Hybride oorlog in Europa - Bescherming van onze democratie

[defiant]

teacup schreef op maandag 6 april 2026 @ 00:17:
[...]

Dat dit uitgerekend in Servie plaatsvindt, een land met een Rusland gunstig gezinde overheid maakt een False Flag heel waarschijnlijk. In de Schaduwoorlog liveblog (Volkskrant), als ik het wel heb de laatste aflevering, wordt Servie genoemd als een bolwerk binnen de EU grenzen vanwaaruit de Russische inlichtingenoperaties plaatsvinden. Dit omdat Servië een van de weinige landen is waar Russische spionnen ongemoeid zijn gebleven.

Met Servië als kandidaat lid van de EU zou het allereerst toegangseis het langdurige geopolitieke liëeren aan Europa en haar waarden. Wat het actief breken moet zijn met de banden met Rusland. Er worden eisen gesteld aan allerlei procesmatige en financiële politieke en maatschappelijke processen, maar het allerbelangrijkste is dat je geen land binnen haalt dat de EU direct van binnenuit zal ondermijnen, maar daarvoor heeft men juist helemaal niets opgetuigd. Hetzelfde had moeten gebeuren met overige voormalige Sovjet landen.

Anders kan je net zo goed de constitutie van de EU veranderen dat onze geopolitieke vijand Rusland een legitieme stem heeft in onze EU democratie en veiligheidsarchitectuur en Lavrov gewoon aan tafel mag zitten, i.p.v. indirect alle besluiten en geheime informatie krijgt van gecompromitteerde lidstaten. Want wat is het verschil, dat is ook hier alleen het proces, krijgt Lavrov het direct of indirect?

En dat is wat imho te vaak mis gaat, democratische verdediging is een werkwoord en vereist een pro-actieve tegenkracht. Terwijl wereldwijde autocratieën snel aan terrein winnen, heerst nog steeds de illusie dat het hebben van de basis elementen een democratie (verkiezingen, rechtstaat, etc) ruim voldoende is als verdediging tegen antidemocratische krachten. We hoeven autocratische krachten niet tegen te houden, want het stootkusssen van democratisch rechtstaat kan rake klappen absorberen.

Echter, bijvoorbeeld rechtstaat is in veel landen alleen een reactief middel, geen pro-actief. De rechtstaat verdedigd zich pas als de autocraat al een meerderheid heeft en actief de bijl zet in de instituties. Het is juist een allerlaatste redmiddel als alle het andere al compleet gefaald heeft.

[teacup]

Vandaag verkiezingen in Bulgarije

Vandaag moet ik jullie aandacht vragen voor de verkiezingen in Bulgarije. Voor wie opgelucht adem haalde na de uitslag van de recente Hongaarse verkiezingen. In Bulgarije staat de democratie ook al even onder druk, al is de situatie daar minder zwart-wit dan in Hongarije. Even los van de aanloop en aanleiding betekenen deze verkiezingen een volgend potentieel risico voor de slagvaardigheid van de EU.

Situatieschets

Bulgaren hebben niet veel geluk met hun politieke kaste. Ook in dit land begon in 1989 het democratische avontuur. Het land heeft in vier jaar inmiddels 8 verkiezingen achter de rug en kijkt tegen de puinhopen van een gefragmenteerd politiek landschap aan. Het Centrum-rechtse blok geleid door de GERB (~citizens for european development of Bulgaria) heeft moeite om te overtuigen..... netjes gezegd. In december 2025 waren er grote protesten in Bulgarije brusselswatch.org gericht tegen de GERB partij en haar leider, Boyko Borissov. De GERB partij wordt ervan verdacht verkiezingsuitslagen op het platteland te hebben beïnvloedt. De in 14 December jl. gehouden verkiezingen leverden de GERB nog een krappe meerderheid op met 24,7% van de stemmen. Directe opvolger was de pro-EU PP-DB alliantie (~We Continue the Change-Democratic Bulgaria) met 20,5% (voorlopige resultaten 18 dec). De Bulgaarse parlement telt 240 zetels (wiki).

Voor een politiek Bulgarije dashboard kan ik trouwens PolitPro-Bulgarije aanraden. Kijk naast de algemene Bulgarije page ook naar de partij specifieke pages.

GERB (69 zetels) bevindt zich sinds 2024 in een kabinet met twee andere partijen, de BSP (Bulgarian Socialist Party, 20 zetels) en de ITN (There Is Such a People, 18 zetels) (conservatief).

Sinds kort is nu de PP/DB partij als een paddenstoel uit de grond geplopt. Dit is om enkele redenen die gelijk aanleiding zijn om deze verkiezingen in het schaduwoorlog topic te zetten:

• Rumen Radev heeft op 19 januari ontslag genomen van zijn rol al president van Bulgarije. Hij heeft net zijn tweede termijn hiermee niet afgerond. Pas in maart maakte hij kenbaar zelf met de verkiezingen meer te doen met een nieuwe partij (Progressive Bulgaria wiki) PB zou een alliantie zijn, het is mij onduidelijk van wat. Bewegingen die worden genoemd (staan niet in de eerdergenoemde partij overzichten zijn: Social Democrats (wiki), Social Democratic Party (wiki) en de Our People beweging (-).
• Rumen Radev neemt een soort rol van lijstduwer. Hij maakt dus geen deel uit van het PB leiderschap. Twee ministers nemen het leiderschap van deze alliantie op zich, de Interim Premier Galab Donev (een onafhankelijke) en de voormalige defensie minister Dimitar Stoyanov (lijkt ook een onafhankelijke te zijn). Kortom, een construct met enkele politieke bewegingen, twee ministers uit onafhankelijke hoek en de voormalige president als stemmen kanon.
• Het nieuwe partij vehikel gaat als een speer, of als de MiG-29 waar Rumen Radev altijd over opgaf. In korte tijd, geld is blijkbaar genoeg gevonden, hangt Bulgarije vol met billboards met zijn gezicht (dw.com) die zo het Bulgaarse landschap domineren.
• Een andere vingerafdruk dat dit alles georkestreerd overkomt is de activiteit op TikTok (BGNES) Het medium merkt daarom het volgende op

  BGNES recalls that on December 6, 2024, Romania’s Constitutional Court annulled the results of the first round of the presidential election, unexpectedly won by far-right candidate Calin Georgescu, citing evidence of illegal financing and large-scale vote manipulation through a coordinated TikTok campaign.

  Andere bron (even vertalen) www.actualno

Rumen Radev ideologisch

Geen tijd voor al die links in deze post? Wil je iets bekijken, kijk dan in ieder geval naar die van lansinginstitute.org. Deze bron maakt op afstand de meest grondige analyse. Hieronder schetsmatig wat meer over Rumen Radev en hoe hij zich verhoudt tot Viktor Orban.

Niet verklaard Pro-rusland…. Maar ook niet echt tegen…..

• Ontmoedigt steun Oekraïne

  He advocates for Bulgarian “neutrality” on the issue of Ukraine and opposes military assistance to Ukraine. During his presidency, he repeatedly attempted to block military aid packages to Ukraine through presidential vetoes, although parliament, backed by a pro-European majority, managed to override them.

• Een GazProm lobbyist

  He is widely regarded as a lobbyist for the interests of Gazprom, which is reflected in efforts to obstruct the construction of interconnectors with Greece and Romania, thereby preserving the monopoly of Russian gas on the Bulgarian market for years. If he becomes prime minister, he is expected to initiate a “pragmatic revision” of gas contracts, potentially aiming—under the pretext of stabilizing prices in the eurozone—to restore direct purchases from Russia.

• Een bruggenbouwer……naar Rusland

  Radev has openly stated that Bulgaria should serve as a “bridge for restoring relations between the West and Russia.” If he comes to power, he is likely to advocate for the gradual lifting or easing of sanctions against Russia, justifying this by “economic pragmatism” and the need for cheaper Russian energy resources. Although Radev is running on anti-corruption slogans, his conflicts with pro-European reformers raise concerns in Brussels and could lead to the “Orbánization” of Bulgaria.

Rumen Radev versus Viktor Orban

• Maakt gebruik van politieke context

  Radev’s stance reflects broader trends in European politics. Similar to figures like Viktor Orbán, he operates within a political space where skepticism toward liberal EU policies, emphasis on national sovereignty and pragmatic engagement with Russia are combined into a coherent political strategy.

• Ze rijden beiden mee op de EU golf, maar dagen wel haar politieke kernwaarden uit.

  They do not reject the EU outright, but they resist deeper integration when it conflicts with national sovereignty or domestic political priorities. In practice, this means selectively cooperating with Brussels on economic issues while opposing it on strategic and political questions, particularly those related to Russia, energy policy, and security alignment.

• De houding naar rusland is bij beiden heel vergelijkbaar.

  Neither openly aligns themselves as “pro-Russian” in formal terms, yet both consistently advocate for positions that reduce confrontation with Russia. Orbán has maintained close economic and political ties with Moscow, especially through energy cooperation, while Radev promotes “neutrality” regarding the war in Ukraine and opposes military support. In both cases, this positioning weakens unified EU and NATO policies and creates openings for Russian influence.

• Energiebeleid als belangrijke hefboom, en toevallig ook een belangrijke Russische beïnvloedingsvector

  Both leaders treat dependence on Russian energy not as a vulnerability to be eliminated, but as a pragmatic relationship to be managed. By advocating continued or renewed cooperation with entities like Gazprom, they frame energy ties with Russia as an economic necessity, even when this contradicts EU diversification strategies. This creates a structural overlap between domestic economic arguments and Russian geopolitical interests.

• Vergelijkbare politieke stijl ….. niet in de laatste plaats

  Both rely heavily on populist narratives, presenting themselves as defenders of the nation against corrupt elites and external pressure. Orbán does this through a long-standing ideological project of “illiberal democracy,” while Radev frames himself as a crisis manager and “savior” capable of restoring order in a fragmented political system. In both cases, anti-corruption rhetoric is combined with skepticism toward liberal democratic institutions, especially when those institutions constrain executive authority.

• Eigen voordeel trekken uit bestaande instituties

  Orbán has systematically reshaped Hungary’s political system to consolidate power, while Radev has used the presidency—and now seeks the premiership—as a platform to influence government direction and block policies he opposes. Both understand how to operate within formal democratic structures while bending them toward greater centralized control.

• Beiden proberen hun landenals intermediair tussen oost en west te positioneren

  Orbán explicitly frames Hungary as a bridge between Europe and Russia (and increasingly China), while Radev speaks of Bulgaria as a link for restoring relations between the West and Russia. This “bridge” narrative enhances their domestic legitimacy and international visibility, but it also introduces strategic ambiguity that complicates EU and NATO cohesion.

• Soevereiniteit boven alles, ook als dat niet in het nationaal belang kan zijn

  Their policies do not dismantle Western institutions from the outside; instead, they reshape them from within by slowing decision-making, blocking consensus, and introducing alternative agendas.The core similarity can be summarized simply: both Orbán and Radev are system actors who remain inside the Western framework while strategically weakening its unity, particularly on issues where Russian interests are at stake.

Nu lijken de verkiezingen in Bulgarije niet uit te lopen op een monsterzege voor een specifieke partij. De Russische hand lijkt onmiskenbaar aanwezig in het beinvloeden van dit proces. Dit moet ons alert maken voor een Orban 2 in wording. Hopelijk is de Bulgaarse democratie sterk genoeg om duidelijke besluiten te nemen mocht dat nodig zijn, zoals ook Roemenie eerder heeft moeten doen.

Kortom, het kan weer een achtbaanritje worden, vergeet de veiligheidsbeugel niet te vergrendelen.

[onkl]

Een interessante nieuwe manier om desinformatie aan te pakken: Gewoon meedoen.



Het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft sinds september een X account om desinformatie een antwoord te kunnen geven, in de gebruikelijke kleurrijke taal van memes.

Diplomatie per meme en tweet: Frankrijk biedt weerwoord op sociale media

Met memes, ironie en humor probeert het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken met het account French Response desinformatie tegen te spreken en het Franse standpunt te vertolken. Tot tevredenheid van de minister: „French Response heeft de matrix in de war gestuurd.”

De NRC heeft er een achtergrondartikel over geschreven (Hier een deelartikel, geen idee hoe lang dat werkt). Soms iets te juichend, maar het klinkt wel als een zinnig onderdeel van hele instrumentarium om desinformatie te bestrijden.

[teacup]

Op 23 April heeft de AIVD haar jaarverslag over 2025 uitgebracht. Ik zie jullie al denken: "Pfff.... stoffig.... wil ik dat wel doorlezen?". Zelf ga ik zoiets ook niet direct met rooie oortjes doorlezen. Dan is het toch handig als anderen dan voor je doen. De laatste aflevering van de Schaduwoorlog podcast (Volkskrant) attendeerde mij op het verslag.

Schaduwoorlog tilde uit het verslag naar boven dat de AIVD een meer actieve houding aanneemt:
(uit de toelichting van de podcast)

De AIVD gaat zich actiever opstellen in de hybride oorlog en offensief handelen: de inlichtingendienst wil niet alleen dreigingen signaleren, maar ook actief ingrijpen om tegenstanders te dwarsbomen. Dat is een breuk met het verleden, waarin men zich terughoudender opstelde.

Nu heb ik zelf dat verslag nageplozen, en kom op het volgende dat erop wijst.

In het hoofdstuk Met inlichtingen effect bereiken: dreigingen voorkomen en wegnemen

Naast het vergroten van het handelingsvermogen van onze partners, is de AIVD ook zelf een handelende dienst. Op basis van inlichtingen, en door ook zelf actief op te treden, probeert de dienst te voorkomen dat statelijke actoren, organisaties of personen onze (inter)nationale veiligheidsbelangen bedreigen, de democratische rechtsstaat ondermijnen of instituties aanvallen. In samenwerking met nationale en internationale partners kan de AIVD ervoor kiezen om een handeling actief te verstoren als ze zien dat deze de (inter)nationale veiligheid bedreigt.

In het hoofdstuk Ontwikkeling: technologie als kroonjuweel, wapen en schild

De AIVD en de MIVD hebben in 2025 wederom een aantal ongewenste pogingen verstoord om kennis of technologie te verwerven. Inlichtingenonderzoek naar ongewenste verwerving van geavanceerde Nederlandse technologieën heeft in 2025 bovendien verschillende inzichten opgeleverd, onder andere over verhulde investeringen, omzeiling van exportrestricties en het verkrijgen van bedrijfsgeheimen via (cyber)spionage.

Voordat we door galopperen in allerlei 007-achtige fantasieën.... Verstoring wordt ook bijvoorbeeld al bereikt door servers onklaar te maken of andere apparatuur zo te verstoren dat ze niet meer geschikt zijn voor de ondermijnende activiteit. Doel is ook de kosten van deze activiteit zo hoog te maken dat het enthousiasme voor nieuwe pogingen afneemt. Nu is het op zich wel zo dat in het verleden expliciet in de AIVD statuten heeft gestaan dat de AIVD niet het mandaat bezat om mensen te doden in het kader van bescherming van Nederlandse belangen. Deze paragraaf is uit latere versies van deze statuten verdwenen. Deze informatie kwam uit de podcast.

Onze AIVD schakelt dus in een hogere versnelling, met het hogere dreigingsniveau als rechtvaardiging hiervoor. De dienst transformeert hiermee dus van een zuivere inlichtingendienst naar een veiligheidsdienst. Ze is nu ook bezig met, als ik het mij goed herinner uit de podcast, shaping reality.

---

Even de Oekraïne pet opzettend, over het samenspel tussen statelijke actoren (denk: Iran, Rusland) en onze lokale criminaliteit is ook een hoofdstuk gewijd:

In het hoofdstuk Criminele ondermijning van de nationale veiligheid

Verwevenheid statelijke actoren en criminele netwerken

Criminele netwerken zijn over de gehele wereld actief. Zij zijn gespecialiseerd in het opereren buiten het zicht van opsporing- en veiligheidsdiensten. Daarmee zijn ze voor veel statelijke actoren een aantrekkelijke samenwerkingspartner voor onder meer spionage, inmenging en geweld tegen politieke opposanten. In 2025 heeft de AIVD onderzoek gedaan naar het gebruik van dodelijk geweld door criminele netwerken in opdracht van statelijke actoren. Uit dit onderzoek komt onder meer naar voren dat sommige criminele netwerken structureel actief zijn voor statelijke actoren in het uitvoeren van geweld. De reden ligt onder meer in de mogelijkheden die de statelijke actor heeft om in ruil voor verleende diensten de criminele netwerken bescherming te bieden.

Deze bescherming is ook de reden dat (Nederlandse) criminele netwerken zich in het buitenland vestigen. Vaak doen zij dit in landen waar zij minder risico lopen om te worden vervolgd of uitgeleverd, bijvoorbeeld omdat zij geen prioriteit vormen voor de lokale autoriteiten of omdat zij via corrupte contacten bescherming kunnen kopen. Sommige van deze netwerken vormen een dreiging voor de nationale veiligheid. De bescherming door de statelijke actor vergroot dan de dreiging tegen de nationale veiligheid omdat het netwerk buiten bereik van de opsporing blijft. Onderzoek door de AIVD laat zien dat dergelijke netwerken door de verwevenheid met statelijke actoren in 2025 een sterke positie hebben kunnen opbouwen.

Internationale samenwerking is van groot belang voor het beschermen van de nationale veiligheid. Dit is zeker ook het geval wanneer criminele netwerken verweven raken met statelijke actoren. Door middel van inlichtingenberichten heeft de AIVD in 2025 zowel nationale partners als Europese partners over deze verwevenheid geïnformeerd en hen in staat gesteld hierop te handelen.

Dat criminaliteit door die samenwerking met natiestaten hun positie heeft kunnen versterken zou voor ons een rode lap moeten zijn. Dit zouden we niet te lang moeten laten bestaan.

---

Het 2025 verslag zelf kan ik jullie tenslotte wel aanraden. Het is toegankelijk en leesbaar. Men doet duidelijk moeite te informeren waar het kan.