EU inlichtingencapaciteit in de ruimte
Deel 2 van 2
EU aardobservatie
De EU heeft zich tot nu toe vooral ingezet voor aardobservatie voor civiele doeleinden. Eigenlijk heeft de EU zich nog geen duidelijke visie ontwikkelt over haar militaire rol in de ruimte, laat staan dat dit zich vertaalde in een coherent beleid over de bouw van satellieten met militaire toepassingen. De EU zal deze visie pas kunnen ontwikkelen op het moment dat ze haar beeld over de eigen veiligheidssituatie scherp heeft gemaakt.
Europa heeft echter wel flink meters gemaakt met het opbouwen en het in de ruimte brengen van satellieten. De rakettrappen keren nog niet terug maar de Ariane 6
Wikipedia: Ariane 6 kan hoge lasten in de ruimte brengen. Door de schaalgrootte van de raket is toch een kostenbesparing van 40% bereikt ten opzichte van de Ariane 5. De Ariane 6 maakt de EU hoe dan ook onafhankelijk.
Bronnen:
Referentiekader
Envisat
Die sensorcluster van Envisat beoogde de samenstelling van luchtlagen en wolken in kaart te brengen. Envisat adresseerde een van EU’s grote zorgen, die waren ontstaan door de laatste ontwikkelingen in de milieutechniek. Evisat had een nominale levensduur van 5 jaar en heeft er uiteindelijk 10 van gemaakt. Envisat was een grote satelliet, ruim 8000 kg. De Ariane 5, de draagraket van de satelliet, heeft dus een deftige vrachtwagen de ruimte ingeschoten.
Ten opzichte van de eerder genoemde aardobservatiesatellieten van dat moment, we praten 2002, was Envisat een
sensor powerhouse:
EnviSat was a research mission that carried ten instruments and provided a wealth of data related to Earth’s health and climate change. EnviSat carried the Medium Resolution Imaging Spectrometer (MERIS), Michelson Interferometer for Passive Atmospheric Sounding (MIPAS), Radar Altimeter-2 (RA-2), Laser Retro-Reflector (LRR), Microwave Radiometer (MWR), Advanced SAR (ASAR), Global Ozone Monitoring by Occultation of Stars (GOMOS), Scanning Imaging Absorption Spectrometer for Atmospheric Cartography (SCIAMACHY), Advanced Along Track Scanning Radiometer, provided by the UK and Australia (AATSR), and Doppler Orbitography and Radiopositioning Integrated by Satellite (DORIS).
Laat dus niemand zeggen dat in de EU we iets niet kunnen. We deden dit al in 2002. Het had alleen geen militair doel. We kunnen alles en meer als we onze zinnen ertoe zetten. De EU is wel zo ver dat het bij haar belangrijkste projecten het dual-use aspect benadrukt.
Actuele Europese Satellietsystemen
Nu lijkt het erop dat met name het CSO systeem Oekraïne goed kan helpen. Zijn er nog andere satellietsystemen die nog relevantie kunnen hebben? Hierbij beperken we ons tot de aardobservatiesatellieten. Goed beveiligde communicatiesatellieten zijn goed voor een ander verhaal, en verdienen ook die aparte aandacht.
COSMO-Skymed familie
Tussen 2007 en 2010 zijn COSMO 1, 2, 3 en 4 gelanceerd. De COSMO satellieten zijn synthetic aperture radar (SAR) satellieten die radar imaging opnames produceren. Ofschoon deze satellieten waren ontworpen voor een nominale levensduur van 5 jaar volgen allen nog hun beoogde orbits op 619km en zijn drie van de satellieten nog operationeel. De COSMO worden dual-use satellieten genoemd, met civiele en militaire gebruiksdoelen. Inmiddels heeft de groep 4.3 Miljoen afbeeldingen geproduceerd.
De COSMO satellieten zijn van Italiaanse herkomst. Organisatorisch vallen ze onder het Italiaanse Space Agency en het Italiaanse ministerie van defensie. De bouwer van de satellieten is Thales Alenia Space. Dit is een Joint Venture tussen het Franse Thales (67%) en het Italiaanse Leonardo (33%).
De performance van deze satellieten beschrijven is wat …. complex…. door de verschillende data acquisitiemogelijkheden die ze bezitten.
Zo zijn er 2 stripmap varianten:
- Stripmap HIMAGE – 40km x >2000km, resolutie 3m
- Stripmap PING PONG – 30km x >2000km, resolutie 15m
En voor focusgebieden is er 1 spotlight mode:
- Spotlight – 10x10km, resolutie 1m
En 2 SCANSAR modes
- ScanSAR Wide – 100km x >2000km, resolutie 30m
- ScanSAR Huge – 200km x >2000km, resolutie 100m
Van de civiele doelen is wel iets te zeggen (
telespazio.it):
- Ecological monitoring
- Natural disaster and environmental prevention and management
- seismic hazard analysis
- environmental disaster monitoring
- Forestry and agricultural resources monitoring and management
- Ice monitoring
- Marine and inland water monitoring and management
- Technical cartography.
Militair:
- Defense and security assurance
- maritime surveillance
COSMO-Skymed second generation (CSG)
Inmiddels is de tweede generatie van COSMO-SkyMed, SCG-1 t/m -4, ook al goed onderweg. Ook deze groep zijn SAR satellieten. De eerste en tweede satelliet zijn in 2019 en 2022 gelanceerd.
De derde satelliet is in het begin van dit jaar gelanceerd. De grondondersteuning van deze satellietgeneratie wordt afgedekt door Italië, Zweden, Argentinië en Frankrijk. Alle satellieten bevinden zich in ene orbit van 619km.
De data acquisitie mogelijkheden zijn er niet eenvoudiger op geworden:
Zo zijn er 3 stripmap varianten:
- Strip map – 40 x 2500 km, resolutie 3m
- Pingpong – 30 x 2500 km, resolutie 3m
- Quadpol – 15 x 2500 km, resolutie 3m
En voor focusgebireden zijn er 5 spotlight modes:
- Spotlight-1A - defense use, resolution not shared
- Spotlight-1B - defense use, resolution not shared
- Spotlight-2A – 10 x 10 km, resolutie 0,8m
- Spotlight-2b – 10 x 10 km, resolutie 1m
Tenslotte zijn er nog 2 SCAN-SAR modes:
- ScanSAR-1 - 100 x 2500 km, resolutie 4 x 20m
- ScanSAR-2 - 200 x 2500 km, resolutie 6 x 20m
Qua doelstellingen kan gekeken worden naar die van de eerste generatie Skynet satellieten. Wat wel mooi geregeld is, is dat de tweede generatie satellieten samen kan werken met de eerste generatie onder een gemeenschappelijke paraplu, het Multi-Sensor Interfacing User Ground Segment (
MSI-USG)
Hierin is CSK GS = COSMO SkyMed Ground segment
The CSG GS = COSMO-SkyMed Second Generation Ground segment GS will be able to encompass the CSK GS, therefore they will be considered as a single unique system, having the following main characteristics: an integrated operative environment; a common set of generalized services; an integrated management of the available resources. The improvements, implemented by CSG, will allow to manage integrated the two constellations through the development of a Multi-Sensor Interfacing User Ground Segment (MSI-UGS) consisting in a common layer for the exploitation of the System. At subsystem level the CSG American Institute of Aeronautics and Astronautics 2.
Interface Management will be the core of the MSI-UGS, providing functionalities like system log-in, service request definition, submission, feasibility analysis, ranking, harmonization and monitoring; CSG Feasibility and Planning implement improved feasibility, ranking, harmonization and planning strategies w.r.t. the CSK GS; Production Manager and processor chains are devoted to generate, archive and deliver the products requested, improving the processes already implemented for CSK.
TerraSAR-X / TanDEM-X (TSX / TDX)
Twee X-band synthetic aperture radar (SAR) satellieten die aardobservatie met een vooral civiel doel voor ogen hadden. Beide satellieten zijn het resultaat van een samenwerkingsverband tussen EADS Astrium GmbH (European Aeronautic Defence and Space Lees: Airbus) en het German Aerospace Centre (
DLR). Ze zijn in 2007 ( TanDEM-X) en 2010 (TerraSAR-X) gelanceerd.
De satellieten hebben de volgende mogelijkheden
https://earth.esa.int/eog.../terrasar-x-and-tandem-x:- Spotlight HS 5 x 10km ( 2 m up to 1 m resolution)
- Spotlight SL 10 x 10km (up to 1m resolution)
- StripMap 1500 x 30 km (up to 3 m resolution)
- ScanSAR 1500 x 100 km (up to 16 m resolution)
De satellieten zijn bedoeld om als duo te functioneren. Volgens
eoportal.org:
In short, the TanDEM-X mission concept encompasses enabling technologies in a number of ways, including the first demonstration of a bistatic interferometric satellite formation in space, as well as the first close formation flight in operational mode. Several new SAR techniques will also be demonstrated for the first time, such as digital beamforming (DBF) with two satellites, single-pass polarimetric SAR interferometry, as well as single-pass along-track interferometry with varying baseline.
Dat als Duo functioneren kan in verschillende modii functioneren, een afbeelding van de belangrijkste twee:
Dit geeft toegang tot verschillende toepassingen:
- Moving target indication with a distributed four aperture displaced phase centre system
- The measurement of ocean currents and the detection of ice drift by along-track interferometry
- High-resolution SAR imaging based on a baseline-induced shift of the Doppler and range spectra (super-resolution)
- The derivation of vegetation parameters with polarimetric SAR interferometry
- Large baseline bistatic SAR imaging for improved scene classification, as well as localized very high-resolution DEM generation based on spotlight interferometry.
- Demonstration of high-resolution wide-swath SAR imaging with four-phase-center digital beamforming.
Paz
Paz is een aardobservatiesatelliet die in 2018 onder Spaanse vlag is gelanceerd is eigenlijk een kopie van TerraSAR-X / TanDEM-X (TSX / TDX) hierboven. Ook Paz heeft een X-band synthetic aperture radar (SAR) instrument als sensor. Oogpunt van de satelliet was surveillance.
9center0
:strip_exif()/f/image/pmW68iHWtACAb87eOMQomljP.png?f=user_large)
9/center]
Ze is door een Falcon 9 op een hoogte van 505 km in een baan om de aarde gebracht. In die baan roteert ze 15 keer per dag om de aarde. Ze deelt haar baan met haar evenknieën en vormt met hen een constellatie.
De grote conflicten waren bij deze satelliet niet direct het oogpunt. Als anekdotisch doel wordt genoemd:
Among a whole host of other applications, the geo-information services to be provided by the mission will be used to enhance surveillance of Spanish territory and other parts of the globe, control of Spanish borders, operational capability of the Spanish armed forces, evaluation of natural disasters, and risk and crisis management.
It has been indicated that the satellite will also be used, for example, in the fight against piracy in the waters off Somalia – where a Spanish fishing boat was hijacked last summer – or for the monitoring and control of the illegal traffic of immigrants in Spanish waters. The operator Hisdesat has also stated that the satellite will provide services to Spanish embassies, the Ministry of the Interior, the ocean research vessel Hespérides, and to various other countries such as the United States, Mexico, Belgium and Denmark.
Paz 2A, 2B
De
Paz 2 satelieten zijn nog niet gebouwd. Hun lanceringen zijn gepland in 2031 en verder.
MetOp
De drie identieke MetOp satellieten zijn specifieke meteorologische satellieten. Hiermee hebben ze een specifieker doel dan Evisat, die een meer algemeen milieutechnische doelstelling had. De 4000+ kg zware satellieten zijn alle met Soyuz-2-1a Fregat (-M) raketten in de ruimte gebracht in respectievelijk 2006, 2013 en 2018. Nominale levensduur van deze satellieten was 5 jaar.
Ook deze satelliet bevatte een batterij aan instrumenten:
- A/DCS (Advanced Data Collection System) - Argos-3
- AMSU (Advanced Microwave Sounding Unit)
- ASCAT (advanced scatterometer)
- AVHRR/3 (Advanced Very High Resolution Radiometer)
- GOME-2 (Global Ozone Monitoring Experiment–2)
- GRAS (GNSS receiver for atmospheric sounding)
- HIRS/4 (High Resolution Infrared Sounder)
- IASI (Infrared Atmospheric Sounding Interferometer)
- MHS (Microwave Humidity Sounder)
- SARP/3 (Search And Rescue Processor)
- SARR (Search And Rescue Repeater)
- SEM-2 (Space Environmental Monitor)
MetOp SG
Inmidddels staat de volgende generatie van deze meterologische satellieten opgelijnd. Het gaat hierbij over 6 satellieten, alle nog steeds 4000+ kg. Drie daarvan, behorend tot de A-series (MetOp-SG-A, Sentinel 5) bevat optiche en microgolf instrumenten om de atmosfeer mee in kaar te brengen. De B-series (MetOp-SG-B) focusen geheel op die microgolf instrumenten.
Naar planning wordt de hele groep van 6 satellieten voor 2040 gelanceerd. Een eerste exemplaar, de Sentinel 5a, is inmiddels gelanceerd met een Ariane 62.
Instrumenten MetOp-SG-A:
- Infrared Atmospheric Sounding Interferometer (IASI-NG) (CNES)
- Visible/Infrared Imager (METimage) (DLR)
- Microwave Sounder (MWS) (ESA)
- Radio Occultation (RO) (ESA)
- Multi-viewing, multi-channel, multi-polarisation Imager (3MI) (ESA)
- Sentinel-5 (Copernicus/ESA)
- Instrumenten MetOp-SG-A:
- Microwave Imager (MWI) (ESA)
- Ice Cloud Imager (ICI) (ESA)
- Scatterometer (SCA) (ESA)
- Radio Occultation (RO) (ESA)
- Advanced Data Collection (ADCS-4, Argos-4) (CNES)
Sentinel
Nog niet genoeg ESA satellieten gezien? Met de Sentinels gaat dat vrees ik nog even door. Jullie zagen al een vermenging plaatsvinden bij de MetOp satellieten. De MetOp-SG-A satellieten kregen ook een Sentinel 5 kwalificatie. Een korte overview wat het programma behelst (skyrocket.de
https://space.skyrocket.de/doc_sdat/sentinel-1.htm):The ESA Sentinel suite is composed of five satellites series. Sentinel-1 will ensure the continuity with ERS and Envisat C-band SAR data. Sentinel-2 and Sentinel-3 satellites are scheduled for launch in 2012 and will support land and ocean monitoring. Sentinel-4 and 5 will be dedicated to meteorology and climatology through atmospheric chemistry study.
Sentinel 1
De sentinel 1 satellieten, vier stuks, 1A, 1B 1C en 1D zijn gelanceerd in respectievelijk 2014, 2016, 2024 en 2025.
De sentinels zijn wat minder grote satellietenmet een gewicht van iets meer dan 2000 kg. De satellieten hebben een orbit op 693 km en hebben een geplande levensduur van 10+ jaar.
Stripmap (SM)
- Swath width 80 km
- Resolution ≈ 5 m × 5 m
Interferometric Wide Swath (IW)
- Swath width 250 km (3 subswaths: IW1 IW3)
- Resolution 5 m × 20 m
Extra Wide Swath (EW)
- Swath width 400 km (5 subswaths)
- Resolution 25 m × 100 m (3 looks)
Wave (WV)
- Swath width 20 km × 20 km vignettes (≈ 100 km spacing)
- Resolution 5 m × 20 m (single look)
Sentinel 2
Ook Sentinel 2 bestaat uit 4 satellieten. Ook deze satellieten zijn bedoeld voor aard observatie en speciala gericht op het monitoren van de landmassa.
Sentinel-2 will support the operational generation of products such as the mapping of land cover, land use, change detection and geophysical variables. The mission objective is systematic coverage of the earth's land surface (from -56° to +83° latitude) to produce cloud-free imagery typically every 15 to 30 days over Europe.
Iedere Sentinel-2 heeft een Multi‑Spectral Instrument (MSI) aan boord. Dit is een optisch instrument dat het inkomende licht splitst in 13 specifieke golflengtes die worden geleid naar detectoren die specifiek voor die golflengtes zijn uitgerust. Dit instrument is geraffineerd omdat uit die verschillende spectra materialen (begroeiing, water, grond, sneeuw bebouwing) en atmosferische effecten (wolken, vocht) kunnen discrimineren (
eoportal.org). Dit biedt eigenlijk augmented aardobservatie aan.
Data aquisitie mogelijkheden:
- Swath width 290 km
- Resolution VNIR bands (Visible / Near Infrared) 10m
- Resolution VNIR/SWIR bands (Short Wave Infrared) 20m
- Resolution 60 m for three atmospheric correction bands 60m
Op dit moment zijn drie van de vier Sentinel satellieten gelanceerd, in 2015, 2017 en 2024. De laatste Sentinel 2 is gepland in 2028.
Sentinel 3
Ook Sentinel 3 gaat weer over aardobservatie. Van Sentinel 3 zijn al 2 satellieten gelanceerd in 2016 en 2018. De derde en vierde satellite zijn gepland in dit jaar en in 2028. De satellieten komen in orbits tussen de 802 en 815 km terecht en wegen circa 1200 kg.
Het
doel van de Sentinel 3 satellieten:
Sentinel-3 will determine parameters such as sea surface topography, sea/land surface temperature, ocean colour and land colour with high-end accuracy and reliability. For this purpose, it carries an advanced radar altimeter and a multi-channel optical imaging instrument.
De satellieten hebben een levensduur van circa 7 jaar. Ze hebben de volgende instrumenten aan boord:
- Ocean and Land Color Instrument (OLCI), een instrument dat zijn stamboom met een evenknie uit Envisat deelt, kan iets zeggen over stromingen in oceanen en het waterleven.
- The Sea and Land Surface Temperature Radiometer (SLSTR), ook een opvolger van een Envisat instrument.
- https://www.eumetsat.int/sentinel-3
- The Sea and Land Surface Temperature Radiometer (SLSTR) measures sea and land surface temperatures in 9 spectral bands at a resolution of 1km. This data can be used to track changes in sea ice, monitor ocean currents, and study climate change.
- SAR Radar Altimeter (SRAL) die weer schatplichtig is aan eerdere https://space.skyrocket.de/doc_sdat/cryosat.htm satellieten. https://www.eumetsat.int/sentinel-3
- The Synthetic Aperture Radar Altimeter (SRAL) is used to measure sea and lake surface height, significant wave height, ocean surface wind speed and sea ice height and thickness.
- Microwave Radiometer (MWR) Brengt de oceaanoppervlakken in kaart. Dit is nuttig om het bewegen van ijs te volgen en het stijgen van de zeespiegel in kaart te brengen.
- The Microwave Radiometer (MWR) measures atmospheric water vapour which is used to correct the data received by the SRAL instrument.
Sentinel 4
Is ook een derde generatie van de bekende Meteosat satellieten waarvan de eerste generatie in de jaren ’70 tot en met de jaren ’90 in omloop werden gebracht. Deze satellieten heten:
- MTG-S 1, Meteosat 13 of Sentinel 4a en 4b
- MTG-S 2, Meteosat 16 of Sentinel 4a en 4b
De satellieten hebben twee instrumenten aan boord:
- UVN (Ultraviolet Visible Near Infrared) imaging spectrometer die broeikasgassen als Ozon, Stikstofdioxide, zwaveldioxide kan meten naast enkele Andere stoffen.
- Synergy with the Infrared Sounder (IRS) Biedt extra informatie die kan worden vergeleken met de output van de spectrometer.
Sentinel 4 is in staat om de luchtkwaliteit te meten. Sentinel 4 draait in een geostationaire baan en “hangt” dus boven Europa en kijkt continue naar Europa.
Een Sentinel 4 satelliet is al gelanceerd (4A, 2025). De tweede staat gepland voor 2035. De levensduur van de Sentinel 4 is nominaal 8,5 jaar. De Sentinel 4 satellieten zijn niet heel licht, 3800 kg.
Sentinel 5
Zie MetOp SG
2/3 van de behoefte van Oekraïne
Dankzij CSO, Pléiades Neo en CERES kan Frankrijk en haar intelligentiegemeenschap nu claimen 2/3 van de Amerikaanse capaciteit af te dekken die nodig is voor de verdediging van Oekraïne. Wat is de 1/3 die we nog missen? Die vraag kwam bij het statement direct bij ons op. Om de claim van wat context te voorzien hebben we twee vragen te beantwoorden:
- Wat is nu precies die 1/3 die de Fransen niet zouden kunnen leveren?
- Wat kan de rest van de EU naast Frankrijk hierin betekenen?
Wat Frankrijk niet afdekt
Een early warning voor raketaanvallen heeft de Frankrijk niet. Volgens de Oekraïense site militarnyi:
Unfortunately, Europe is completely “blind” when it comes to early warning of missile attacks. No European country can detect ballistic missile launches from space. In contrast, the United States operates the SBIRS (Space-Based Infrared System). Satellites in geostationary orbit (36,000 km) monitor the Earth in the infrared spectrum. This system detects the heat flashes from rocket engines (such as Iskander or Oreshnik missiles) and jet aircraft (for example, a MiG-31K taking off from Savasleyka). Its computing system then predicts the trajectory of potential strikes.
Een functionele beschrijfing van SBIRS levert
dote.osd.mil
De Franse SIGINT oplossing heeft als nadeel dat de CERES satellieten zich in een baan om de aarde bevinden. Een CERES satelliet kan alleen signalen monitoren in het gebied dat ze op hoogte passeert. Omdat de CERES satellieten alle boven het gebied van interesse nodig zijn, om de driehoeksmeting te kunnen doen, kan het interval waarmee een satelliet passeert niet worden verkleind. Idealiter zouden dergelijke satellieten in een geostationaire baan boven Europa moeten blijven hangen, met een voortdurend oog op gebeurtenissen.
France’s space-based SIGINT capabilities are limited. CERES satellites can detect sources of electromagnetic emissions only when they pass directly over an area of interest. In contrast, the U.S. Orion system has geostationary satellites that continuously monitor the entire Earth.
De Orion reeks zijn SIGINT satellieten die Radiotelescopes worden genoemd. Militaire satellieten waar bijna geen afbeeldingen van zijn. Gelukkig wel een
wiki. De satelliet wordt hierin op de inmiddels zo bekende Amerikaanse manier hieronder gekenschetst:
These satellites at geostationary orbits collect radio emissions (SIGINT) and act as replacements for the older constellation of Magnum satellites. The satellites have estimated mass close to 5,200 kg and very large (estimated 100 m diameter)[2] radio reflecting dishes. USA-223 (NROL-32), which is seen as the fifth satellite in the series, is according to NRO director Bruce Carlson "the largest satellite in the world.
In het oog springt de grote disc, vandaar de naam telescoop. Die zou naar schatting een diameter van 100m hebben.
Gaat het over SAR (radar) satellieten dan moet dat door andere landen buiten Frankrijk worden afgedekt. Oekraïne kreeg die informatie via de Canadese overheid. Die financierde dit bij een commerciële Canadese operator MDA, die de RADARSAT-2 radarsatellieten beheert. Die overeenkomst lijkt te zijn beëindigd. Een andere SAR partij waar Oekraïne nu gebruik van kan maken is ICEYE:
Ukrainian forces also have access to SAR imagery via the Finnish company ICEYE, which has Polish origins.
Mogelijkheden zijn er dus best wel, helemaal bestaande functionaliteiten afgedekt houden blijft wel voortdurende aandacht vragen. Het voormalige hoofd van de Oekraïense inlichtingendienst relativeerde de Franse claim daarom als volgt:
If we exclude the images provided as assistance: optical imagery drops by about 15–17%, and radar imagery by around 46%. This is difficult, but not critical. It becomes critical if a political decision is made to block contracts – then we fall almost to zero.
EU en Europese toekomst
In September 2024, ruim 2,5 jaar in de Oekraïense oorlog was de afhankelijkheid van de Verenigde Staten nog geen reden om ook de veiligheidsstrategie van de EU als doelstelling in het aardobservatieprogramma te hanteren. Althans, een
ESA programma uit die tijd gaf daarvoor nog geen enkele suggestie. Alle inspanning was er op gericht zo up to date als mogelijk informatie te blijven verzamelen over de effecten van de klimaatverandering en over hoe deelsystemen op aarde daarop invloed hebben:
“Our new Earth Observation Science Strategy underscores a science-first approach where satellite technology provides data that contribute to our collective understanding of the Earth system as a whole, so that solutions can be found to address global environmental challenges.”
[...]It shifts focus towards understanding the feedbacks and interconnections within the Earth system [...] includes six major thematic objectives: the water cycle, the carbon cycle and chemistry, energy fluxes, ecosystem health, extremes and hazards, and interfaces and coupling in the Earth system.
2025, een beleidsshift?
In een
Policy Vision van het ESPI (European Space Policy Institute), Oktober 2025, zien we het woord “Peace” verschijnen:
A policy vision for earth observation food, water, energy, democracy, peace empowered through space
Dat is mooi, eerder zou fijn zijn geweest:
This Vision sets a direction, initiating a dialogue to maximise the policy impact of Earth Observation: bringing new energy to space programmes through stimulating continuous policy demand and guidance. It is addressed to national and European decision-makers in the domains of energy, security, environment, agriculture, digitalisation and beyond.
While the impact of space extends further, this Vision focuses only on the highest-priority domains and policy objectives where a stronger integration of Earth Observation would deliver significant added value to Europe. Collaboration between policy and space communities will unlock new opportunities, to date unexplored, that can bring value to European citizens, public administrations, and businesses through space-derived information and services.
Meer concreet noemt de visie de beveiliging van post-war Oekraïne. Gemakshalve over de huidige oorlogssituatie heenstappend:
Reconstructing Ukraine towards a state-of-the-art & sustainable infrastructure
Earth Observation-driven insights enable a green and secure rebuilding of conflict zones, transforming post-war recovery into a model for future-ready European infrastructure.
Desondanks wordt veiligheid wel als een van de credo’s genoemd:
- Peace & security - protecting critical infrastructure & establishing early warning systems.
- Detecting illegal trafficking & strengthening border security.
- Enhancing military operations & training.
- Combatting disinformation threats.
- Monitoring treaty negotiation & compliance.
Een
formele Esa brochure uit 2025 kijkt nog vooral naar verledentijd verworvenheden.
Een ander Europees departement, de
European External Action Service (EEAS) is explicieter over wat er moet gebeuren. Het departement heeft de nodige realiteitszin door in 2024 te stellen dat er een EU Space Strategy for Security and Defence moet worden ontwikkeld. Implicerend dat dit er op dat moment nog niet is.
De strategie was op dat moment (2023, 2024) al wel in wording:
EU Space Strategy for Security and Defence
Dit stuk valt uiteen in:
- Externe bedreiging van onze systemen in de ruimte.
- Reageren op bedreigingen uit de ruimte.
- Gebruik van de ruimte voor veiligheid en verdediging
Laten we de eerste twee voor het gemak even laten voor wat ze zijn. Bij het laatste punt gaat het over de mogelijkheden die een sensor systeem in de ruimte zou moeten hebben.
Een vergelijkbaar verhaal werd ook als Briefing aan het
Europese Parlement [PDF] gedeeld.
Een beleidsshift? Laten we het van harte hopen, de eerste tekenen lijken er wel te zijn. Wat we wel zien is dat binnen de EU wel concurrerende fracties zijn die ieder een eigen voorstelling van zaken hebben welke kant het EU ruimtevaartprogramma op moet. De komende jaren moeten gaan uitwijzen of de EU de juiste koerswijziging effectief weet te maken.
Vertrouwen
Nu heeft die EU niet de naam besluitvaardig te zijn. Bovendien nemen beslissingen in ruimtevaartkringen sowieso jaren in beslag om tot uitvoer te komen. Ruimtevaart is ook niet simpel. Ruimtevaart lijkt cutting edge, maar kan ook heel conservatief zijn. De EU verdient daarom de gunst van de twijfel dat het in staat is tot een beleidswijzing op welke observatiefuncties prioriteit zouden moeten hebben de komende jaren. Bedenk hierbij ook dat ook onze klimaatverandering een urgente kwestie is waarover goede informatie van levensbelang kan worden. Met die spagaat heeft onze EU te dealen. Gelukkig zijn er ook factoren die positief stemmen.
Factoren die vertrouwen in de eindsituatie geven zijn de volgende:
Europa neemt haar ruimtevaartprogramma,
www.europarl [PDF] en
euspa.europa.eu al decennia heel serieus. En de nodige bouwstenen zijn er al, en voor anderen zijn programma’s opgestart. EU pakt dit fundamenteel en high level aan. Als illustratie:
- Galileo met haar navigatiesatellieten bestaat en functioneert al, vanaf 2016. In December 2025 zijn nog een paar Galileo satellieten aan de bestaande constellatie toegevoegd. In deze constellatie bevinden zich nu 26 actieve satellieten.
- Egnos (European Geostationary Navigation Overlay Service) kan de nauwkeurigheid van Global Navigation Satellite systems (GNSS) als GPS en Galileo vergroten door er een informatie overlay (augmentation) aan toe te voegen die de integriteit van de GNSS signalen beoordeelt en kwalificeert. Die kwalificatie wordt doorgezonden naar gebruikers van het systeem. Typische klanten worden gevonden in lucht- en scheepvaart, waar grote nauwkeurigheid essentieel is. Als infrastructuur gebruikt Egnos drie geostationaire satellieten (zie ook wiki) , 40 grondstations, 6 navigatie stations en 2 mission control centres. Het systeem bestaat al sinds 2005 en is sinds 2009 onder beheer van de EUSPA. Agnos is door de geostationaire satellieten een systeem dat zich beperkt tot Europa. Andere gedeelten in de wereld hebben vergelijkbare systemen voor dergelijke augmentation.
- Copernicus is het huidige Europese aardobservatieprogramma. Dit behelst niet alleen de aardobservatie satellieten (… de Sentinel satellieten) maar gaat ook over hoe al die wetenschappelijke data als een gemeenschappelijke dataset is samen te brengen. Dit alles vond een aanvang met het in de ruimte brengen van de Sentinel 1A satelliet in 2014. Voor 2023 moet Copernicus een constellatie van meer dan 20 satellieten in de ruimte hebben.
- De bescherming van onze gegevens en de satellietcommunicatie is ondergebracht in een derde programma, Secure SATCOM, met als sub project GOVSATCOM. Een uitgebreid rapport is de moeite van het bekijken waard. Als ik het goed inschat is dit project nog in de onderzoeksfase, en zal het mogelijk gaan werken met een grote constellatie van miniatuur satellieten, zoals hieronder beschreven. Synergie tussen Secure SATCOM en GNSS (Galileo) wordt ook onderzocht.
- SSA (Space Situational Awareness) gaat over de veiligheid van de Europese satellieten. SSA [PDF] houdt zich hiervoor bezig met Near Earth Objects (NEO), Space Weather Events (SWE) en Space Surveillance and Tracking (SST).
De EU heeft met Esa al een decennialange ervaring in het gebruik van raketten om satellieten in de ruimte te brengen en op het gebied van het maken van uiteenlopende satellieten.
Het voortdurend in de ruimte brengen van satellieten is als een rijdende trein. Zou nieuw beleid vorm moeten krijgen dan kan aan deze trein met haar kennis worden aangehaakt en zijn veranderingen relatief snel door te voeren omdat de kennis en kunde in satellietbouw en het in een baan om de aarde brengen ruimschoots aanwezig is.
Nabije toekomst
Voor het EU beleid naar 2023 toe benoemt
https://defence-industry-space.ec.europa.eu [PDF] de EU het Europese ruimteschild als een van de vier “defence flagships” naast bewaking van de oostflank, het Europese drone verdedigings initiatief en het Europese lucht schild.
Miniatuur revolutie
Op de achtergrond is deze ontwikkeling relevant. In de Verenigde Staten is het concept van kleine modulaire satellieten al uitgebreid ingezet door bedrijven als SpaceX. Een verhaal van het
US Naval Institute uit 2016 illusteert dit. Los van wat die satellieten voor rol hebben is het van belang om dit soort concepten als uitgangspunt te gebruiken. Als voorwaarde stellen dat de satellieten moeten kunnen functioneren als deel van een groter geheel maakt ze makkelijker vervangbaar. Door ze alleen uit te voeren met enkelvoudige functies in plaats van de gecombineerde satellieten met meervoudige functies maakt ze goedkoper en maakt de financiële drempel lager ze te vervangen. Dit zal technologische ontwikkeling versnellen zonder dat het systeem in haar totaliteit hoeft te veranderen.
Cubesat (
esa.int en
defensdie.nl) is een Europees voorbeeld van een dergelijke modulaire benadering.
Slotwoord
In dit stuk ben ik niet negatief over de Europese mogelijkheden haar veiligheid vanuit de ruimte goed afgedekt te krijgen. De EU is zeer capabel. Zoals bijna met alle Europese dossiers is een adequate response van de EU hierin wel maatgevend. De Oekraïense situatie is hiervoor de Europese lakmoestest.
Frankrijk heeft vooraan gelopen in het nastreven van strategische autonomie. Dit klinkt in al haar sectoren wel door, strijdkrachten, defensiematerieel, marine-eenheden en luchtwapen. Ook de Franse inlichtingendiensten kunnen zich meten met die van de Angelsaksische landen (
5 Eyes wiki) maar nemen tegelijkertijd ook een meer autonome houding aan. Deze hang naar autonomie heeft Frankrijk ook haar track-record opgeleverd in het gebruiken van inmiddels meerdere generaties militaire observatie satellieten.
Deze Franse ervaring is hard nodig op dit moment in de tijd en geeft EU wat respijt om te adapteren. De technologische expertise opgedaan met de civiele aardobservatie voor milieudoeleinden zou hierin nog best wel eens een kans kunnen bieden. Alle voor milieu beoogde observatietechnieken die de afgelopen decennia zijn ontwikkeld kunnen het discriminerend vermogen van nieuwe satellieten helpen. De vraag hoe capabel de EU-technologie is ten opzichte van de rest van de wereld wordt hiermee trouwens niet beantwoord. Daarvoor is meer informatie nodig.
Kritisch in de ontwikkeling van de Europese ruimtedefensie wordt het vermogen van de EU-landen om te erkennen dat ze gezamenlijk meer kunnen bereiken dan alleen. Ook als dit betekent dat dit de Nationale autonomie verminderd. Deze ruimtevaartprogramma’s zijn zo complex en duur dat er geen andere optie is dan verdergaande samenwerking.
In dit kader wil ik afsluiten met de slotalinea uit het
militarny artikel:
The Ukrainian situation is a reminder for every European country of the importance of reliable sources of space intelligence. Clearly, achieving full national strategic autonomy in this domain is both unrealistic and impractical due to the cost. European cooperation, however, offers a real opportunity to achieve parity with both the block of authoritarian states led by China and allies across the Atlantic
:strip_icc():strip_exif()/u/59472/crop63ded6dc1b6d4_cropped.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/383827/Untitled-2.jpg?f=community)
En als je sneaky wilt met spionage als doel zijn ga je geen knipperende lichtjes gebruiken.:strip_icc():strip_exif()/u/463912/crop5bf32ae825806_cropped.jpeg?f=community)
/u/18075/crop5db023aa710a8_cropped.png?f=community)
/u/217510/crop660db19c1cf7b_cropped.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/23872/Y2.jpg?f=community)
/u/5091/crop61ea61f79e935_cropped.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/128683/drop.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/650959/crop62deca850c9b4_cropped.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/30256/right_of_way_065.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/1242108/crop5e4d5b3b240b0_cropped.jpeg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/2097564/crop682105526ce3f_cropped.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/36378/crop5a3f931ecfec0_cropped.jpeg?f=community)
Plus, de andere helft van mijn punt staat ook dan nog.
:strip_icc():strip_exif()/u/106218/wc-backbone.jpg?f=community)
De eerste paar keer misschien niet bij de echt intelligente criminelen maar op een gegeven moment raakt iedereen in verval door een stukje gemakzucht of arrogantie en gaat dan basale fouten maken waardoor de lokale veldwachter je in de kraag vat.
:strip_icc():strip_exif()/u/285051/teaglass_tweakers.jpg?f=community)
:strip_exif()/u/4143/crop673c629560e43_cropped.gif?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/439769/crop5a510243ea2e3_cropped.jpeg?f=community)
/u/9441/crop658f49c35ef2a.png?f=community)
/u/237439/kerstmuts02.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/39828/melonhatcat8uy.jpg?f=community)
valt onder RIPE, upstream door RETN (VK). Dat wijst er op dat Shinybrokers in Rusland zit. Dit kun je ook aan het taalgebruik zien in de communicatie, namelijk artifacten van een lazy taal (de woorden in verkeerde, onlogische volgorde).:strip_exif()/u/53157/thai4.gif?f=community)
:strip_exif()/f/image/ik4wGrcaglWVVLtcofFvwdem.png?f=user_large)
:strip_exif()/f/image/SPEsjT3JXVHy77kVcBScVIF0.png?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/VvPuxSNT3ozNDFubHBZ4oIiZ.jpg?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/4n1b6LkcxngZ364TnWZktWQb.jpg?f=user_large)
:no_upscale():strip_exif()/f/image/HNM8Y1guHsKyAMcr9LhjL1bs.webp?f=user_large)
:no_upscale():strip_exif()/f/image/v0z8mzdDmU8oyN9ab0RFAsP1.webp?f=user_large)
:no_upscale():strip_exif()/f/image/XyFH7uDLCFPeNOFnrm17pPVE.webp?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/5wbPtmW4SpOOGFhSNORGD6N5.jpg?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/OM8hM7z7MEhrRpVtyR9Joeg1.jpg?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/9r2XxP1VZ9rG823J8YAac4Qb.jpg?f=user_large)
:strip_exif()/f/image/kFtbT75yMDo531qqkJr5Ukou.png?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/2WWk4kOkPkhBfuz80tpt7Lev.jpg?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/wMkI08dDPO5qwEATjYzYaoNC.jpg?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/gsUTu6KbrIzXUML36ETJ0t2N.jpg?f=user_large)
:strip_exif()/f/image/xDwseuv75zTXLcdI3DzERWaQ.png?f=user_large)
:strip_exif()/f/image/sf6cLJs9617brnoSQyZSZTQp.png?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/COn5tw6a0JqtPFBqUqFjmqiV.jpg?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/ilxxZpzfLLpoWP0OHTPqflwZ.jpg?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/5LMxBwDbNB3gIDj8woR1W4zO.jpg?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/Xtr9EQ6XHZL0zZ4Ms3QisaAQ.jpg?f=user_large)
:strip_exif()/f/image/vmkITSZ1tgOOBQpvnnpjh440.png?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/dekqTdBd7ErOqnAxjsWRTbRZ.jpg?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/dqB8zHxyfP5qg4l2GTIKG2Qx.jpg?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/fXaHq2VY5gRiHQme0GBxYvjk.jpg?f=user_large)
:strip_exif()/f/image/OJXNqK8Nl56zSXIinBAFfUrP.png?f=user_large)
:strip_exif()/f/image/jgIX5T5tfEBDP5OiR9Lx4ktw.png?f=user_large)
:no_upscale():strip_icc():strip_exif()/f/image/ZhpbX9KZN5d9Lte9rrBDLTVS.jpg?f=user_large)