Eerder op dit forum zag ik dat het mogelijk is om live de Coefficient of Performance (COP) van een warmtepomp installatie te berekenen via een Home Assistant template met als invoer de gegevens uit een P1 meter en BSB-LAN. Ik kon de code echter niet werkend krijgen en snapte ook niet helemaal hoe het werkte. Vandaar onderstaande tekst die mogelijk wat inzicht biedt en anderen kan helpen die ook live de COP willen zien.
Intro
De Coefficient of Performance (COP) van een warmtepomp installatie geeft aan hoe efficient de warmtepomp werkt. De COP is dimensieloos omdat het een deling is van wat geproduceerd is t.o.v. wat er verbruikt is aan energie. Gedachte is dat een warmtepomp met een COP van 4 bij een consumptie 1 kW uit het elektriciteitsnet 4 kW produceert voor opwarming van het huis. Onderstaand plaatje geeft dit goed weer.
Werkingspincipe van een warmtepomp
In dit plaatje verbruikt de warmtepomp dus 1 kW om 4 kW te produceren. Het verschil van 3 kW is dus wat er uit de buitenlucht wordt onttrokken door de buitenunit van de installatie.
COP berekening in Home Assistant met P1 meter en BSB-LAN
COP is dus de deling van geproduceerde warmtestroom [kW] door de geconsumeerde warmtestroom [kW]. Om deze berekening in Home Assistant
live te kunnen maken kan de geproduceerde
warmtestroom [kW] worden berekend met behulp van diverse parameters die via (bijvoorbeeld) BSB-LAN kunnen worden uitgelezen. De geconsumeerde
warmtestroom [kW] kan direct worden afgelezen via bijvoorbeeld de P1 meter.
Geproduceerde warmtestroom [kW]
Hiervoor zijn een aantal gegevens nodig die automatisch moeten worden uitgelezen:
- Een indicatie of er daadwerkelijk energie wordt produceert. Dit kan via BSB-LAN via de parameter sensor.bsb_lan_00_36_diagnose_opwekker_8407_toerental_condenser_pomp.
- Een indicatie of er energie wordt produceert voor verwarming of warmwater. Dit kan ook via BSB-LAN via de parameter binary_sensor.bsb_lan_00_37_diagnose_verbruiker_8820_toestand_tapwaterpomp Hiermee wordt voorkomen dat de berekening wordt gemaakt op het moment dat de warmtepomp geen vraag heeft voor ruimteverwarming.
- Het verschil tussen de temperatuur van water dat de vloerverwarming en/of radiatoren in gaat en weer retour komt. Dit kan ook worden afgelezen via BSB-LAN. De parameters zijn in BSB-LAN sensor.bsb_lan_00_36_diagnose_opwekker_8412_aanvoertemperatuur_warmtepomp en sensor.bsb_lan_00_36_diagnose_opwekker_8410_retourtemperatuur_warmtepomp (beide in °C).
Geconsumeerde warmtestroom [kW]
De geconsumeerde warmtestroom kan worden uitgelezen via bijvoorbeeld een P1 meter die is aangesloten op de slimme meter. In mijn geval gebruik ik een Esphome DSMR reader en zit de warmtepomp op een aparte lijn/fase en betreft het de parameter sensor.dsmr_reader_for_esphome_dsmr_reader_power_delivered_l1 (in kW).
Het is dan een kwestie van een template maken waarmee de COP live wordt berekend via de P1 meter en BSB-LAN adapter.
Template code
De uitleg achter onderstaande berekening staat aan het einde. De code voor de template ziet er als volgt uit en kan worden getest in Settings / Tools / Template:
code:
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
| {% set toerental_condenser_pomp = states('sensor.bsb_lan_00_36_diagnose_opwekker_8407_toerental_condenser_pomp') | float %}
{% set toestand_tapwaterpomp = states('binary_sensor.bsb_lan_00_37_diagnose_verbruiker_8820_toestand_tapwaterpomp') %}
{% set Φ_c = states('sensor.dsmr_reader_for_esphome_dsmr_reader_power_delivered_l3') | float %}
{% if toerental_condenser_pomp > 0 and toestand_tapwaterpomp == 'off' and Φ_c > 0 %}
{% set Q_v = 7 * 2.3 / 60 / 1000 %}
{% set p = 998 %}
{% set c = 4.190 %}
{% set t_a = states('sensor.bsb_lan_00_36_diagnose_opwekker_8412_aanvoertemperatuur_warmtepomp') | float %}
{% set t_r = states('sensor.bsb_lan_00_36_diagnose_opwekker_8410_retourtemperatuur_warmtepomp') | float %}
{% set t_d = t_a - t_r %}
{% set Φ_p = Q_v * p * c * t_d %}
{{ Φ_p/Φ_c if Φ_p > 0 and Φ_c > 0 else 0 }}
{% else %}
{{ 0 }}
{% endif %} |
Uitleg code
Allereerst worden een aantal variabelen aangemaakt en uitgelezen via BSB-LAN:
- toerental_condenser_pomp - toerental van de condensor
- toestand_tapwaterpomp - toestand van de tapwaterpomp (moet waarde ‘off’ hebben)
- Φ_c - de geconsumeerde warmtestroom
Daarna wordt via een if statement bekeken of het toerental hoger is dan 0
en de toestand van de tapwaterpomp ‘off’ is
en er vermogen wordt afgenomen. Alleen dan wordt de berekening gemaakt.
Dan worden de volgende variabelen aangemaakt:
- Q_v - de flow in m³ per seconde. Ik heb 7 groepen die elk 2.3 liter per minuut aan doorstroming hebben (kun je aflezen aan de meters bij de verdeler).. In mijn geval is de totale flow is dus 7*2.3=16.1 liter per minuut. Dat is dus gelijk aan (delen door 60 (seconden in een minuut)) 0,268 liter per seconde. En dat is weer gelijk aan (delen door 1.000 (liter in één m³) 0,000268 m³ per seconde.
- p - de soortelijke massa, deze is voor water 998 kg/m³.
- c - de soortelijke warmte, deze is voor voor water 4190 J/kg.K.
- t_a - de aanvoertemperatuur = de temperatuur van het water dat de vloerverwarming/radiatoren in gaat, uit te lezen via BSB-LAN parameter sensor.bsb_lan_00_36_diagnose_opwekker_8412_aanvoertemperatuur_warmtepomp.
- t_r - de retourtemperatuur = de temperatuur van het water dat terugkomt uit de vloerverwarming/radiatoren, uit te lezen via BSB-LAN parameter sensor.bsb_lan_00_36_diagnose_opwekker_8410_retourtemperatuur_warmtepomp.
- t_d - het (temperatuur)verschil tussen t_a en t_r.
- Φ_p - de geproduceerde warmtestroom, het product van de eerdere variabelen Q_v p c * t_d.
De berekening van Φ_p wordt alleen uitgevoerd wanneer zowel Φ_p als Φ_c groter zijn dan 0. Anders is de berekening betekenisloos.
Integratie in Home Assistant als sensor
Wanneer de code in de template editor werkt en live de COP berekening uitvoert kan het worden toegevoegd aan configuration.yaml. In mijn geval ziet het er als volgt uit:
code:
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
| template:
- sensor:
name: "WP COP berekening"
unique_id: wp_cop_berekening
unit_of_measurement: ' '
state: >
{% set toerental_condenser_pomp = states('sensor.bsb_lan_00_36_diagnose_opwekker_8407_toerental_condenser_pomp') | float %}
{% set toestand_tapwaterpomp = states('binary_sensor.bsb_lan_00_37_diagnose_verbruiker_8820_toestand_tapwaterpomp') %}
{% set Φ_c = states('sensor.dsmr_reader_for_esphome_dsmr_reader_power_delivered_l3') | float %}
{% if toerental_condenser_pomp > 0 and toestand_tapwaterpomp == 'off' and Φ_c > 0 %}
{% set Q_v = 7 * 2.3 / 60 / 1000 %}
{% set p = 998 %}
{% set c = 4.190 %}
{% set t_a = states('sensor.bsb_lan_00_36_diagnose_opwekker_8412_aanvoertemperatuur_warmtepomp') | float %}
{% set t_r = states('sensor.bsb_lan_00_36_diagnose_opwekker_8410_retourtemperatuur_warmtepomp') | float %}
{% set t_d = t_a - t_r %}
{% set Φ_p = Q_v * p * c * t_d %}
{{ Φ_p/Φ_c if Φ_p > 0 and Φ_c > 0 else 0 }}
{% else %}
{{ 0 }}
{% endif %} |
Je hebt dan een sensor die je kunt gebruiken in je dashboard.. Je kunt deze vinden als entity met de naam "WP COP berekening".
Theorie achter de berekening van de geproduceerde warmtestroom
De onderstaande formule (zie
https://warmtepomp-weetjes.nl/uitleg/cop-rekenformules-en-feiten/) kan worden gebruikt om de warmtestroom te berekenen:
Q_v = Φ_p / (p x c x t_d)
Waarin:
Q_v
Dit is de flow in m³ per seconde. Ik heb 7 groepen die elk 2.3 liter per minuut aan doorstroming hebben (kun je aflezen aan de meters bij de verdeler).. In mijn geval is de totale flow is dus 7*2.3=16.1 liter per minuut. Dat is dus gelijk aan (delen door 60 (seconden in een minuut)) 0,268 liter per seconde. En dat is weer gelijk aan (delen door 1.000 (liter in één m³) 0,000268 m³ per seconde.
Φ_p
Dit is het geproduceerde vermogen in kilowattuur.
p
Dit is de soortelijke massa, deze is voor water 998 kg/m³.
c
Dit is de soortelijke warmte, deze is voor voor water 4190 J/kg.K.
t_d
Dit is het verschil tussen de temperatuur van water dat de vloerverwarming en/of radiatoren in gaat en weer retour komt.
De formule kan worden herschreven om het vermogen (=warmtestroom) te kunnen berekenen:
Φ_p = Q_v x p x c x t_d
Met de bovenstaande getallen en indien het afgelezen temperatuurverschil bijvoorbeeld 5 graden is:
Φ_p = 0,000268 x 998 x 4190 x 5 = 5610
Op basis van 5 graden temperatuurverschil is het afgegeven vermogen dus 5.610 Watt ofwel 5,6 kW. Indien er op dat moment 2.8 kW wordt geconsumeerd (afgenomen van het electriciteitsnet) is de COP dus 5.6 / 2.8 = 2.