Zelf pellets maken is iets waar ik hier ook naar aan het kijken ben want we hebben ieder jaar nogal een astronomische hoeveelheid tuinafval. Ik heb ook al wat onderzoek gedaan, ben bij wat bedrijven langs geweest en heb het e.e.a. in werking gezien. Mijn conclusie is dat het allemaal niet zo ingewikkeld is. Even op hoofdlijnen:
Er zijn verschillende typen pellets. Voedselpellets voor dieren, plantenvoedingpellets en brandstofpellets. Die worden allemaal op dezelfde manier gemaakt: een wals perst fijn materiaal zoals zaagsel, stro, graan, mais gras etc.. onder hoge druk door een geperforeerde schijf (de matrijs). Voor ons zijn brandstofpellets interessant. Vaak kan dat allemaal met dezelfde machines maar de prestaties verschillen nogal.
Materiaal
Brandstofpellets kunnen van verschillende materialen gemaakt worden. In kachels worden vooral pellets van puur naaldhout of een mix van bijvoorbeeld 80% naaldhout en 20% loofhout (hardhout) gestookt. In pellet barbecues worden dan weer voornamelijk pellets van fruitbomen gestookt. Tegenwoordig worden er ook brandstofpellets van alternatieve materialen zoals bijvoorbeeld snelgroeiende gewassen of afvalstromen gemaakt. Olifantsgras, bamboe en kokosvezels zijn bijvoorbeeld van die alternatieven. Maar er zijn meer alternatieven zoals
bladeren en
oud papier of
karton.
Pelletpers
De goedkope pelletpersen die je overal ziet zijn allemaal dezelfde Chinese modellen. Daar is op zich weinig mis mee. Mits je die goed onderhoud gaan ze lang mee. De beperking zit vooral in de snelheid waarmee je pellets kunt maken. Die wordt opgegeven voor voerpellets maar voor houtpellets is dat beduidend minder. Dit wordt voornamelijk bepaald door de aandrijving en die kun je grofweg als volgt verdelen:
230 volt/1fase: 2 tot 3 kw, zo'n 50 kg/u
400 volt 3 fase: 7,5 tot 11 kw, 100 tot 150 kg/u
Diesel/Benzine: Dit gaat met een GX200 achtige clone met flinke eindreductie. De bekende motors die je op kloofmachines, waterpompen, grasmaaiers, karts en generatoren ziet. Een 7 pk benzine variant doet zo''n 50 kg/u maar met zwaardere diesel varianten kan het al snel oplopen tot 400 kg/u.
Bovenstaande aandrijvingen zijn onderling uitwisselbaar. Elektromotors en GX200 clones gebruiken allemaal dezelfde keyed 20mm as alleen heb je voor diesel/benzine een reductiekast nodig.
Tenslotte heb je nog PTO aandrijving. Dat is voor als je een tractor hebt.
Hamermolen
Hier geldt in grote lijnen hetzelfde als voor een pelletpers. Zelfde aandrijving, zelfde hoeveelheden. Een hamermolen is overigens niet altijd nodig.
Hakselaar
Er zijn verschillende typen hakselaars. Hier is veel winst te behalen want in sommige gevallen kan de hamermolen overbodig worden. Dat is bijvoorbeeld bij een hakselaar met messenwals het geval. Daar komen de snippers zo fijn uit dat ze direct de pelletpers in kunnen.
Zelf pellets maken
In principe is het hout > hakselaar > drogen > hamermolen > pelletpers maar dat is niet altijd nodig. Je kunt natuurlijk bij de groothandel gewoon goedkoop balen zaagsel kopen waardoor je de eerste stappen overslaat.
Toch kun je met een goede hakselaar de hamermolen weglaten en ook het drogen is niet iets waar je een oven oid voor nodig hebt. zo'n 20% vocht zoals bij norm aal brandhout is prima. Met fijne snippers van max 3mm lukt het ook gewoon. Het zal het hoogstens trager gaan. Uiteindelijk drukt de pelletpers de houtvezels gewoon kapot totdat de lignine vrijkomt en ze door de matrijs passen. Na de eerste emmer is de pelletpers zo heet geworden dat een groot deel van het vocht in het materiaal verdampt en de pellets er droog genoeg uitkomen. Die eerste emmer kun je dan gewoon weer terug in de pers gooien.
Bij alternatieve materialen kan een bindmiddel nodig zijn. Daar zit vaak geen of minder lignine in dan bij hout het geval is. Je kunt dan hout bijmengen of zetmeel gebruiken.
Voordelen
De voordelen zijn natuurlijk gratis brandstof en dat je eenvoudig je tuinafval weg kunt werken. Je kunt zelf snelgroeiende gewassen zoals olifantsgras neerzetten. In ons geval hebben we altijd absurd veel bladeren in de tuin, op het dak, in de goten, in de airco en overal waar je het niet wilt. Daarnaast hebben we ook nog flink wat snoeiafval van catalpa bomen, bessenstruiken en andere veel te grote planten en struiken. Ik zou het best handig vinden om dat niet een heel seizoen lang in meerdere etappes in de groene kliko te moeten dumpen.
Nadelen
De werkelijke uitdaging zit vooral in het realiseren van een constante samenstelling en kwaliteit. Een moderne pelletkachel met closed loop verbranding is vergevingsgezinder want die stelt constant zijn parameters bij op wat hij meet maar bij een oudere pelletkachel waarbij je vaste parameters in moet geven wordt het al lastiger. Ook kun je met bepaalde alternatieve materialen meer as hebben of bijvoorbeeld klinkers krijgen. Daarnaast heb ik ook al ervaren dat de opbrengst kan tegelvallen. 4 kuub tuinafval wordt niet 4 kuub pellets. Het wordt ook niet 2 kuub. Je perst het enorm samen, het vocht verdampt en er blijft echt verrassend weinig over. Ik ben hier in de buurt met een aanhanger vol catalpa snippers naar een bedrijf dat pelletpersen verkocht gereden en de inhoud van die aanhanger ging in 8 zakken van ongeveer 15 kilo per stuk aan houtpellets in de kofferbak mee naar huis. Hoewel zo'n apparaat niet heel duur is hoef je het dus niet voor de terugverdientijd te doen.