Arjantje72]

Kalentum schreef op zaterdag 24 januari 2026 @ 09:26:
De politie zit ook op M365.

[...]


https://www.ftm.nl/artike...en-voor-russische-hackers

Tsja, als ze miljoenen moet bezuinigingen, krijg je dat.
https://www.trouw.nl/binn...door-geldtekort~b0eb8d6a/

[CAPSLOCK2000]

Jazzy schreef op vrijdag 23 januari 2026 @ 17:16:
[...]

Ik vind hem leuk. Vroeg of laat zullen we toch van groeiend bewustzijn, de fase waar we nu in zitten, naar concrete oplossingen moeten gaan. Nu gaat dit topic vooral over onze eigen overheidsorganisatie maar je kunt dit niet los zien van de markt.

Excuus, dat haakje was ik vergeten, maar deze regel kan ook door de overheid zelf gebruikt worden als die er niet aan ontkomt om Amerikaanse software te kopen. Ik hoop dat de overheid beter is in "gewoon" het juiste doen maar snap dat er ook daar grote onafhankelijkheden zijn waar ze niet vanaf komen. Verder heb je ook gelijk dat ze niet in een vacuum opereren en dat het makkelijker is om samen met het bedrijfsleven te veranderen dan om te proberen alleen tegen de stroom in te varen.

[CAPSLOCK2000]

Sissors schreef op vrijdag 23 januari 2026 @ 17:42:
De grote vraag voor mij blijft alleen welk probleem mensen nou echt zien, want ik zie twee discussies door elkaar heen lopen. Je ziet dat bijvoorbeeld terug in @CAPSLOCK2000 zijn reactie, maar bijvoorbeeld ook hier: D-e-n in "Alternatieven voor Amerikaanse producten & diensten"

Er zijn gewoon meedere problemen die elkaar versterken. We kunnen van mening verschillen over welk probleem het grootste is maar we kunnen ze niet helemaal los van elkaar behandelen.

En zoals ik betoogd al heb, ik geloof niet op software / hosting gebied dat een zooi kleine bedrijven echt met Google, Microsoft en Amazon gaan concurreren.

Eens, maar ik denk het grote bedrijven dat ook niet lukt als er niet eerst iets veranderd aan de concurrentiepositie. Op de meeste gebieden kunnen deze reuzen niet eens met elkaar concurreren (zoeken, email, OS, office, etc).

[duvekot]

nieuws: NOS: Twee derde van belangrijke Nederlandse domeinnamen gebruikt VS-c...

[duvekot]

In België zijn ze ook al wakker geschrokken en gaan aan de slag:

"Afhankelijkheid is onaanvaardbaar groot geworden": beheerder van .be-sites wil af van Amerika

DNS Belgium is verantwoordelijk voor het beheer van de domeinnamen die eindigen op .be, .vlaanderen en .brussel. Het bedrijf maakt vandaag nog gebruik van cloudinfrastructuur van het Amerikaanse Amazon Web Services (AWS).

DNS Belgium bekijkt momenteel hoe het die afhankelijkheid concreet kan afbouwen. “Wij zijn op dit moment bezig met een analyse en een marktbevraging om te kijken naar Europese alternatieven en daarmee een partnership op te starten", zegt Tuyteleers. "De intentie is om volgend jaar toch wel die migratie te gaan doen."

En zelfs in België praten ze met Bert Hubert

En als je benieuwd bent naar de discussie rondom SIDN en AWS voor de registratie van de .nl domeinen .. dan heeft de SIDN een mooi overzicht van alle publicaties daar over door hun:

Overzicht berichtgeving over migratie naar publieke cloud

TL;DR samenvatting:
Ze praten nu met drie partijen om de delen doe ze naar AWS wilde brengen gewoon in Nederland te houden.

Edit: ook op de frontpage:
nieuws: DNS Belgium wil volgend jaar van AWS af om afhankelijkheid VS af te b...

(Nog niet gezien toen ik dit bericht had gemaakt )

[ Voor 12% gewijzigd door duvekot op 26-01-2026 09:13 . Reden: Frontpage link ]

[duvekot]

De tweede kamer heeft gisteren gesproken met vertegenwoordigers van Nederlandse tech ondernemingen:

Nederlandse cloud 'binnen handbereik', Tweede Kamer wil haast maken

De Nederlandse cloudondernemers roepen de politiek op om iets te doen, bijvoorbeeld een begin te maken door over te stappen op een Nederlands e-mailsysteem of een Nederlandse cloud.

Het kan anders, zeggen de techondernemers tegen de betrokken Kamerleden. "Wij kunnen 80 procent leveren van wat de Amerikanen nu leveren aan data-opslag, software of e-mailsystemen", zegt Wido Potters van de Nederlandse clouddienst BIT.

"Het ondenkbare is denkbaar geworden. Er kan een conflict ontstaan tussen Europa en Amerika waarbij de regering-Trump ons in een digitale winter kan laten belanden en met een druk op de knop ons digitale leven kan stilzetten", zegt Herman Veenstra van The Sharing Group.

Ik ben benieuwd hoeveel actie er daadwerkelijk genomen gaat worden.

Als het aan Kathmann ligt, stapt een ministerie als Algemene Zaken morgen helemaal over naar Nederlandse dienstverlening. "Maar we kunnen het ook met de Tweede Kamer doen, want ook wij hangen aan een Amerikaans infuus. Misschien dien ik daar wel snel een motie voor in", zegt het GL-PvdA-Kamerlid.

Met een motie ben je er nog niet .. dan moet er ook nog geld geregeld gaan worden. Een migratie kost nou eenmaal geld. Voor de dagelijkse operationele kosten is er natuurlijk al geld beschikbaar. Maar of dat genoeg is om de Nederlandse kosten te kunnen betalen is nog maar de vraag.

[Jazzy]

Ik heb Barbara Kahtmann hoog staan, maar volgens mij moeten we eens stoppen met die spierballentaal en rustig kijken naar wat voor die transitie nodig is. Ja, dat is saai en technisch maar echt wat er nu moet gebeuren.

Om te beginnen zal een nieuwe opdracht Europees aanbesteed moeten worden en zijn we gebonden aan de regels die hiervoor gelden. Welke mogelijkheden hebben we precies om een "Nederlands" bedrijf te selecteren en inschrijvers uit andere landen uit te sluiten? En wat betekent Nederlands precies? Het is inmiddels algemeen bekend dat de GDI aanbesteding van Logius in 2020 werd gegund aan een Brits bedrijf, wat slechts Nederland als statutaire zetel had.

De oprichters van BIT zullen het ergens de komende 10 jaar ook wel wat rustiger aan willen doen. Wie weet is dat straks een interessant snoepje voor een Hertzner, OHV of een Hongaarsse investeringsmaatschappij. Wat voor mogelijkheden hebben we om af te dwingen dat eigenaren hun bedrijf niet mogen verkopen en wanneer gaan die eisen de ondernemers dermate vastleggen dat ze geen interesse meer hebben om in te schrijven?

Die analyse, hoe we hier zijn gekomen en wat er moet veranderen naar de toekomst, zal echt gemaakt moeten worden.

[Gr4mpyC3t]

Jazzy schreef op dinsdag 27 januari 2026 @ 12:52:
Ik heb Barbara Kahtmann hoog staan, maar volgens mij moeten we eens stoppen met die spierballentaal en rustig kijken naar wat voor die transitie nodig is. Ja, dat is saai en technisch maar echt wat er nu moet gebeuren.

Nou, inderdaad. Een mailserver of Nextcloud instance kan ik ook hosten op een VPS. Maar dan zijn we er volgens mij bij lange na niet.

Een overstap naar data-opslagdiensten uit Nederland is mogelijk, is de optimistische boodschap van cloudaanbieders die gisteren op gesprek kwamen in de Tweede Kamer.

Maar het kan anders, zeggen de techondernemers tegen de betrokken Kamerleden. "Wij kunnen 80 procent leveren van wat de Amerikanen nu leveren aan data-opslag, software of e-mailsystemen", zegt Wido Potters van de Nederlandse clouddienst BIT.

Tuurlijk, maar meneer Potters zit daar natuurlijk ook met eurotekens in zijn ogen een verhaal te vertellen. Lekker pessimistisch weer van mij, maar ik zou ook zeggen dat het kon.

[ronaldvr]

Gr4mpyC3t schreef op dinsdag 20 januari 2026 @ 22:19:
[...]

. Zoals ik al eerder aanhaalde zit het 'm in de combinatie Microsoft 365, Microsoft Defender-suite en Windows als besturingssysteem. Doordat Microsoft dusdanig integreert tussen al haar producten, moet je in een commerciële organisatie (meestal) lullen als brugman om iets anders dan zo'n Microsoft-suite aan te kopen.

Het probleem *was* niet dat dat zo was: office en windows wáren apart nog niet zo gek lang geleden, maar MS heeft doelbewust al haar diensten tot SaaS oplossing *omgebouwd*, en het is *nu* een hele tour om dat te 'ontknopen'. (En het gaat ook van kwaad tot erger: Teams is daar een afgrijselijk voorbeeld van hoe een in principe prima standalone app is veranderd in een horrorkluwen ellende)

Echter vóór dat Microsoft dat in gang zette kon het ook, dus waarom zou het nu niet alsnog kunnen? Ik bespeur hier toch ook een zekere gemakzucht.

[ronaldvr]

Even een andere kwestie die denk ik minstens zo relevant is: Stel dat ik als bedrijf nu bij een Managed Service Provider zit die 100% Microsoft is, en ik wil overstappen naar
Owncloud/Nextcloud/LibreOffice en Linux Desktop
Wie kan dat? Een bedrijf dat die overgang naadloos laat verlopen? Bestaan die? Of is dat een gat inde markt voor een paar ondernemende tweakers?

[Gr4mpyC3t]

ronaldvr schreef op donderdag 29 januari 2026 @ 15:57:
[...]


Het probleem *was* niet dat dat zo was: office en windows wáren apart nog niet zo gek lang geleden, maar MS heeft doelbewust al haar diensten tot SaaS oplossing *omgebouwd*, en het is *nu* een hele tour om dat te 'ontknopen'. (En het gaat ook van kwaad tot erger: Teams is daar een afgrijselijk voorbeeld van hoe een in principe prima standalone app is veranderd in een horrorkluwen ellende)

Echter vóór dat Microsoft dat in gang zette kon het ook, dus waarom zou het nu niet alsnog kunnen? Ik bespeur hier toch ook een zekere gemakzucht.

Zoals ik al vaker heb aangegeven hoor je mij ook niet zeggen dat het technisch niet haalbaar is. Lang verhaal kort: Microsoft biedt iets aan dat scherp geprijsd en makkelijk te onderhouden is.

Het is geen gemakzucht, omdat een commercieel bedrijf (en mindere mate overheid) steeds meer moet doen met minder geld. Het is dan super aantrekkelijk om dit soort diensten/producten af te nemen.

Zolang er geen aantrekkelijk alternatief te vinden is, gaat er geen oplossing komen.

[Kalentum]

ronaldvr schreef op donderdag 29 januari 2026 @ 15:57:
[...]


Het probleem *was* niet dat dat zo was: office en windows wáren apart nog niet zo gek lang geleden, maar MS heeft doelbewust al haar diensten tot SaaS oplossing *omgebouwd*, en het is *nu* een hele tour om dat te 'ontknopen'. (En het gaat ook van kwaad tot erger: Teams is daar een afgrijselijk voorbeeld van hoe een in principe prima standalone app is veranderd in een horrorkluwen ellende)

Echter vóór dat Microsoft dat in gang zette kon het ook, dus waarom zou het nu niet alsnog kunnen? Ik bespeur hier toch ook een zekere gemakzucht.

Even voor mijn begrip: de laatste keer dat ik in een bedrijf werkte waar Microsoft werd gebruikt ging dat zo: Er waren losse PC's / Laptops die allemaal een eigen licentie hadden voor Office en Windows. en een gesharede netwerkschijf.

Als ik een MKB bedrijf ben met 30 werkplekken, kan ik dat nog zo inrichten?

[duvekot]

nieuws: Ook AP waarschuwt voor Nederlandse afhankelijkheid van Amerikaanse tech

Het wordt steeds breder .. de vraag naar onafhankelijkheid van buitenlandse (buiten de EU) ICT leveranciers.

[duvekot]

Amsterdam gaat ook aan de slag:

Amsterdam wil in 2035 onafhankelijk zijn van Amerikaanse techbedrijven

'Regie houden over data'

"Samenwerking met marktpartijen blijft belangrijk, maar voor de belangrijkste diensten van de stad moeten we niet langer afhankelijk zijn van landen en wetgeving waar je geen zeggenschap over hebt", stelt wethouder Scholtes, die lCT in zijn portefeuille heeft. Hij vindt dat de stad de regie moet houden over al zijn data en systemen "net zoals we regie willen houden op het spoor waar onze treinen op rijden".

Het gaat dus wel lang duren ...

Dat het niet eerder dan in 2035 kan, komt volgens Amsterdam omdat "de afhankelijkheid doorbreken tijd kost en vraagt om gerichte stappen".

Ik hoop dat ze het toch sneller voor elkaar kunnen krijgen. En daarmee ook andere steden kunnen helpen ... En ga eens kijken bij steden die al dit soort stappen genomen hebben zou ik zeggen.

[CVTTPD2DQ]

Gr4mpyC3t schreef op donderdag 29 januari 2026 @ 16:18:
Zoals ik al vaker heb aangegeven hoor je mij ook niet zeggen dat het technisch niet haalbaar is. Lang verhaal kort: Microsoft biedt iets aan dat scherp geprijsd en makkelijk te onderhouden is.

Ik mis een beetje de productiviteitswinsten die altijd worden voorgespiegeld. Waar zijn dan die rijen met ontslagen werkplekbeheerders bij het UWV? Die zich willen omscholen voor de zorg? Toevallig allemaal doorgegroeid naar nieuwe banen die ineens belangrijk werden?

"We" zijn inmiddels net zo talrijk als de bouwsector. niet genoeg voor de overheid, die wil minstens een miljoen ICTers in 2030. In welke andere sector wordt zo sterk op arbeidsuren (ook middels subsidies als WBSO en 30%-regeling) gestuurd ipv. output?

Ik vind die claims over vermeende hogere productiviteit altijd wat moeilijk te geloven.

[BombaAriba]

CVTTPD2DQ schreef op dinsdag 3 februari 2026 @ 18:45:
[...]


Ik mis een beetje de productiviteitswinsten die altijd worden voorgespiegeld. Waar zijn dan die rijen met ontslagen werkplekbeheerders bij het UWV? Die zich willen omscholen voor de zorg? Toevallig allemaal doorgegroeid naar nieuwe banen die ineens belangrijk werden?

"We" zijn inmiddels net zo talrijk als de bouwsector. niet genoeg voor de overheid, die wil minstens een miljoen ICTers in 2030. In welke andere sector wordt zo sterk op arbeidsuren (ook middels subsidies als WBSO en 30%-regeling) gestuurd ipv. output?

Ik vind die claims over vermeende hogere productiviteit altijd wat moeilijk te geloven.

Komt natuurlijk ook omdat veel baten vanuit business cases niet worden geïncasseerd.. laat staan of ze soms niet gemaakt worden.

Ik denk wel dat veel baten qua productiviteit zitten in dat er soms enkele ambtenaren qua beheer een dienst voor (tien)duizenden ambtenaren in de lucht kunnen houden. Dus vooral aan de IT kant zit wel een productiviteitsgroei. Vooral omdat innovatie budget er vaak niet is om gericht doorontwikkeling eigen applicaties te doen en/of gericht opensource projecten te steunen. Terwijl een commercieel bedrijf natuurlijk vaak wel een hardere drive heeft om te innoveren omdat anders een ander product van een ander bedrijf wint.

Er zijn achter de schermen nu qua techniek echt wel zaken aan het veranderen maar van SaaS naar on-premise gaat niet zomaar natuurlijk. Buiten dat je voor de nieuwe diensten dan ook datacenter capaciteit moet uitbreiden (wat reeds gebeurt maar ook te maken heeft met vergunningen enz).

Ik denk dat het wel realistisch is om bepaalde zaken zoals werkplekken / office / mail / kernapplicaties en databases naar on premise te halen waar dat nu nog niet is. Dat je dan doelgericht bepaalde zaken die niet direct acuut zijn voor de overheid wel via SaaS/cloud laat lopen is denk ik geen probleem. En dat je dan wel harder stuurt op Europese bedrijven zou dan mooi zijn. (Maar ook dat moet qua aanbesteden wettelijk makkelijker gemaakt worden want Microsoft BV en iedere Amerikaanse medewerker voor Europese BV is een juridisch issue.)

[ronaldvr]

CVTTPD2DQ schreef op dinsdag 3 februari 2026 @ 18:45:
[...]


Ik mis een beetje de productiviteitswinsten die altijd worden voorgespiegeld. Waar zijn dan die rijen met ontslagen werkplekbeheerders bij het UWV? Die zich willen omscholen voor de zorg? Toevallig allemaal doorgegroeid naar nieuwe banen die ineens belangrijk werden?

"We" zijn inmiddels net zo talrijk als de bouwsector. niet genoeg voor de overheid, die wil minstens een miljoen ICTers in 2030. In welke andere sector wordt zo sterk op arbeidsuren (ook middels subsidies als WBSO en 30%-regeling) gestuurd ipv. output?

Ik vind die claims over vermeende hogere productiviteit altijd wat moeilijk te geloven.

Zowel het kostenplaatje als de productiviteitswinst zullen denk ik tegenvallen: Het 'probleem' is denk ik meer dat veel (overheids)instanties zijn gaan geloven in het bedrijfscredo dat je 'je moet beperken tot je primaire taak' en dat IT nadrukkelijk als een last en zeker niet als primaire taak wordt gezien. En dat die 'efficiency' slag meer te maken heeft met de perceptie van de directie die zich totaal niet wil bezig hoeven houden met het in stand houden van een IT afdeling en de bijbehorende technische vraagstukken die met enige regelmaat om een duidelijk beleidsantwoord vragen.

Dat die kosten wel eens kunnen (gaan) tegenvallenis eldera al een s aangetoond

https://www.techradar.com...cloud-costs-than-expected

https://dataconomy.com/20...skyrocketing-it-industry/

[duvekot]

Ondertussen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst IND:
Immigratiedienst IND stopt met Amerikaanse e-maildienst vanwege zorgen om veiligheid

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (|ND) neemt afscheid van Zivver, een aanbieder van beveiligde communicatie. De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heeft toegegeven dat niet volledig is uit te sluiten dat gevoelige informatie via Zivver in handen komt van de Amerikaanse of Israëlische overheid.

Zoals ook al eerder in dit topic aangegeven was door @Jerie was het toestaan van de verkoop van Zivver aan het "Amerikaanse" Kiteworks net zo bijzonder als de discussie rondom de beheerder van iDeal. Digid

En ik zeg bewust "Amerikaanse" want het is eigenlijk een Israëlische organisatie:

Het management van Kiteworks bestaat bovendien voor een groot deel uit voormalige meesterspionnen van Unit 8200, een elite- eenheid van het Israëlische leger. Die eenheid is gespecialiseerd in het afluisteren en kraken van geheime communicatie en berucht vanwege massa-surveillance van Palestijnen.

Als je wil weten hoe ver die spionage en toegang tot netwerken gaat moet je dit BBC artikel maar eens lezen.

De IND is trouwens niet ineens weg bij Zivver:

Dat gebeurt volgens een woordvoerder naar verwachting dit jaar nog, zodra `een goed werkend alternatief beschikbaar is'.

[ Voor 0% gewijzigd door duvekot op 05-02-2026 11:20 . Reden: digid ipv ideal. ]

[Shinji]

duvekot schreef op donderdag 5 februari 2026 @ 06:43:
de beheerder van iDeal.

Heb je daar meer info over? Voor zover ik weet is dat gewoon in Europese handen (EPI).

[duvekot]

Shinji schreef op donderdag 5 februari 2026 @ 07:00:
[...]


Heb je daar meer info over? Voor zover ik weet is dat gewoon in Europese handen (EPI).

het was vroeg ... ik bedoelde DigiID ik heb mijn post aangepast

[Jerie]

duvekot schreef op donderdag 5 februari 2026 @ 06:43:
Ondertussen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst IND:
Immigratiedienst IND stopt met Amerikaanse e-maildienst vanwege zorgen om veiligheid

[...]

Zoals ook al eerder in dit topic aangegeven was door @Jerie was het toestaan van de verkoop van Zivver aan het "Amerikaanse" Kiteworks net zo bijzonder als de discussie rondom de beheerder van iDeal. Digid

En ik zeg bewust "Amerikaanse" want het is eigenlijk een Israëlische organisatie:


[...]

Als je wil weten hoe ver die spionage en toegang tot netwerken gaat moet je dit BBC artikel maar eens lezen.

De IND is trouwens niet ineens weg bij Zivver:


[...]

Dat het Israëliërs in de top betreft klopt.

Dat ze voorheen bij Unit 8200 werkten zal ongetwijfeld ook kloppen: in Israël geldt dienstplicht. Iedereen die volwassen wordt, moet daaraan geloven. Voor de 'nerds' met twee linkerhanden hebben ze dan een speciale afdeling: Unit 8200. Dat heeft ook weer allerlei afdelingen, maar ze staan wereldwijd als kundig aangeschreven (en daar zijn ze trots op, tot het pochten aan toe; i.t.t. onze diensten die terughoudender te werk gaan). Wat je vervolgens ziet, is dat voormalig medewerkers van Unit 8200 een gigantische schat aan kennis en ervaring opdoen bij deze dienst en dan doorstromen naar de techindustrie, specifiek beveiliging. Je kunt er dus donder op zeggen dat de gehele Israëlische techindustrie ervaringsdeskundigen van 8200 betreft. Of dat ook in zou houden dat daar nog hun loyaliteit ligt? Dat is een vraag die ik niet kan beantwoorden. Daar moeten we immers voorzichtig mee zijn. Helaas moge het duidelijk zijn dat in de nieuwe wereldorde de VS en IL twee handen op één buik zijn die maling hebben aan internationale regels. Wel moeten we waken dat dat niet geframed wordt als antisemitisme. Ook moeten we waken dat we niet alle Israëliërs over een kam scheren.

[CVTTPD2DQ]

BombaAriba schreef op dinsdag 3 februari 2026 @ 19:48:
Vooral omdat innovatie budget er vaak niet is om gericht doorontwikkeling eigen applicaties te doen en/of gericht opensource projecten te steunen. Terwijl een commercieel bedrijf natuurlijk vaak wel een hardere drive heeft om te innoveren omdat anders een ander product van een ander bedrijf wint.

Hm, dus de firma M. ondervindt harde concurrentie? Dan zou je verwachten dat er af en toe een overheidsinstantie is die voor iets anders kiest. Daar zijn niet al te veel praktijkvoorbeelden van.

BombaAriba schreef op dinsdag 3 februari 2026 @ 19:48:
Er zijn achter de schermen nu qua techniek echt wel zaken aan het veranderen maar van SaaS naar on-premise gaat niet zomaar natuurlijk. Buiten dat je voor de nieuwe diensten dan ook datacenter capaciteit moet uitbreiden (wat reeds gebeurt maar ook te maken heeft met vergunningen enz).

Over hoeveel datacentrum-capaciteit hebben we het? Toevallig weet ik wat (tweedehands) van het gebruik van onderzoeksafdelingen van universiteiten. Dat is behoorlijk storage (en compute-) intensief, maar daar hoef je echt geen nieuwe datacenters voor te bouwen. Werkplekken en databases worden natuurlijk veel méér gebruikt - maar zijn ook een orde van grootte minder storage- en computeintensief. Ik vermoed dat je het voor de meeste departementen over corridors of zelfs racks hebt, niet over nieuwe datacentra.

ronaldvr schreef op woensdag 4 februari 2026 @ 11:57:
En dat die 'efficiency' slag meer te maken heeft met de perceptie van de directie die zich totaal niet wil bezig hoeven houden met het in stand houden van een IT afdeling en de bijbehorende technische vraagstukken die met enige regelmaat om een duidelijk beleidsantwoord vragen.

Precies dit. In de tijd dat ambtenaren met kaartenbakken werkten bestond het woord 'kerncompetentie' nog niet, maar geen ambtenaar zou hebben betwist dat het organiseren van gegevens een kerncompetentie van de overheid was. Het is een beetje jammer dat de digitaliseringsslag (gedeeltelijk) samenviel met de neoliberale golf van de jaren '90, waarin de overheid vooral zo min mogelijk zelf moest doen. Dat heeft een beetje de toon gezet voor de manier waarop die digitalisering is ingezet.

[BombaAriba]

CVTTPD2DQ schreef op donderdag 5 februari 2026 @ 18:47:
[...]


Hm, dus de firma M. ondervindt harde concurrentie? Dan zou je verwachten dat er af en toe een overheidsinstantie is die voor iets anders kiest. Daar zijn niet al te veel praktijkvoorbeelden van.


[...]


Over hoeveel datacentrum-capaciteit hebben we het? Toevallig weet ik wat (tweedehands) van het gebruik van onderzoeksafdelingen van universiteiten. Dat is behoorlijk storage (en compute-) intensief, maar daar hoef je echt geen nieuwe datacenters voor te bouwen. Werkplekken en databases worden natuurlijk veel méér gebruikt - maar zijn ook een orde van grootte minder storage- en computeintensief. Ik vermoed dat je het voor de meeste departementen over corridors of zelfs racks hebt, niet over nieuwe datacentra.


[...]


Precies dit. In de tijd dat ambtenaren met kaartenbakken werkten bestond het woord 'kerncompetentie' nog niet, maar geen ambtenaar zou hebben betwist dat het organiseren van gegevens een kerncompetentie van de overheid was. Het is een beetje jammer dat de digitaliseringsslag (gedeeltelijk) samenviel met de neoliberale golf van de jaren '90, waarin de overheid vooral zo min mogelijk zelf moest doen. Dat heeft een beetje de toon gezet voor de manier waarop die digitalisering is ingezet.

Zolang Microsoft een SLM Rijk heeft waar aparte contractuele voorwaarden gemaakt kunnen worden in 1x voor alle 1600 overheidsorganisaties hebben ze natuurlijk een gigantische headstart. Of goedkeuring via BZK, je eigen departement en dan je eigen organisatie (denk echt jaren) of iets wat al goedgekeurd is. Ik denk dat daar veel organisaties tegenaan lopen. Effectief zie je nu wel door de heissa dat dit nu met veel andere partijen wordt opgepakt. Je zou eigenlijk willen dat SLM Rijk e.e.a. ook even met STACK-IT, OVH en Scaleway zou aftikken.

En ja voor departementen zal het allemaal wel meevallen. Die hebben ook weinig IT'ers in dienst (mogen ze vaak ook niet). Dus dan zijn al die SaaS tooltjes wel handig, hip en makkelijk.

Alle niet on-prem databases en applicaties nu terug in huis krijgen vraagt wel wat ruimte. Er is een reden dat zelfs zonder de cloud heissa al een aantal extra locaties worden gebouwd. Aantal jaren terug waren er natuurlijk 60 datacenters (kleintjes) die richting 5 grotere zijn gegaan. Als de beslissing wordt genomen kan het allemaal ook wel en zal het vooral in tekort aan mensen gaan zitten (op korte termijn).

[Darses]

BombaAriba schreef op donderdag 5 februari 2026 @ 23:11:
[...]

Zolang Microsoft een SLM Rijk heeft waar aparte contractuele voorwaarden gemaakt kunnen worden in 1x voor alle 1600 overheidsorganisaties hebben ze natuurlijk een gigantische headstart. Of goedkeuring via BZK, je eigen departement en dan je eigen organisatie (denk echt jaren) of iets wat al goedgekeurd is. Ik denk dat daar veel organisaties tegenaan lopen. Effectief zie je nu wel door de heissa dat dit nu met veel andere partijen wordt opgepakt. Je zou eigenlijk willen dat SLM Rijk e.e.a. ook even met STACK-IT, OVH en Scaleway zou aftikken.

Interessant dat je de inkoop via SLM Rijk benoemd als drempel verlagend. Ik weet niet of hier concreet bewijs voor is, maar mijn eigen gevoel is dat het weinig verschil maakt. Juist met decentrale inkoop zal het eenvoudiger zijn om wat shortcuts te nemen op de inkoopeisen. Maar mocht dat je analyse kloppen, dan heb ik wel goed nieuws. Voor zowel STACK-IT als OVH loopt op het moment een privacy-onderzoek (DPIA), waarna de intentie is om ook via SLM Rijk de inkoop te regelen. Zie https://slmmicrosoftrijk....ken-SLM-december-2025.pdf.

[BombaAriba]

Darses schreef op donderdag 5 februari 2026 @ 23:23:
[...]


Interessant dat je de inkoop via SLM Rijk benoemd als drempel verlagend. Ik weet niet of hier concreet bewijs voor is, maar mijn eigen gevoel is dat het weinig verschil maakt. Juist met decentrale inkoop zal het eenvoudiger zijn om wat shortcuts te nemen op de inkoopeisen. Maar mocht dat je analyse kloppen, dan heb ik wel goed nieuws. Voor zowel STACK-IT als OVH loopt op het moment een privacy-onderzoek (DPIA), waarna de intentie is om ook via SLM Rijk de inkoop te regelen. Zie https://slmmicrosoftrijk....ken-SLM-december-2025.pdf.

Voor SAAS heb je decentrale inkoop (maar dan wel vaak geforceerde inkoop via de overheidsinkooppartij zoals SSC-IT en DICTU. Voor veel van het andere werk is dat er nadrukkelijk niet en is eigenlijk SLM rijk qua contractuele voorwaarden een harde eis omdat je er anders toch wel uitvalt in de adviesrapporten ronde. Of het moet echt kleinschalig zijn en een afdelingshoofd oid die zelf met een budget gaat shoppen maar niet het grote werk.

Zoals ook voor alle IT inhuur er feitelijk maar 1 inkoper is voor praktisch het hele rijk wat veel mensen eigenlijk niet weten. Zou je ook kunnen beargumenteren dat alle ZZP'ers die van overheidsklus naar overheidsklus hoppen altijd maar door 1 partij zijn ingehuurd achter de schermen. Maar dat is een andere discussie.

Zou wel leuk zijn als STACK-IT goedgekeurd wordt want dat is qua omzet nu echt wel de grootste in Europa na SAP. Denk dat het goed is dat zoveel mogelijk funding naar 1 grote Europese partij om die zo snel mogelijk on-par te krijgen met de Amerikanen. Wel jammer dat het dan Duits is en niet Nederlands maarja wel weer een klein stukje dichterbij.

OVH heeft wel veel zelfbouw datacenters en issues daarmee. Denk aan de brand destijds maar ook deze zomer met veel servers die uitvallen ivm hitte. Ik denk dat we idealiter wel naar kwaliteit overstappen anders krijg je zo na een paar jaar een remigratie want Europese kwaliteit is toch niet goed etc.

[ronaldvr]

CVTTPD2DQ schreef op donderdag 5 februari 2026 @ 18:47:
Precies dit. In de tijd dat ambtenaren met kaartenbakken werkten bestond het woord 'kerncompetentie' nog niet, maar geen ambtenaar zou hebben betwist dat het organiseren van gegevens een kerncompetentie van de overheid was. Het is een beetje jammer dat de digitaliseringsslag (gedeeltelijk) samenviel met de neoliberale golf van de jaren '90, waarin de overheid vooral zo min mogelijk zelf moest doen. Dat heeft een beetje de toon gezet voor de manier waarop die digitalisering is ingezet.

Ja wellicht is de grote en belangrijke **misvatting**, dat 'IT' alléén iets 'technisch' is, terwijl het woord al natuurlijk het belangrijke deel "informatie" bevat dat totaal niet mee wordt genomen in de overwegingen..