Artikel over vergrijzingskosten ivm vermogen ouderen:
De verwachte erfenisregen kan wel eens een druilerig erfenisbuitje wordenDe babyboomers, de naoorlogse generatie die decennialang in toenemende welvaart heeft geleefd, hebben inmiddels de pensioenleeftijd bereikt en de verwachting is dat de komende jaren hun opgebouwde welvaart een heuse ‘tsunami aan erfenissen’ zal veroorzaken. Hoogleraar erfrecht Bernard Schols plakte er een bedrag op: hij schat in dat door „omvangrijke financiële bombardementen uit het hiernamaals” van de babyboomers zo’n 240 miljard euro in handen van de volgende generaties zal komen.
De laatste, meest ingrijpende knop waaraan de overheid kan draaien betreft de kosten van de verzorgingsstaat. Nederlanders worden steeds ouder, en de kosten voor onder meer de AOW en de gezondheidszorg lopen daardoor fors op. In het huidige, nagenoeg volledig collectief gefinancierde systeem van AOW en zorg wordt nauwelijks rekening gehouden met vermogens. Maar dat zou wel eens kunnen veranderen.
In ambtelijk Den Haag wordt al enige jaren met zorg gekeken naar de oplopende kosten door de vergrijzing. De zorgkosten lopen bij ongewijzigd beleid op van 11 procent van het bbp nu naar 18 procent van het bbp in 2060, becijferde het Centraal Planbureau. En ook de betaalbaarheid van andere oudedagsvoorzieningen – zoals de AOW – komt in de knel omdat de verhouding tussen gepensioneerden en werkenden de komende jaren nog schever wordt. Sinds vorig jaar wordt meer dan de helft van de AOW betaald uit de algemene middelen (en dus niet uit de afgedragen AOW-premies) en dat loopt de komende jaren snel op. Als dit zo doorgaat, slaat de begroting uit het lood, en loopt de staatsschuld op tot 126 procent van het bbp in 2060.
Maar zelfs met de huidige eigen bijdrages wordt de zorg onbetaalbaar. De verwachting is dat de eigen bijdrage van welvarende ouderen de komende jaren daarom nog verder zal stijgen, niet alleen in de langdurige zorg, maar mogelijk ook via aanpassingen van de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Ziektekostenverzekeringswet (Zvw). De Studiegroep Begrotingsruimte – die het volgende kabinet financieel-economisch adviseert – stelt onder meer voor om rijkere ouderen meer te laten bijdragen aan de zorg, of ze minder toegang te geven tot de collectief gefinancierde zorg.
Het is een oude wetmatigheid in de politiek dat de middenklasse financieel nauwelijks uitzonderingen voor hunzelf kunnen bedingen, simpelweg omdat het de grootste groep is. Een maatregel die 3% van de bevolking treft is makkelijker te bekostigen, dan een maatregel die meer dan de helft treft.
Die wetmatigheid zorgt ten eerste voor dat de middenklasse erg afhankelijk is van de ideologische inrichting van de overheid en politiek, alsmede onderlinge soliditeit. Ten tweede zorgt het in meer of mindere mate loslaten van die solidariteit niet direct voor meer inkomen of vermogen door een kleinere overheid. Immers overheidsdienstverlening die verminderd of verdwijnt, moet op een andere bekostigd worden, vaak privaat. En solidariteit betekend ook dat kosten gespreid worden, zeker omdat zorg zo duur is is dat privaat een veel hogere kostenpost dan als je het spreid.
Nu sleutelen aan erfbelasting ideologisch qua stemgedrag en ook maatschappelijk al heel lang een taboe is, moeten de zorgkosten echter nog steeds bekostigd worden. Het artikel noemt het de meest ingrijpende maatregel, maar ideologisch is gezien het stemgedrag in Nederland dit wel de meest logische richting om uit te gaan. D.w.z. de solidariteit in het zorgstelsel wordt afgebouwd met (fors) hogere eigen bijdrage na gelang het vermogen.
Je krijgt dan ongeveer het stelsel dat richting het Amerikaanse systeem gaat, waar zorg forse eigen bijdrages heeft. Zie:
How Much Does Assisted Living Cost?If you’re looking into assisted living, one of the key considerations is cost. The estimated median cost of assisted living in the U.S. is $6,129 per month – or $73,548 per year – as of December 2025. This can vary by location, level of care, facility, and length of stay.
For instance, specialized care services such as memory care can increase the cost by 10 to 15 percent, according to our research on memory care costs. You should also anticipate potential increases due to factors like inflation, the growing size of the community, and so on.
Een (noodgedwongen) verblijf met 1 of 2 gepensioneerden kan een behoorlijk stuk vermogensopbouw zoals een verkocht koophuis in enkele jaren compleet laten verdampen. De erfbelasting is dan wel laag, maar er blijft dan ook weinig over.
Dit kan ook indirect. Je ziet nu al dat verzorgingshuizen in het verleden al zijn afschaft. Als er onvoldoende middelen zijn voor het opnieuw optuigen van het zorgstelsel wordt het gewoon niet aangeboden als overheidsdienstverlening of op een laag niveau. Je kan een beter service dan alleen privaat in de vrije markt verkrijgen. Je zag in het verleden ook
hele maatschappelijke drama's rondom slechte verzorgingshuizen.
De kern van het probleem is dat de babyboom generatie een toekomstige zorgschuld heeft opgebouwd, die zal op een of andere manier verrekend moeten worden. Of niet uitgevoerd moeten worden door lagere of geen dienstverlening.
De vraag is natuurlijk beseffen mensen de keuzemogelijkheden hierin, in het verleden zijn ze niet gemaakt dus liggen die in de toekomst. Het probleem is dat we in de samenleving dit soort discussie erg moeilijk zijn, we stellen het uit of bijten ons vast. De erfenis discussie wordt taboe verklaart, maar beseffen de mensen de alternatieven. Ook groeit percentueel gezien het aantal partijen dat fors wil ingrijpen op overheidsdienstverlening, maar beseffen mensen de gevolgen daarvan ook als ze erop stemmen.
"When I am weaker than you I ask you for freedom because that is according to your principles; when I am stronger than you I take away your freedom because that is according to my principles"- Frank Herbert