Weer een klassieker afgestreept, 5 Oscars maar liefst. Ook een beetje een reden om de film te vermijden, want als ze Oscars gaan geven aan films over segregatie en racisme, dan is het toch heel vaak van die "als we maar gewoon allemaal naar elkaar zouden luisteren, dan komt het helemaal goed" bullshit.
In the Heat of the Night scheert soms dicht langs die afgrond, maar stuurt dan gelukkig net op het laatste moment weg.
Maar eerst even iets anders: als je iets hoort over deze film, dan is het altijd over het verhaal. Terwijl meteen de openingsscène, waarin Sidney Poitier 's nachts uit een trein stapt al een verbluffend staaltje cinematografie van Haskell Wexler is. Die had al een jaar eerder al de Oscar gewonnen (en hij won hem later nog een keer voor
One Flew over the Cuckoo's Nest), dus misschien dat hij daarom niet voor deze film genomineerd is. Ik dacht dat de film in Technicolor was vanwege
de geweldige kleuren, maar het blijkt in DeLuxe Color,
een methode om de standaard Eastman Color uit die tijd op te waarderen.
Maar die glorieuze kleuren laat wel zien dat alles versleten en kapot is en de mensen zien er niet allemaal uit of ze een personal trainer hebben. Ze zweten ook in lijn met de hitte uit de titel. Ik wil niet de ouwe lul zijn die vroeger als beter vond, maar ik snap niet dat decorbouwers in Hollywood het tegenwoordig onmogelijk vinden om een kalender in een verlopen diner een beetje scheef op te hangen en er een vetvlek op te maken.
Door een samenloop van omstandigheden moet de zwarte rechercheur Virgil Tibbs (Sidney Poitier) een moord oplossen in Sparta, Mississippi. Maar die moord oplossen in bijzaak; het is meer een drama over racisme dan een politiefilm. Echt een acteursfilm ook, met sterke teksten, maar soms daarom ook wel wat toneelachtig. Rod Steiger, die Gillespie speelt, de heftig kauwgom kauwende politiechef van Sparta, die ondanks zijn racisme respect krijgt voor Tibbs, won de Oscar voor beste acteur en er was ook een beeldje voor het script van Stirling Silliphant (vette naam!) Meer een film voor liefhebbers van verbaal vuurwerk dan daadwerkelijke schietpartijen dus. Ook allemaal sterke acteurs in de bijrollen, met een shoutout naar Warren Oates als leipe agent.
De witte mensen in Sparta zijn dus racistisch. En niet zo een beetje ook. Bedenk hoe racistisch een stadje in Mississippi in de jaren 60 volgens jou is en doe het dan nog in het kwadraat. Tibbs kan niet in het stadje rondrijden zonder dat een stel rednecks hem probeert te lynchen. Hollywood wil nog wel eens aspecten van
the South romantiseren, maar Silliphant en Jewison zijn daar niet van gediend: het is een arme gribuszooi, die ook nog eens zo corrupt is als de pest en nog steeds wordt gerund door de lokale katoenmagnaat. En aan het einde van de film blijkt er nog sprake van hypocrisie ook.
Is Gillespie dan niet de uitzondering? Nee, hij is ook teringracistisch. Alleen hij wil die moord wel echt opgelost zien. Hij staat open voor feiten en is ook tactisch genoeg om te beseffen dat hij juist het racisme kan gebruiken om Tibbs te verleiden zijn expertise als specialist in moordzaken te verlenen:
You're smarter than any white man. You're just gonna stay here and show us all. You've got such a big head that you could never live with yourself unless you could put us all to shame. You wanna know something, Virgil? I don't think that you could let an opportunity like that pass by." En net in de scène waarin ik dacht dat het toch te idyllisch wordt in de band tussen Tibbs en Gillespie, blijkt dat Gillespie toch niet aan zijn achtergrond kan ontsnappen.
(Gezien op Prime)