Financiële onafhankelijkheid - Deel 5

[R.van.M]

Ik was op zoek naar de studie over het staartrisico waar de periode van 15 jaar werd geschat, maar ik kan die niet meer terugvinden. Wel kwam ik een leuk blog-artikel tegen waarin de SWR bij een statisch percentage nog een stuk lager wordt geschat, namelijk op 2,5%.

In het artikel wordt ook ingegaan op verschillende manieren om de risico's te beperken/WR te verhogen. Misschien is het leuk om die hier ook even te delen:

1. Flexibele WR
Een flexibele withdrawal rate op basis van CAPE-regels kan de SWR met ongeveer 0,5 tot 1,0 procentpunt verhogen.

2. Parttime-inkomen
Zelfs een bescheiden inkomen gedurende de eerste 5 tot 10 jaar van het pensioen verlaagt het sequence of returns-risico aanzienlijk.

3. Later met pensioen
Misschien vooral relevant voor de VS, maar door later met pensioen te gaan neemt de levenslange pensioenuitkering toe.

4. Equity glidepath
Beginnen met een relatief hoog aandeel cash, deposito's of obligaties aan het begin van de pensioenperiode en de aandelenallocatie vervolgens geleidelijk verhogen over een periode van 10 tot 15 jaar.

5. Lagere kosten
Als de kosten dalen van 0,5% naar 0,1%, kan de SWR verder worden verhoogd.

Misschien vind ik het gewoon een mooi artikel omdat het precies de aanbevelingen doet die ik zelf ook toepas.

[Tommie12]

R.van.M schreef op maandag 29 juni 2026 @ 15:45:
Ik was op zoek naar de studie over het staartrisico waar de periode van 15 jaar werd geschat, maar ik kan die niet meer terugvinden. Wel kwam ik een leuk blog-artikel tegen waarin de SWR bij een statisch percentage nog een stuk lager wordt geschat, namelijk op 2,5%.

In het artikel wordt ook ingegaan op verschillende manieren om de risico's te beperken/WR te verhogen. Misschien is het leuk om die hier ook even te delen:

1. Flexibele WR
Een flexibele withdrawal rate op basis van CAPE-regels kan de SWR met ongeveer 0,5 tot 1,0 procentpunt verhogen.

2. Parttime-inkomen
Zelfs een bescheiden inkomen gedurende de eerste 5 tot 10 jaar van het pensioen verlaagt het sequence of returns-risico aanzienlijk.

3. Later met pensioen
Misschien vooral relevant voor de VS, maar door later met pensioen te gaan neemt de levenslange pensioenuitkering toe.

4. Equity glidepath
Beginnen met een relatief hoog aandeel cash, deposito's of obligaties aan het begin van de pensioenperiode en de aandelenallocatie vervolgens geleidelijk verhogen over een periode van 10 tot 15 jaar.

5. Lagere kosten
Als de kosten dalen van 0,5% naar 0,1%, kan de SWR verder worden verhoogd.

Misschien vind ik het gewoon een mooi artikel omdat het precies de aanbevelingen doet die ik zelf ook toepas.

1: Flexibele WR: voor je basiskosten (eten, energie, kledij,..) daar kan je weinig mee. Maar je kan wel bv die nieuwe auto of die vakantie naar Zuid-Afrika een jaartje uitstellen, en die verbouwing kan ook wel even wachten als die nodig is.

2 & 3: vind ik nogal bizar. Ofwel stop ik, ofwel werk ik door. Het is nogal evident dat je minder kansen hebt op problemen als je blijft door werken tot 75. En eens gestopt terug beginnen ... ik zou daar echt geen zin in hebben, en het zal dan zeker moeilijk zijn om na een paar jaar gestopt te zijn terug een job te vinden op niveau (uitzonderingen daargelaten)

4. Glidepath. Hierin geloof ik het minst. Ik zit in aandelen en blijf in aandelen, goed gespreid, maar ook wat aandelen die dividenden uit delen.

5. Lage kosten:Dat is nogal evident, zo evident dat ik zou verwachten dat iedereen dat wel doet.

[R.van.M]

Tommie12 schreef op maandag 29 juni 2026 @ 15:54:
[...]

1: Flexibele WR: voor je basiskosten (eten, energie, kledij,..) daar kan je weinig mee. Maar je kan wel bv die nieuwe auto of die vakantie naar Zuid-Afrika een jaartje uitstellen, en die verbouwing kan ook wel even wachten als die nodig is.

2 & 3: vind ik nogal bizar. Ofwel stop ik, ofwel werk ik door. Het is nogal evident dat je minder kansen hebt op problemen als je blijft door werken tot 75. En eens gestopt terug beginnen ... ik zou daar echt geen zin in hebben, en het zal dan zeker moeilijk zijn om na een paar jaar gestopt te zijn terug een job te vinden op niveau (uitzonderingen daargelaten)

4. Glidepath. Hierin geloof ik het minst. Ik zit in aandelen en blijf in aandelen, goed gespreid, maar ook wat aandelen die dividenden uit delen.

5. Lage kosten:Dat is nogal evident, zo evident dat ik zou verwachten dat iedereen dat wel doet.

Het zijn natuurlijk vooral open deuren, maar toch:

1. Dat is precies wat een flexibele WR inhoudt. De meesten van ons hebben een deel van de uitgaven dat min of meer vaststaat (basisbehoeften) en een discretionair deel. Als je in de je discretionaire uitgaven kunt verlagen wanneer nodig kun je dus een hogere basis SWR aanhouden

2. Parttime wat bijverdienen is iets heel anders dan blijven doorwerken. Dat kan bijvoorbeeld een hobby zijn waarmee je een paar duizend euro per jaar verdient. De conclusie is dat zelfs zo'n bescheiden inkomen de SWR kan verhogen.

3. Geen idee of dit in Nederland mogelijk is.

4. Hier verschillen we van mening, maar dat hebben we al eens uitgebreid besproken. Het heeft dus weinig zin om die discussie opnieuw te voeren. 🙂

5. Yup.

[Fr33z]

Tommie12 schreef op maandag 29 juni 2026 @ 15:54:
[...]

1: Flexibele WR: voor je basiskosten (eten, energie, kledij,..) daar kan je weinig mee. Maar je kan wel bv die nieuwe auto of die vakantie naar Zuid-Afrika een jaartje uitstellen, en die verbouwing kan ook wel even wachten als die nodig is.

2 & 3: vind ik nogal bizar. Ofwel stop ik, ofwel werk ik door. Het is nogal evident dat je minder kansen hebt op problemen als je blijft door werken tot 75. En eens gestopt terug beginnen ... ik zou daar echt geen zin in hebben, en het zal dan zeker moeilijk zijn om na een paar jaar gestopt te zijn terug een job te vinden op niveau (uitzonderingen daargelaten)

4. Glidepath. Hierin geloof ik het minst. Ik zit in aandelen en blijf in aandelen, goed gespreid, maar ook wat aandelen die dividenden uit delen.

5. Lage kosten:Dat is nogal evident, zo evident dat ik zou verwachten dat iedereen dat wel doet.

1. Je kunt juist heel veel met 1. lijkt me want je hebt zelf echt wel controle op je uitgaven. Natuurlijk is de mate waarin afhankelijk van je eigen situatie en hoeveel je als "vast" ziet en hoeveel "extra". Maar ik zie los van dingen als huur/hypotheek/zorgverzekering/belasting toch vooral veel variabele zaken waar je zeker invloed op hebt. Als het echt even tegenzit kun je best minder of goedkoper kleding kopen, eten hetzelfde verhaal. Dus waarom denk jij dat er juist weinig ruimte is? Ik schat dat ik zo 20% er af kan halen en als het moet ook wel 40% kan snijden in de uitgaven. Ja het leven wordt dan wat simpeler maar ik vind dat niet erg.
2. waarom is het zo binair voor jou? Is het zo dat als je je contract opgezegd hebt je nooit meer een dag in je leven iets wilt doen waar iemand jou geld voor geeft? Ik zie het juist precies andersom. Ik hoef niet meer tijd voor geld in te ruilen maar vind het juist onwaarschijnlijk dat ik nooit meer iets doe waar ik een vergoeding voor zou krijgen.

[Tommie12]

Fr33z schreef op maandag 29 juni 2026 @ 16:07:
[...]

1. Je kunt juist heel veel met 1. lijkt me want je hebt zelf echt wel controle op je uitgaven. Natuurlijk is de mate waarin afhankelijk van je eigen situatie en hoeveel je als "vast" ziet en hoeveel "extra". Maar ik zie los van dingen als huur/hypotheek/zorgverzekering/belasting toch vooral veel variabele zaken waar je zeker invloed op hebt. Als het echt even tegenzit kun je best minder of goedkoper kleding kopen, eten hetzelfde verhaal. Dus waarom denk jij dat er juist weinig ruimte is? Ik schat dat ik zo 20% er af kan halen en als het moet ook wel 40% kan snijden in de uitgaven. Ja het leven wordt dan wat simpeler maar ik vind dat niet erg.
2. waarom is het zo binair voor jou? Is het zo dat als je je contract opgezegd hebt je nooit meer een dag in je leven iets wilt doen waar iemand jou geld voor geeft? Ik zie het juist precies andersom. Ik hoef niet meer tijd voor geld in te ruilen maar vind het juist onwaarschijnlijk dat ik nooit meer iets doe waar ik een vergoeding voor zou krijgen.

1. Ik bedoel waarschijnlijk hetzelfde. Maar brood moet op tafel, electriciteit moet betaald worden. Of er dan een fles wijn of water bij hoort kan bij het flexibele deel.
2. Ik zie dat idd nogal binair, misschien omdat ik geen zin heb om nog te gaan werken als ik zelf beslis om op pensioen te gaan. Ik denk ook dat ik dan niet de nood ga hebben om nog iets bij te verdienen. Als ik morgen ontslagen word, dan vind ik het nog te vroeg om te stoppen en kan het wel eens zijn dat ik ga les geven. Maar eens ik het wettelijk pensioen kan krijgen op de vroegste datum, dan stopt het. Maar dat is een eigen keuze.
   
   Ik heb echt geen zin om dan te gaan werken als kelner of rekkenvuller. Dat levert me dan te weinig op.

[assje]

Belastingtechnisch is 20k blijven verdienen simpelweg heel interessant.

Als je iets kan vinden waar je bijvoorbeeld €50/uur voor kan vragen dan heb je het over 400 uur per jaar; af en toe een projectje of 1 dag per week

Idealiter kan je bijvoorbeeld iets als consultant in je oude werkveld o.i.d. Helaas leent mijn werkveld zich hier uitermate slecht voor.

[Tommie12]

assje schreef op maandag 29 juni 2026 @ 18:21:
Belastingtechnisch is 20k blijven verdienen simpelweg heel interessant.

Als je iets kan vinden waar je bijvoorbeeld €50/uur voor kan vragen dan heb je het over 400 uur per jaar; af en toe een projectje of 1 dag per week

Idealiter kan je bijvoorbeeld iets als consultant in je oude werkveld o.i.d. Helaas leent mijn werkveld zich hier uitermate slecht voor.

Ik heb nu wat info over onze reorganisatie. Het lijkt er op dat ze me nog niet gaan ontslaan, en dat ik er nog wat bij krijg (andere productgroep met leuke mensen). Me daar opnieuw in gooien gaat me nog wat werkplezier leveren. Maar sowieso is de duitse autoindustrie veel minder leuk dan vroeger.

Daarna…. Echt geen zin meer om me daar verder mee bezig te houden. Ik ben ook geen typische consultant. Ik wil een probleem aan kaarten, en het dan grotendeels zelf leiden om het opgelost te krijgen. Intense periodes afgewisseld met wat kalmere. Maar uiteindelijk, verantwoordelijkheid nemen en samen met een team uitvoeren.

Misschien heb ik een verkeerd beeld van consulting, maar ergens de smartass uit hangen, en dan een mooi rapportje maken en presenteren… Not my cup of tea.

[Rubbergrover1]

Tommie12 schreef op maandag 29 juni 2026 @ 18:59:
[...]

Ik heb nu wat info over onze reorganisatie. Het lijkt er op dat ze me nog niet gaan ontslaan, en dat ik er nog wat bij krijg (andere productgroep met leuke mensen). Me daar opnieuw in gooien gaat me nog wat werkplezier leveren. Maar sowieso is de duitse autoindustrie veel minder leuk dan vroeger.

Daarna…. Echt geen zin meer om me daar verder mee bezig te houden. Ik ben ook geen typische consultant. Ik wil een probleem aan kaarten, en het dan grotendeels zelf leiden om het opgelost te krijgen. Intense periodes afgewisseld met wat kalmere. Maar uiteindelijk, verantwoordelijkheid nemen en samen met een team uitvoeren.

Misschien heb ik een verkeerd beeld van consulting, maar ergens de smartass uit hangen, en dan een mooi rapportje maken en presenteren… Not my cup of tea.

Volgens mij beschrijft jouw ideale rol ook gewoon (een vorm van) consultant werk.

[rube]

Tommie12 schreef op maandag 29 juni 2026 @ 18:59:
[...]
Misschien heb ik een verkeerd beeld van consulting, maar ergens de smartass uit hangen, en dan een mooi rapportje maken en presenteren… Not my cup of tea.

Er zijn vele verschillende vormen van consultancy, er zijn ook projecten waar je ook gewoon hands-on meehelpt (zonder een uitgebreid rapport) om een probleem, tekort aan resources (kennis, capaciteit) tijdelijk op te lossen.
Maar als je stopt op ~62, dan is dat al niet zo heel vroeg extreem meer, en hoef je eigenlijk maar een paar jaar te overbruggen. Dan kan ik me voorstellen dat je daar geen zin meer in hebt.

[Krisp]

Je kunt het ook in een heel andere hoek zoeken; door bijvoorbeeld fysiek werk te kiezen. Kranten- of postbezorger bijvoorbeeld, waarbij je (vroeg in de ochtend) al heel wat fysieke oefeningen hebt gedaan en daarbij ook nog e.e.a. bijverdient.

[Rukapul]

Krisp schreef op maandag 29 juni 2026 @ 20:50:
Je kunt het ook in een heel andere hoek zoeken; door bijvoorbeeld fysiek werk te kiezen. Kranten- of postbezorger bijvoorbeeld, waarbij je (vroeg in de ochtend) al heel wat fysieke oefeningen hebt gedaan en daarbij ook nog e.e.a. bijverdient.

Dat is toch de slechtst denkbare uitkomst?

Fysiek werk, geen vrijheid (vastgestelde werktijden), lage verdiensten. De enige plus is geen stress.

[Tommie12]

Rukapul schreef op maandag 29 juni 2026 @ 20:55:
[...]

Dat is toch de slechtst denkbare uitkomst?

Fysiek werk, geen vrijheid (vastgestelde werktijden), lage verdiensten. De enige plus is geen stress.

Idd, en dat er geen stress is…. Dat geloof ik echt niet.

Over schakelen naar een job zonder enige vrijheid of beslissingsmogelijkheid is gewoon een nachtmerrie.

Dat ik minder zelf kan beslissen is net wat de job de laatste jaren minder leuk maakt.

[Krisp]

Rukapul schreef op maandag 29 juni 2026 @ 20:55:
[...]

Dat is toch de slechtst denkbare uitkomst?

Fysiek werk, geen vrijheid (vastgestelde werktijden), lage verdiensten. De enige plus is geen stress.

Fysiek werk vind ik tot op zekere hoogte juist wel lekker, omdat je daarmee automatisch extra beweging hebt. Vrijheid verschilt een beetje per baan, maar lage verdiensten zijn het zeker. Zal tegelijkertijd niet zeggen dat het voor iedereen is.

[Tommie12]

rube schreef op maandag 29 juni 2026 @ 19:58:
[...]

Er zijn vele verschillende vormen van consultancy, er zijn ook projecten waar je ook gewoon hands-on meehelpt (zonder een uitgebreid rapport) om een probleem, tekort aan resources (kennis, capaciteit) tijdelijk op te lossen.
Maar als je stop op ~62, kan is dat al niet zo heel vroeg extreem meer, en hoef je eigenlijk maar een paar jaar te overbruggen. Dan kan ik me voorstellen dat je daar geen zin meer in hebt.

Het probleem stelt zich nu niet, dus ik duw even door.

Ben 58 nu, en kan op 63 stoppen als ik tot dan blijf werken. Stop ik een jaar vroeger, dan krijg ik pas vanaf 67 mijn staatspensioen.

Maar als ze me nu niet ontslaan, en ik kan me nog 2 jaar rustig bezig houden, dan kan er niks verkeerd meer gebeuren door een ontslagtermijn van bijna 3 jaar….

Als ze me nu toch zouden ontslaan, dan zou ik zeker bereid zijn om iets anders te gaan doen, en dan lijkt het me wel wat om fysica en scheikunde te gaan geven aan 16-18 jarigen. Daarvoor zou ik me wel kunnen motiveren denk ik.

[Rukapul]

Krisp schreef op maandag 29 juni 2026 @ 21:01:
[...]

Fysiek werk vind ik tot op zekere hoogte juist wel lekker, omdat je daarmee automatisch extra beweging hebt. Vrijheid verschilt een beetje per baan, maar lage verdiensten zijn het zeker. Zal tegelijkertijd niet zeggen dat het voor iedereen is.

Ik prive ook maar juist omdat er niets moet.

Ik vind het wel een lastige vraag. Niet-professioneel beschouw ik mezelf als redelijke alleskunner. Professioneel een goedbetaalde ervaren specialist.

Een sidegig in dat laatste ruim na RE lijkt me echter onwaarschijnlijk. En voor het eerste is het nog maar de vraag wat voor opties er werkelijk zijn die aan de eisen van geld, vrijheid, interesse voldoen.

[Krisp]

Rukapul schreef op maandag 29 juni 2026 @ 21:11:
[...]

Ik prive ook maar juist omdat er niets moet.

Ik vind het wel een lastige vraag. Niet-professioneel beschouw ik mezelf als redelijke alleskunner. Professioneel een goedbetaalde ervaren specialist.

Een sidegig in dat laatste ruim na RE lijkt me echter onwaarschijnlijk. En voor het eerste is het nog maar de vraag wat voor opties er werkelijk zijn die aan de eisen van geld, vrijheid, interesse voldoen.

Alleskunner vind ik wel een statement (iig voor mijzelf), maar ik ben wel van mening dat veel valt aan te leren.

Zie mijzelf nog wel eens een draai maken naar iets als meubelmaker. Ik heb daar wel lol in en wil me er ook verder in verdiepen. Naar een opleiding van een jaar kan ik ook vast wel ergens terecht als leerling, en van daaruit het vak verder aanleren. Hoeft niet fulltime, en kan ook flexibel zijn. Maar dat is niet echt RE meer, meer omscholing.

[JURIST]

Rubbergrover1 schreef op maandag 29 juni 2026 @ 13:38:
[...]

Ben ik niet echt met je eens. Hangt vooral af van hoe je FO en de weg naar FO ziet. Je kunt die weg zo zien dat als je bv (simpel voorbeeld) 1/3 van je inkomen spaart, je na elke 2 jaar een jaar aan uitgaven bij elkaar hebt gespaard. En op die manier in de loop van de tijd een hoop jaren eerder stoppen bij elkaar spaart. Daar heb je dan verder op de lange termijn alleen de inflatiecorrectie aan rendement voor nodig. Lijkt mij een prima insteek. En is ook met een normale belasting op inkomen uit vermogen prima te doen.

De laatste decennia was de combinatie van hoge rendementen en lage vermogensrendementsheffing echter zo extreem dat je in relatief korte tijd relatief veel tijd bij elkaar kon sparen. Wat niet echt een normale situatie is, maar door een hoop mensen wel als "gewoon" is gaan voelen. Anders gezegd, elke jandoedel kon met een bescheiden verdiencapaciteit en nauwelijks inspanning een flink FO kapitaal bij elkaar krijgen. Leuk natuurlijk, maar niet echt iets waarvan je kan uitgaan dat dit voor de lange termijn opgaat. Profiteer ervan zolang het kan, maar houd wel in het achterhoofd dat het een bijzondere situatie is.

Maar vermogensopbouw gaat toch langzamer als je een groter deel van je rendement moet afdragen? Dus het FO wordt lastiger voor middeninkomens want je spaarquote moet omhoog. En wat jij niet normaal noemt is in België wel normaal (alleen belasten dividend).

R.van.M schreef op maandag 29 juni 2026 @ 15:45:
Ik was op zoek naar de studie over het staartrisico waar de periode van 15 jaar werd geschat, maar ik kan die niet meer terugvinden. Wel kwam ik een leuk blog-artikel tegen waarin de SWR bij een statisch percentage nog een stuk lager wordt geschat, namelijk op 2,5%.

In het artikel wordt ook ingegaan op verschillende manieren om de risico's te beperken/WR te verhogen. Misschien is het leuk om die hier ook even te delen:

1. Flexibele WR
Een flexibele withdrawal rate op basis van CAPE-regels kan de SWR met ongeveer 0,5 tot 1,0 procentpunt verhogen.

2. Parttime-inkomen
Zelfs een bescheiden inkomen gedurende de eerste 5 tot 10 jaar van het pensioen verlaagt het sequence of returns-risico aanzienlijk.

3. Later met pensioen
Misschien vooral relevant voor de VS, maar door later met pensioen te gaan neemt de levenslange pensioenuitkering toe.

4. Equity glidepath
Beginnen met een relatief hoog aandeel cash, deposito's of obligaties aan het begin van de pensioenperiode en de aandelenallocatie vervolgens geleidelijk verhogen over een periode van 10 tot 15 jaar.

5. Lagere kosten
Als de kosten dalen van 0,5% naar 0,1%, kan de SWR verder worden verhoogd.

Misschien vind ik het gewoon een mooi artikel omdat het precies de aanbevelingen doet die ik zelf ook toepas.

1 en 2 zou ik zeker - misschien zelfs automatisch - overwegen in het kader van aanpassingsvermogen.

Met een tweede pijler pensioenpot (levenslange uitkering) kan de WR trouwens ook omhoog (stel je neemt de helft daarvan mee in je berekening, dan heb je ook het deel lang-levenrisico afgedekt en kan je wellicht met lagere betrouwbaarheid toe)

Het is natuurlijk een risico-oefening, maar 2,5%..? We gaan steeds lager, heb je dan zeker in de US niet ook een grote 'kans' op forse groei aan het einde van de rit?

[psychodude]

JURIST schreef op maandag 29 juni 2026 @ 21:35:
[...]

Maar vermogensopbouw gaat toch langzamer als je een groter deel van je rendement moet afdragen? Dus het FO wordt lastiger voor middeninkomens want je spaarquote moet omhoog. En wat jij niet normaal noemt is in België wel normaal (alleen belasten dividend).

De uiteindelijke impact is qua omvang vooralsnog wat lastig in te schatten. Met name, of en hoeveel langzamer het gaat. Een fictief rendement, is tenslotte ook niet ideaal. Enkel wanneer je op of boven het fictief rendement valt. Maar daaronder, dan betaal je eigenlijk te veel.

Zijn de huidige voorstellen ideaal? Nee, zeker niet. Voorwaartse verliesverrekening, vermogensaanwasbelasting en gepaard de mogelijke noodzaak om in ongunstige tijden mogelijk te liquideren zijn zo bijvoorbeeld gewoon wat minder wenselijk. Waarbij de vraag ook is, hoe rechtsgeldig en toekomstbestendig, zal dit blijken te zijn. Het voelt toch al snel een beetje halfbakken.

Een vermogenswinstbelasting zou een eerlijkere vorm van belasting zijn. En hier wordt ook reeds over gesproken. Maar laat allemaal nog op zich wachten.

[Rubbergrover1]

JURIST schreef op maandag 29 juni 2026 @ 21:35:
[...]

Maar vermogensopbouw gaat toch langzamer als je een groter deel van je rendement moet afdragen? Dus het FO wordt lastiger voor middeninkomens want je spaarquote moet omhoog.

Uiteraard gaat vermogensopbouw trager als het netto rendement lager is. Maar ik kijk er eerder omgekeerd tegenaan. We hebben de laatste paar decennia juist een grote versnelling in die vermogensopbouw kunnen hebben. Door de extreem gunstige rendementen en fiscaliteit. Dat was een mooi voordeel, en heeft menige weg naar FO versneld, maar is in mijn optiek niet de kern van de weg naar FO.

[Rubbergrover1]

Krisp schreef op maandag 29 juni 2026 @ 20:50:
Je kunt het ook in een heel andere hoek zoeken; door bijvoorbeeld fysiek werk te kiezen. Kranten- of postbezorger bijvoorbeeld, waarbij je (vroeg in de ochtend) al heel wat fysieke oefeningen hebt gedaan en daarbij ook nog e.e.a. bijverdient.

Oef, dat is alles wat ik niet zou willen. Je raakt de vrijheid kwijt die juist zo fijn is van fire, je moet bij weer en wind de deur uit, je verbruikt de energie die je aan je hobby's zou willen besteden en moet ook nog eens vroeg je bed uit komen. Het is voor mij eerder een waarschuwing voor het schrikbeeld van wat je zou kunnen overkomen als je je zaakjes niet goed hebt geregeld.

Maar smaken verschillen, uiteraard.

[IvoB2]

Rubbergrover1 schreef op dinsdag 30 juni 2026 @ 05:29:
[...]

Maar smaken verschillen, uiteraard.

Inderdaad, alles wat je hiervoor hebt opgesomd herken ik bv. al niet.
Het voordeel van FO is juist dat je je tijd kan invullen naar eigen wens.
En daar kan deeltijds werken (al dan niet tegen betaling) dan evengoed deel van uitmaken.
Na zes jaar "nietsdoen" heb ik bv. besloten om al twee jobs te aanvaarden die min of meer aansluiten bij een paar van mijn hobby's. De een met afstand van betaling en de een tegen betaling (minimum loon 15€/uur netto, het extra geld is mooi meegenomen maar gezien FO uiteraard geen onontbeerlijk gegeven).
Ook geen vaste uurschema's maar op afroep (wanneer ik zelf beschikbaar ben).
Uiteraard geen nachtwerk noch ontiegelijk vroege shiften. Nachtwerk deed ik sowieso al niet meer de laatste tien jaar voor ik besloot mijn reguliere baan op te geven. Het vroegste beginuur is 08:30 uur en ik sta sowieso altijd op tussen 06:00 en 07:00 uur, dus op dat vlak ook geen ongemak.

Dat ik "mijn zaakjes niet goed zou geregeld hebben" is ook geen schrikbeeld voor mij.
Ik ben tenslotte geen dertig meer. Nadien heb je door het leven wel al geleerd dat je toch niet alles kan voorzien wat eer op je pad komt dus je kan beter flexibel daar mee leren omgaan dan trachten je zaakjes 100% op orde te hebben.
We zien wel wat er verder uit de bus komt.
De grootste luxe van FO is - voor mij - dat veel kan maar bijna niets moet. Dat niet alles kan en af en toe nog iets moet daar heb ik me al lang bij neergelegd.

[ Voor 19% gewijzigd door IvoB2 op 30-06-2026 07:16 ]

[CornermanNL]

Rubbergrover1 schreef op dinsdag 30 juni 2026 @ 05:23:
[...]

Uiteraard gaat vermogensopbouw trager als het netto rendement lager is. Maar ik kijk er eerder omgekeerd tegenaan. We hebben de laatste paar decennia juist een grote versnelling in die vermogensopbouw kunnen hebben. Door de extreem gunstige rendementen en fiscaliteit. Dat was een mooi voordeel, en heeft menige weg naar FO versneld, maar is in mijn optiek niet de kern van de weg naar FO.

Met een rendement van (als het tegenzit) na belasting van ongeveer 4% is het natuurlijk niet echt "leuk" meer. Of in veel gevallen onhaalbaar om binnen afzienbare tijd FO te worden. Dan laat ik het extra risico van beleggen in andere categorieën dan de spaarrekening nog even buiten beschouwing.

En het is mooi dat de weg naar FO zaken als rust, focus en stabiliteit kan brengen, dat was en is voor mij zeker zo, maar aan het einde van de dag moet je toch ook naar het risico en de knikkers kijken. Als de belastingdruk te hoog wordt en je kan dat alleen oplossen door meer in te leggen (als dat al lukt), dan gaat menig FO doel naar een eindpunt na het pensioen.

Kan werken voor sommigen, maar ik denk dat velen daarom niet aan de FO weg beginnen. Want het vereist toch een en ander. Zeker als je er echt dingen voor moet laten, en het veel verder gaat dan alleen letten op onnodige dingen en wat strakker sturen op het huishoudboekje.

[Pr088]

Fr33z schreef op maandag 29 juni 2026 @ 13:51:
[...]

Same. Ik ken bijna niemand meer die vrijdag nog werkt, behalve de juniors iedereen die 30+ is zo'n beetje zit op max 4 dagen. meestal vrijdag vrij, soms woensdag. Heb zelf ook beide geprobeerd en vrijdag bevalt echt veel beter. Woensdag zit je er net lekker in qua werk en dan ineens pauze/stilstand. Nee dat hoeft niet zo.

Voor @Pannencouque kan ik me voorstellen dat het heerlijk is in het begin en ook dat hij/zij nooit meer teruggaat ik ken weinig mensen die denken "ja, meer werken en een dag minder weekend, dat moet ik hebben!"

Grappig hè, dat er zo vaak geroepen wordt dat de jonge generatie niet wil werken. O, toch wel

[Thompson]

CornermanNL schreef op dinsdag 30 juni 2026 @ 07:25:
[...]

Met een rendement van (als het tegenzit) na belasting van ongeveer 4% is het natuurlijk niet echt "leuk" meer. Of in veel gevallen onhaalbaar om binnen afzienbare tijd FO te worden. Dan laat ik het extra risico van beleggen in andere categorieën dan de spaarrekening nog even buiten beschouwing.

En het is mooi dat de weg naar FO zaken als rust, focus en stabiliteit kan brengen, dat was en is voor mij zeker zo, maar aan het einde van de dag moet je toch ook naar het risico en de knikkers kijken. Als de belastingdruk te hoog wordt en je kan dat alleen oplossen door meer in te leggen (als dat al lukt), dan gaat menig FO doel naar een eindpunt na het pensioen.

Kan werken voor sommigen, maar ik denk dat velen daarom niet aan de FO weg beginnen. Want het vereist toch een en ander. Zeker als je er echt dingen voor moet laten, en het veel verder gaat dan alleen letten op onnodige dingen en wat strakker sturen op het huishoudboekje.

En dan heb je de inflatie nog niet meegerekend; doe je dat wel dan is het nagenoeg onmogelijk om nog gespreid/veilig* vermogen te laten renderen.

*Bijv spaardeposito of een zo gespreid mogelijk fonds/ETF.

[Fr33z]

Pr088 schreef op dinsdag 30 juni 2026 @ 08:35:
[...]

Grappig hè, dat er zo vaak geroepen wordt dat de jonge generatie niet wil werken. O, toch wel

Zeker grappig. ik neem personen die dat roepen niet serieus. het is al sinds de oude Grieken zo dat de nieuwe generaties lui/verwend/disrespectvol etc. zijn en toch denkt er nooit iemand 'goh wij hebben die nieuwe generatie opgevoed en een voorbeeld gegeven door ons eigen gedrag, ligt het aan ons?' --> nee nieuwe generaties zijn blijkbaar altijd losers ofzo

tegelijk denken we dit dus al 3000 jaar en toch komt het met de meeste mensen gewoon goed als ze opgroeien/ouder worden gelukkig

puur praktisch snap ik het ook wel: jongere mensen die nog geen huis hebben gekocht moeten bijv. nog het toneenstukje voor het krijgen van een hypotheek spelen en dus zorgen voor zo hoog mogelijk bruto salaris. als dat achter de rug is zie ik vaak mensen na een paar jaar terugschakelen. Ook is de ambitie/drive die ik zie gewoon echt hoger bij 25-30 jarigen dan bij 35-45 jarigen dus dan is veel werken ook lekker.

[Rubbergrover1]

CornermanNL schreef op dinsdag 30 juni 2026 @ 07:25:
[...]

Met een rendement van (als het tegenzit) na belasting van ongeveer 4% is het natuurlijk niet echt "leuk" meer. Of in veel gevallen onhaalbaar om binnen afzienbare tijd FO te worden. Dan laat ik het extra risico van beleggen in andere categorieën dan de spaarrekening nog even buiten beschouwing.

En het is mooi dat de weg naar FO zaken als rust, focus en stabiliteit kan brengen, dat was en is voor mij zeker zo, maar aan het einde van de dag moet je toch ook naar het risico en de knikkers kijken. Als de belastingdruk te hoog wordt en je kan dat alleen oplossen door meer in te leggen (als dat al lukt), dan gaat menig FO doel naar een eindpunt na het pensioen.

Kan werken voor sommigen, maar ik denk dat velen daarom niet aan de FO weg beginnen. Want het vereist toch een en ander. Zeker als je er echt dingen voor moet laten, en het veel verder gaat dan alleen letten op onnodige dingen en wat strakker sturen op het huishoudboekje.

Je kunt dan wel de vraag stellen of het noodzakelijk is dat grote groepen zonder al te veel inspanning FO zouden kunnen worden. Ik zou het niet gek vinden als je als overheid zegt dat de faciliteiten die dat extra zouden kunnen stimuleren (lagere belastingen op inkomen uit vermogen) beter op een andere manier ingezet kunnen worden.

Vanuit de overheid wordt al flink gefaciliteerd dat mensen vanaf een bepaalde, hogere, leeftijd "FO" worden. Met AOW en fiscaal gunstige pensioenregelingen, een pensioen dat eventueel ook nog eerder in kan gaan. Zelf vind ik het niet gek dat ze geen extra stimulansen inbouwen om nog eerder FO te worden (dus FO in de zin van dit topic).

Ik heb eens met een simpel voorbeeldje gekeken wat de impact van hogere belastingen zou zijn. Even een paar willekeurige simpele uitgangspunten genomen. Ik ga voor het gemak uit van iemand die zijn hele leven modaal verdient en 30% apart zet. En dit belegt tegen 8% terwijl er een inflatie is van 2½%. Uiteraard begin je met een lager bedrag in euro's, omdat het modaal inkomen nog een stuk lager is. Dat heb ik meegenomen in de berekeningen. Scenario 1 is een belastingheffing van 0,5% van het vermogen (vergelijkbaar met de oude vermogensbelasting). Scenario 2 is 37,5% heffing op het rendement (lekker hoog tarief vergelijkbaar met de box 1). Scenario 1 geeft netto inflatiegecorrigeerd dus een rendement van 5% (8% -2½% -0,5%), scenario 2 geeft netto inflatiegecorrigeerd een rendement van 2,5% (8% -2½% -37,5%×8%).

Ik kijk naar iemand die met 25 jaar begint aan zijn FO reis en zijn FO kapitaal nodig heeft om de tijd tot zijn pensioen te overbruggen. Na de AOW leeftijd gaan AOW en het pensioen (gebaseerd op inkomen, niet op de lagere uitgaven) lopen waarvan je kunt leven. Stel dat dat 70 jaar is. Dan heeft die persoon in scenario 1, het "makkelijk FO worden" scenario, op een leeftijd van ruim 49 jaar voldoende vermogen om inflatiegecorrigeerd en inclusief belastingen de tijd tot de pensioenleeftijd door te brengen. In scenario 2, het "FO is onmogelijk" scenario, heeft die persoon 5 jaar later voldoende vermogen om inflatiegecorrigeerd en inclusief belastingen de tijd tot de pensioenleeftijd door te brengen.

Natuurlijk kun je nog een hoop spelen met de cijfers. Maar ik wou een en ander gewoon simpel met concrete cijfers bekijken. En uiteraard is het fijn als je 5 jaar eerder FO kunt zijn. Maar ik zie niet dat het in scenario 2 zo onmogelijk is om FO te worden in vergelijking met scenario 1.

[CornermanNL]

Het is in zekere zin ook helemaal niet nodig, als je de collectieve verzekeringen op peil houdt en ruimte laat voor wat vermogen, de interesse in FO is gegroeid de laatste jaren en naar wat ik ervan mee krijg omdat men in veel gevallen het werk als obstakel ziet. En onzekerheid in aardig werk hebben tot je pensioen onder druk staat. Zowel in beloning als werkvreugde.

Of het is niet leuk genoeg, of het vakgebied is wel leuk en uitdagend maar de poppenkast er omheen drukt die werk vreugde. Dan is er nog het risico wat in diverse samenlevingen bij het individu ligt, in de VS heel extreem en hier nu ook steeds meer. Vermogen is dan een noodzaak en geen nice to have meer.

Dat gat van 3% is dus wel de crux als je in beperkte tijd wat vermogen wil opbouwen om de gaten die er nu onherroepelijk in zitten qua verzekeringen te dekken. Je bent niet op tijd als je je inleg niet significant kan verhogen. Voor FO lijkt het inderdaad mee te vallen. Die 5 jaar is wel te overbruggen. Alhoewel dat ook best een flink aantal jaar is. Zeker als je het risico in acht neemt.

Mijn "probleem" met de huidige plannen is vooral dat de echt grote verdieners en snelle accumulatie van vermogen niet wordt gedempt en de rekening komt te liggen bij mensen die een beetje beleggen om wat risico te dempen en proberen geld opzij te zetten voor zaken als de studie van de kinderen, dat huis, die vervanging van de auto en dat willen doen op een manier die de inflatie een beetje bijhoudt. En tijdig.

Voor het FO verhaal ben ik het met je eens, daar kan een mouw aan gepast worden, maar voor de algehele verzekerde waarde van de samenleving is het gewoon een deuk. En natuurlijk het leeft helemaal niet met een mediaan liquide vermogen van 2500 euro, die ton is zoals je al terecht eerder aangaf, een mijlpaal die de meeste mensen niet kunnen bevatten. Maar dat doet niets af aan het risico dat het individu gewoon loopt.

[rube]

CornermanNL schreef op dinsdag 30 juni 2026 @ 11:56:
Voor FO lijkt het inderdaad mee te vallen. Die 5 jaar is wel te overbruggen.

En dat is als je uitgaat van 30% spaarratio. Zoals ik eerder al aangaf, gaat je spaarratio belangrijker worden als je rendement lager is: bij hogere tot extreem hoge spaarratio's zal de extra tijd door lagere rendementen steeds minder relevant worden tot aan bijna geen verschil (85% Early Retirement Extreme scenario's).

[CornermanNL]

rube schreef op dinsdag 30 juni 2026 @ 12:34:
[...]

En dat is als je uitgaat van 30% spaarratio. Zoals ik eerder al aangaf, gaat je spaarratio belangrijker worden als je rendement lager is: bij hogere tot extreem hoge spaarratio's zal de extra tijd door lagere rendementen steeds minder relevant worden tot aan bijna geen verschil (85% Early Retirement Extreme scenario's).

Klopt, en het probleem daarmee is, je kan dat niet zomaar verhogen. En in FO termen uit zich dat in 5 jaar later. In het “echte leven” tot allerlei risico wat niet zichtbaar is maar zodra het gebeurd een grote impact heeft. Een soort onderhuidse instabiliteit binnen de samenleving

En uiteindelijk heeft instabiliteit een negatief effect op FO of het kunnen bereiken ervan.

[Tommie12]

rube schreef op dinsdag 30 juni 2026 @ 12:34:
[...]

En dat is als je uitgaat van 30% spaarratio. Zoals ik eerder al aangaf, gaat je spaarratio belangrijker worden als je rendement lager is: bij hogere tot extreem hoge spaarratio's zal de extra tijd door lagere rendementen steeds minder relevant worden tot aan bijna geen verschil (85% Early Retirement Extreme scenario's).

Ja, maar tenzij je inkomen extreem hoog is, is dat 85% spaarquote scenario weinigen gegeven.

Feit is, als je rendement niet veel hoger is dan inflatie + VRH, dan eet je langzaam je kapitaal op en zijn de termijnen ook al beperkt.

[rube]

CornermanNL schreef op dinsdag 30 juni 2026 @ 12:45:
[...]
Klopt, en het probleem daarmee is, je kan dat niet zomaar verhogen.

Niet zomaar, dan was iederen namelijk FO binnen 5 of 10 jaar .
Maar dat wil niet zeggen dat er geen mogelijkheden bij zijn en dat je je focus, zeker als je nog niet een heel groot vermogen hebt opgebouwd, kunt verleggen naar hoger inkomen en/of lagere uitgaven dan naar een hoger rendement (wat sowieso al lastiger en onzekerder is).

[Rubbergrover1]

CornermanNL schreef op dinsdag 30 juni 2026 @ 11:56:
Het is in zekere zin ook helemaal niet nodig, als je de collectieve verzekeringen op peil houdt en ruimte laat voor wat vermogen, de interesse in FO is gegroeid de laatste jaren en naar wat ik ervan mee krijg omdat men in veel gevallen het werk als obstakel ziet. En onzekerheid in aardig werk hebben tot je pensioen onder druk staat. Zowel in beloning als werkvreugde.

Dat ben ik helemaal met je eens. Als ik naar mezelf kijk, de basis voor mijn spaarquote (en daarmee de eerste stappen naar een leuk FO bedrag) komen juist ook door de baanonzekerheid. Die ertoe leidde dat ik eigenlijk van begin af aan ernaar heb gestreefd om van 70% van mijn inkomen rond te komen. Dat maakt de verlaging naar WW makkelijk en zorgt ook dat er een (groeiend) potje kwam voor de tijd na de WW. Dat vasthouden aan begrensde uitgaven (en niet te veel aantrekken van lifestyle inflation) legt een goede basis voor de weg naar FO.

Dat gat van 3% is dus wel de crux als je in beperkte tijd wat vermogen wil opbouwen om de gaten die er nu onherroepelijk in zitten qua verzekeringen te dekken. Je bent niet op tijd als je je inleg niet significant kan verhogen.

Nou, juist niet. Want juist als het gaat om in een beperkte tijd een kapitaaltje opbouwen, is de instroom veel belangrijker dan het rendement. Het rendement wordt juist belangrijk op de langere termijn. Maar voor die korte termijn heb je veel meer baat bij een hogere spaarquote dan hoger rendement. Anders gezegd, je hebt in het begin veel meer bij een procentpunt minder inkomstenbelasting dan bij een procentpunt minder vermogensrendementsheffing.

(En als het gaat om een kapitaaltje voor nood, hebben de meeste mensen er ook meer aan als het geld besteed zou worden aan het verbeteren van de sociale voorzieningen, of aan minder verslechteren, dan dat dit wordt besteed aan het fiscaal gunstiger maken van het opbouwen van een eigen buffer. Omdat dit opbouwen van een behoorlijk vermogen juist voor de risicogroepen vaak een ver van mijn bed show is.)

[Mr_Blobby]

Vanwege ontslag eind juli n.a.v. een reorganisatie ben ik gedwongen na te denken over mijn toekomst, waaronder mijn financiën. Dat laatste wil ik hier even aan jullie voorleggen:

Members only:

Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers. Inloggen

[Blik1984]

Mr_Blobby schreef op dinsdag 30 juni 2026 @ 13:55:
Vanwege ontslag eind juli n.a.v. een reorganisatie ben ik gedwongen na te denken over mijn toekomst, waaronder mijn financiën. Dat laatste wil ik hier even aan jullie voorleggen:


***members only***

Gefeliciteerd, je bent FO!

De nieuwe richtlijn qua SWR voor gelijkblijvend vermogen gaat meer richting de 3,3-3,5% met de nieuwe box-3 regels als dat doorgaat. Dus met 4% zou je wel interen op vermogen, maar dat is niet erg. Je zou ook nog kunnen overwegen om met 5% te gaan rekenen, ook dat is prima haalbaar lijkt mij

[ Voor 9% gewijzigd door Blik1984 op 30-06-2026 14:08 ]

[PlasticPimple]

Mr_Blobby schreef op dinsdag 30 juni 2026 @ 13:55:
Vanwege ontslag eind juli n.a.v. een reorganisatie ben ik gedwongen na te denken over mijn toekomst, waaronder mijn financiën. Dat laatste wil ik hier even aan jullie voorleggen:


***members only***

Volgens mij zit het puur financieel wel goed. Er zit behoorlijk wat marge in, het enige dat ik me voor kan stellen dat het lastig maakt is een verandering op persoonlijk vlak (je gaat plots meer geld uitgeven door andere interesses of een noodzaak als ziekte), maar dat is eigenlijk alleen een probleem als de beurs ook nog eens tegenzit.

Mogelijk heb je ook nog wat ruimte zitten in je huisvesting (goedkoper wonen) als je onverhoopt toch in de problemen komt.

[Tommie12]

@Mr_Blobby

Kijk goed na of je maandbedrag ook nog klopt als je eens wat kosten aan dat huis hebt.

1% per jaar aan onderhoud is niet zo hoog, en dat is dan al 500€ pm.

Maar alles bij elkaar, ik denk niet dat je honger gaat krijgen.

Ik neem aan dat je naast je ontslagvergoeding toch nog een tijdje een werkloosheidsvergoeding gaat krijgen, dat is ook extra.

[Torgo]

CornermanNL schreef op dinsdag 30 juni 2026 @ 12:45:
[...]

Klopt, en het probleem daarmee is, je kan dat niet zomaar verhogen. En in FO termen uit zich dat in 5 jaar later. In het “echte leven” tot allerlei risico wat niet zichtbaar is maar zodra het gebeurd een grote impact heeft. Een soort onderhuidse instabiliteit binnen de samenleving

En uiteindelijk heeft instabiliteit een negatief effect op FO of het kunnen bereiken ervan.

We zijn nog steeds koploper met parttime werken dus de meeste van ons kunnen nog wel wat doen om hun spaarquote te verhogen door meer inkomen te genereren.