Voorkomen legionella in boilers

[Rojado]

Hoi, even een vraagje. Uiteraard na eerst het hele topic te hebben gelezen

Toekomstige situatie: warmtepomp boiler 230 liter (combi) / elke dag 2x douchen / 1x wekelijks bad 200+ liter
Huidige situatie: CV ketel die voor warm water & CV water zorgt

Helder: welke ' vaste ' boiler temperatuur dan ook is ingesteld, wekelijkse 62 graden run is in mijn ogen noodzakelijk. In de basis opteer ik voor de ' vaste' lage temperaturen van 35-zomer/45 winter.

Vraag: Wat is het ideale (zuiningste) moment volgens de ingewijden van het lopen van de legionella run gegeven de hierboven beschreven situatie? (Is dat voor of na het gebruik van het bad of maakt het niets uit?)

Dit even los van het moment op de dag (ivm gebruik PV stroom (zomer) dan wel lage tarief uren (winter).

[de Peer]

Rojado schreef op zondag 14 januari 2024 @ 09:10:

Vraag: Wat is het ideale (zuiningste) moment volgens de ingewijden van het lopen van de legionella run gegeven de hierboven beschreven situatie? (Is dat voor of na het gebruik van het bad of maakt het niets uit?)

Ik zou het ervoor doen, zodat je dat water vervolgens direct nuttig gebruikt en minder stilstandverlies hebt. Zou je het na het bad doen dan zit je met een hete boiler die veel warmte verliest in de 12-24u erna.

[H.A.B.]

Topic is volgens mij nog steeds erg relevant en met veel interesse doorgelezen. Ik denk nog steeds een onderbelicht onderwerp waar ik nu zelf ook tegenaanloop bij het ontwerp van mijn water- en verwarmingsinstallatie voor de complete verbouwing en renovatie van ons jaren-30 huis.

Ik heb op zich een vrij standaard situatie waarin ik alles nu vanaf 0 kan ontwerpen. Neem vloerverwarming op de BG, wil liefst volledig van het gas af en van plan een standaard lucht-water warmtepomp te nemen. Deze moet ivm ruimtegebruik in de schuur met een boilervat voor warm tapwater. Helaas staat deze dan wel 20-25m af van de badkamer (met dubbele douche, en nog douche op zolder ook op 25m). Zaken als zonnecollectoren / hygieneboiler, aansluiten op kachel, etc. allemaal wel overwogen, maar niet van plan.

Na het lezen van dit topic, krijg ik het idee dat er nog niet 1 optimaal ontwerp is waar consensus over bestaat, waarbij je en maximaal gebruik maakt van een warmtepomp-setup en legionella beheersing volgens de norm is. Af en toe denk ik zelfs - misschien toch maar een hybride warmtepomp of een losse gasketel voor sww, om geen legionella (en andere bacteria) gedoe te krijgen.

Mijn conclusie is: dan toch maar de combinatie warmtepomp + 200-300L boilervat voor sww (4p gezin) met een extra elektrische heater om het vat eens per week > 60 graden te krijgen en daarbij nog een pomp installeren om het vat homogeen op te warmen. Blijf ik alleen met m'n lange leidingen zitten. Of is de betere oplossingen niet gewoon wel een hygiene boiler, met acceptatie dat het wat meer energie kost? Maar lijkt dat het een minderheid is die deze route kiest.

Wat ik een onderbelicht onderwerp vind in dit topic, zijn de leidingen. In mijn geval zou ik bijv 25m lange heet-water leiding krijgen. Die staat dan dus ook nog regelmatig vol met lauw water. Helemaal omdat het een dikkere leiding moet worden, ivm voeden van 2 douches tegelijk. Of 2x16mm, maar dat heeft ook weer nadelen. 60 graden in je vat, resulteert dan ook niet in 60 graden bij het tappunt. Er wordt gezegd dat je heet-water leiding niet moet isoleren, omdat de leiding dan na gebruik sneller afkoelt ivm legionalla ontwikkeling, maar je verliest hier ook weer warmte mee natuurlijk (loopt bij mij door de kruipruimte). Eigenlijk zou ik liever heet water produceren vlakbij de douche - maar daar is lastig ruimte voor dergelijk groot vat en dan eindig je dus alsnog weer met 2 systemen.

Daarnaast krijg je bij gebruik van douche-WTW (staat ook in de planning) ook nog stukken koud-water leiding die je naar legionella-achtige temperaturen verwarmt, terwijl je die stukken leiding nooit met heet-water doorspoelt. Is dat niet ook nog een hotspot?

Mijn vraag is eigenlijk - bestaat er nu enige consensus onder de tweakers over wat de slimste 'standaard' oplossing voor een 'standaard huis' die wel voldoet aan de regelgeving op legionella gebied en nog steeds gasloos is als jullie vanaf 0 je installatie zouden kunnen inrichten - met alles kennis van nu?

[de Peer]

H.A.B. schreef op zaterdag 9 november 2024 @ 14:49:

Mijn vraag is eigenlijk - bestaat er nu enige consensus onder de tweakers over wat de slimste 'standaard' oplossing voor een 'standaard huis' die wel voldoet aan de regelgeving op legionella gebied en nog steeds gasloos is als jullie vanaf 0 je installatie zouden kunnen inrichten - met alles kennis van nu?

Ik snap nu eigenlijk nog niet wat je vraag is.

Lange leidingen zijn niet echt een issue, dat spoelt wel door bij regelmatig gebruik. Geen groot risico dus.

Ik zou bij voorkeur niet elektrisch een vat verwarmen, dat is duur. Veel warmtepompboilers kunnen gewoon met de compressor boven de 60 graden uit komen, dat is wat economischer.

[ Voor 13% gewijzigd door de Peer op 09-11-2024 15:01 ]

[de Peer]

H.A.B. schreef op zaterdag 9 november 2024 @ 14:49:

Daarnaast krijg je bij gebruik van douche-WTW (staat ook in de planning) ook nog stukken koud-water leiding die je naar legionella-achtige temperaturen verwarmt, terwijl je die stukken leiding nooit met heet-water doorspoelt. Is dat niet ook nog een hotspot?

met dat water kom je toch nooit in aanraking? dat gaat het riool in?

[franssie]

de Peer schreef op zaterdag 9 november 2024 @ 15:06:
[...]

met dat water kom je toch nooit in aanraking? dat gaat het riool in?

Ik denk dat bedoeld wordt, als de lauwe uitgang van de WTW naar koud van mengkraan gaat - dat stukje nooit heet zal worden. Dat is dacht ik één van de twee manieren om die WTX aan te sluiten?

[Oilman]

H.A.B. schreef op zaterdag 9 november 2024 @ 14:49:
Deze moet ivm ruimtegebruik in de schuur met een boilervat voor warm tapwater. Helaas staat deze dan wel 20-25m af van de badkamer (met dubbele douche, en nog douche op zolder ook op 25m).

Je probleem lost zich vanzelf op als je het ontwerp fatsoeneert. Je gaat geen boiler vat in een onverwarmde schuur zetten om vervolgens 20-25 meter aan leiding naar de badkamer te leggen.

a) Dat is knetter oncomfortabel, het duurt zeer lang voordat je warm water hebt.
b) Je halve boiler vat is bij wijze van spreken al doorgespoeld voordat het warme water er is.

Stond de CV-ketel eerder ook zo ver weg? Kan het boilervat niet gewoon komen te staan waar eerder de CV ketel hing?

[H.A.B.]

de Peer schreef op zaterdag 9 november 2024 @ 15:00:
[...]

Ik snap nu eigenlijk nog niet wat je vraag is.

Heb misschien te veel onderwerpen in mijn post tegelijk aangeraakt. Waar het me in eerste instantie om gaat in het kader van dit topic, is wat nu wordt gezien als de beste basis-setup om legionella issues te voorkomen icm warmtepomp. Het blijkt (na lezen van dit topic) dat veel sww boiler vaten niet eens (homogeen) de 55/60 graden halen, waardoor meerdere mensen in dit topic aan het 'tweaken' zijn geslagen om de tekortkomingen(?) van de productie boilers op te lossen. Mijn vraag is daarmee - is de setup met een standaard sww boiler eigenlijk wel de beste? Of zou je in de basis beter kunnen kijken naar andere opties / variaties (bijv. hygiene boiler).

de Peer schreef op zaterdag 9 november 2024 @ 15:00:
[...]

Ik zou bij voorkeur niet elektrisch een vat verwarmen, dat is duur. Veel warmtepompboilers kunnen gewoon met de compressor boven de 60 graden uit komen, dat is wat economischer.

Ok, dan misschien dat achterwege laten. Kreeg de indruk op basis van dit topic, dat veel warmtepompen dit in praktijk niet halen.

franssie schreef op zaterdag 9 november 2024 @ 15:23:
[...]

Ik denk dat bedoeld wordt, als de lauwe uitgang van de WTW naar koud van mengkraan gaat - dat stukje nooit heet zal worden. Dat is dacht ik één van de twee manieren om die WTX aan te sluiten?

Klopt. Dit was het andere punt dat ik ter discussie wilde opbrengen dat volgens mij thuishoort in dit topic. Dit topic focust zich op het boilervat (ok fair enough - topic titel gaat over boilers), terwijl volgens mij leidingen ook veel meer een risico vormen icm boilervaten met lage temperatuur tov van de ouderwetse systemen, waar je meestal gewoon 60 graden water overal gebruikte. Doorspoelen met temperaturen onder de 60 graden helpt niet bij mijn weten, want bacterien blijven zich dan gewoon ontwikkelen in de filmlaag (niet alleen legionella). Norm stel ook dat je water op tappunten 55 graden moet zijn (60 graden bij collectieve installaties) en dat je mengleidingen eens per week 20min leiding moet doorspoelen met 60graden water.

Oilman schreef op zaterdag 9 november 2024 @ 15:34:
[...]

Je probleem lost zich vanzelf op als je het ontwerp fatsoeneert. Je gaat geen boiler vat in een onverwarmde schuur zetten om vervolgens 20-25 meter aan leiding naar de badkamer te leggen.

a) Dat is knetter oncomfortabel, het duurt zeer lang voordat je warm water hebt.
b) Je halve boiler vat is bij wijze van spreken al doorgespoeld voordat het warme water er is.

Stond de CV-ketel eerder ook zo ver weg? Kan het boilervat niet gewoon komen te staan waar eerder de CV ketel hing?

Ik ben er ook niet gelukkig mee, maar het huis heeft nou eenmaal wat restricties. Een 200-300L vat, kun je niet overal zomaar kwijt en de buitenunit van de warmtepomp ook niet. Daarom ben ik nog aan het puzzelen of ik niet tot een betere setup kan komen, maar dat valt nog niet mee.

Het huis had geen CV ketel, maar alleen een elektrisch boilervatje in de keuken. De indeling van het huis is ook helemaal anders geworden, dus dat is allemaal niet meer vergelijkbaar.

Om wachttijd en verliezen te voorkomen, had ik al bedacht om een '10L cold-fill' boiler in de badkamer te zetten en op de koudwaterleiding aan te sluiten. Deze voedt dan de wastafel-kraan (weinig water). Dan de douche via een mengventiel aansluiten op de warm-water-leiding en de uitgang van de 10L-boiler. Dan heb je zonder wachttijd heet water in de douche en mengt hij eerst het koude water uit de warm-water-leiding met het hete 10L-boiler water. Als het hete water uit de schuur de douche heeft bereikt, schakelt het mengventiel dan over van de toevoer uit de 10L boiler, naar water uit de garage. Zit je alleen na het douchen nog met een leiding vol heet water die je niet gebruikt. En ja, iets minder efficient om 10L elektrische boiler met cop=1 te gebruiken.

En anders moet ik het systeem misschien toch in tweeën splitsen - een warmtepomp voor verwarmen en een aparte installatie voor warm tapwater.

Maargoed, de ontwerp-discussie gaat misschien een beetje te ver off-topic.

[de Peer]

H.A.B. schreef op zaterdag 9 november 2024 @ 16:18:
[...]
Doorspoelen met temperaturen onder de 60 graden helpt niet bij mijn weten, want bacterien blijven zich dan gewoon ontwikkelen in de filmlaag (niet alleen legionella).

Jawel doorspoelen helpt prima, om het aantal kiemen terug te brengen tot een zeer laag acceptabel aantal. Het doel is niet om 100% af te doden, dat is niet nodig.

Norm stel ook dat je water op tappunten 55 graden moet zijn (60 graden bij collectieve installaties) en dat je mengleidingen eens per week 20min leiding moet doorspoelen met 60graden water.

De norm geldt niet voor boilervaten die tenminste 1 x per week op 60 graden gebracht worden.

[de Peer]

H.A.B. schreef op zaterdag 9 november 2024 @ 16:18:
[...]


Heb misschien te veel onderwerpen in mijn post tegelijk aangeraakt. Waar het me in eerste instantie om gaat in het kader van dit topic, is wat nu wordt gezien als de beste basis-setup om legionella issues te voorkomen icm warmtepomp. Het blijkt (na lezen van dit topic) dat veel sww boiler vaten niet eens (homogeen) de 55/60 graden halen, waardoor meerdere mensen in dit topic aan het 'tweaken' zijn geslagen om de tekortkomingen(?) van de productie boilers op te lossen. Mijn vraag is daarmee - is de setup met een standaard sww boiler eigenlijk wel de beste? Of zou je in de basis beter kunnen kijken naar andere opties / variaties (bijv. hygiene boiler).


[...]

een standaard sww boiler zou voldoende moeten zijn. Je kunt risico's nog wat verkleinen door de boel goed homogeen te krijgen. Maar we moeten het ook weer niet overdrijven he. Legionella komt nauwelijks voor, In belgie bestaat er helemaal geen regelgeving voor legionella en daar gaat het ook gewoon goed.

[ Voor 52% gewijzigd door de Peer op 09-11-2024 16:34 ]

[Meteen]

Misschien kun je iets met een dubbelvat zoals de NIBE VPAS, waarbij het sanitair water voorverwarmd wordt en in een kleiner vat na verwarmd. Aangezien je ergens in je systeem altijd een overgang hebt van warm naar koud water, ligt de oplossing niet alleen in een hoge temperatuur maar ook in een hoge doorstroom snelheid, m.a.w. een kleine verblijftijd van de bacteriën op de ideale groeitemperatuur. Dat gaat dus richting een hygiëne boiler.

[TLDNL]

Kan je niet een circulatie leiding maken langs alle gebruikers?
Dan kan je voor het douchen de pomp aan zetten en die "vervangt" dan het koude water voor warm?

[opinie]

Even een proefballonnetje oplaten.

Stel je hebt een lucht-water-warmtepomp.

• Winter:
  Warmte wordt in een watervat opgeslagen dat deel is van de vloerverwarming. Temperatuur daarvan hoort 30 - 40 °C te zijn bij verwarmen. Een tweede warmtepomp (water-water) haalt zijn warmte uit de CV-tank en pompt deze in de boiler. Deze step up naar bv. 65 °C via 35 °C zou efficiënter kunnen zijn dan rechtstreeks.
  .
• Zomer:
  1. Het CV-vat werkt als een voorraadvat met hoge efficiëntie door het kleine thermische verschil en zorgt dat het boilervat snel kan worden opgewarmd.
  2. Als de vloerverwarming ook als koeling wordt gebruikt, kan deze energie in eerste instantie dienen voor de boiler en bij overschot pas naar buiten worden geleid.

Ik neem 65 °C als norm hetzij continu, hetzij als wekelijkse anti-legionellaopwarming. Het lijkt me beter (gebaseerd op vorige berichten) om dat via een sensor onderaan het vat te meten.

Nadelen zijn hieraan ook:

• extra warmtepomp dus extra investering
• de tweede warmtepomp moet een hogere afleveringstemperatuur aankunnen
• gecompliceerdere installatie, grotere kans op fouten bij installatie en gebruik alsook op storingen

Optie:

1. In de keuken zou de leiding van de tweede warmtepomp eerst via een kleine boiler kunnen gaan om daar water van 80 °C aan te maken. Gezien men een hogere temperatuur nodig heeft in de persleiding dan de doeltemperatuur van 65 °C lijkt dat haalbaar. Eens de keukenboiler op temperatuur is, gaat de volledige energie in de sanitaire boiler.
2. of de wateraanvoer voor een gewone keukenboiler komt van een korte goed geïsoleerde leiding van de hoofdboiler (65 °C) i.p.v. koud water van 10-15 °C en wordt elektrisch (zonnepanelen) naar 80 °C opgedreven

Ik heb geen berekeningen gemaakt over de kostprijs, baten/lasten, ruimte en wat nog meer. Het is gewoon even, zoals ik al zei, een proefballonnetje. Een hersenspinsel. Zo zijn grootse dingen bedacht , alsook de dwaaste .
Graag hoor ik wat jullie als positieve of negatieve opmerkingen hebben.

[Erwin_83]

Lijkt mij vrij ingewikkeld en dus duur worden.

Voor de keuken een kokendwaterkraan. Dan heb je daar geen warm water van de wp boiler nodig. Tenzij je heel veel warm water wil, dan kan je een hotfill kokendwaterkraan overwegen.

[Meteen]

opinie schreef op maandag 30 december 2024 @ 01:51: Deze step up naar bv. 65 °C via 35 °C zou efficiënter kunnen zijn dan rechtstreeks.

Ik denk van niet. Omdat een beetje goede warmtepompregeling een boiler van 20 graden niet opwarmt met water van 65 graden maar met water van 25 graden. En als de boiler 25 graden is, opwarmt met een temperatuur van 30. En de temperatuur van het water van de warmtepomp dus steeds 5 graden boven de temperatuur van de boiler ligt.
Houd er rekening mee dat je van alles kunt verzinnen, maar dat het ook nog geregeld moet worden. Als je afwijkt van de standaard mogelijke configuraties, zul je dus je eigen regeling moeten uitvinden.
Zie bv https://www.nibe.eu/nl-nl...incipeschemas-hydraulisch

[Andrehj]

@opinie Veel te ingewikkeld en te duur qua investering. Bovendien niet standaard, dus lastig of niet te onderhouden door een installateur (die hebben al moeite genoeg met superstandaard installaties).
Bij warmtepompen geldt net als bij andere installaties voor in je huis het KISS principe (keep it simple, stupid!).

[Meteen]

opinie schreef op maandag 30 december 2024 @ 01:51:
Als de vloerverwarming ook als koeling wordt gebruikt, kan deze energie in eerste instantie dienen voor de boiler en bij overschot pas naar buiten worden geleid.

Bij NIBE heet dit in de SMO regelaar superkoeling.
De installatie inclusief kleppen moet hiervoor natuurlijk wel geschikt zijn.

[ Voor 10% gewijzigd door Meteen op 30-12-2024 11:51 ]

[jurjen_g]

opinie schreef op maandag 30 december 2024 @ 01:51:
Even een proefballonnetje oplaten.

Stel je hebt een lucht-water-warmtepomp.

• Winter:
  Warmte wordt in een watervat opgeslagen dat deel is van de vloerverwarming. Temperatuur daarvan hoort 30 - 40 °C te zijn bij verwarmen. Een tweede warmtepomp (water-water) haalt zijn warmte uit de CV-tank en pompt deze in de boiler. Deze step up naar bv. 65 °C via 35 °C zou efficiënter kunnen zijn dan rechtstreeks.
  .
• Zomer:
  1. Het CV-vat werkt als een voorraadvat met hoge efficiëntie door het kleine thermische verschil en zorgt dat het boilervat snel kan worden opgewarmd.
  2. Als de vloerverwarming ook als koeling wordt gebruikt, kan deze energie in eerste instantie dienen voor de boiler en bij overschot pas naar buiten worden geleid.

Ik neem 65 °C als norm hetzij continu, hetzij als wekelijkse anti-legionellaopwarming. Het lijkt me beter (gebaseerd op vorige berichten) om dat via een sensor onderaan het vat te meten.

Nadelen zijn hieraan ook:

• extra warmtepomp dus extra investering
• de tweede warmtepomp moet een hogere afleveringstemperatuur aankunnen
• gecompliceerdere installatie, grotere kans op fouten bij installatie en gebruik alsook op storingen

Graag hoor ik wat jullie als positieve of negatieve opmerkingen hebben.

Dit bestaat gewoon kant en klaar, en als je vloerverwarming hebt hoef je daar niet eens een buffervat tussen te zetten. Een warmtepompboiler met een water-water warmtepompje erin. Ik heb bijvoorbeeld de Auer Edel Eau 270 l warmtepomp boiler, die gebruikt de retour van de vloerverwarming als bron. Kan zonder al teveel moeite naar 62 graden, soms heeft ie ff de ingebouwde backup nodig.

Het grote voordeel is dat je geen lucht leidingen /luchtverplaatsing hebt bij de warmtepompboiler, zoals bij de 'normale' wel het geval is. Dus geen breekwerk en zeer weinig geluid.

Er zijn enkele andere merken die zoiets hebben, volgens mij Nibe ook. De Auer staat helaas niet bekend om zijn kwaliteit, hoewel hij hier al bijna 2 jaar prima draait. Wel was deze (met subsidie) net zo goedkoop als een los boilervat.

[opinie]

Meteen schreef op maandag 30 december 2024 @ 10:32:
Ik denk van niet. Omdat een beetje goede warmtepompregeling een boiler van 20 graden niet opwarmt met water van 65 graden maar met water van 25 graden. En als de boiler 25 graden is, opwarmt met een temperatuur van 30. En de temperatuur van het water van de warmtepomp dus steeds 5 graden boven de temperatuur van de boiler ligt.

Euh, 20 °C lijkt me meer een koude-start-temperatuur. Als de boiler naar die temperatuur zinkt, rent de meerderheid toch onder de douche uit.

jurjen_g schreef op maandag 30 december 2024 @ 12:01:
[...]

Dit bestaat gewoon kant en klaar, en als je vloerverwarming hebt hoef je daar niet eens een buffervat tussen te zetten.

Aha, er kwam dus toch al vaker iemand op dat idee. Ja, de warmte aan de retour is efficiënter zowel voor warmtepomp als geiser systemen.

Het buffervat op de vloerverwarming is (zoals de naam zegt) om te bufferen voor koudeprikken. Enkele dagen kouder of zonnige winterdagen met een "warmere" dag maar een koude nacht. Bv. 5 °C overdag en 0 °C in de vroege uren.

Dit is allemaal zonder rekening te houden met ruimte/ruimtegebrek. Het is uitwerken als idee maar nog niet als real world plan.

Ingewikkeld, kent de installateur niet:
Dit is toch tweakers? De site waar men kijkt als je zelf iets wil "tweaken" of bouwen? Waar men kijkt voor informatie over CPU's en moederborden in tegenstelling tot Jan Modaal die gewoon koopt wat in de Aldi of andere ketens op dat moment wordt aangeboden.

Als je je huis achteraf verkoopt of je wordt dement , dan is het in het eerste geval je probleem niet meer en in het andere besef je het toch niet meer.

[Andrehj]

opinie schreef op dinsdag 31 december 2024 @ 12:40:
Euh, 20 °C lijkt me meer een koude-start-temperatuur. Als de boiler naar die temperatuur zinkt, rent de meerderheid toch onder de douche uit.

Niet als de gelaagdheid goed is. Dan is het water onderin misschien 10 graden (zo koud komt het water hier binnen), en kan het bovenin nog steeds warm genoeg zijn om te douchen.
Gemiddeld 20 graden is dan best mogelijk.

Het buffervat op de vloerverwarming is (zoals de naam zegt) om te bufferen voor koudeprikken. Enkele dagen kouder of zonnige winterdagen met een "warmere" dag maar een koude nacht. Bv. 5 °C overdag en 0 °C in de vroege uren.

Dat werkt alleen in de praktijk niet. Al eens uitgerekend hoe groot je buffervat moet zijn om bijvoorbeeld een nacht van 8 uur te overbruggen?
8 uur x 60 minuten/uur x 20 liter/minuut = 9600 liter.

De meeste mensen vinden dat te groot...

Daarom functioneren de meeste buffervaten enkel als open verdeler.

[Martin7182]

Blihi schreef op dinsdag 4 februari 2025 @ 08:11:
[...]


Even op inhaken: Dit is flauwekul.

Of je nu dagelijks water verbruikt of niet maakt voor de legionella-preventie helemaal niets uit. Water onderin het SWW vat blijft te koud om de Legionella bacterie te laten afsterven, helemaal als je het vat op 53 graden houdt. Die 53 wordt namelijk niet helemaal onderin gemeten, dus onderin blijft het water 45 graden en dan staat het ook nog eens vrijwel stil.

Breng minstens een keer per week je vat naar 60 graden (onderin gemeten) en houdt het daar tenminste 10 minuten. Liever nog 65 graden, maar dat kost onevenredig veel energie.

Dat de WP zelf geen legionella-programma heeft is eigenlijk schandalig.

De meningen zijn hierover verdeeld. Jij vindt het flauwekul, maar is dat het ook daadwerkelijk? Als je dagelijks doucht, dan staat het water maximaal een dag stil. Het verse water komt doorgaans helemaal onderin het vat in. Mocht de aanvoer niet helemaal onderin zijn, dan kun je dat gedeelte sowieso niet opstoken tot boven de 60 graden (dus heeft het ook weinig zin en telt het argument niet).
Ik weet er verder te weinig van en doe braaf de anti-legionella cycli.

[Eric-Peric]

Vraagje.
Het vat met 60 graden runs desinfecteren is voor mij geen discussie.
Ik zit meer met de leidingen en het gedeelte na de mengkraan.
Ik heb nu nog een gewone cop1 boiler en ik flush het hele leidingsysteem tot aan de douchekop af en toe met 60 graden water.
Kan dat ook met een wpboiler?
Ik maak me meer zorgen om de film in de leidingen dan om het vat.

[de Peer]

Eric-Peric schreef op donderdag 20 februari 2025 @ 10:56:

Kan dat ook met een wpboiler?

Dat kan maar beperkt. Mijn WP-boiler wordt maximaal 62 graden en dat koelt natuurlijk wel af voordat het bij de douchekop is.

Maar belangrijker: het is niet nodig, volgens de richtlijnen. Regelmatig gebruik is veel belangrijker en 100% afdoding is niet het doel want dat is niet realistisch. Er zal altijd legionella in je douchewater blijven zitten (in hele kleine hoeveelheden) en dat is OK. Het gaat om de beheersing van het risico. Dat risico is zeeeer klein.

bij een vat is dit anders omdat dit (vrijwel) stilstaand water is.

[ Voor 5% gewijzigd door de Peer op 20-02-2025 11:01 ]

[Eric-Peric]

Ik ben altijd wat huiverig voor richtlijnen. Vooral voor dat stuk na de mengkraan dus ik laat mijn douche altijd even doorspoelen alvorens te douchen. Mede omdat ik niet meer elke dag douche.
En omdat richtlijnen bv geen rekening houden met immunosuppressants.
Maar dank.

[ Voor 70% gewijzigd door Eric-Peric op 20-02-2025 11:19 ]

[Aikon]

Richtlijnen houden idd geen rekening met heel specifieke gevallen, dat is logisch. Als je echt zeker weten wilt dat je de boel goed heet kunt doorspoelen is een doorstroomverwarmer wellicht een optie. Of een element in het vat om deze voorbij de 60 graden te pushen en dan door te kunnen spoelen.

[Glashelder]

de Peer schreef op donderdag 20 februari 2025 @ 11:00:
[...]

Dat kan maar beperkt. Mijn WP-boiler wordt maximaal 62 graden en dat koelt natuurlijk wel af voordat het bij de douchekop is.

Maar belangrijker: het is niet nodig, volgens de richtlijnen. Regelmatig gebruik is veel belangrijker en 100% afdoding is niet het doel want dat is niet realistisch. Er zal altijd legionella in je douchewater blijven zitten (in hele kleine hoeveelheden) en dat is OK. Het gaat om de beheersing van het risico. Dat risico is zeeeer klein.

bij een vat is dit anders omdat dit (vrijwel) stilstaand water is.

Ligt aan je WP. De mijne gaat (met het element) tot 75 graden en dat doet ie ook voor een legionellarun.

Ik spoel af en toe de leidingen daarmee door en dan zal e.a. wel weer goed afgestorven zijn

[dunklefaser]

Zijn er detail statistieken over legionella infecties via boilerinstallaties bij particulieren?
Het zou interessant zijn om deze statistieken de komende jaren te analyseren.
Over CO vergiftigingen door particuliere cv-ketels zijn er wel statistieken als ik me niet vergis.

[Surfari]

dunklefaser schreef op donderdag 20 februari 2025 @ 13:14:
Zijn er detail statistieken over legionella infecties via boilerinstallaties bij particulieren?
Het zou interessant zijn om deze statistieken de komende jaren te analyseren.
Over CO vergiftigingen door particuliere cv-ketels zijn er wel statistieken als ik me niet vergis.

https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2024-0036.pdf
Hoofdstuk 4.

Erg veel wijzer is er niet van te worden.
Behalve dan dat legionella besmettingen in Nederland door particuliere installaties regelmatig voorkomen. En dat de aantallen stijgende zijn en dat dat niet alleen door de vergrijzing komt, oftewel de toename vindt ook plaats bij jongere mensen(cq niet kwetsbare groepen)

[GdH]

Naar aanleiding van de tips in dit topic heb ik een circulatiepompje onder onze Ariston nuos evo 110 gemaakt. Werkt goed, boilercapaciteit is nu genoeg voor 4 personen, wel met een beetje planning qua douchen. Ik heb het pompje aangesloten op de compressor en gaat dus automatisch aan als compressor start, een run van watertemp van 30 graden naar 55graden duurt ongeveer 4 uur, pompje mag van mij korter draaien, bijv de laatste 2 uren van de run. Vraag: is er een eenvoudige manier om het pompje korter te laten draaien maar wel aangesloten blijft op compressor? tijdrelais? bestaat zoiets?

[Martin7182]

@GdH waarom zou je dat willen? Ik zie geen meerwaarde van een extra pomp terwijl de WPB-pomp draait. Heeft je vat een elektrisch element? Dan zou ik de compressor gebruiken tot 55 °C en daarna het element en extra circulatiepomp om het vat op of iets boven de 60 °C te brengen. Ik zou dat bij voorkeur doen met een temperatuur+tijdschakelklok.

[Aikon]

GdH schreef op woensdag 2 juli 2025 @ 19:28:
[Afbeelding]

Naar aanleiding van de tips in dit topic heb ik een circulatiepompje onder onze Ariston nuos evo 110 gemaakt. Werkt goed, boilercapaciteit is nu genoeg voor 4 personen, wel met een beetje planning qua douchen. Ik heb het pompje aangesloten op de compressor en gaat dus automatisch aan als compressor start, een run van watertemp van 30 graden naar 55graden duurt ongeveer 4 uur, pompje mag van mij korter draaien, bijv de laatste 2 uren van de run. Vraag: is er een eenvoudige manier om het pompje korter te laten draaien maar wel aangesloten blijft op compressor? tijdrelais? bestaat zoiets?

Allereerst KISS. Maar daarnaast, ik gok dat je doel energiebesparing is? Door het pompje vanaf het begin te laten draaien zakt de gemiddelde temperatuur en is je warmtepomp net wat efficienter en bespaar je meer energie. Denk ik

[Ep Woody]

Een thermostaat op de uitgaande waterleiding is wel handig. Dan wordt de pomp uitgezet als er water getapt wordt. Daarmee voorkom je dat het water gemengd wordt als je aan het douchen bent.

[Martin7182]

Aikon schreef op donderdag 3 juli 2025 @ 07:54:
[...]

Allereerst KISS. Maar daarnaast, ik gok dat je doel energiebesparing is? Door het pompje vanaf het begin te laten draaien zakt de gemiddelde temperatuur en is je warmtepomp net wat efficienter en bespaar je meer energie. Denk ik

Zo werkt dat niet (tenminste bij mijn boilervat). Mijn WPB zuigt onder aan en pompt het verwarmde water op +/- een derde van onderen terug het vat in. Het warmste water gaat vanzelf bovenin zitten. De WPB circuleert dan dus het koudste water. Als je extra circuleert van boven naar beneden dan stijgt de gemiddelde temperatuur juist. Ik doe dat alleen tijdens de anti-legionellarun met het elektrisch element dat halverwege het vat zit, want anders zou het onderste gedeelte koud blijven.

[Aikon]

@Martin7182 Je WPB verwarmt toch via een spiraal, toch niet direct het water in je boilervat? Daar ga ik vanuit en doel ik op, en dan wordt er verrassend weinig gemend. Zelfs na een paar dagen is er nog een groot verschil in temperatuur tussen boven en onder. Daarom overwoog ik ook een circulatiepomp, daarmee vermeng je al het water grondig en krijg je één (lagere) temperatuur.

Sterker, als je zorgt dat het hele vat langere tijd op gelijkmatige temperatuur is kan je wellicht ook met een lagere temperatuur af in het kader van legionella.

[Martin7182]

@Aikon al dan niet met spiraal doet er niet toe (mijn WPB doet het zonder). In beide gevallen wordt de onderste, relatief koudste helft verwarmd. Als de WP run klaar is dan is het hele vat op temperatuur, b.v. 55 °C. Het laten meedraaien van een extra circulatiepomp tijdens de WP run zorgt ervoor dat de WP meer water op een hogere temperatuur verwarmd (in totaal evenveel Joules). Dat is niet gunstig voor het verbruik. Anders hadden fabrikanten het ook allang toegepast.
Tegen legionella gebruik ik inderdaad wel een extra pomp om samen met het elektrisch element een gelijkmatige temperatuur boven de 60 °C te krijgen. Maar dan draait de WPB dus niet.

[Aikon]

Martin7182 schreef op donderdag 3 juli 2025 @ 13:44:
Het laten meedraaien van een extra circulatiepomp tijdens de WP run zorgt ervoor dat de WP meer water op een hogere temperatuur verwarmd (in totaal evenveel Joules). Dat is niet gunstig voor het verbruik. Anders hadden fabrikanten het ook allang toegepast.

Je bedoeld omdat er meer leidingwerk voor de circulatiepomp nodig is en dat dus meer water bevat? Dat klopt.

Dat fabrikanten iets nalaten zegt echter weinig, die kiezen voor de makkelijkste/goedkoopste oplossing vaak. En dat is dus zonder extra pomp. Niet eens perse een verkeerde keuze hoor.

Maar ik ben het niet met je eens dat het vat is op één temperatuur is na een run, er blijft een behoorlijke gelaagdheid achter vziw. Plus hoe meet je het? Vaak met één thermometer, in mijn geval op 2/3 hoogte. Maar waarom gebruik jij dan een circulatiepomp? Eerst zegt je dat het niet uitmaakt, en vervolgens geef je aan dat je een circulitiepomp gebruikt om een gelijkmatige temperatuur te behalen? Wat snap ik niet?

[Job_04]

Ik heb ook nog een bijondere casus, ik heb een tweede badkamer op zolder, met een eigen electrisch boiler. Deze badkamer wordt alleen bij visite gebruikt, buiten visite om staat de boiler uit.

Wat ik nu doe is na de visite geweest is het vat leeg laten lopen tot er koud water in zit. Voor het bezoek laat ik met de doucheslang in een emmer ook ongeveer de boiler inhoud weglopen.

Dan gaat zolang het bezoek er is de boiler op >60 graden. En ik probeer te zorgen dat hij al minimaal een halve dag op termperatuur is voor het bezoek gaat douchen.


Zit ik zo veilig? Of is dit overdreven?

[Martin7182]

Aikon schreef op donderdag 3 juli 2025 @ 14:24:
[...]

Je bedoeld omdat er meer leidingwerk voor de circulatiepomp nodig is en dat dus meer water bevat? Dat klopt.

Nee, ik bedoel dat het verwarmen de WP meer stroom kost als je het water eerst mengt. De laatste graden opwarming zijn het duurst voor een WP. Een vat dat bovenin al op temperatuur is kun je beter niet mengen vooraf of tijdens de WP run. Even zwart-wit, stel je heb een 200L vat, de bovenste helft nog warm op 55 °C, de onderste helft koud op 20 °C. Dan kun je beter de onderste 100L opwarmen van 20 tot 55 °C i.p.v. 200L mengen tot de gemiddelde temperatuur en dan die 200L op 55 °C brengen.

Dat fabrikanten iets nalaten zegt echter weinig, die kiezen voor de makkelijkste/goedkoopste oplossing vaak. En dat is dus zonder extra pomp. Niet eens perse een verkeerde keuze hoor.

Maar ik ben het niet met je eens dat het vat is op één temperatuur is na een run, er blijft een behoorlijke gelaagdheid achter vziw. Plus hoe meet je het? Vaak met één thermometer, in mijn geval op 2/3 hoogte. Maar waarom gebruik jij dan een circulatiepomp? Eerst zegt je dat het niet uitmaakt, en vervolgens geef je aan dat je een circulitiepomp gebruikt om een gelijkmatige temperatuur te behalen? Wat snap ik niet?

Ik kan niet voor een ander spreken, maar mijn vat laat geen gelaagdheid zien vlak na de WP run.
Ik gebruik de extra circulatiepomp uitsluitend om het hele vat boven de 60 °C te krijgen met het elektrisch element dat precies op de helft van het vat zit. Een elektrisch element werkt anders dan een WP en is niet minder efficiënt bij hogere temperaturen. Het element zit halverwege, dus het water daaronder wordt niet warm zonder hulp van een pomp. Voorheen liet ik de pomp van de WP meedraaien (niet de compressor) tijdens de anti-legionellarun, dat mengde het water uiteindelijk ook wel maar ideaal was het niet want die pomp circuleert de onderste helft van het vat. Gelukkig was dat genoeg om het water ook redelijk te laten mengen met de bovenste helft. Maar uiteindelijk werd onderin de 60 °C pas bereikt terwijl het bovenin al boven de 70 ° C was. Nu met de extra pomp circuleert het water helemaal van boven naar beneden en wordt het bovenin maar een paar graden warmer dan onderin. De extra pomp draait dus alleen tijdens het gebruik van het element

[de Peer]

Job_04 schreef op donderdag 3 juli 2025 @ 15:16:
Ik heb ook nog een bijondere casus, ik heb een tweede badkamer op zolder, met een eigen electrisch boiler. Deze badkamer wordt alleen bij visite gebruikt, buiten visite om staat de boiler uit.

Wat ik nu doe is na de visite geweest is het vat leeg laten lopen tot er koud water in zit. Voor het bezoek laat ik met de doucheslang in een emmer ook ongeveer de boiler inhoud weglopen.

Dan gaat zolang het bezoek er is de boiler op >60 graden. En ik probeer te zorgen dat hij al minimaal een halve dag op termperatuur is voor het bezoek gaat douchen.


Zit ik zo veilig? Of is dit overdreven?

Het is veilig, en overdreven. Want het enige dat nodig is, is dat hij eenmalig de 60 graden aantikt. Een kwartier op 60 graden is dus al (meer) dan genoeg.

los van legionella, lijkt het me niet een heel fris idee dat dat water dus weken of maanden oud kan zijn als er niet regelmatig gasten komen? Maar geen idee of dat kwaad kan, dat is weer een andere discussie denk ik.
edit: ah je ververst het water nogmaals lees ik nu.

[Job_04]

de Peer schreef op donderdag 3 juli 2025 @ 15:58:
[...]

Het is veilig, en overdreven

Thanks, zo sta ik er inderdaad ook in. Daarbij komt dat 2x koud water wegspoelen ook niet veel kost dus beter het zekere voor het onzekere nemen dan maar.

[GdH]

Martin7182 schreef op woensdag 2 juli 2025 @ 22:30:
@GdH waarom zou je dat willen? Ik zie geen meerwaarde van een extra pomp terwijl de WPB-pomp draait. Heeft je vat een elektrisch element? Dan zou ik de compressor gebruiken tot 55 °C en daarna het element en extra circulatiepomp om het vat op of iets boven de 60 °C te brengen. Ik zou dat bij voorkeur doen met een temperatuur+tijdschakelklok.

Waar sluit ik de temperatuurschakelaar op aan? het vat kun je volgens mij niet bij door de isolatie/ bekleding. Door het pompje verwarmt hij ook de onderkant van het vat, zo kunnen we langer douchen en lijkt me beter tegen legionella groei. Dit type atag doet de legionella run maar 1x per maand (naar mijn weten niet anders in te stellen)

[GdH]

Aikon schreef op donderdag 3 juli 2025 @ 07:54:
[...]

Allereerst KISS. Maar daarnaast, ik gok dat je doel energiebesparing is? Door het pompje vanaf het begin te laten draaien zakt de gemiddelde temperatuur en is je warmtepomp net wat efficienter en bespaar je meer energie. Denk ik

Energiebesparing is altijd goed maar gaat om iets anders: Wat ik nu met "mijn aansluiting" merk is dat als je als derde of vierde persoon douche neemt en compressor en circulatiepomp ondertussen aangaat je last hebt van de stroming van kouder water wat op dat moment door de pomp naar warmwateruitgang gedreven wordt. Als er nu een tijdvertraging in de pomp zou zitten zou je daar iig tijdens douchen geen last van hebben.

[GdH]

Ep Woody schreef op donderdag 3 juli 2025 @ 08:47:
Een thermostaat op de uitgaande waterleiding is wel handig. Dan wordt de pomp uitgezet als er water getapt wordt. Daarmee voorkom je dat het water gemengd wordt als je aan het douchen bent.

dank je, dit is idd het probleem tijdens douchen, zie m'n quote in andere reactie.

[GdH]

[quote][b]Martin7182 in "Voorkomen legionella in boilers"Martin7182 schreef op donderdag 3 juli 2025

Nee, ik bedoel dat het verwarmen de WP meer stroom kost als je het water eerst mengt. De laatste graden opwarming zijn het duurst voor een WP. Een vat dat bovenin al op temperatuur is kun je beter niet mengen vooraf of tijdens de WP run. Even zwart-wit, stel je heb een 200L vat, de bovenste helft nog warm op 55 °C, de onderste helft koud op 20 °C. Dan kun je beter de onderste 100L opwarmen van 20 tot 55 °C i.p.v. 200L mengen tot de gemiddelde temperatuur en dan die 200L op 55 °C brengen.

Je uitleg hierboven over efficient verwarmen lijkt me te kloppen maar hoe realiseer ik dit met onze kant en klare atag wpb? Ik dacht dus zelf aan een soort tijdsvertraging voor de circulatiepomp zodat die bij bijv. het laatste uur van de run draait. met alleen een tijdsklok lukt het niet, wpb draait soms 's nachts soms 's middags etc. Ik wil iig het vat van onder tot boven zoveel mogelijk op de 55 graden houden ivm de merkbare capaciteit/ langer douchen en legionella bestrijding. Zou mooi zijn dat dit met een eenvoudig 'apparaatje' kan.

[Martin7182]

GdH schreef op donderdag 3 juli 2025 @ 20:53:
[quote][b]Martin7182 in "Voorkomen legionella in boilers"Martin7182 schreef op donderdag 3 juli 2025

Nee, ik bedoel dat het verwarmen de WP meer stroom kost als je het water eerst mengt. De laatste graden opwarming zijn het duurst voor een WP. Een vat dat bovenin al op temperatuur is kun je beter niet mengen vooraf of tijdens de WP run. Even zwart-wit, stel je heb een 200L vat, de bovenste helft nog warm op 55 °C, de onderste helft koud op 20 °C. Dan kun je beter de onderste 100L opwarmen van 20 tot 55 °C i.p.v. 200L mengen tot de gemiddelde temperatuur en dan die 200L op 55 °C brengen.

Je uitleg hierboven over efficient verwarmen lijkt me te kloppen maar hoe realiseer ik dit met onze kant en klare atag wpb? Ik dacht dus zelf aan een soort tijdsvertraging voor de circulatiepomp zodat die bij bijv. het laatste uur van de run draait. met alleen een tijdsklok lukt het niet, wpb draait soms 's nachts soms 's middags etc. Ik wil iig het vat van onder tot boven zoveel mogelijk op de 55 graden houden ivm de merkbare capaciteit/ langer douchen en legionella bestrijding. Zou mooi zijn dat dit met een eenvoudig 'apparaatje' kan.

Ok, je wilt dus legionellabestrijding zonder echte anti-legionellarun waarbij het vat boven de 60 °C komt? Heeft het vat misschien een dompelbuis waar een (extra) sensor bij kan? Je hebt van die schakelklokken met temperatuursensors.

[GdH]

Martin7182 schreef op vrijdag 4 juli 2025 @ 17:14:
[...]

Ok, je wilt dus legionellabestrijding zonder echte anti-legionellarun waarbij het vat boven de 60 °C komt? Heeft het vat misschien een dompelbuis waar een (extra) sensor bij kan? Je hebt van die schakelklokken met temperatuursensors.

De legionella run doet hij wel boven de 60 graden, dit gebeurt 1 keer per maand en is helaas niet vaker in te stellen. Mede daarom verhit ik het hele vat nu continu met circulatiepomp tot iiig 55 gaden, dan groet legionella iig weinig tot niet. De 55 graden kan hij zonder het element te gebruiken, de legionella run doet hij met behulp van het (1200w) element. Ik zie geen dompelbuis helaas waar een sensor op past.

[ Voor 4% gewijzigd door GdH op 06-07-2025 18:41 ]

[ReseT]

Verkeerde topic.

[ Voor 98% gewijzigd door ReseT op 20-09-2025 12:49 ]

[Andrehj]

ReseT schreef op zaterdag 20 september 2025 @ 11:27:
Paar vragen:

Omdat jouw vragen niet passen bij het onderwerp van dit topic vind je mijn antwoord hier: Andrehj in "Mitsubishi Electric Ecodan Lucht/Water Warmtepompen"

[ Voor 3% gewijzigd door Andrehj op 20-09-2025 11:48 ]

[ReseT]

Andrehj schreef op zaterdag 20 september 2025 @ 11:44:
[...]

Omdat jouw vragen niet passen bij het onderwerp van dit topic vind je mijn antwoord hier: Andrehj in "Mitsubishi Electric Ecodan Lucht/Water Warmtepompen"

Oops! Wilde inderdaad daar in posten!! Verkeerde topic haha 😂 ik corrigeer.

[Andrehj]

Uit "Vakblad Warmtepompen" van 12 februari en bijzonder relevant voor dit topic:

Apparaatje maakt thermische legionellapreventie in boilervat overbodig

Sensiblue heeft een apparaat ontwikkeld dat met zout actief chloor produceert. Dit wordt aan leidingwater toegevoegd om onder meer legionella tegen te gaan. Daarmee kan de wekelijkse temperatuurverhoging naar 60 °C in boilers worden vervangen, wat energie bespaart. De regelgeving (NEN 1006) staat toepassing echter nog in de weg. Maar er wordt momenteel aan gewerkt om dat te veranderen.

Met de elektrificatie van woningen wordt een boilervat steeds meer gemeengoed. Veel huishoudens die overstappen op een warmtepomp of andere elektrische warmtebron zijn voor tap- en douchewater aangewezen op een boiler. Anders dan een gasketel heeft een warmtepomp onvoldoende vermogen om direct warm tapwater te leveren. De boiler fungeert daarom als voorraadvat om voldoende warm water beschikbaar te houden. Een gasketel levert standaard tapwater van 60 °C of hoger. Dit is nodig vanwege het risico op legionellagroei in leidingen. De NEN 1006, die betrekking heeft op drinkwater, schrijft voor dat de watertemperatuur op tappunten minimaal 55 °C moet zijn. De reden is dat onder meer legionella, een bacterie die in elk drinkwater voorkomt, sterk groeit op biofilm die ontstaat in stilstaand water tussen 25 en 50 °C.

60-gradenregel
Veel boilers worden echter niet continu op 60 °C gehouden. Hoe hoger de temperatuur, hoe groter het energiegebruik, mede door hogere stilstandsverliezen en een lagere COP van de warmtepomp. Dat is onwenselijk en zou all-electric warmtepompsystemen minder aantrekkelijk maken. Een lagere temperatuur in de boiler vergroot echter het risico op microbiologische groei en daarmee op legionellabesmetting. Daarom schrijven fabrikanten van warmtepompen en boilers een zogeheten ‘legionella-run’ voor, waarbij het water eenmaal per week tot 60 °C wordt verwarmd.

Actief chloor
Een alternatieve techniek om legionellagroei te voorkomen, is het gebruik van actief chloor uit een zoutoplossing. Deze techniek wordt toegepast in Sensiblue. Het is een innovatief systeem dat chloor toevoegt aan stromend water. Daarbij is de juiste dosering cruciaal. Wirijn Tholen is eigenaar van Sensiblue en geeft uitleg: “Je wilt voldoende actief chloor in het water hebben om bacteriën en virussen effectief te doden, maar de dosering mag ook niet te hoog zijn. De veilige en effectieve waarde ligt tussen 0,2 en 0,5 gram per 1.000 liter water.” Chloor uit zout (natriumchloride) is niet vanzelf actief in water. Wanneer natriumchloride onder elektrische spanning komt te staan, oxideert het en wordt het omgezet in natriumhypochloriet. Dit is een natuurlijke vorm van chloor die oplosbaar is in water. Sensiblue heeft een apparaat ontwikkeld dat dit proces uitvoert.

Kleine turbine
In het apparaat zit een kleine turbine waar het stromende water langs loopt. Door die beweging gaat de turbine draaien en wekt hij via een elektrolysecel een kleine elektrische stroom op. Daarmee wordt het chloor geactiveerd. “De snelheid van de waterstroom - en dus het aantal omwentelingen van de turbine - bepaalt hoeveel zout wordt omgezet. Zo ontstaat continu de juiste dosering. Via de plus- en minpool meten we de geleiding van het water. Zout heeft een specifieke geleidbaarheid, dus als het zout opraakt, is dat tijdig bekend”, zegt Tholen. Om te voorkomen het water niet wordt ontsmet, gaat Tholen nog een verdergaand beveiligingssysteem aan Sensiblue toevoegen.

Smaak niet beïnvloed
Het chloreren van water kan de associatie oproepen dat de smaak wordt beïnvloed. Volgens Tholen is dat niet het geval: “De dosering is zo laag dat je het niet proeft. In het begin kun je het actieve chloor soms licht ruiken. Die geur ontstaat door de afbraak van biofilm, en dat is juist een goed teken. Zodra leidingen en de boiler schoon zijn, ruik je niets meer.”


Markt voor woningen
Tholen ziet voor het systeem een grote markt in huishoudelijke tapwaterinstallaties. “Tapwater uit een gasgestookte ketel wordt altijd boven de 60 °C verwarmd. Steeds meer huishoudens hebben echter een elektrische boiler, warmtepompboiler of een boiler die door een warmtepomp wordt verwarmd. De standaardprocedure is dan om het leidingwater eenmaal per week boven de 60 °C te brengen. Met Sensiblue kun je die legionella-run achterwege laten door chloor toe te voegen aan het koude toevoerwater. Wel moet je rekening houden met het feit dat de werking van het chloor na ongeveer drie dagen in de boiler is uitgewerkt.”

Onderhoudsvrij
Het desinfectiesysteem is verkrijgbaar in twee formaten: een mediumversie met zoutopslag voor circa 55.000 liter water en een grote versie met een zoutreservoir voor circa 120.000 liter. De mediumversie kost 550 euro. Volgens Tholen kan het apparaat binnen een half uur worden geïnstalleerd. Het zoutverbruik bedraagt ongeveer 1 kilo per 50.000 liter water. “Dat is hetzelfde zout als in de supermarkt verkrijgbaar is voor vaatwassers.” Hij stelt dat het systeem vrijwel onderhoudsvrij is. “Het enige bewegende onderdeel is de turbine. Die is van Kinetron, een Nederlandse fabrikant die er jaarlijks zo’n 2 miljoen produceert. Deze turbines worden onder meer toegepast in producten van Bosch/Siemens en in elektrische spoeltoiletten. We hebben er nog nooit één defect teruggekregen.”


Mag het?
Volgens NEN 1006, de norm voor drinkwaterinstallaties, is een chemische techniek voor de behandeling van warm tapwater voor consumptie niet toegestaan. Daardoor mag ook Sensiblue volgens de regelgeving niet worden toegepast. Chemische technieken zijn binnen de NEN 1006 alleen toegestaan in zogenoemde prioritaire installaties voor kwetsbare gebruikers, zoals in verpleeghuizen, zorginstellingen en ziekenhuizen. Voor deze toepassingen gelden strenge eisen, zoals verplichte risicoanalyses en registratie van installaties.

Niet laten afstoppen
Tholen wist bij de ontwikkeling dat zijn apparaat vanwege de NEN 1006 niet mag worden toegepast, of zoals hij het zegt: niet door professionals in woningen mag worden geïnstalleerd. Zij moeten immers aan de waternorm voldoen. Echter, hij liet zich door dit verbod niet afstoppen en zocht contact met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Dit ministerie is verantwoordelijk voor de NEN 1006. “Ik heb de mensen daar uitgelegd dat de eisen in de norm niet geschikt zijn voor warmtepompinstallaties, omdat het opwekken van hoge temperaturen veel elektriciteit kost.”

Gelijkwaardigheidsverklaring
Volgens Tholen waren de ambtenaren van BZK gevoelig voor deze argumenten. “Ze besloten namelijk dat Sensiblue in woningen mag worden toegepast, mits er een officiële gelijkwaardigheidsverklaring voor wordt afgegeven.” Zo’n verklaring, die het apparaat officieel gelijkstelt aan thermische desinfectie, is echter niet van de ene op de andere dag geregeld. “Het hele proces zal ongeveer drie jaar in beslag nemen”, schat Tholen. Voor een gelijkwaardigheidsverklaring moet de techniek worden gevalideerd door een onafhankelijke instantie. “Die moet wetenschappelijk onderbouwen dat de techniek een veilig alternatief is voor een bepaalde toepassing, in dit geval woningen.”

Zekerheid over werking
Voor die validatie klopte Tholen aan bij TU Delft, dat met The Green Village een praktijkomgeving biedt om innovaties te testen. “Vooraf wilde The Green Village zekerheid dat Sensiblue goed werkt. Daarom wordt het systeem nu onderzocht door KWR. Sensiblue wordt daar getest met opgekweekte legionellabacteriën.” Bij goede resultaten volgt een test in meerdere woningen in The Green Village, wat ongeveer zes tot twaalf maanden in beslag zal nemen. Daarmee is de eindstreep nog niet bereikt. Daarna volgt namelijk een grotere praktijktest, onder meer in woningen aangesloten op een warmtenet met temperaturen tot maximaal 55 °C. “Dat is warm genoeg om te douchen, maar niet om tapwater thermisch te ontsmetten. Daarvoor zou Sensiblue een goede oplossing zijn.” Als voor het systeem op basis van validatie uiteindelijk een gelijkwaardigheidsverklaring wordt verstrekt, mag het door professionals in woningen worden geïnstalleerd. Tholen: “Dan voldoen installateurs bij toepassing van Sensiblue aan de NEN 1006.”

Reactie van Bas van der Zaan, onderzoeker microbiologische waterkwaliteit en gezondheid bij wateronderzoeksinstituut KWR
“KWR ziet ook dat het verlagen van de warmtapwatertemperatuur in leidingwaterinstallaties met de opkomst van warmtepompen en lagetemperatuur-warmtenetten een steeds belangrijker onderwerp wordt. Het is namelijk direct gerelateerd aan de efficiëntie van de warmtepomp. KWR is in dat verband in opdracht van TKI Urban Energy actief met twee projecten die aan dit onderwerp zijn gelieerd, Prove-IT en RELOaDH. Het eerste project richt zich op verlaging van de warmtapwatertemperatuur in woningen en het tweede project op het verlagen van de warmtapwatertemperatuur in collectieve leidingwatersystemen.

In beide gevallen is het uitgangspunt dat het verlagen van de warmtapwatertemperatuur altijd (legionella)veilig moet zijn. Dat is ook de kern van beide onderzoeken: op welke manier kan de warmtapwatertemperatuur op een veilige manier worden verlaagd? Hiervoor zijn slimme oplossingen of slimme concepten noodzakelijk. Die worden in het RELOaDH-project gezocht in fysische technieken die geen invloed op de waterkwaliteit hebben.

Desinfectie van het drinkwater met vrij chloor is uiteraard ook een mogelijke beheerstechniek ter vervanging van thermisch legionellabeheer, maar het kan wel de drinkwaterkwaliteit op een negatieve manier beïnvloeden. Dat hangt af van de hoeveelheid vrij chloor die (in dit geval) insitu wordt gevormd, en de drinkwaterkwaliteit. Mogelijke ongewenste bijproducten van reacties van vrij chloor met natuurlijke organische verbindingen zijn trihalomethanen en haloazijnzuren die ook weer gezondheidsrisico's met zich mee kunnen brengen.

Sensiblue is een systeem dat enkel zeer lage concentraties vrij chloor produceert die vrij snel weer verdwijnen. Op dit moment doen we samen met Sensiblue onderzoek naar de effectiviteit van het systeem in het voorkomen van Legionella-groei. De insitu gevormde hoeveelheid vrij chloor wordt daarbij ook continu gemeten.”

[Surfari]

Andrehj schreef op donderdag 5 maart 2026 @ 20:50:
Uit "Vakblad Warmtepompen" van 12 februari en bijzonder relevant voor dit topic:

Apparaatje maakt thermische legionellapreventie in boilervat overbodig

[Afbeelding]
Sensiblue heeft een apparaat ontwikkeld dat met zout actief chloor produceert. Dit wordt aan leidingwater toegevoegd om onder meer legionella tegen te gaan. Daarmee kan de wekelijkse temperatuurverhoging naar 60 °C in boilers worden vervangen, wat energie bespaart. De regelgeving (NEN 1006) staat toepassing echter nog in de weg. Maar er wordt momenteel aan gewerkt om dat te veranderen.

Met de elektrificatie van woningen wordt een boilervat steeds meer gemeengoed. Veel huishoudens die overstappen op een warmtepomp of andere elektrische warmtebron zijn voor tap- en douchewater aangewezen op een boiler. Anders dan een gasketel heeft een warmtepomp onvoldoende vermogen om direct warm tapwater te leveren. De boiler fungeert daarom als voorraadvat om voldoende warm water beschikbaar te houden. Een gasketel levert standaard tapwater van 60 °C of hoger. Dit is nodig vanwege het risico op legionellagroei in leidingen. De NEN 1006, die betrekking heeft op drinkwater, schrijft voor dat de watertemperatuur op tappunten minimaal 55 °C moet zijn. De reden is dat onder meer legionella, een bacterie die in elk drinkwater voorkomt, sterk groeit op biofilm die ontstaat in stilstaand water tussen 25 en 50 °C.

60-gradenregel
Veel boilers worden echter niet continu op 60 °C gehouden. Hoe hoger de temperatuur, hoe groter het energiegebruik, mede door hogere stilstandsverliezen en een lagere COP van de warmtepomp. Dat is onwenselijk en zou all-electric warmtepompsystemen minder aantrekkelijk maken. Een lagere temperatuur in de boiler vergroot echter het risico op microbiologische groei en daarmee op legionellabesmetting. Daarom schrijven fabrikanten van warmtepompen en boilers een zogeheten ‘legionella-run’ voor, waarbij het water eenmaal per week tot 60 °C wordt verwarmd.

Actief chloor
Een alternatieve techniek om legionellagroei te voorkomen, is het gebruik van actief chloor uit een zoutoplossing. Deze techniek wordt toegepast in Sensiblue. Het is een innovatief systeem dat chloor toevoegt aan stromend water. Daarbij is de juiste dosering cruciaal. Wirijn Tholen is eigenaar van Sensiblue en geeft uitleg: “Je wilt voldoende actief chloor in het water hebben om bacteriën en virussen effectief te doden, maar de dosering mag ook niet te hoog zijn. De veilige en effectieve waarde ligt tussen 0,2 en 0,5 gram per 1.000 liter water.” Chloor uit zout (natriumchloride) is niet vanzelf actief in water. Wanneer natriumchloride onder elektrische spanning komt te staan, oxideert het en wordt het omgezet in natriumhypochloriet. Dit is een natuurlijke vorm van chloor die oplosbaar is in water. Sensiblue heeft een apparaat ontwikkeld dat dit proces uitvoert.

Kleine turbine
In het apparaat zit een kleine turbine waar het stromende water langs loopt. Door die beweging gaat de turbine draaien en wekt hij via een elektrolysecel een kleine elektrische stroom op. Daarmee wordt het chloor geactiveerd. “De snelheid van de waterstroom - en dus het aantal omwentelingen van de turbine - bepaalt hoeveel zout wordt omgezet. Zo ontstaat continu de juiste dosering. Via de plus- en minpool meten we de geleiding van het water. Zout heeft een specifieke geleidbaarheid, dus als het zout opraakt, is dat tijdig bekend”, zegt Tholen. Om te voorkomen het water niet wordt ontsmet, gaat Tholen nog een verdergaand beveiligingssysteem aan Sensiblue toevoegen.

Smaak niet beïnvloed
Het chloreren van water kan de associatie oproepen dat de smaak wordt beïnvloed. Volgens Tholen is dat niet het geval: “De dosering is zo laag dat je het niet proeft. In het begin kun je het actieve chloor soms licht ruiken. Die geur ontstaat door de afbraak van biofilm, en dat is juist een goed teken. Zodra leidingen en de boiler schoon zijn, ruik je niets meer.”
[Afbeelding]

Markt voor woningen
Tholen ziet voor het systeem een grote markt in huishoudelijke tapwaterinstallaties. “Tapwater uit een gasgestookte ketel wordt altijd boven de 60 °C verwarmd. Steeds meer huishoudens hebben echter een elektrische boiler, warmtepompboiler of een boiler die door een warmtepomp wordt verwarmd. De standaardprocedure is dan om het leidingwater eenmaal per week boven de 60 °C te brengen. Met Sensiblue kun je die legionella-run achterwege laten door chloor toe te voegen aan het koude toevoerwater. Wel moet je rekening houden met het feit dat de werking van het chloor na ongeveer drie dagen in de boiler is uitgewerkt.”

Onderhoudsvrij
Het desinfectiesysteem is verkrijgbaar in twee formaten: een mediumversie met zoutopslag voor circa 55.000 liter water en een grote versie met een zoutreservoir voor circa 120.000 liter. De mediumversie kost 550 euro. Volgens Tholen kan het apparaat binnen een half uur worden geïnstalleerd. Het zoutverbruik bedraagt ongeveer 1 kilo per 50.000 liter water. “Dat is hetzelfde zout als in de supermarkt verkrijgbaar is voor vaatwassers.” Hij stelt dat het systeem vrijwel onderhoudsvrij is. “Het enige bewegende onderdeel is de turbine. Die is van Kinetron, een Nederlandse fabrikant die er jaarlijks zo’n 2 miljoen produceert. Deze turbines worden onder meer toegepast in producten van Bosch/Siemens en in elektrische spoeltoiletten. We hebben er nog nooit één defect teruggekregen.”
[Afbeelding]

Mag het?
Volgens NEN 1006, de norm voor drinkwaterinstallaties, is een chemische techniek voor de behandeling van warm tapwater voor consumptie niet toegestaan. Daardoor mag ook Sensiblue volgens de regelgeving niet worden toegepast. Chemische technieken zijn binnen de NEN 1006 alleen toegestaan in zogenoemde prioritaire installaties voor kwetsbare gebruikers, zoals in verpleeghuizen, zorginstellingen en ziekenhuizen. Voor deze toepassingen gelden strenge eisen, zoals verplichte risicoanalyses en registratie van installaties.

Niet laten afstoppen
Tholen wist bij de ontwikkeling dat zijn apparaat vanwege de NEN 1006 niet mag worden toegepast, of zoals hij het zegt: niet door professionals in woningen mag worden geïnstalleerd. Zij moeten immers aan de waternorm voldoen. Echter, hij liet zich door dit verbod niet afstoppen en zocht contact met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Dit ministerie is verantwoordelijk voor de NEN 1006. “Ik heb de mensen daar uitgelegd dat de eisen in de norm niet geschikt zijn voor warmtepompinstallaties, omdat het opwekken van hoge temperaturen veel elektriciteit kost.”

Gelijkwaardigheidsverklaring
Volgens Tholen waren de ambtenaren van BZK gevoelig voor deze argumenten. “Ze besloten namelijk dat Sensiblue in woningen mag worden toegepast, mits er een officiële gelijkwaardigheidsverklaring voor wordt afgegeven.” Zo’n verklaring, die het apparaat officieel gelijkstelt aan thermische desinfectie, is echter niet van de ene op de andere dag geregeld. “Het hele proces zal ongeveer drie jaar in beslag nemen”, schat Tholen. Voor een gelijkwaardigheidsverklaring moet de techniek worden gevalideerd door een onafhankelijke instantie. “Die moet wetenschappelijk onderbouwen dat de techniek een veilig alternatief is voor een bepaalde toepassing, in dit geval woningen.”

Zekerheid over werking
Voor die validatie klopte Tholen aan bij TU Delft, dat met The Green Village een praktijkomgeving biedt om innovaties te testen. “Vooraf wilde The Green Village zekerheid dat Sensiblue goed werkt. Daarom wordt het systeem nu onderzocht door KWR. Sensiblue wordt daar getest met opgekweekte legionellabacteriën.” Bij goede resultaten volgt een test in meerdere woningen in The Green Village, wat ongeveer zes tot twaalf maanden in beslag zal nemen. Daarmee is de eindstreep nog niet bereikt. Daarna volgt namelijk een grotere praktijktest, onder meer in woningen aangesloten op een warmtenet met temperaturen tot maximaal 55 °C. “Dat is warm genoeg om te douchen, maar niet om tapwater thermisch te ontsmetten. Daarvoor zou Sensiblue een goede oplossing zijn.” Als voor het systeem op basis van validatie uiteindelijk een gelijkwaardigheidsverklaring wordt verstrekt, mag het door professionals in woningen worden geïnstalleerd. Tholen: “Dan voldoen installateurs bij toepassing van Sensiblue aan de NEN 1006.”

Reactie van Bas van der Zaan, onderzoeker microbiologische waterkwaliteit en gezondheid bij wateronderzoeksinstituut KWR
“KWR ziet ook dat het verlagen van de warmtapwatertemperatuur in leidingwaterinstallaties met de opkomst van warmtepompen en lagetemperatuur-warmtenetten een steeds belangrijker onderwerp wordt. Het is namelijk direct gerelateerd aan de efficiëntie van de warmtepomp. KWR is in dat verband in opdracht van TKI Urban Energy actief met twee projecten die aan dit onderwerp zijn gelieerd, Prove-IT en RELOaDH. Het eerste project richt zich op verlaging van de warmtapwatertemperatuur in woningen en het tweede project op het verlagen van de warmtapwatertemperatuur in collectieve leidingwatersystemen.

In beide gevallen is het uitgangspunt dat het verlagen van de warmtapwatertemperatuur altijd (legionella)veilig moet zijn. Dat is ook de kern van beide onderzoeken: op welke manier kan de warmtapwatertemperatuur op een veilige manier worden verlaagd? Hiervoor zijn slimme oplossingen of slimme concepten noodzakelijk. Die worden in het RELOaDH-project gezocht in fysische technieken die geen invloed op de waterkwaliteit hebben.

Desinfectie van het drinkwater met vrij chloor is uiteraard ook een mogelijke beheerstechniek ter vervanging van thermisch legionellabeheer, maar het kan wel de drinkwaterkwaliteit op een negatieve manier beïnvloeden. Dat hangt af van de hoeveelheid vrij chloor die (in dit geval) insitu wordt gevormd, en de drinkwaterkwaliteit. Mogelijke ongewenste bijproducten van reacties van vrij chloor met natuurlijke organische verbindingen zijn trihalomethanen en haloazijnzuren die ook weer gezondheidsrisico's met zich mee kunnen brengen.

Sensiblue is een systeem dat enkel zeer lage concentraties vrij chloor produceert die vrij snel weer verdwijnen. Op dit moment doen we samen met Sensiblue onderzoek naar de effectiviteit van het systeem in het voorkomen van Legionella-groei. De insitu gevormde hoeveelheid vrij chloor wordt daarbij ook continu gemeten.”

Ben wel benieuwd of die zoutoplossing nog wat met de boiler doet en of dit systeem de geleidbaarheid beïnvloed(ivm de anode).
Het is een manier maar wel een beetje treurig als we hier drinkwater met weinig of geen chloor hebben en dat dan achteraf toegevoegd moet worden.

[ASW1]

Tsja, om producten te kunnen verkopen is er altijd geld beschikbaar om onderzoek te kunnen doen.
Ik zou liever onderzoek zien om vast te stellen of dit 'probleem' überhaupt wel bestaat. Hoeveel besmettingen hebben we jaarlijks die veroorzaakt zijn door legionellagroei in voorraadvaten van residentiële installaties?

[Andrehj]

Surfari schreef op vrijdag 6 maart 2026 @ 09:46:
Het is een manier maar wel een beetje treurig als we hier drinkwater met weinig of geen chloor hebben en dat dan achteraf toegevoegd moet worden.

Alleen maar aan je warm water. Dat is toch een stuk efficiënter dan het aan al het water toevoegen lijkt me.

[ZeRoC00L]

Lijkt mij wel interessant, ben benieuwd wanneer het beschikbaar komt en wat ie zal kosten. Moet natuurlijk geen 100den € gaan kosten, dan is het goedkoper om wekelijks het water op te stoken.

[orf]

ASW1 schreef op vrijdag 6 maart 2026 @ 10:03:
Tsja, om producten te kunnen verkopen is er altijd geld beschikbaar om onderzoek te kunnen doen.
Ik zou liever onderzoek zien om vast te stellen of dit 'probleem' überhaupt wel bestaat. Hoeveel besmettingen hebben we jaarlijks die veroorzaakt zijn door legionellagroei in voorraadvaten van residentiële installaties?

Ik heb laatst deze video gekeken:

Zij zeggen dat er in Engeland geen gevallen bekend zijn door residentiële toepassingen.

[martijn v o]

En chloor en RVS is ook niet altijd een goede combinatie.

[ASW1]

orf schreef op vrijdag 6 maart 2026 @ 19:46:
[...]

Ik heb laatst deze video gekeken:

[YouTube: What Temperature Should Hot Water Be? | LEGIONELLA Explained]
Zij zeggen dat er in Engeland geen gevallen bekend zijn door residentiële toepassingen.

Tsja, absence of evidence is nog geen evidence of absence.
Van veel besmettingen wordt de oorzaak nooit achterhaald, en ik denk ook niet dat er veel particuliere installaties op getest worden. Zou mooi zijn om in een onderzoek eens een paar honderd particuliere voorraadvaten te bemonsteren en te testen om een beeld te krijgen. Maar als er geen product mee te verkopen valt dan financiert het onderzoek zichzelf niet.

Zoals ik al vaker heb aangegeven gaf het Franse installatievoorschrift van mijn warmtepompboiler expliciet aan dat een legionellacyclus niet nodig is voor een voorraadvat dat dagelijks wordt gebruikt. Daarbij werd een uitzondering gemaakt voor installaties voorzien van een expansievat in de leiding, ofwel een dood stuk leiding.
Blijkbaar zijn de voorschriften in andere landen anders, en je zou denken dat dat waarschijnlijk geen heel duidelijk effect heeft. Anders zou dit immers wel opvallen in de statistieken en verwacht je dat de voorschriften daar ook op worden aangepast, maar misschien denk ik te optimistisch.

[PCJR]

Ik heb al 3 jaar geen legionella run gedaan. Elke nacht en elke lunch naar 41 graden.

6kw split altherma3. 230l sww vat.
Gaat wel elke dag zo goed als leeg (dan komt er te lauw water uit zeg maar) dus doorspoeling is er wel genoeg.

Is dit nu zo erg? Hebben ook geen bejaarden hier trouwens hehe...

[PCJR]

ASW1 schreef op vrijdag 6 maart 2026 @ 20:08:
[...]

Tsja, absence of evidence is nog geen evidence of absence.
Van veel besmettingen wordt de oorzaak nooit achterhaald, en ik denk ook niet dat er veel particuliere installaties op getest worden. Zou mooi zijn om in een onderzoek eens een paar honderd particuliere voorraadvaten te bemonsteren en te testen om een beeld te krijgen. Maar als er geen product mee te verkopen valt dan financiert het onderzoek zichzelf niet.

Zoals ik al vaker heb aangegeven gaf het Franse installatievoorschrift van mijn warmtepompboiler expliciet aan dat een legionellacyclus niet nodig is voor een voorraadvat dat dagelijks wordt gebruikt. Daarbij werd een uitzondering gemaakt voor installaties voorzien van een expansievat in de leiding, ofwel een dood stuk leiding.
Blijkbaar zijn de voorschriften in andere landen anders, en je zou denken dat dat waarschijnlijk geen heel duidelijk effect heeft. Anders zou dit immers wel opvallen in de statistieken en verwacht je dat de voorschriften daar ook op worden aangepast, maar misschien denk ik te optimistisch.

Waar kan ik dat voorschrift lezen?

[Glashelder]

PCJR schreef op maandag 9 maart 2026 @ 21:29:
Is dit nu zo erg? Hebben ook geen bejaarden hier trouwens hehe...

Laat het testen? Kans is best aanzienlijk dat er zeer hoge getallen bacteriën aanwezig zijn. Mensen kunnen daar gewoon ernstig ziek van worden met wat pech..

Ik snap niet zo goed dat mensen dat risico willen lopen ten kostte van wat rendement..

[PCJR]

Glashelder schreef op maandag 9 maart 2026 @ 21:33:
[...]

Laat het testen? Kans is best aanzienlijk dat er zeer hoge getallen bacteriën aanwezig zijn. Mensen kunnen daar gewoon ernstig ziek van worden met wat pech..

Ik snap niet zo goed dat mensen dat risico willen lopen ten kostte van wat rendement..

Nou je gaat toch ook niet je auto verkopen omdat dit het meest risicovolle vervoersmiddel is... sommige risicos neem je. Net als bungeejumpen. Roken. Even snel door rood oversteken. Stukje zonder gordel. Vliegen. Flexen zonder bril.

Er worden zoveel risicos genomen, daar is dit legionella topic gewoon peanuts bij...

De kans dat je ziek gaat worden van legionella is al nihil. Zeker als je niet 70+ bent en vanalles mankeert.
En met elke dag die tank leegtrekken is er mogelijk zeer weinig baterie aanwezig.

Allemaal zaken om mee te wegen in de keuze

[Glashelder]

Gevalletje mijn opa werd 90 en die rookte als een ketter en zoop elke avond. Moeder ook. Roken en alcohol is helemaal niet ongezond.

Verdere discussie lijkt me gegeven je insteek zinloos.

[ASW1]

PCJR schreef op maandag 9 maart 2026 @ 21:31:
[...]

Waar kan ik dat voorschrift lezen?

Geen idee maar zo staat het in de installatiemanual van mijn Atlantic Calypso split V1.

[de Peer]

PCJR schreef op maandag 9 maart 2026 @ 21:42:
[...]

Nou je gaat toch ook niet je auto verkopen omdat dit het meest risicovolle vervoersmiddel is... sommige risicos neem je. Net als bungeejumpen. Roken. Even snel door rood oversteken. Stukje zonder gordel. Vliegen. Flexen zonder bril.

Er worden zoveel risicos genomen, daar is dit legionella topic gewoon peanuts bij...

De kans dat je ziek gaat worden van legionella is al nihil. Zeker als je niet 70+ bent en vanalles mankeert.
En met elke dag die tank leegtrekken is er mogelijk zeer weinig baterie aanwezig.

Allemaal zaken om mee te wegen in de keuze

Maar jij neemt het risico ook voor anderen. Stel je hebt een keer iemand die komt logeren. Een bejaarde of onderliggende ziekte.
knap lullig als die dan overlijdt door jouw keuze.

Of dat jij moet zeggen : nee je kunt bij mij niet douchen want ik bespaar 1 euro per week door legionella niet af te doden.

Mensen die roken vallen ook al in de categorie die extra kwetsbaar is.

[ Voor 9% gewijzigd door de Peer op 09-03-2026 22:24 ]

[Meteen]

De groei van de bacterie heeft niet alleen met temperatuur te maken maar ook met verblijftijd op die temperatuur. En ook al is je vat op 60 graden, dan is er bij de inlaat altijd ergens een overgang van warm naar koud waar de groeitemperatuur ideaal is.
Zie ook YouTube: What Temperature Should Hot Water Be? | LEGIONELLA Explained

[Noshi]

Voor circa 50 euro kun je het laten testen..

Ik doe hier zelf ook geen legionellacyclus en verwarm tot 53°C. Als ik meer dan een paar dagen weg ga, dan tap ik het warme water altijd af en zet ik de boilerfunctie uit.

[de Peer]

Meteen schreef op maandag 9 maart 2026 @ 23:53:
De groei van de bacterie heeft niet alleen met temperatuur te maken maar ook met verblijftijd op die temperatuur. En ook al is je vat op 60 graden, dan is er bij de inlaat altijd ergens een overgang van warm naar koud waar de groeitemperatuur ideaal is.
Zie ook YouTube: What Temperature Should Hot Water Be? | LEGIONELLA Explained

met inlaat bedoel je denk ik een stuk leiding, en een leiding zal goed en met hoge kracht doorgespoeld worden. Dus dat zal niet zo'n probleem zijn. Een boiler kun je nauwelijks 'doorspoelen'.

[de Peer]

Noshi schreef op dinsdag 10 maart 2026 @ 07:56:
Voor circa 50 euro kun je het laten testen..

Ik doe hier zelf ook geen legionellacyclus en verwarm tot 53°C. Als ik meer dan een paar dagen weg ga, dan tap ik het warme water altijd af en zet ik de boilerfunctie uit.

Tsja, zoals al vaak gezegd. dat kan best goed gaan, er hoeft nooit een dode te vallen, maar je neemt wel bewust het risico.

[Meteen]

de Peer schreef op dinsdag 10 maart 2026 @ 08:33:
[...]
met inlaat bedoel je denk ik een stuk leiding, en een leiding zal goed en met hoge kracht doorgespoeld worden. Dus dat zal niet zo'n probleem zijn. Een boiler kun je nauwelijks 'doorspoelen'.

De inlaat en het begin van de boiler, met name dat deel dat nauwelijks opgewarmd wordt. Als je veel warmwater gebruikt, wordt je boiler ook “doorgespoeld”.
Ik denk dat een wijze commissie gewoon het zekere voor het onzekere heeft genomen en daarom voorschrijft om wekelijks de boiler tot 60 graden op te warmen via de elektrische elementen. Zodat ook bij koude buitentemperaturen, waarbij de warmtepomp flink bezig is het huis te verwarmen, die 60 graden zeker gehaald wordt.

[de Peer]

Meteen schreef op dinsdag 10 maart 2026 @ 12:06:
[...]

Als je veel warmwater gebruikt, wordt je boiler ook “doorgespoeld”.

Dat heeft echter niet hetzelfde effect als bij een leiding. Bij een leiding is de stroomsnelheid/turbulentie erg hoog. Bij een boiler zeer laag, waardoor bacteriën beter in een biobilm blijven zitten.

Ik denk dat een wijze commissie gewoon het zekere voor het onzekere heeft genomen en daarom voorschrijft om wekelijks de boiler tot 60 graden op te warmen via de elektrische elementen.

Absoluut, dat is ook zo. Het is meer in de trant van: met deze beheersmaatregelen (1x per week 60 graden) weten we dat het goed gaat. Over versoepeling van maatregelen is te weinig data/informatie beschikbaar en dus houden we vast aan die 1 x per week 60 graden. Een beleidskeuze.

[Coolmint]

[quote]de Peer schreef op dinsdag 10 maart 2026 @ 12:47:
[...]

Dat heeft echter niet hetzelfde effect als bij een leiding. Bij een leiding is de stroomsnelheid/turbulentie erg hoog. Bij een boiler zeer laag, waardoor bacteriën beter in een biobilm blijven zitten.


Maar er bestaan een hoop meer bacteriën dan alleen de Legionella bacterie. In die biofilm zitten dus ook een hoop ongevaarlijke concurrenten (Pseudomonas, Mycobacteria, Sphingomonas) die allemaal vechten om een plekje op/in die film. Ook dat houdt een bepaalde balans in stand. In ons superschone Nederlandse drinkwater zit naast heel weinig bacteriologische vervuiling ook nog eens heel weinig voedsel, waar alle bacteriën dan dus om moeten vechten, al kan de Legionella bacterie dat best goed.. Daarnaast spoel je een biofilm niet zo gemakkelijk weg met wat water, zelfs met wat chloor in het water, wordt de diepere laag nauwelijks beïnvloedt. En de Legionella bacterie geeft van veel soorten ook nog eens het minst om chloor. En qua spoelen gebeurt zeker op de rechte stukken niks. Een boiler kan misschien de 60 aantikken maar de sensor zit op een derde van onderen, dus onderin zal hij wel lekker lauwwarm zijn en in de prut op de bodem is het dan een feestje voor die bacterie met allemaal afgestorven resten van bacteriën die hij lekker kan opeten? Al met al zit ook je doucheslang en je douchekop (die nooit warmer wordt dan 38? graden) dan dus vol met bacteriën van allerlei pluimage. Ik denk dat je in iedere douchekop/boiler/leidingsysteem van ieder huis de Legionellabacterie zult aantreffen, maar we worden er dus bijna nooit ziek van. Er wordt zo'n 16 miljoen keer per dag gedoucht door Nederlanders, dat is 5,8 miljard douches per jaar. Stel dat alle besmettingen die geregistreerd worden en we doen die keer 2 of 3 om te corrigeren voor ongemelde besmettingen en die zouden allemaal komen door het douchen thuis, wat niet zo is, dan nog is het risico dus heel erg klein. De totale kans om in je leven om te komen in het verkeer in NL: 0,30%. Omkomen door Legionella besmetting (alle gevallen en locaties van besmetting samen): 0.02% en toch stapt iedereen rustig in de auto --> Choose your battles...

[Surfari]

Coolmint schreef op dinsdag 10 maart 2026 @ 14:20:
[quote]de Peer schreef op dinsdag 10 maart 2026 @ 12:47:
[...]

Dat heeft echter niet hetzelfde effect als bij een leiding. Bij een leiding is de stroomsnelheid/turbulentie erg hoog. Bij een boiler zeer laag, waardoor bacteriën beter in een biobilm blijven zitten.


Maar er bestaan een hoop meer bacteriën dan alleen de Legionella bacterie. In die biofilm zitten dus ook een hoop ongevaarlijke concurrenten (Pseudomonas, Mycobacteria, Sphingomonas) die allemaal vechten om een plekje op/in die film. Ook dat houdt een bepaalde balans in stand. In ons superschone Nederlandse drinkwater zit naast heel weinig bacteriologische vervuiling ook nog eens heel weinig voedsel, waar alle bacteriën dan dus om moeten vechten, al kan de Legionella bacterie dat best goed.. Daarnaast spoel je een biofilm niet zo gemakkelijk weg met wat water, zelfs met wat chloor in het water, wordt de diepere laag nauwelijks beïnvloedt. En de Legionella bacterie geeft van veel soorten ook nog eens het minst om chloor. En qua spoelen gebeurt zeker op de rechte stukken niks. Een boiler kan misschien de 60 aantikken maar de sensor zit op een derde van onderen, dus onderin zal hij wel lekker lauwwarm zijn en in de prut op de bodem is het dan een feestje voor die bacterie met allemaal afgestorven resten van bacteriën die hij lekker kan opeten? Al met al zit ook je doucheslang en je douchekop (die nooit warmer wordt dan 38? graden) dan dus vol met bacteriën van allerlei pluimage. Ik denk dat je in iedere douchekop/boiler/leidingsysteem van ieder huis de Legionellabacterie zult aantreffen, maar we worden er dus bijna nooit ziek van. Er wordt zo'n 16 miljoen keer per dag gedoucht door Nederlanders, dat is 5,8 miljard douches per jaar. Stel dat alle besmettingen die geregistreerd worden en we doen die keer 2 of 3 om te corrigeren voor ongemelde besmettingen en die zouden allemaal komen door het douchen thuis, wat niet zo is, dan nog is het risico dus heel erg klein. De totale kans om in je leven om te komen in het verkeer in NL: 0,30%. Omkomen door Legionella besmetting (alle gevallen en locaties van besmetting samen): 0.02% en toch stapt iedereen rustig in de auto --> Choose your battles...

Een autogordel heb je onder normale omstandigheden ook niet nodig.
Alleen in uitzonderlijke gevallen.
Het geval waar de veteranenziekte zijn naam aan dankt was dat te voorkomen geweest met een chloor systeem zoals genoemd? Er staat dat het na 3 dagen uitgewerkt is, dus waarschijnlijk niet.
Was dat te voorkomen met een installatie volgens huidige normen in nl met beheer zoals dat in nl verwacht wordt. Waarschijnlijk wel.
Maar de koeltorens, tuinslangen, buitenlandse vakanties, Bovenkarspel bubbelbaden en besmet afgeleverde cv-toestellen(zoals recent met meerdere slachtoffers) zijn daarmee niet ondervangen.
Het gaat niet alleen om dodelijke slachtoffers, deze ziekte is een sloper en de survivors zijn vaak voor het leven getekend. Genezen van een besmetting wil niet zeggen dat je weer een gezond lichaam hebt.

[de Peer]

Coolmint schreef op dinsdag 10 maart 2026 @ 14:20:
[quote]de Peer schreef op dinsdag 10 maart 2026 @ 12:47:
[...]

Dat heeft echter niet hetzelfde effect als bij een leiding. Bij een leiding is de stroomsnelheid/turbulentie erg hoog. Bij een boiler zeer laag, waardoor bacteriën beter in een biobilm blijven zitten.


Maar er bestaan een hoop meer bacteriën dan alleen de Legionella bacterie. In die biofilm zitten dus ook een hoop ongevaarlijke concurrenten (Pseudomonas, Mycobacteria, Sphingomonas) die allemaal vechten om een plekje op/in die film. Ook dat houdt een bepaalde balans in stand. In ons superschone Nederlandse drinkwater zit naast heel weinig bacteriologische vervuiling ook nog eens heel weinig voedsel, waar alle bacteriën dan dus om moeten vechten, al kan de Legionella bacterie dat best goed.. Daarnaast spoel je een biofilm niet zo gemakkelijk weg met wat water, zelfs met wat chloor in het water, wordt de diepere laag nauwelijks beïnvloedt. En de Legionella bacterie geeft van veel soorten ook nog eens het minst om chloor. En qua spoelen gebeurt zeker op de rechte stukken niks. Een boiler kan misschien de 60 aantikken maar de sensor zit op een derde van onderen, dus onderin zal hij wel lekker lauwwarm zijn en in de prut op de bodem is het dan een feestje voor die bacterie met allemaal afgestorven resten van bacteriën die hij lekker kan opeten? Al met al zit ook je doucheslang en je douchekop (die nooit warmer wordt dan 38? graden) dan dus vol met bacteriën van allerlei pluimage. Ik denk dat je in iedere douchekop/boiler/leidingsysteem van ieder huis de Legionellabacterie zult aantreffen, maar we worden er dus bijna nooit ziek van. Er wordt zo'n 16 miljoen keer per dag gedoucht door Nederlanders, dat is 5,8 miljard douches per jaar. Stel dat alle besmettingen die geregistreerd worden en we doen die keer 2 of 3 om te corrigeren voor ongemelde besmettingen en die zouden allemaal komen door het douchen thuis, wat niet zo is, dan nog is het risico dus heel erg klein. De totale kans om in je leven om te komen in het verkeer in NL: 0,30%. Omkomen door Legionella besmetting (alle gevallen en locaties van besmetting samen): 0.02% en toch stapt iedereen rustig in de auto --> Choose your battles...

Wat is je punt, in het kort?

[Coolmint]

Surfari schreef op dinsdag 10 maart 2026 @ 17:47:
[...]

Een autogordel heb je onder normale omstandigheden ook niet nodig.
Alleen in uitzonderlijke gevallen.
Het geval waar de veteranenziekte zijn naam aan dankt was dat te voorkomen geweest met een chloor systeem zoals genoemd? Er staat dat het na 3 dagen uitgewerkt is, dus waarschijnlijk niet.
Was dat te voorkomen met een installatie volgens huidige normen in nl met beheer zoals dat in nl verwacht wordt. Waarschijnlijk wel.
Maar de koeltorens, tuinslangen, buitenlandse vakanties, Bovenkarspel bubbelbaden en besmet afgeleverde cv-toestellen(zoals recent met meerdere slachtoffers) zijn daarmee niet ondervangen.
Het gaat niet alleen om dodelijke slachtoffers, deze ziekte is een sloper en de survivors zijn vaak voor het leven getekend. Genezen van een besmetting wil niet zeggen dat je weer een gezond lichaam hebt.

Inderdaad komen in NL verreweg de meeste gevallen door besmetting buiten huis. Vandaar dat ook het RIVM daar haar pijlen op richt: een systeem dat dagelijks gebruikt wordt (thuis dus), blijkt in de praktijk dus geen problemen te geven. Een systeem bij een sportclub dat alleen eens in de 14 dagen tijdens de thuiswedstrijd wordt gebruikt, dus wel. Vandaar dus mijn opmerking: Choose your battles.

[Coolmint]

de Peer schreef op dinsdag 10 maart 2026 @ 18:57:
[...]

Wat is je punt, in het kort?

Zie mijn laatste zin: Choose your battles!

Het valt reuze mee dus. Er zitten in elke systeem Legionella bacteriën, maar in de praktijk blijken die dus bijna nooit infecties te geven in de thuissituatie.

[Surfari]

Coolmint schreef op woensdag 11 maart 2026 @ 10:41:
[...]


Inderdaad komen in NL verreweg de meeste gevallen door besmetting buiten huis. Vandaar dat ook het RIVM daar haar pijlen op richt: een systeem dat dagelijks gebruikt wordt (thuis dus), blijkt in de praktijk dus geen problemen te geven. Een systeem bij een sportclub dat alleen eens in de 14 dagen tijdens de thuiswedstrijd wordt gebruikt, dus wel. Vandaar dus mijn opmerking: Choose your battles.

Het is al een tijdje geleden dat ik ingelezen ben dus misschien is het standpunt achterhaalt maar iig voorheen kom je bij de RIVM stellingname tegen dat precies jouw voorbeeld eigenlijk geen risico is. Zij noemden dan voetbalclub(daar staat geen kwetsbaren onder de douche en om de twee weken is ook regelmatig doorspoelen). NB na winter en zomerstop moet de beheerder wel ff spoelen.

[Glashelder]

Ik vraag me wel af of de thuissituaties zo ondervertegenwoordigd in de cijfers blijven als huishoudens straks massaal een boiler hebben die permanent op 45 graden staat en nooit gedesinfecteerd wordt. Je kan er de donder op zeggen dat de cijfers dan aanzienlijk hoger uit gaan vallen dan nu.

Vergeet ook niet dat de kwetsbaarste groep - de ouderen - de groep is die zelden een warmtepomp met boiler zullen hebben. Hun levensverwachting is niet hoog genoeg om de investering nog terug te kunnen verdienen.

[ Voor 6% gewijzigd door Glashelder op 11-03-2026 13:03 ]

[de Peer]

Glashelder schreef op woensdag 11 maart 2026 @ 12:59:
Ik vraag me wel af of de thuissituaties zo ondervertegenwoordigd in de cijfers blijven als huishoudens straks massaal een boiler hebben die permanent op 45 graden staat en nooit gedesinfecteerd wordt. Je kan er de donder op zeggen dat de cijfers dan aanzienlijk hoger uit gaan vallen dan nu.

Vergeet ook niet dat de kwetsbare groep de groep is die zelden een warmtepomp met boiler zullen hebben. De meest kwetsbaren zitten in deze groep en hun levensverwachting is niet hoog genoeg om de investering nog terug te kunnen verdienen.

Precies. Alles is gebaseerd op de status quo. Het huidige beleid en relatief weinig boilers in het land.

[Coolmint]

Surfari schreef op woensdag 11 maart 2026 @ 12:39:
[...]

Het is al een tijdje geleden dat ik ingelezen ben dus misschien is het standpunt achterhaalt maar iig voorheen kom je bij de RIVM stellingname tegen dat precies jouw voorbeeld eigenlijk geen risico is. Zij noemden dan voetbalclub(daar staat geen kwetsbaren onder de douche en om de twee weken is ook regelmatig doorspoelen). NB na winter en zomerstop moet de beheerder wel ff spoelen.

Volgens mij zegt het RIVM juist dat het verplicht is voor instellingen, sportclubs en bijvoorbeeld hotels dat zij een legionellaprotocol moeten hebben, voor woonhuizen kunnen bewoners richtlijnen overnemen als ze willen, maar er is geen verplichting en is het aantal infecties erg laag. Vooral in lang stilstaand water dat niet erg koud of erg warm is, is waar de bacterie het best kan gedijen. Dat kan dus voorkomen bij sportclubs, hotelkamers die soms dagenlang leegstaan enz. Bij regelmatig gebruik blijkt het risico dus laag.

[Glashelder]

Coolmint schreef op woensdag 11 maart 2026 @ 13:46:
[...]


Bij regelmatig gebruik blijkt het risico dus laag.

Dat blijkt helemaal niet. Het leeuwendeel van de installaties zal namelijk gewoon voldoen aan de richtlijn van regelmatige (wekelijkse) desinfectie.

[Meteen]

Het moet toch mogelijk zijn om je boiler met je warmtepomp op te warmen tot zeg 50 graden, en dan het laatste stukje elektrisch? Over hoeveel geld praat je dan?

[Martin7182]

Meteen schreef op woensdag 11 maart 2026 @ 17:37:
Het moet toch mogelijk zijn om je boiler met je warmtepomp op te warmen tot zeg 50 graden, en dan het laatste stukje elektrisch? Over hoeveel geld praat je dan?

Bijna niks. De WPB gaat hier met gemak naar 55 - 58 °C. Bij hoge temperaturen en met elektrisch element is de COP lager en heb je iets meer warmteverliezen. Maar het een deel van de extra warmte krijg je gewoon weer terug bij het gebruik.

[Glashelder]

Op de compressor kan ik hier gewoon naar 62 graden. Mijn WPB gaat echter voor een desinfectie naar 70 graden. Dat vind ik wel mooi want zo desinfecteert het het water ook mooi de leidingen.

En onderin het vat wordt het dan ook ruim 60+.

[Coolmint]

Glashelder schreef op woensdag 11 maart 2026 @ 13:50:
[...]

Dat blijkt helemaal niet. Het leeuwendeel van de installaties zal namelijk gewoon voldoen aan de richtlijn van regelmatige (wekelijkse) desinfectie.

Ok, het RIVM vindt verplichte maatregelen voor woonhuizen niet nodig. Dat zou inderdaad goed kunnen door het feit dat de meeste mensen een combi-cv hebben die het water naar 60 graden brengt. Toch wordt de doucheslang, de douchekop enz, ook daar nooit op 60 graden gebracht. Het zou daarin dus moeten wemelen van bacteriën. Dat zal dan ook wel, de biofilm zit daar ook vast prima. Blijkbaar is de hoeveelheid bacteriën ook daar dan zo laag dat het niet tot (veel) infecties leidt. Bovendien zul je de bacteriën moeten inademen om ze in je longen te krijgen, van het water drinken loop je het in ieder geval ook niet op. Als we straks veel meer boilers gaan hebben die op 45 graden gebruikt worden en waarbij de aangeraden bestrijding door eens per week op 60 graden brengen aangehouden wordt, dan zal ook dan het onderste deel slecht opwarmen. Dus dat werkt maar erg beperkt. Maar in landen zoals Zweden waar warmtepompen en boilers al heel lang massaal gebruikt worden, leidt het niet tot problemen. Ik denk dus nog steeds dat het best meevalt.

[Coolmint]

Meteen schreef op woensdag 11 maart 2026 @ 17:37:
Het moet toch mogelijk zijn om je boiler met je warmtepomp op te warmen tot zeg 50 graden, en dan het laatste stukje elektrisch? Over hoeveel geld praat je dan?

Alle moderne warmtepompen van gerenommeerde merken kunnen ook best zelf (op de compressor) naar de 60 graden als je dat zou willen. Vraag is hoeveel dat in de praktijk echt waard is als de sensor op een derde van onderen in het vat zit en niet onderin. Als er niet genoeg gemengd wordt tijdens het opwarmen zal het onderste deel wel warm worden, maar vast niet zo warm als je zou willen. Met een circulatiepomp in de boiler zou je dat wellicht wel kunnen bereiken, maar zo worden ze normaal niet geleverd. Toch levert dat in andere landen geen probleem op...

[Glashelder]

Coolmint schreef op woensdag 11 maart 2026 @ 19:09:
[...]


Ok, het RIVM vindt verplichte maatregelen voor woonhuizen niet nodig. Dat zou inderdaad goed kunnen door het feit dat de meeste mensen een combi-cv hebben die het water naar 60 graden brengt. Toch wordt de doucheslang, de douchekop enz, ook daar nooit op 60 graden gebracht. Het zou daarin dus moeten wemelen van bacteriën. Dat zal dan ook wel, de biofilm zit daar ook vast prima. Blijkbaar is de hoeveelheid bacteriën ook daar dan zo laag dat het niet tot (veel) infecties leidt. Bovendien zul je de bacteriën moeten inademen om ze in je longen te krijgen, van het water drinken loop je het in ieder geval ook niet op. Als we straks veel meer boilers gaan hebben die op 45 graden gebruikt worden en waarbij de aangeraden bestrijding door eens per week op 60 graden brengen aangehouden wordt, dan zal ook dan het onderste deel slecht opwarmen. Dus dat werkt maar erg beperkt. Maar in landen zoals Zweden waar warmtepompen en boilers al heel lang massaal gebruikt worden, leidt het niet tot problemen. Ik denk dus nog steeds dat het best meevalt.

Die douchekop loopt wel los omdat die maar weinig deel van de tijd de juiste omstandigheden biedt. Alleen als de douche aan staat en kort daarna. Zo'n douchekop koelt ontzettend snel af..

Je snapt toch zelf wel dat dat niet te vergelijken is met een vat met water wat vrijwel 24/7 op de ideale temperatuur gehouden wordt

Verder over Zweden..weet jij wat de regels daar zijn dan?

[Martin7182]

Coolmint schreef op woensdag 11 maart 2026 @ 19:14:
[...]


Alle moderne warmtepompen van gerenommeerde merken kunnen ook best zelf (op de compressor) naar de 60 graden als je dat zou willen. Vraag is hoeveel dat in de praktijk echt waard is als de sensor op een derde van onderen in het vat zit en niet onderin. Als er niet genoeg gemengd wordt tijdens het opwarmen zal het onderste deel wel warm worden, maar vast niet zo warm als je zou willen. Met een circulatiepomp in de boiler zou je dat wellicht wel kunnen bereiken, maar zo worden ze normaal niet geleverd. Toch levert dat in andere landen geen probleem op...

Dat zal best zo zijn. Niemand houdt je echter tegen om het goed te regelen. De WPB hier verwarmt de onderste helft van het boilervat, het elektrische element de bovenste helft. In principe is dit genoeg om het hele vat boven de 60 °C te krijgen. Ik laat ook tijdens het laatste stukje, als de WP uit staat, de circulatiepomp doorlopen zodat het hele systeem ontsmet wordt. Om de zaak te versnellen en bovenin het vat niet te ver boven de 60 graden uit te komen, draait er een extra circulatiepompje dat het hele vat circuleert.
Hoeveel kostte dit grapje: tweedehands (maar nog nieuw) pompje €60, 2× knel T-stuk 15mm €10, afsluiter+keerklep €10, reststukje meerlagenbuis, 2× knelkoppeling Uponor €10. Toch nog €90

[lampy25]

Ivm de biofilm, zou het nog verstandig zijn om na een paar jaar de boiler open te halen en van binnen schoon te maken? En hoe krijg je dat goedje er goed uit?

[de Peer]

lampy25 schreef op woensdag 11 maart 2026 @ 22:07:
Ivm de biofilm, zou het nog verstandig zijn om na een paar jaar de boiler open te halen en van binnen schoon te maken? En hoe krijg je dat goedje er goed uit?

nee, 1 x per week 60 graden is genoeg.

[ Voor 5% gewijzigd door de Peer op 11-03-2026 22:39 ]

[Coolmint]

Glashelder schreef op woensdag 11 maart 2026 @ 19:58:
[...]

Die douchekop loopt wel los omdat die maar weinig deel van de tijd de juiste omstandigheden biedt. Alleen als de douche aan staat en kort daarna. Zo'n douchekop koelt ontzettend snel af..

Je snapt toch zelf wel dat dat niet te vergelijken is met een vat met water wat vrijwel 24/7 op de ideale temperatuur gehouden wordt

Verder over Zweden..weet jij wat de regels daar zijn dan?

In Zweden heeft 43% van de mensen een warmtepomp met een boiler. Regels/aanbevelingen zijn vergelijkbaar met NL. Aangeraden wordt om eens per week of volgens een schema een Legionellarun naar 60 graden te doen als je 'm niet altijd tenminste op 50 graden houdt voor wat ik lees. Besmettingen daar zijn ook minimaal net zoals in NL waar nu zo'n 8% van de mensen een warmtepomp met boiler heeft. Laat de hoeveelheid besmettingen in werkelijkheid een stukje groter zijn, want niet alles wordt gemeld, maar dan nog. Hoeveel mensen zich houden aan regels en richtlijnen is niet bekend. Toch zegt men ook daar dat het om stagnatie gaat (lang stilstaand water) en als je elke dag het grootste deel van je boiler ververst is het risico erg laag, ook als je de temperatuur lager houdt. Natuurlijk mag je zelf de temperatuur naar 80 graden brengen als je dat wilt, ik hou je niet tegen hoor. Ik probeer alleen het paniekvoetbal wat tegen te gaan.

[Coolmint]

Martin7182 schreef op woensdag 11 maart 2026 @ 21:26:
[...]

Dat zal best zo zijn. Niemand houdt je echter tegen om het goed te regelen. De WPB hier verwarmt de onderste helft van het boilervat, het elektrische element de bovenste helft. In principe is dit genoeg om het hele vat boven de 60 °C te krijgen. Ik laat ook tijdens het laatste stukje, als de WP uit staat, de circulatiepomp doorlopen zodat het hele systeem ontsmet wordt. Om de zaak te versnellen en bovenin het vat niet te ver boven de 60 graden uit te komen, draait er een extra circulatiepompje dat het hele vat circuleert.
Hoeveel kostte dit grapje: tweedehands (maar nog nieuw) pompje €60, 2× knel T-stuk 15mm €10, afsluiter+keerklep €10, reststukje meerlagenbuis, 2× knelkoppeling Uponor €10. Toch nog €90

En hoeveel boilers hebben zo'n systeem in de praktijk? Goed dat je zelf zo handig bent om dat te bouwen, maar de gemiddelde Nederlander zal daar niet aan beginnen als het niet moet. Als de Legionellarun een (groot) deel van de boiler op 50 of 60 graden kan brengen brengt maar het onderste deel haalt dat niet ivm positie van de sensor en toch gaat het goed? Dan valt het mee denk ik, regelmatig (dagelijks) doorspoelen is belangrijker.

[Coolmint]

lampy25 schreef op woensdag 11 maart 2026 @ 22:07:
Ivm de biofilm, zou het nog verstandig zijn om na een paar jaar de boiler open te halen en van binnen schoon te maken? En hoe krijg je dat goedje er goed uit?

Ik heb filmpjes gezien van mensen die dat hebben gedaan: op de bodem lag prut (dat tijdens gebruik opdwarrelt en weer neerdaalt), de wanden zijn wat glibberig door die biofilm. Zelf je hele boiler openmaken zodat je er echt bij kan en daarna weer netjes sluiten zodat hij ook de waterdruk aan kan lijkt me een risico voor de lekdichtheid. Die biofilm is op zich niet gevaarlijk: er zitten ook goede/onschadelijke bacteriën op en die hoef je niet weg te halen. Die biofilm zit ook in alle andere leidingen van en naar de boiler. Mocht je een elektrisch element hebben dat verkalkt is of erg vies wordt, dan heeft het wel zin die te onderhouden, het opwarmen gaat sneller met een schoon element. Dat element er uithalen kan vaak veel gemakkelijker.

[Glashelder]

Coolmint schreef op vrijdag 13 maart 2026 @ 13:07:
[...]


In Zweden heeft 43% van de mensen een warmtepomp met een boiler. Regels/aanbevelingen zijn vergelijkbaar met NL. Aangeraden wordt om eens per week of volgens een schema een Legionellarun naar 60 graden te doen als je 'm niet altijd tenminste op 50 graden houdt voor wat ik lees. Besmettingen daar zijn ook minimaal net zoals in NL waar nu zo'n 8% van de mensen een warmtepomp met boiler heeft. Laat de hoeveelheid besmettingen in werkelijkheid een stukje groter zijn, want niet alles wordt gemeld, maar dan nog. Hoeveel mensen zich houden aan regels en richtlijnen is niet bekend. Toch zegt men ook daar dat het om stagnatie gaat (lang stilstaand water) en als je elke dag het grootste deel van je boiler ververst is het risico erg laag, ook als je de temperatuur lager houdt.

Ik snap gewoon niet hoe je tot die conclusie komt.. dat is gewoon nergens op gebaseerd. Je probeert de situatie in Zweden aan te dragen als bewijs daarvoor maar als de regels/richtlijnen daar ongeveer gelijk zijn aan hier dan is dat alles behalve bewijs voor je stelling. Ga er maar vanuit dat de meeste systemen daar zo ingeregeld zullen zijn dat die gewoon wekelijks even naar 60 graden gaan.

Natuurlijk mag je zelf de temperatuur naar 80 graden brengen als je dat wilt, ik hou je niet tegen hoor. Ik probeer alleen het paniekvoetbal wat tegen te gaan.

Welke paniek? Er is geen paniek.

Er zijn alleen een handjevol mensen hier waaronder jij die maar bewijs zoeken dat het allemaal OK is om nooit je boiler te desinfecteren maar dat bewijs ontbreekt gewoon. Of de regels werken, of het is allemaal niet zo ernstig. We weten het niet. We weten alleen dat de hoeveelheid infecties laag is. Over het waarom valt geen uitspraak te doen.

Het enige dat we wel weten is dat er hier een user rondloopt die een boiler op het werk heeft laten testen en dat die onder de legionella bacteriën zat.. ondanks geregelde desinfectie. Dat geeft weinig hoop voor boilers die zelden boven de 50 graden komen.

[Coolmint]

Glashelder schreef op vrijdag 13 maart 2026 @ 15:40:
[...]

Ik snap gewoon niet hoe je tot die conclusie komt.. dat is gewoon nergens op gebaseerd. Je probeert de situatie in Zweden aan te dragen als bewijs daarvoor maar als de regels/richtlijnen daar ongeveer gelijk zijn aan hier dan is dat alles behalve bewijs voor je stelling. Ga er maar vanuit dat de meeste systemen daar zo ingeregeld zullen zijn dat die gewoon wekelijks even naar 60 graden gaan.

[...]

Welke paniek? Er is geen paniek.

Er zijn alleen een handjevol mensen hier waaronder jij die maar bewijs zoeken dat het allemaal OK is om nooit je boiler te desinfecteren maar dat bewijs ontbreekt gewoon. Of de regels werken, of het is allemaal niet zo ernstig. We weten het niet. We weten alleen dat de hoeveelheid infecties laag is. Over het waarom valt geen uitspraak te doen.

Het enige dat we wel weten is dat er hier een user rondloopt die een boiler op het werk heeft laten testen en dat die onder de legionella bacteriën zat.. ondanks geregelde desinfectie. Dat geeft weinig hoop voor boilers die zelden boven de 50 graden komen.

Relax joh! Ik wil alleen maar zeggen dat de risico's van een lagere temperatuur of minder vaak of geen legionella run helemaal niet zo groot hoeven te zijn als sommige mensen hier aandragen. Het RIVM moet nu eenmaal met een strategie komen die toepasbaar is voor alle gevallen. Dat is gewoon haar taak als overheidsorgaan. Dat wil niet zeggen dat andere strategieën niet ook ok kunnen zijn, maar zij kunnen niet iedere situatie afzonderlijk bekijken en daar akkoord mee gaan. Minstens 50 graden aanhouden, Legionella-run van 60 graden enz, is bewezen dat het een sterk reducerend effect heeft op de hoeveelheid Legionella bacteriën in een systeem. Ze geven zelf ook aan dat het bestrijding is en geen desinfectie, dat laatste lukt je gewoon niet. Het systeem steeds doorspoelen zorgt er hoe dan ook voor dat de hoeveelheid bacteriën per liter water laag blijft, dat kun je zelf gewoon uitrekenen. Maar het RIVM heeft geen enkel inzicht op hoe vaak een bewoner zijn systeem in de praktijk doorspoelt/gebruikt, dus dat principe kunnen ze gewoon simpelweg niet adviseren.

[Surfari]

https://www.rivm.nl/legionella

Lijkt me een prima verhaal. Zonder paniekzaaierij.
Maar er staat geen verhaal over wpb's bij.
Logisch toch, je verwacht toch niet van een bioloog dat die zegt draai je boilertje maar op 35 a 45 graden. Van een bioloog verwacht ik dat die dan zegt doe je een beetje voorzichtig.
Net als met voedsel, zeg maar.

Ps zowel in België als in nl is het aantal geregistreerde besmettingen de afgelopen 10 jaar ongeveer verdubbeld. Ook in België ondanks chloor concentraties in het drinkwater die vergelijkbaar zijn met die van het apparaat wat hier onlangs voorbij kwam.

[Coolmint]

Maar is het aantal inspecties gelijk gebleven of is dat ook omhoog gegaan? We vinden tegenwoordig ook meer gevallen van kanker omdat we meer screenen. Daar moet je natuurlijk wel rekening mee houden. En chloor in het water helpt, maar het gaat wel om de concentratie: past die bij de bacterie die je wilt bestrijden? En verder: natuurlijk moet je oppassen met wat je doet, maar dat geldt voor alles...