Gezondheidsraad: veilig alcoholgebruik bestaat niet

[Bananenplant]

Onlangs heeft de Gezondheidsraad een rapport gepubliceerd waarin geconcludeerd wordt dat er geen veilige ondergrens voor alcoholgebruik bestaat. Het nieuwe advies is: drink niet.

De verlaging vloeit voort uit nieuwe wetenschappelijke inzichten over de lichamelijke gevolgen van alcohol. Er is sterk bewijs dat het risico op zeven soorten kanker, bijvoorbeeld mondkanker en keelkanker, toeneemt, ook al bij één glas. Hetzelfde geldt voor orgaanschade, denk aan een alvleesklierontsteking. Dat een glas wijn per dag juist gezond zou zijn (bijvoorbeeld tegen hart- en vaatziekten) is wat betreft de Raad onvoldoende bewezen.

Maar het strengere advies is ook gevolg van een bredere blik van de Raad, vertelt voorzitter Stronks. Voor het eerst keken de wetenschappers ook naar indirecte gevolgen en veiligheidsrisico’s die aan alcohol verbonden zijn, niet alleen voor de gebruiker zelf. „Die worden vaak onderschat”, zegt Stronks. Neem het verkeer: onder het wettelijk minimum van een bloedpromillage van 0,21 beïnvloedt alcohol al rijgedrag. Hoe meer alcohol, hoe onveiliger. Stronks: „Naar schatting is tot wel 23 procent van alle verkeersdoden te linken aan alcohol.”

Trouw brengt in herinnering dat het al meer dan 10 jaar geleden is dat het bij de Gezondheidsraad bekend werd dat alcoholgebruik geen gezondheidsvoordelen kent. Als je ervoor corrigeerde dat veel geheelonthouders om gezondheidsredenen zijn gestopt met drinken bleven er geen studies over die lieten zien dat matige drinkers gezonder zouden zijn. Destijds heeft de Gezondheidsraad het aanbevolen maximum van 2 glazen naar 1 glas per dag verlaagd, geheel niet drinken was een advies dat men toen nog niet aandurfde. Ook nu erkennen ze dat het een kwestie van de lange adem is:

Uiteindelijk is „denormaliseren” ook een culturele uitdaging, zegt Stronks. Ander taalgebruik – alcohol „gebruiken” in plaats van „drinken” – helpt. Maar verandering is moeilijk, erkent Stronks. Meer dan de helft van de Nederlanders houdt zich niet aan het huidige advies van geen of in ieder geval niet meer dan één glas per dag. En hoewel de raad claimt dat er geen „wetenschappelijke onderbouwing” voor is dat alcohol goed is voor de sociale cohesie, erkennen de wetenschappers in het rapport wél dat drinken onderdeel is van „sociale en culturele tradities”.

In de toekomst dus carnaval of Koningsdag zonder alcohol? „Ik zie het als de treincoupé waar twintig jaar geleden nog gewoon gerookt werd. Dat is nu ook niet meer normaal. Misschien concluderen we over twintig jaar wel dat carnaval zonder alcohol ook mogelijk is.”  

De Gezondheidsraad ziet graag dat alcohol hetzelfde behandeld gaat worden als tabak: uit beeld. Dus reclameverboden, minder verkooppunten en verpakkingen met kankerwaarschuwingen. De vergelijking met tabak gaat ook op meer vlakken op: de alcoholindustrie gebruikt tactieken uit het draaiboek van de tabaksindustrie, door lobbydruk, het zich presenteren als preventiepartner en het financieren van onderzoek met voor de industrie gunstige uitkomsten. Een belangrijk verschil met de tabaksindustrie is dat de alcoholindustrie momenteel niet geweerd wordt van overleggen over beleid en de tabaksindustrie wel.

---

Ik vind alcohol een lastige. Het is op veel plekken ingebed in onze cultuur, maar tegelijkertijd kan denk ik niet onderschat worden in welke mate decennia aan marketing hier een hand in hebben gehad. Tegelijkertijd heb je vele kleine partijen (denk aan craft beer) waarvan je niet bepaald het idee hebt dat het gaat om industriële grootbedrijven die aandeelhoudersbelangen boven de gezondheid van hun klanten stellen.

Dan is er nog het probleem dat alcohol verslavend is. Weliswaar worden veel gebruikers helemaal niet verslaafd (in tegenstelling tot bij tabak), maar is een alcoholverslaving uitermate verwoestend en ook iets dat zich sluipenderwijs kan ontwikkelen.

---

Met dit alles in het achterhoofd vraag ik me af wat de weg voorwaarts is. Ik denk dat het hoe dan ook zaak is om marketing en lobbyinvloed in te perken, en ik denk ook dat denormalisatie in zijn algemeenheid een goede zaak is. Maar tegelijkertijd voelt het wel als afscheid nemen van iets. Hoe doe je zoiets als maatschappij?

[pagani]

Als werknemer in de alcoholsector kan ik duidelijkheid en goede richtlijnen, ook al schiet ik me dan baantechnisch in de voet, alleen maar toejuichen.

Echter vind ik dan ook dat je de zwaarste gezondheidslast net zo moet behandelen: Zet maar afbeeldingen van een vervet hart op een Big Mac doosje, verbiedt reclame voor ongezonde voeding en maak ongezond eten sociaal onacceptabel.

Maar ik denk dat het alcoholprobleem zich al grotendeels zelf oplost: De geconsumeerde volumes lopen terug, zeker onder jongeren. De sterke dranken zijn al praktisch verdwenen (de ene na de andere stoker gaat failliet) en de grote brouwers produceren meer en meer alcoholvrije producten.

[ Voor 27% gewijzigd door pagani op 29-06-2026 21:51 ]

[Adlermann]

Ik sta hier vrij principieel in.

Weten is niet hetzelfde als willen. Dit werd al in het essay Wetenschap en Overheidsbeleid, gepubliceerd door de Raad van het Openbaar bestuur ^[1], als onderwerp besproken. Er zit geen lineaire deterministische relatie tussen kennis en beleid, en dat is maar goed ook. Een deterministische relatie tussen kennis en beleid betekent dat we niet langer in een ideologisch gedreven samenleving leven, maar een technocratie, en dan kunnen we net zo goed de democratie maar opheffen. Het stellen van doelen van een samenleving komt voort uit het publieke debat en kennis heeft daar zeker een rol in en dat is op z’n minst het duidelijk maken van de gevolgen van het wel of niet voeren van een bepaald beleid.

Het is echter aan de samenleving zelf om die belangenafweging te maken, in dit geval het bepalen of het drinken van alcohol WAARDEVOL is. Waarde is een afgeleide eigenschap, bepaald na een afweging tussen de veronderstelde voordelen en nadelen van een bepaald goed of activiteit om persoonlijke doelstellingen te bereiken, waarde is een subjectief begrip en niet objectief ^[2]. Het accepteren van de schade van alcohol, en dus niet denormaliseren, is geen technocratische ‘brede afweging’ die over dient genomen te worden door de overheid. De vraag is, in wat voor een samenleving willen we leven? Niet alles wat slecht is, hoeft gedenormaliseerd te worden. Ik hoef geen lineaire deterministische relatie tussen wetenschap en beleid. Ik leef liever in een leuk land.


Daarnaast heb ik moeite met de 'brede' afweging waar veel indirecte relaties gevolgd worden, i.t.t. de directe relaties die roken bv heeft zoals meeroken. Alcohol zelf zorgt niet voor agressief gedrag, maar het neemt wel remming weg waardoor mensen agressie minder goed kunnen onderdrukken. Alcohol legt vaak ook gewoon het daadwerkelijke karakter van iemand bloot.

---

^[1] https://www.raadopenbaarbestuur.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2022/06/27/wetenschap-en-overheidsbeleid/Essaybundel+Wetenschap+en+overheidsbeleid+-+ROB+i.s.m.+Boom+bestuurskunde.pdf

^[2] https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-00847-5_11

[TheBrut3]

Ik vind het allemaal weer lekker bekrompen. Laat mij lekker wat drinken op een feestje of bij een borrel. Die 20 glazen op jaarbasis zullen echt wel meevallen. Gaan we één voor één alles lekker verbieden?

[pingkiller]

Adlermann schreef op maandag 29 juni 2026 @ 21:50:
Ik sta hier vrij principieel in.

Ik heb het idee dat je tegen een denkbeeldige vijand aan het vechten bent. Dat de gezondheidsraad adviseert te strijden tegen iets dat slecht is voor voor de volksgezondheid, is niet meer dan logisch:
De Gezondheidsraad is een onafhankelijke wetenschappelijke adviesraad met als wettelijke taak regering en parlement te adviseren op het brede terrein van de volksgezondheid en gezondheidszorg.

Er is verder politiek nog niet zoveel over gezegd.

[alexbl69]

Bij drugs wordt de wetgeving meer en meer aangepast aan de realiteit, waarom zou er nu bij alcohol dan precies tegenovergesteld gehandeld moeten worden?

Een eventueel verbod op alcohol is al eens geprobeerd, 100 jaar geleden in de VS. Hielp geen zier, enkel de maffia werd erdoor in het zadel geholpen.

De alcoholconsumptie in Nederland daalt gestaag. Prima. Maar laat dit alsjeblieft op een 'natuurlijke' manier gebeuren in plaats van betutteling door de overheid.

[LED-Maniak]

Prima dat een Gezondheidsraad adviseert om te stoppen met drinken omwille van de gezondheid, maar het volgende heb ik dan wel een probleem mee:

Voor het eerst keken de wetenschappers ook naar indirecte gevolgen en veiligheidsrisico’s die aan alcohol verbonden zijn, niet alleen voor de gebruiker zelf. „Die worden vaak onderschat”, zegt Stronks. Neem het verkeer: onder het wettelijk minimum van een bloedpromillage van 0,21 beïnvloedt alcohol al rijgedrag. Hoe meer alcohol, hoe onveiliger. Stronks: „Naar schatting is tot wel 23 procent van alle verkeersdoden te linken aan alcohol.”

Hier gebeurt hetzelfde als de schijf van vijf.

In plaats van puur naar de gezondheidseffecten te kijken, voegen ze ook een andere hoek toe. Bij de schijf van vijf is het weer "meer plantaardig want beter voor het milieu".

Volgende advies: verbod op autorijden bij minder dan 5 uur slaap per dag? Advies om niet meer langs ringwegen te wonen?

Van een gezondheidsraad verwacht ik een rapport waarin staat hoe hoger mijn kans op X is bij gebruik van Y in N hoeveelheden. Met daarbij wellicht een vergelijking met andere schadelijke dagelijkse dingen als wonen in een stad of bij industrie. Dan kan ik inschatten of het voor mij relevant is.

[Onbekend]

Zoals hierboven aangegeven, zijn er veel meer ongezonde producten op de markt.
Zullen we frisdrank, zoutjes, snacks, snoep, fastfood, energiedrankjes en gebak ook meteen het zelfde behandelen als alcohol en rookwaren?

Op zich ben ik voorstander van waarschuwingen op verpakkingen en gezondheidsheffingen (hoe meer verzadigd vet, zout en calorieën een product bevat, des te hoger is de heffing). Met de opbrengsten zou je korting (subsidie) kunnen geven op gezonde producten zoals onbewerkte groenten en fruit.

Maar ik denk dat het belangrijkste punt is dat alle ongezonde producten met mate geconsumeerd dient te worden. 7 biertjes op een zaterdagavond is bijvoorbeeld veel slechter dan elke dag eentje.

En helemaal verbieden moet met men niet gaan doen, want dan krijg je het zelfde als met sigaretten dat het uit het buitenland wordt gehaald.

[defiant]

Het probleem met dit soort kwesties is dat in principe altijd afgeleide problemen zijn met andere oorzaken. Bijna niemand kiest doelbewust voor een ongezonde leefstijl, maar doet die altijd vanwege de omstandigheden of om iets bereiken, d.w.z. het effect van genotsmiddelen.

Alleen blijft die overkoepelende visie vaak uit beeld en richt men zich vaak op een alleen het middel en je ziet dan vaak dat het effect beperkt blijft. Wil je verandering van primaire oorzaken, dan vraagt dat om een drastische verandering van de visie op de samenleving. Want nu krijg je het effect dat je in een individualistische liberale samenleving met veel persoonlijke vrijheden gaat proberen om gedragsverandering te bewerkstelligen De vraag is of je in zo'n samenleving de primaire oorzaken überhaupt kan wegnemen.

Praktische voorbeeld is alcohol als sociaal smeermiddel, juist in een individualistische samenleving zie je daar de positieve effecten van, zonder veel sociale binding kunnen individualistische mensen toch laagdrempeliger contact maken. Vergelijk dit met (even bewust wat simpeler neergezet) samenlevingen die gericht zijn op sterke familiebanden en meer collectivistische en/of religieuze cultuur en sociale contacten hoeven veel minder gesmeerd te worden aangezien die veelal gegeven zijn, tot zelfs uithuwelijk aan toe (wat ook weer significante nadelen heeft), zeker in het M-O functioneren dat soort samenlevingen zonder alcohol.

Het is maar een voorbeeld, maar de discussie zou daar over moeten gaan. Bestrijd de primaire oorzaken, alleen zijn we dat als samenleving toch wel verleerd. Hetzelfde zag je met de mindfulness hype voor werknemers die overwerkt waren in de ratrace, de oorzaak is dat mensen overwerkt zijn, een mindfulness cursusje gaat daar niets aan veranderen.

[Ugchel]

Onbekend schreef op maandag 29 juni 2026 @ 22:51:
Zoals hierboven aangegeven, zijn er veel meer ongezonde producten op de markt.
Zullen we frisdrank, zoutjes, snacks, snoep, fastfood, energiedrankjes en gebak ook meteen het zelfde behandelen als alcohol en rookwaren?

Ik vraag me af waar deze reflex toch altijd vandaan komt. Vanuit gezondheidsperspectief is blijkbaar aangetoond dat er louter nadelen kleven aan het nuttigen van alcohol. Daarnaast levert het genormaliseerd zijn van alcoholgebruik nogal wat maatschappelijke schade op. Dat kan toch gewoon de constatering zijn?

Doodvermoeiend om dan altijd weer te moeten lezen over wat nog meer ongezond zou zijn en dat dat dan ook maar aangepakt moet worden want… anders voelt het oneerlijk ofzo?

[NMH]

alexbl69 schreef op maandag 29 juni 2026 @ 22:22:
De alcoholconsumptie in Nederland daalt gestaag. Prima. Maar laat dit alsjeblieft op een 'natuurlijke' manier gebeuren in plaats van betutteling door de overheid.

Aan de andere kant: de alcoholindustrie probeert al jaren op de geraffineerde wijze het wetenschappelijk onderzoek en beleid in een voor hun gunstige richting te sturen, uiteraard zodat zij zoveel mogelijk van hun product kunnen afzetten. Als daar negatieve kanten voor de maatschappij aanzitten (en die zitten er dus duidelijk) dan lijkt me heel wenselijk dat de overheid daar tegengas tegen geeft.

[NMH]

LED-Maniak schreef op maandag 29 juni 2026 @ 22:34:
In plaats van puur naar de gezondheidseffecten te kijken, voegen ze ook een andere hoek toe. Bij de schijf van vijf is het weer "meer plantaardig want beter voor het milieu".

Zo vergezocht is die hoek toch niet? De Gezondheidsraad heeft "als wettelijke taak regering en parlement te adviseren op het brede terrein van de volksgezondheid en gezondheidszorg". Als iemand onder invloed van alcohol zijn auto om een boom vouwt of een voetganger schept dan heeft dat duidelijk invloed op de gezondheidszorg als dat vaak genoeg gebeurt.

[LED-Maniak]

NMH schreef op dinsdag 30 juni 2026 @ 00:27:
[...]

Zo vergezocht is die hoek toch niet? De Gezondheidsraad heeft "als wettelijke taak regering en parlement te adviseren op het brede terrein van de volksgezondheid en gezondheidszorg". Als iemand onder invloed van alcohol zijn auto om een boom vouwt of een voetganger schept dan heeft dat duidelijk invloed op de gezondheidszorg als dat vaak genoeg gebeurt.

Tsja, dan had ik wellicht andere verwachtingen bij de 'gezondheids'raad en het voedingscentrum.
Ik verwacht van dergelijke instituten dat zij mij objectief informeren wat dit met mijn gezondheid en mijn lichaam zou kunnen doen. Je leest de titel "er is geen ondergrens" maar vervolgen wordt ook meegenomen dat mensen er niet mee om kunnen gaan(lees: in de auto stappen, gaan vechten, etc), tsja. Dan is er blijkbaar wel een ondergrens waarbij je thuis wellicht kan genieten van een a twee biertjes in de week.

Ik wil graag weten hoe in verhouding tot andere dingen het risico tot schade is, om een gewogen afweging te kunnen maken geheel te onthouden of niet. Is dit erger of minder erg dan 80% van het ultra processed foods in de supermarkt? Nu kan ik niets met de informatie, zoals ik ook absoluut niets kan met de A-F voedingslabels op producten.

[ Voor 3% gewijzigd door LED-Maniak op 30-06-2026 00:54 ]