Met iemand had ik een discussie over de impact van de Russische aanvallen op de Oekraïense energie infrastructuur. Omdat ik bij een transformatorbouwer werk realiseer ik mij ten volle dat transformatoren niet ergens van de plank getrokken kunnen worden.
Voor de knooppunten in het energienetwerk van Oekraïne waar het mis is gegaan zijn veelal heel specifieke machines nodig die op klantenspecificatie worden gemaakt. Desondanks kwam ik zelf op de gedachte dat de Europese netwerken kunnen kijken of hun spare units, met ook weer hun specifieke configuratie, in de Oekraïense energie infrastructuur zijn in te passen.
Powermag geeft een indruk van deze behoefte. Of deze behoefte ambitieus is om in te vullen vind ik trouwens lastig te beoordelen. Wat ik verwacht is dat dit met Medium Power (~ tot 245 kv/ 200 MVA) en Olie-distributie-trafo's (50kVA-20MVA) of giethars-trafo's (tot 25 MVA - 40,5 kV) het makkelijker zal gaan dan dan bij de hogere energieniveaus (tot 765 kV). Deze machines zijn vaak one-offs.
Onderin Powermaglijst staan de, naar mijn indruk, wat minder makkelijk uit te wisselen grotere units. Hier is wat creatief denkwerk nodig om met pragmatische oplossingen te komen die in ieder geval een gedeelte van de functie doen herstellen.
Hierboven heb ik het alleen over trafo's. In Oekraïne zal veel meer nodig zijn. Ik denk dan aan apparatuur voor onderstations (overspanningsafleiders en -beveiliging, schakelapparatuur, bliksembeveiliging, spanning- en stroomtransformatoren (meetapparatuur) enz. enz.
Ook moeten de noodvoorzieningen niet vergeten, als aggregaten, accupakketten en tijdelijke transformatorstations, zoals die in de bouwwereld worden gebruikt.
Op zich is Europa al behoorlijk aan het supporten, de onderstaande tweet is nog niet erg specifiek, wel is te zien welke landen betrokken zijn:
Ook UkInform had hierover een dag terug een item:
Restoring energy infrastructure: Twelve countries to supply equipment
Extra aandacht verdienen wat mij betreft Zuid-Korea en Israël. Verder zijn met name de Oost Europese landen betrokken. Voordat we hieruit conclusies trekken, het kan te maken hebben met in hoeverre het aanbod aansluit op de vraag. Toch kan ik mij niet aan de olifant in de kamer onttrekken, Nederland staat niet in het rijtje. Dit terwijl we wel wat ervaring hebben met de inzet van aggregaten. Denk aan de gemeente Haaksbergen in
2005. Met aggregaten en noodstroomvoorzieningen zou toch iets mogelijk moeten zijn?
Als andere support initiatieven wil ik de
Energy Community noemen. Dit is een samenwerkingsverband tussen Albanië, Bosnië Herzegovina, Kosovo, Noord Macedonië, Georgië, Moldavië, Montenegro, Servië, en Oekraïne. De Europesse Commissie is een permanente Vice-voorzitter in dit samenwerkingsverband. onderstaand een schema hoe deze Energy Community Oekraïne aan het supporten is:
De Energy Community heeft al het nodige kunnen doen, zie onderstand overzicht:
Hieronder een overzicht waar Oekraïne volgens deze Energy Community heel hard behoefte aan heeft:
Zoals ook hierin is te zien zijn transformatoren een issue. Lastig 1 op 1 te vervangen. En met wat ik weet zit de industrie vol met bestellingen. De behoefte van Oekraïne zou wat mij betreft een soort fast-lane behandeling rechtvaardigen. Bestaande klanten doen bij trafo-bouwers een stapje opzij zodat hun productieslot gebruikt kan worden voor een Oekraïense trafo. Moet zo'n trafo ontworpen worden is zo'n machine nog steeds niet direct beschikbaar.
Deze energiekwestie verdient de aandacht, ook van Nederlandse netwerkbeheerders en de Nederlandse overheid.