copykat schreef op donderdag 19 maart 2026 @ 10:42:
Ik lees hier dat 15mm leiding te weinig is?
Geldt dat alleen als alles 15mm is of zo als bij mij alleen laatste stuk naar bg.
( zitten de grootste radiatoren dat wel)
1ste etage en zolder is hoofdleiding 22mm en aftakkingen 15mm
Moet toch nieuwe radiatoren plaatsen dus leiding werk is maar een beetje extra werk
Star65 schreef op donderdag 19 maart 2026 @ 10:59:
[...]
Als je de mogelijkheid hebt alles zoveel mogelijk 22mm maken.
Er zijn 2 redenen voor "grote" buizen: Stromingsgeluid en waterpompvermogen.HGBMason schreef op donderdag 19 maart 2026 @ 13:55:
[...]
Mee eens, maar de koppelingen naar de radiatoren zijn meestal ook maar 15 mm. Dus een laatste stukje 15 mm buis zal niet zo erg zijn.
Pompvermogen.
Dunnere leidingen creeren meer weerstand dan dikkere, waardoor de waterpomp harder moet werken om het water er met de juist snelheid doorheen te krijgen. In principe zijn de waterpompen van WPs krachtig genoeg dat het ze wel lukt, maar het kost ze meer energie (lees: stroom). Je maakt het de pomp makkelijker door dikkere buizen te hebben.
Maar ongeveer net zo belangrijk als dikke buizen is niet teveel "knietjes", van die harde knikken in de buis. Bochten hebben ruim minder weerstand dan knietjes.
Stromingsgeluid.
Als water met meer dan ongeveer 1 m/s door buizen gaat, dan kan je het gaan horen. Soms meteen heel goed, soms een beetje, soms zelfs al eerder dan 1 m/s. Je kan berekenen hoe snel water stroomt met het debiet (L/h of m3/h) en de leidingdikte. In het geval van Quatt is het 800L/h oftewel 0.8 m3/h.
Als de WP zijn volledige debiet door een 15mm buis moet duwen (met 1mm wanddikte) dan moet hij 0.8 m3/h door een oppervlak van (13mm / 2)^2 * pi ~= 1.33e-4 m2 aan oppervlak drukken. Dat betekent dus dat het water er met een snelheid van ~6015 m/h doorheen stroomt, oftewel ~1.67 m/s. Dat gaat dus geheid stromingsgeluid geven.
Doe je deze berekening met 22mm & 1mm wanddikte, dan komt je op 0.8 / ((20mm / 2)^2 * pi) / 3600 ~= 0.71 m/s, dus dat is prima, zelf als je (zoals sommige bronnen doen) een veiligheidsmarge houdt en als limiet niet 1 m/s pakt maar 0.8.
Splitst je 22mm buis daarna in 2 keer 15mm buis, dan heb je niet 1.33e-4 m2 aan oppervlak om die 800L/h door te drukken, maar 2x zoveel, en zal de stroomsnelheid (als de flow 50/50 verdeeld wordt) dus ongeveer 0.83 m/s zijn door die 15mm buizen. Dat is nog redelijk OK. Als je 1m/s geen probleem vind dan kan je dus zelfs naar een "verdeling" van 60/40 gaan over de 2 15mm buizen.
Als we het hebben over het laatste stukje buis voor een radiator: Die krijgt natuurlijk nooit in zijn eentje de volle lading van 800 L/h, waarschijnlijk maximaal een kwart ervan (en dat zou al veel zijn) wat dus neerkomt op rond de 0.4 m/s, ruim acceptabel dus.