Autoritaire politiek: actualiteit, werking en achtergronden

[Standeman]

wildhagen schreef op zondag 12 april 2026 @ 13:03:
Natuurlijk is dat een risico.

Maar één ding weet je zeker: als Orbán aan de macht blijft, weet je dat het gegarandeerd alleen maar slechter zal worden. Met Magyar kan het slechter worden.

Ik heb namelijk niet de illusie dat Orbán opeens een 180 graden draai gaat maken, en opeens een groot democraat en pro-EU zal worden...

Uiteindelijk is Maygar ook behoorlijk rechts en conservatief, alleen iets minder dan Orban. Wel wat minder pro Rusland, dus dat scheelt al een slok op een borrel.

Hoeverre hij minder corrupt is moet nog blijken. Als hij wint, gaan we het meemaken.

[TheBrut3]

Een goed begin is het halve werk;

Het is nog te vroeg om echt te juichten voor het Tisza van Péter Magyar, maar met 14,7 procent van de stemmen geteld staat zijn Tisza-partij op 125 van de 199 zetels in het Hongaarse parlement. Het Fidesz van Victor Orbán staat op 65 zetels.

[ Voor 9% gewijzigd door TheBrut3 op 12-04-2026 20:35 ]

[TheBrut3]

En weer een update, Orban zijn dagen zijn geteld.

Met 29,2 procent van de stemmen geteld is de voorsprong van de Tisza-partij van Peter Magyar groter geworden. Hij staat nu op 132 zetels van de in totaal 199 zetels in het parlement.

Daarmee staat hij nog 1 zetel af van de gewenste tweederde meerderheid. Dat is een belangrijk punt voor Magyar, omdat hij dan veel maatregelen van de Hongaarse premier Orbán de afgelopen jaren kan terugdraaien.

[Dennis]

Kunnen we in ieder geval constateren dat de democratie niet dood was in Hongarije, aangezien de kiezer nog steeds prima kan kiezen voor een (radicaal?) andere koers en dat dus ook heeft gedaan.

[TheBrut3]

Nieuwe update en ze lopen nog meer uit.

Met 45 procent van de stemmen geteld, zal de partij Tisza naar verwachting 135 zetels behalen in het parlement. Hij heeft 133 zetels nodig voor een supermeerderheid, waarmee hij makkelijker Orbáns eerdere besluiten terug kan draaien.

Tisza-leider Magyar schrijft op Facebook dat Orbán hem telefonisch gefeliciteerd heeft met de overwinning van de verkiezingen.

[ Voor 19% gewijzigd door TheBrut3 op 12-04-2026 21:16 ]

[TheBrut3]

Dennis schreef op zondag 12 april 2026 @ 21:05:
Kunnen we in ieder geval constateren dat de democratie niet dood was in Hongarije, aangezien de kiezer nog steeds prima kan kiezen voor een (radicaal?) andere koers en dat dus ook heeft gedaan.

Gelukkig lijkt mij dat een terechte conclusie.

[TheBrut3]

8% meer geteld en nog een zetel erbij. Ze kunnen het systeem daar flink op de schop doen.

Het Hongaarse nationale kiesbureau heeft 53 procent van de stemmen geteld. Tien minuten geleden stond de partij van Magyar op 135 zetels, daar is nu een zetel bij gekomen.

[Helixes]

Dennis schreef op zondag 12 april 2026 @ 21:05:
Kunnen we in ieder geval constateren dat de democratie niet dood was in Hongarije, aangezien de kiezer nog steeds prima kan kiezen voor een (radicaal?) andere koers en dat dus ook heeft gedaan.

Maar dat moeten we nog zien. Of Orban bereid is het veld te ruimen is een open vraag. Hij heeft het veld al bezaaid met beschuldigingen aan het adres van Magyar.

A propos, als 5% van de stemmen zouden zijn gekocht, dan gaat er echt wel iets mis in een democratie. Dat zoiets niet genoeg zou blijken te zijn wil niet zeggen dat de democratie dan ook meteen goed functioneert.

In 2006 was het ook nog lang onrustig nadat Orban die verkiezingen verloor.

[mekkieboek]

Dennis schreef op zondag 12 april 2026 @ 21:05:
Kunnen we in ieder geval constateren dat de democratie niet dood was in Hongarije, aangezien de kiezer nog steeds prima kan kiezen voor een (radicaal?) andere koers en dat dus ook heeft gedaan.

Nou ja 'radicaal' is wellicht te sterk gezegd, Magyar is een ander soort rechts. Maar goed, meer gericht naar het westen i.p.v. oosten, dus toch een beetje radicaal . Maar als Orban als posterchild voor populistisch rechts wordt onttroond dan is dat wel goed nieuws. Supergoed nieuws i.m.o..

[mekkieboek]

Helixes schreef op zondag 12 april 2026 @ 21:25:
Maar dat moeten we nog zien. Of Orban bereid is het veld te ruimen is een open vraag. Hij heeft het veld al bezaaid met beschuldigingen aan het adres van Magyar.

Ik hoor net dat Orban heeft opgegeven in de media.

[TheBrut3]

Helixes schreef op zondag 12 april 2026 @ 21:25:
Maar dat moeten we nog zien. Of Orban bereid is het veld te ruimen is een open vraag. Hij heeft het veld al bezaaid met beschuldigingen aan het adres van Magyar.

Hij heeft zijn verlies al toegegeven. Lijkt mij niet dat hij moeilijk gaat doen.

[Helixes]

TheBrut3 schreef op zondag 12 april 2026 @ 21:28:
Hij heeft zijn verlies al toegegeven. Lijkt mij niet dat hij moeilijk gaat doen.

Ik deelde mijn stuk op het moment dat dat naar buiten kwam. Met de getallen die we nu zien, is aanvechten wellicht ook niet opportuun.

Het verbaast me toch wel een beetje - in positieve zin.

[N3oC]

Bron voor de felicitaties door Orban: https://apnews.com/article/hungary-election-orban-magyar-trump-1a4eb0ba6b94e0c80c3cd18bd36254ab

Dit zou een klein lichtpuntje zijn in de huidige politieke verhoudingen!

[Dennis]

Helixes schreef op zondag 12 april 2026 @ 21:25:
In 2006 was het ook nog lang onrustig nadat Orban die verkiezingen verloor.

Ik lees in dat artikel nou niet per se dat dat de 'schuld' zou zijn van Orban. Ik lees heel andere oorzaken. En bovendien was het een andere situatie, want Orban was toen niet eens aan de macht in de vier jaar ervoor. Of zie ik iets over het hoofd?

[Stukfruit]

Dennis schreef op zondag 12 april 2026 @ 21:05:
Kunnen we in ieder geval constateren dat de democratie niet dood was in Hongarije, aangezien de kiezer nog steeds prima kan kiezen voor een (radicaal?) andere koers en dat dus ook heeft gedaan.

16 jaar met ontelbare pogingen van een gebrek aan een levendige democratie inclusief buitenlandse invloed (MAGA), het kopen van stemmen, gemeenschapsgeld dat wordt weggegooid aan o.a. zwembaden voor schapen, gepolitiseerde instituties, het invoeren van oneerlijke kiesdistricten waaruit de huidige machthebber(s) standaard voordelen krijgen tijdens het stemmen, corrupte rechters neerzetten, media overkopen om de despoot goedgezind te zijn, onafhankelijke partijen die niet meer onafhankelijk kunnen werken, grondwetsaanpassingen, en de algehele consolidatie om verdere mogelijkheden weg te werken.

Waarin zie jij daar democratie?

Al moet ik je wel gelijk geven dat het stemproces, zelfs met valse stemmen, binnen een afgegleden "democratie" dus blijkbaar een ingang kan geven om het zonder bloedvergieten alsnog voor elkaar te krijgen. Maar goed, hoe lang had dat nog kunnen duren nadat Orbán steeds openlijker met Poetin begon te flirten?

Ter vergelijking: Poetin zit er nu, als je de Medvedev-jaren meetelt, bijna 27 jaar.

[Dennis]

Stukfruit schreef op zondag 12 april 2026 @ 21:37:
Al moet ik je wel gelijk geven dat het stemproces, zelfs met valse stemmen, binnen een afgegleden "democratie" dus blijkbaar een ingang kan geven om het zonder bloedvergieten alsnog voor elkaar te krijgen.

Dat bedoelde ik dus inderdaad. De kiezer kan in ieder geval de machtshebbers nog wegsturen. Lijkt me het meest elementaire van de democratie. Dat er verder nogal wat op aan te merken was beschrijf je goed .

Maar goed, hoe lang had dat nog kunnen duren nadat Orbán steeds openlijker met Poetin begon te flirten?

Je bedoelt dat Orbán uiteindelijk "een Poetin" was geworden?

Ter vergelijking: Poetin zit er nu, als je de Medvedev-jaren meetelt, bijna 27 jaar.

Je moet wel van hele goede huize komen wil je Rusland nog een democratie noemen. De kiezer kan daar de machtshebbers niet wegsturen. Bovendien is er alleen controlled opposition.

[TheBrut3]

Inmiddels is 66,69 procent van de stemmen geteld. De partij van Magyar krijgt weer een zetel erbij na de laatste update van de telling. Nu staat zijn partij op 137 zetels.

[TheBrut3]

De updates van de tellingen volgen elkaar snel op. Inmiddels is 72,44 procent geteld en staat de partij Tisza van Magyar op 138 zetels. Fidesz van Orbán staat bij deze tussenstand op 54 zetels.

[mekkieboek]

De host van EUMS, Lambertus zei het daarnet wel scherp: het is te hopen dat de EU dit niet ziet als reden om achterover te gaan zitten. Hervormingen blijven broodnodig, een andere veto paria kan zo weer opstaan ergens in een vd lidstaten. Het moet anders en wellicht is juist nu het moment.

[Dennis]

TheBrut3 schreef op zondag 12 april 2026 @ 21:53:

Is in ieder geval een resultaat dat Orbán nooit heeft behaald .

[Helixes]

mekkieboek schreef op zondag 12 april 2026 @ 21:55:
De host van EUMS, Lambertus zei het daarnet wel scherp: het is te hopen dat de EU dit niet ziet als reden om achterover te gaan zitten. Hervormingen blijven broodnodig, een andere veto paria kan zo weer opstaan ergens in een vd lidstaten. Het moet anders en wellicht is juist nu het moment.

Ik vraag me inderdaad af of Babis of Fico of een ander nu de rol zal overnemen van sta-in-de-weg. Er is daar een rol weggelegd voor iemand, en Orban heeft laten zien dat het kan werken.

[teacup]

Helixes schreef op zondag 12 april 2026 @ 21:58:
[...]

Ik vraag me inderdaad af of Babis of Fico of een ander nu de rol zal overnemen van sta-in-de-weg. Er is daar een rol weggelegd voor iemand, en Orban heeft laten zien dat het kan werken.

Dit is denk ik wel te verwachten, want logisch. De druk op die twee vanuit Rusland zal gaan toenemen.

Op zich moeten we daarvoor denk ik niet te bang zijn. Orban heeft laten zien dat het kan, maar inmiddels is zijn kunstje wel in het collectief geheugen opgeslagen geraakt. Ook in Slowakije en Tsjechië hebben bevolkingen vandaag gezien dat iemand is weg te sturen. Beide heren zullen scherper gevolgd worden als de fallout van het Orban bewind boven water gaat komen.

Maar wat een resultaat. Een 2/3e meerderheid had ik niet durven hopen. Mijn verwachting lag meer rond de 50% voor Magyar. Met een dergelijke uitslag zou het vechten worden voor Magyar in het huidige diplomatieke Hongaarse landschap. Dat zal nu makkelijker worden.

[ Voor 14% gewijzigd door teacup op 13-04-2026 19:04 ]

[R_Zwart]

Ik ben nu wel benieuwd hoe de Orbanfans in Nederland gaan reageren (maar ook bijvoorbeeld Reform e.d.). Het Hongarije van Orban was toch de heilstaat voor hun.

[TheBrut3]

Meer dan 80% geteld, ze lijken we heel erg op weg naar de 2/3e meerderheid.

Ruim 81 procent van de stemmen is geteld, en het nationale kiesbureau geeft een nieuwe tussenstand: 137 zetels voor Tisza, en 55 voor Fidesz. Magyar levert dus weer een zetel in aan de partij van Orbán na de vorige tussenstand.

[Helixes]

R_Zwart schreef op zondag 12 april 2026 @ 22:12:
Ik ben nu wel benieuwd hoe de Orbanfans in Nederland gaan reageren (maar ook bijvoorbeeld Reform e.d.). Het Hongarije van Orban was toch de heilstaat voor hun.

Ik ben toch best een paar mensen tegengekomen die naar Hongarije zijn verhuisd omdat ze zich hier niet langer thuis voelen. Wat die precies denken vandaag zullen we denk ik niet achterkomen.

[Stukfruit]

Dennis schreef op zondag 12 april 2026 @ 21:44:
[...]

Je bedoelt dat Orbán uiteindelijk "een Poetin" was geworden?

Dat denk ik inderdaad wel. Punt was een beetje dat een dictatuur niet per se in een paar jaar ontstaat

Je moet wel van hele goede huize komen wil je Rusland nog een democratie noemen. De kiezer kan daar de machtshebbers niet wegsturen. Bovendien is er alleen controlled opposition.

Precies, maar daar was Orbán zo te zien ook redelijk mee bezig.

Zoals eerder gezegd: hopelijk blijkt Magyar geen Medvedev in Orbán-kleding te zijn!

[TheBrut3]

Bijna 90% geteld en terug op 138 zetels voor Tisza.

[Dennis]

Stukfruit schreef op zondag 12 april 2026 @ 22:27:
Zoals eerder gezegd: hopelijk blijkt Magyar geen Medvedev in Orbán-kleding te zijn!

Dat denk ik niet, maar het zal ook geen Pedro Sánchez zijn . Hoewel ik zag dat in zijn verkiezingsprogramma een vermogensbelasting staat.

[XWB]

Dennis schreef op zondag 12 april 2026 @ 21:05:
Kunnen we in ieder geval constateren dat de democratie niet dood was in Hongarije, aangezien de kiezer nog steeds prima kan kiezen voor een (radicaal?) andere koers en dat dus ook heeft gedaan.

Nee, dat kunnen we niet. Er wordt onderscheid gemaakt tussen toegang tot de macht, en het uitoefenen van de macht.

quote: https://www.montesquieu-i...ratie?colctx=vllzft76lfmu

Er is een groot verschil tussen toegang tot de macht en uitoefening van de macht. In een democratie gaat toegang tot de macht via verkiezingen. Die moeten eerlijk en vrij zijn en in principe moeten alle mensen kunnen stemmen.

De democratie in Hongarije is onder Orban volledig ontmanteld. Het is een staat die functioneert als het verlengstuk van een autocraat. In principe kan Magyar op dezelfde voet verder: er is (onder andere) geen Grondwettelijk Hof meer, rechters zijn niet onafhankelijk en overal is corruptie. Dat verandert niet plotseling omdat Orban weg is.

Het grootste probleem van de Hongaarse democratie ligt echter niet zozeer bij de toegang tot de macht als bij de uitoefening van de macht. En dat deel van het verhaal wordt extra belangrijk als Magyar en zijn Tisza-partij over twee weken de verkiezingen winnen en genoeg steun vergaren in het parlement om de regering te vormen. Sinds Orbán in 2010 opnieuw tot premier werd gekozen heeft hij de macht geconcentreerd. Enkele keuzes uit het begin van het nieuwe, postcommunistische tijdperk hielpen daarbij. Een kiesstelsel dat Orbáns zege kunstmatig aan een supermeerderheid in het parlement hielp. Geen senaat, geen federatie, geen referendum dat een herziening van de grondwet kon tegenhouden. Dus had Orbán in 2010 vrij spel. Hij maakte maximaal gebruik van de mogelijkheden en centraliseerde en concentreerde in rap tempo de macht. Eerste slachtoffer: het Grondwettelijk Hof, dat in twee decennia een reputatie had opgebouwd als hoeder van de rechtsstaat, maar dat eenvoudig bleek te neutraliseren door Orbán.

Je kan Hongarije vergelijken met een postcommunistische maffiastaat. De vraag is dus vooral of Magyar het land weer zal omvormen tot een democratie.

Dit is de staat die Magyar erft, als de peilingen niet bedriegen en hij inderdaad Orbán verslaat, een regering kan vormen, en Orbán de macht vrijwillig afstaat. Het is een staat die functioneert als het verlengstuk van een autocraat. Orbáns getrouwen zitten overal. Ook in de banken, bedrijven, ziekenhuizen en universiteiten. De meeste instituties staan onder (in)directe controle van Orbáns regime. Veel van zijn beleid is aangenomen in de vorm van speciale wetten die net als de grondwet slechts met een tweederdemeerderheid kunnen worden veranderd. Dit lijkt onhaalbaar voor de oppositie.

Dus iets om in de gaten te houden:

Veel hangt af van hoe Magyar de macht uitoefent. Een eerste indicatie zal zijn of Magyar de samenwerking zoekt of probeert zijn eigen koninkrijk te stichten. Een tweede is of hij de scheiding der machten respecteert en probeert om de onafhankelijkheid van instituties te herstellen. Ten derde zijn een normalisering van de relatie met de EU en bestrijding van de corruptie ook goede tekenen. Een vierde punt om op te letten is of Magyar de antiliberale politiek van Orbán terugdraait. Dat, heel concreet, kinderboeken waarin konijntjes van hetzelfde geslacht elkaar liefhebben, weer gewoon verkocht mogen worden in boekenwinkels.

[autje]

Helixes schreef op zondag 12 april 2026 @ 22:22:
[...]

Ik ben toch best een paar mensen tegengekomen die naar Hongarije zijn verhuisd omdat ze zich hier niet langer thuis voelen. Wat die precies denken vandaag zullen we denk ik niet achterkomen.

Dat hangt er vanaf waarom ze zich niet meer thuis voelden. Op het punt migratie staat Magyar bijvoorbeeld niet ze ver van Orbán af.

[defiant]

Wilders kiest voor zijn oude strategie van chaos en torpedeert Fabers asielwetten. ‘Er is paniek in de coalitie’

Voor leden van de Eerste en de Tweede Kamer gaat alles bijna te snel: ze kunnen de chaos van de PVV op dinsdag en woensdag nauwelijks volgen. Maar er zijn er ook die zeggen: typisch Wilders. Hij kent alle parlementaire trucs en gebruikt die ook. Hij gedijt bij precies deze chaos. Wilders denkt anders, is anders dan de rest.

Wilders, was lange tijd de gedachte, kan worden ingekapseld als hij verantwoordelijkheid krijgt. Om die reden wilden VVD en NSC ook met hem onderhandelen over een coalitie. Uiterst rechtse partijen in Europa volgen vaak het One foot in, one foot out-principe. Ze worden groter en krijgen steeds vaker regeringsverantwoordelijkheid. Tegelijk blijven ze schoppen tegen instituties.

Wilders en de PVV hebben deze verandering nooit meegemaakt. Hij kiest voor chaos, niet voor meedoen. Een vergelijkbare chaos-strategie is te zien bij Donald Trump, die weer is geïnspireerd door strateeg Steve Bannon. Hij gelooft dat chaos en destructie kiezers in verwarring brengen, en uiteindelijk vatbaar maken voor nog radicalere ideeën. Invloed, vaak het hoogste doel in de politiek, is daaraan ondergeschikt.

Op zich is het al opvallend dat journalisten nu openlijk de strategie en het doel van Wilders en de PVV zo neerzetten, maar het probleem is dat deze strategie niet veel anders was dan sinds z'n afsplitsing van de VVD in 2004, alweer ruim 20 jaar geleden.

Je zou zeggen dat de strategie en het doel van inmiddels langstzittend tweede Kamerlid Wilders breed bekend mag zijn. Wat dus rest is zou dus eigenlijk vooral een sterke verbazing en chronisch kennisgebrek moeten zijn van de huidige politici, mits ze zich niet aansluiten bij de agenda.

En je kan pas iets doen aan een strategie als je hem begrijpt, Wilders z'n strategie is als je niet kijkt naar wat hij persoonlijk of als partij bereikt heeft, maar als je kijkt naar de staat van de politiek en het verschuiven van het overton window zeer succesvol geweest.

Het zijn vooral machtspartijen, in tegenstelling tot ideologische gestoelde partijen, zoals VVD en CDA die hierin direct/indirect in meegaan, voor zulk soort partijen meer gericht op selectieve belangen was het altijd belangrijker om de machtspositie te consolideren. Vanuit de machtspositie vallen bezwaren die normaliter tegen ideologische grenzen aanlopen vanzelf weg. Waar je VVD en in mindere mate CDA in de jaren 00/10 zich nog afzetten tegen de PVV, lijkt zeker de VVD steeds meer op de PVV van vroeger qua standpunten.

Het probleem is dat de sleutel voor het voorkomen van ondermijning de democratie en democratische rechtstaat, hierdoor juist ook bij het CDA en VVD komt te liggen, aangezien die partijen meerderheden kunnen leveren. Tot het moment dat autoritaire partijen zelf in staat zijn om meerderheden te behalen of CDA en VVD zelf autoritair worden.

CDA en VVD zijn hierin niet uniek, je ziet dat het probleem speelt in alle westers landen, traditionele rechtse partijen zijn niet in staat hun autoritaire evenknieën te beteugelen.

[Helixes]

defiant schreef op zaterdag 18 april 2026 @ 10:28:
Wilders kiest voor zijn oude strategie van chaos en torpedeert Fabers asielwetten. ‘Er is paniek in de coalitie’
Je zou zeggen dat de strategie en het doel van inmiddels langstzittend tweede Kamerlid Wilders breed bekend mag zijn. Wat dus rest is zou dus eigenlijk vooral een sterke verbazing en chronisch kennisgebrek moeten zijn van de huidige politici, mits ze zich niet aansluiten bij de agenda.

Als ik kijk naar Wilders' bedpartners, dan bekruipt me steeds meer het gevoel dat we het altijd bij het verkeerde eind hebben gehad. Kijken we naar zijn grote voorbeelden Orban, Netanyahu, Trump - dan zien we vooral één hele grote constante factor: Corruptie en zelfverrijkijng. Aan het einde van de bruine regenboog staat voor de winnaars een pot met goud klaar.

Zolang Wilders poseert met deze ongure types, ga ik ervan uit dat het hem vooral om de knaken van doen is. Ten koste van ons land, en ons volk.

Ik wacht nog een beetje op een NRC-artikel van die strekking....

[wildhagen]

Helixes schreef op zaterdag 18 april 2026 @ 11:05:
[...]

Als ik kijk naar Wilders' bedpartners, dan bekruipt me steeds meer het gevoel dat we het altijd bij het verkeerde eind hebben gehad. Kijken we naar zijn grote voorbeelden Orban, Netanyahu, Trump - dan zien we vooral één hele grote constante factor: Corruptie en zelfverrijkijng. Aan het einde van de bruine regenboog staat voor de winnaars een pot met goud klaar.

Vergeet ook Putin niet.

Het is al jaren bekend dat Wilders (en dus de PVV, waar hij als enige lid het gehele beleid persoonlijk bepaald) goed bevriend is met Putin, Orban, Trump en Netanyahu. Van Putin en Netanyahu heeft hij hoogstpersoonlijk diverse hoge onderscheidingen ontvangen. Dat is niet omdat ze zijn kapsel zo mooi vonden, dat is omdat hij hun belangen behartigt....

En ook met Fico (in Slowakije), die ook nogal openlijk pro-Putin is, heeft Wilders warme banden. Hij heeft Fico meermaals geprezen als een van de betere politici en een "leider met ballen".

En het is ook alweer enkele jaren bekend dat Putin via Wilders invloed op de Nederlandse politiek uitoefent (sinds minstens 2013), en dat er regelmatig PVV-mensen richting Moskou reizen. Ja, ook na de start van de oorlog door Rusland en de annexatiue van de Krim en de sancties daarna.

Daar had FTM een mooi artikel over: Gelekte documenten bewijzen tot nu toe onbekende connecties tussen Rusland en de PVV

En dat geldt natuurlijk niet alleen voor Wilders zelf: ook degenen die op hem stemmen willen dus blijkbaar de banden met Rusland etc graag aanhalen. Anders stem je immers niet op een partij waar dit één van de trouwste bondgenoten van is.

[Proton_]

De Volkskrant benoemt de tactiek ook.
Het bereikt zo alleen zijn kiezers niet.

Als het erop aankomt, ondermijnt Wilders steeds zijn eigen asielbeleid

Het is een patroon: zodra Geert Wilders zijn ‘strengste asielbeleid ooit’ binnen handbereik heeft, stelt hij aanvullende voorwaarden waarvan hij weet dat die politiek en juridisch onhaalbaar zijn. Het kabinet-Jetten zit straks mogelijk met de gebakken peren.

[defiant]

Helixes schreef op zaterdag 18 april 2026 @ 11:05:
Als ik kijk naar Wilders' bedpartners, dan bekruipt me steeds meer het gevoel dat we het altijd bij het verkeerde eind hebben gehad.

Imho is het kernprobleem van de huidige democratische inrichting in veel westerse landen dat er er zowel weinig historisch besef is alsmede er nauwelijks debat en verantwoordelijkheid wordt afgelegd over structureel ideologisch beleid en ideeën Elke keer naar verkiezingen werken politici en journalistiek toe naar een reset, terwijl politiek en samenleving een continuerend geheel zijn.

Je krijgt zo een soort reactieve politiek waarin niemand van de gevestigde politieke en journalistieke midden zich afvraagt hoe we toch zo diep in de problemen zijn en daarin een debat over voert. En juist in reactieve politiek gedijen autoritaire partijen juist het beste, voor elke probleem hebben zij de oplossing al kant-en-klaar.

En de geschiedenis geeft juist een duidelijk inzicht in hoe dit soort processen verlopen, de parallellen met Weimar maar ook met Roosevelt in de VS zijn groot.

• Een land beland in een crisis door externe omstandigheden of door uitwerkingen van beleid zoals het neoliberalisme/globalisering/etc.
• Traditionele linkse partijen zien een collectieve oplossing met de nadruk op kapitaal, traditionele rechtse partijen zijn hier totaal op tegen.
• Autoritaire partijen staan op die inhaken op de crisis en zich bedienen van zondebok politiek.

In Weimar zag je dat de rechtse partijen doodsbang waren om hun macht en positie te verliezen en hierdoor de kant kozen van de nazi's, ook hier weer met de gedachte dat het mogelijk zou zijn om van de situatie te profiteren zonder negatieve consequenties. De rest is geschiedenis.

In de VS zag je Roosevelt het tegenovergestelde doen met de New Deal, het kapitaal werd ingedamd ten gunste van de optuiging van sociale zekerheid en publieke werken. Het probleem voor de VS is dat democraten later zijn gaan geloven in het neoliberalisme/globalisering en hierdoor de deur weer openzetten naar een nieuwe crisis. Er is daarna geen nieuwe Roosevelt opgestaan, dus kreeg men daar alsnog het tegenovergestelde effect van Weimar.

Je zag het in Nederland eigenlijk al misgaan met Fortuyn, het is opvallend dat debat en politieke richting in record tempo richting migranten en minderheden ging en het economische beleid werd ingezet als zijnde rechts, terwijl als je kijkt naar de initiële aanklacht van Fortuyn tegen de neoliberale jaren 90.

Kijk je bijvoorbeeld naar het beroemde boek wat hij heeft geschreven over Paars, dan zie je veel meer onderwerpen dan alleen asiel en migratie: Zorg, Onderwijs, Veiligheid, Verzorgingstaat, Ruimtelijke Ordening, Openbaar Bestuur, Buitenland.

Ik ga geen oordeel vellen over zijn oplossingen, maar de problemen waren wel zeker heel erg relevant en debat waardig. Toch is het enige wat nu is overgebleven over die periode het migratie-en integratieleid, de rest is uit het collectieve geheugen gewist. Ook hier zie je parallellen met Weimar, onder latere rechtse kabinetten zijn de problemen buiten migratie-en integratieleid. opgelost met een voortzetting van neoliberaal beleid. De oplossing van Jetten 1 is ook nu weer proberen het vertrouwen van de kiezer terug te winnen door hard in te grijpen op de sociale zekerheid.

Het is imho een testament van hoe onvermogend de gevestigde politiek en journalistiek om hierin geen historische lijn in te zien.

[defiant]

Weer een goed overzicht van het politicologen blog:
Een ‘boodschappenlijst van autocratische acties’: Wat aspirant-autocraten doen om de democratie te ondermijnen (geen paywall)

In deze blog onderzoeken we democratische erosie: autocratisering in democratieën. Op basis van ons onderzoek geven we een uitgebreid overzicht van alle specifieke acties die bijdragen aan autocratisering (wij noemen die acties de ‘autocratische acties’), zodat we autocratisering in een vroeg stadium kunnen herkennen en potentieel schadelijke voorstellen kunnen bekritiseren op basis van hun gevolgen voor de democratie.

Democratische erosie door democratisch gekozen aspirant-autocraten is de moeilijkste vorm van autocratisering om te herkennen, juist omdat een meerderheid van de kiezers de aspirant-autocraat heeft gesteund in verkiezingen, en de regering daarmee een zekere mate van democratische legitimiteit heeft. Daarnaast houden veel aspirant-autocraten zich aan ‘de regels van het spel’ door democratie ondermijnende maatregelen in te voeren via stemmingen in het parlement (waar zij de meerderheid hebben). En ze rechtvaardigen autocratische acties vaak als noodzakelijk om prangende beleidsproblemen op te lossen, of zelfs om de democratie te versterken.

In de interactie tussen aspirant-autocraten en democratische verdedigers is er daarmee sprake van ‘tergende ambiguïteit’ (vexing ambiguity): welke acties zijn legitiem en welke zijn (potentieel) gevaarlijk voor de democratie; wat is oprechte democratische verdediging en wat is een politiek spelletje voor eigen gewin van de oppositie; wie is de anti-democraat en wie is de pro-democraat? Aspirant-autocraten maken misbruik van deze ambiguïteit, en pogen haar vaak bewust te vergroten, om daarmee hun democratie ondermijnende acties te kunnen doorzetten.

Dit is inderdaad imho een erg goede observatie uit het onderzoek en je ziet ook dat we daar in Nederland erg veel moeite mee hebben. Autoritaire politici gebruiken in Nederland de taal en de symbolen van democratisch instituties en vallen andere democratische partijen aan op het schijnbare gebrek aan democratisch vermogen/handelen.

Het is daarom belangrijk om die ambiguïteit op te helderen. In ons onderzoek brengen we autocratische acties in kaart voor alle landen waar sinds 1990 democratische erosie door aspirant-autocraten heeft plaatsgevonden. We geven een volledig overzicht van alle verschillende acties en voorstellen, de ‘autocratische acties’, die in deze landen zijn genomen om de democratie te ondermijnen. Met deze ‘boodschappenlijst van autocratische acties’ is het makkelijker om voorstellen en uitspraken die nu gedaan worden, bijvoorbeeld in Nederland, te vergelijken met autocratische acties in andere landen. Dat maakt het makkelijker om autocratische acties te herkennen in een vroeg stadium.

Strategieën gericht op democratische instituties

Ontwijking is het proces waarbij al-bestaande regels herinterpreteerd worden of ondermijnd worden met als doel om democratische controle, verantwoording en oppositie te omzeilen. De ‘regels van het spel’ blijven dan formeel gezien hetzelfde, en het lijkt alsof de regels ook gevolgd worden – in ieder geval naar de letter, wellicht niet naar de geest.

Manipulatie gaat over het actief veranderen van de regels en procedures om de zittende macht te helpen. Dit gebeurt opnieuw vaak volgens bestaande regels, maar heeft als uitkomst dat het speelveld ongelijk en oneerlijk is. Zo is het verlengen van het aantal termijnen dat een president mag aanblijven een veel voorkomende actie

Infiltratie gebeurt als aspirant-autocraten mensen die loyaal aan hen zijn benoemen op plekken in instituties die neutraal, kritisch, en onafhankelijk zouden moeten zijn. Infiltratie is redelijk ambigu, omdat veel landen dit soort politieke benoemingen juist toestaan – ook bij rechters of ombudspersonen. Maar als een patroon ontstaat waarbij benoemingen de kritische tegenspraak inperken, of als de persoon die net benoemd is volledig onder controle staat van de aspirant-autocraat, dan is het duidelijker hoe infiltratie de democratie kan schaden.

Duplicatie, als vierde, is het kopiëren van al bestaande instituties. Het ‘origineel’ krijgt daarna geen budget meer, wordt ontmanteld, of simpelweg genegeerd, terwijl de kopie wordt neergezet als de nieuwe, legitieme, ‘echte’ institutie. Dit gebeurt op het nationale politieke niveau, maar ook in het maatschappelijk middenveld.

Strategieën gericht op democratisch gedrag

Restrictie gebeurt als een aspirant-autocraat probeert om de ‘kosten’ van democratisch gedrag hoger te maken, zonder het expliciet te verbieden. Dit kan bijvoorbeeld door intimidatie: journalisten die voor de rechter gedaagd worden als ze kritisch publiceren over de overheid (Niger in 2017) of universiteiten (India in 2018) of NGOs (Sri Lanka in de jaren-2000) die deels de mond gesnoerd worden als subsidies moeilijker te verkrijgen zijn. Kritisch geluid is dan niet verboden, maar brengt wel grotere risico’s met zich mee.

Verboden, daarentegen, zijn formele beperkingen op democratisch gedrag, soms via het strafrecht. Dit varieert van het grotendeels verbieden van demonstraties (Malawi in 2002) tot het intrekken van media licenties (Venezuela in 2007) of het uitsluiten van de verkiezingen van kritische partijen en politici (Peru in 2016).

Strategieën gericht op democratische waarden

De laatste strategie van aspirant-autocraten, delegitimering, is gericht op democratische waarden. Door de democratische mores en geloofwaardigheid van de oppositie in twijfel te trekken, proberen aspirant-autocraten die oppositie uit te sluiten van het debat. Ze noemen hen dan illegitiem, vals, verraderlijk, of crimineel. Elke kritiek die de oppositie dan geeft op acties van de aspirant-autocraat kunnen vervolgens ook als illegitiem en verdacht worden weggezet.

Aan dit onderzoek, maar ook in vele andere onderzoeken/berichtgeving/etc, is de analyse over de methodiek van autoritaire politici vrij uitgebreid en goed onderzocht, maar wat vaak ontbreekt is onderzoek naar wat nu concretere actiepunten zijn om het tij de keren. Autoritaire partijen zorgen ervoor dat ze een actieve handelende kracht zijn, terwijl democratische partijen in de verdediging worden gedrukt. Maar verdediging alleen is niet genoeg, je moet juist ook actief handelen, wat verdedig je nu precies en hoe?

Ik denk dat brede kennis aan effectieve strategie ter voorkoming ontbreekt, terwijl autocratische partijen zeer gemotiveerd zijn en kennis uitwisselen om effectieve strategieën te ontwikkelen ter afbraak. Dat wordt zo vanzelf een ongelijke strijd.