De stikstofproblematiek: oorzaak, gevolgen en oplossingen

[skimine]

Volgende rapport, weer (vrijwel) dezelfde conclusie: er gebeurt te weinig.

Monitoring en evaluatie van het programma Stikstofreductie en Natuurverbetering
De verschillende rapporten en het persbericht zijn bij bovenstaande link te vinden.

quote: https://www.pbl.nl/actuee...ettelijke-doelen-te-halen

De wettelijke doelen voor de verlaging van de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden worden niet gehaald, blijkt uit de tweede Monitoring en evaluatie van het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering (PSN). (...)

Op verzoek van het Ministerie van LVVN (voorheen LNV) onderzoeken de kennisinstituten PBL, WUR en RIVM de voortgang en effecten van het PSN en van het sindsdien vastgestelde beleid. Verschillende deelstudies en een syntheserapport kijken naar zowel (bron)maatregelen die de stikstofdepositie verlagen, als naar natuurherstelmaatregelen, die de natuur moeten verbeteren.

Om het doel voor 2030 te halen is een vermindering nodig van de stikstofdepositie. Alle stikstofbronmaatregelen dragen samen voor 10 tot 15 procent bij aan de benodigde vermindering om dat doel te halen. De verwachte daling komt daarnaast voor een belangrijk deel door reductie in het buitenland en andere ontwikkelingen die effect hebben op de stikstofdepositie. De prognose is dat tot 2030 hiermee in totaal ongeveer de helft van de benodigde vermindering wordt gehaald. (...)

Wederom blijkt dat het inzetten op "technologische oplossingen" veel minder effectief is dan vaak wordt voorgedaan:

De meeste vermindering van stikstofdepositie is te danken aan beëindigingsregelingen in de landbouw, zoals de Lbv en de Lbv-plus. Stikstofreducerende managementmaatregelen en innovaties binnen de landbouw zijn na vijf jaar nog onvoldoende uitgewerkt of hebben minder effect dan werd verwacht. Maatregelen in het verkeer, de bouw en de industrie zijn wel grotendeels uitgevoerd.

Het blijft teveel bij kortetermijnmaatregelen:

Om de natuur te herstellen en in stand te houden, zijn maatregelen nodig die zich richten op meerdere drukfactoren. Drukfactoren, waaronder verdroging en verzuring door stikstof, moeten blijvend worden verminderd om de natuur op een duurzame manier te herstellen en behouden. Maatregelen die hiervoor nodig zijn, zijn vaak ingewikkeld en lastig uit te voeren, zoals verhoging van het grondwaterpeil en extensivering van landbouw rondom Natura 2000-gebieden. De focus ligt nu vooral op de eenvoudig uit te voeren kortetermijnmaatregelen, zoals plaggen en maaien, om de negatieve gevolgen van stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden tegen te gaan. Deze maatregelen kunnen alleen niet steeds worden herhaald zonder dat de natuurkwaliteit uiteindelijk toch verslechtert. Daarnaast zijn er terugkerende kosten verbonden aan deze kortetermijnmaatregelen.

Er moeten meer maatregelen komen, anders eindigen we waarschijnlijk weer in de rechtbank.

Wettelijk is vastgelegd dat het programma moet worden bijgesteld als doelen niet worden gehaald. Dat is tot nu toe nog niet gebeurd. Het huidige PSN moet worden vernieuwd, met aandacht voor andere drukfactoren naast stikstofdepositie, én met een langetermijnvisie. (...)

Tot over twee jaar bij eenzelfde rapport met soortgelijke conclusies

[Joris748]

Eindelijk een lichtpuntje in het nieuws rond het stikstofdossier.

https://www.ad.nl/binnenl...in-de-problemen~ae695d71/

Rabobank: Nog jaren stilstand? Dat brengt heel veel boeren in de problemen
Het nieuwe kabinet moet snel bepalen aan welke doelen boeren in 2030 moeten voldoen. Die oproep komt van de Rabobank, de financier van veel boeren. De slepende onzekerheid vanuit Den Haag houdt boeren nu juist tegen om duurzamer te gaan werken, stelt de bank.

Al in 2023 koos de bank ervoor om duurzaamheid steeds belangrijker te maken in haar werkwijze. Nieuwe leningen worden niet alleen getoetst aan de mogelijkheden van de boer om de lening terug te betalen, er wordt ook gekeken naar de impact van de boer op het milieu: „Een boer die aan de rand van een Natura 2000-gebied wil uitbreiden en daar ook een vergunning voor heeft, gaan we toch niet helpen. Omdat we denken dat dat op lange termijn niet houdbaar is”, zegt Alex Datema, directeur Food & Agri bij Rabobank, de bank die bankier is van ruim 70 procent van de boerenbedrijven.

Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

[MneoreJ]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 09:33:
Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

Ja, mooi dat de Rabobank het formuleert als boeren "helpen", maar het is natuurlijk gewoon risicobeheer voor langetermijninvesteringen. De boer krijgt geen lening omdat er domweg te veel onzekerheid is -- een vergunning hebben is inmiddels geen garantie meer op iets. Het eindeloze traineringsbeleid wordt steeds onhoudbaarder, maar dat vergroot ook de kans op rare bokkensprongen bij de regering, waarvan we er al meerdere gezien hebben. Je weet van de ene dag op de andere niet wat nou wel en niet mag, dus de Rabobank kiest eieren voor het geld. Spreekwoordelijke eieren dan, geen echte dus.

Ik weet niet of we het een lichtpuntje moeten noemen, het is eerder bevestiging van het (ontbreken van) beleid. Aan de kant van de regering dan, de Rabobank heeft een helder beleid. Het zet niet actief zoden aan de dijk, er stonden immers toch al geen hordes boeren met vergunningen te popelen om uit te breiden.

[Helixes]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 09:33:
Eindelijk een lichtpuntje in het nieuws rond het stikstofdossier.

https://www.ad.nl/binnenl...in-de-problemen~ae695d71/

[...]

Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

Ik vind het wel grappig dat de Rabobank de overheid aanspoort tot actie over te gaan. Met de positie die ze hebben, denk ik juist dat ze een mediërende functie zouden kunnen hebben tussen overheid, industriële stakeholders en agrarische belangengroepen. Want, waren het niet laatstgenoemden die steeds over zijn gegaan tot het torpederen van de plannen waarmee diezelfde overheid steeds kwam?

Ook is het grappig dat ze 2030 noemen. Eigenlijk is er niemand die gelooft dat dit plan wordt opgelost in een dikke vier en een half jaar. Dan had je in, zeg, 2019 moeten beginnen. Of, daar voor al - toen duidelijk werd dat het PAS niet houdbaar was. Misschien had de Rabo toen moeten oproepen tot actie. Hm.

Edit: Ik besef me ineens dat de Rabo eveneens kan bedoelen dat het tijd is voor de Overheid te erkennen dat 2030 niet langer realistisch is. En dat, omdat het hun bedrijfsvoering in de weg zit, het tijd is voor een nieuwe - langere - tijdslijn.

[ Voor 9% gewijzigd door Helixes op 16-03-2026 10:23 ]

[YakuzA]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 09:33:
Eindelijk een lichtpuntje in het nieuws rond het stikstofdossier.

https://www.ad.nl/binnenl...in-de-problemen~ae695d71/
[...]
[...]

Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

Ah ja, de Rabobank. De bank die alle boeren meer koeien opdrong omdat ze anders de lening niet wilden geven.

[Joris748]

Ik neem het zeker niet op voor de Rabobank, maar het is wel altijd een drijvende partij geweest in de ontwikkeling van de intensieve veeteelt.

Nog liever zou ik zien dat de Rabobank gedwongen wordt om leningen af te schrijven, zodat boeren ruimte krijgen om hun bedrijfsvoering duurzaam te veranderen.

[MneoreJ]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 10:20:
Nog liever zou ik zien dat de Rabobank gedwongen wordt om leningen af te schrijven, zodat boeren ruimte krijgen om hun bedrijfsvoering duurzaam te veranderen.

Diefstal! Communisme! Vestigingsklimaat! uh... economie!

Voor men zulke extreme maatregelen zou overwegen moet de nood echt wel heel hoog aan de man zijn. Als in, continu volksopstand op het Binnenhof vanwege de woningnood. Zolang de toortsen en hooivorken nog niet van stal gehaald zijn zal het grote geld ontzien worden. Eerst moeten alle anderen door de zure appels heen bijten.

[hamsteg]

Joris748 schreef op maandag 16 maart 2026 @ 09:33:
Eindelijk een lichtpuntje in het nieuws rond het stikstofdossier.

Deels misschien ook een stukje window dressing van de Rabobank, maar zonder geld geen risicovolle investeringen.

Grappig want ze zijn zelf voor een groot deel verantwoordelijk voor de impasse, alleen het begint nu pijn te doen. Waar was de Rabobank toen FdF alles tegenhield? Was de Rabobank toen geen verborgen sponsor?

Dit ligt niet aan de politiek, de doelen liggen en lagen er al, maar FdF gooide het land stil, ontstond er angst bij de verschillende overheden en de boeren hoopten dat ze konden blijven doen wat ze altijd deden en wacht rechtszaak na rechtszaak af op dat ene positieve resultaat dat niet gaat komen. De koude sanering veroorzaakt door FdF is alleen maar in het belang van de FdF organisatoren (zij kopen de rechten op). Nu werpt de Rabobank zich op als redder voor de kleine boer en mag de overheid de balans van de Rabobank gaan oppoetsen?

[Roozzz]

Aardig (samenvattend) artikel van Erisman over de stikstofcrisis, waarin ook een aanpak gedeeld wordt die breder toepasbaar is: https://esb.nu/waarom-de-...maar-niet-opgelost-wordt/

De stikstofcrisis is meer dan een geïsoleerd milieuprobleem; het is een symptoom van een systeem dat economie en ecologie te lang als gescheiden werelden heeft behandeld. De impasse toont aan dat deze scheiding onhoudbaar is. De lessen zijn duidelijk: kortetermijnpolitiek, weerstand tegen verandering en het negeren van wetenschappelijke waarschuwingen leiden tot hogere maatschappelijke kosten en minder welvaart.

De stikstofcrisis biedt een schat aan inzichten voor de aanpak van vergelijkbare vraagstukken, zoals de Kaderrichtlijn Water of het klimaatbeleid. Duidelijk is in al deze gevallen dat het ontbreekt aan langetermijnbeleid voor opgaven die niet van de ene op de andere dag te veranderen zijn. Er is ook geen quick fix voor dit soort complexe problemen en daarom is er ook voldoende tijd nodig voor het creëren van draagvlak, het ontwikkelen van de juiste maatregelen en de implementatie ervan. Een eenzijdige focus op economische belangen met weinig oog voor afwentelling op gezondheid en leefomgevingkwaliteit kost de maatschappij uiteindelijk veel geld.

[Joris748]

hamsteg schreef op maandag 16 maart 2026 @ 11:11:
[...]
Grappig want ze zijn zelf voor een groot deel verantwoordelijk voor de impasse, alleen het begint nu pijn te doen. Waar was de Rabobank toen FdF alles tegenhield? Was de Rabobank toen geen verborgen sponsor?

Dit ligt niet aan de politiek, de doelen liggen en lagen er al, maar FdF gooide het land stil, ontstond er angst bij de verschillende overheden en de boeren hoopten dat ze konden blijven doen wat ze altijd deden en wacht rechtszaak na rechtszaak af op dat ene positieve resultaat dat niet gaat komen. De koude sanering veroorzaakt door FdF is alleen maar in het belang van de FdF organisatoren (zij kopen de rechten op). Nu werpt de Rabobank zich op als redder voor de kleine boer en mag de overheid de balans van de Rabobank gaan oppoetsen?

Niet alleen verantwoordelijk voor de impasse, maar ook deels verantwoordelijk voor het probleem. Rabobank is altijd één van de drijvende krachten geweest in de schaalvergroting en de intensievering.

Edit: Rabobank is pas in 2014 begonnen met afbouwen van de invloed van lokale leden en raden.

https://www.ftm.nl/artike...s7s%2Bow4AdGzv683tT6uJwcr

Rabobank is al sinds het voorjaar van 2014 bezig met een grote balanceeract om het huidige coöperatieve model grondig te vernieuwen.

[ Voor 18% gewijzigd door Joris748 op 16-03-2026 11:45 ]