Voorkomen legionella in boilers

[martijn v o]

als het maar een drinkwater circulatiepomp is en niet een CV pomp.

[Technician-]

de Peer schreef op donderdag 23 april 2026 @ 18:40:
[...]

Ja ik was 85 euro kwijt voor een Wilo circulatiepomp

Is dat wel een RVS pomp geschikt voor drinkwater?
Of vraag ik iets overbodigs, dat kan ook.

[arjenhiemstra]

jeroenst schreef op donderdag 23 april 2026 @ 17:10:
Na het zoeken op legionella onderin boiler op google kwam ik hier terecht. Wij hebben een lg therma v 9kw warmtepomp met 300 liter boiler met 3kW element op 60 cm. In de recirculatie poort onderin op 20cm heb ik een thermometer ntc zitten.

Als de Warmtepomp de boiler opwarmt naar 55 graden blijft het onderin 51 graden. Bij legionella run springt het element bij een wordt het 65 graden maar onderin blijft het 51 graden.

Dus ik denk de enige oplossing is een circulatiepomp installeren op de recirculatie aansluitingen en als het element aan gaat deze pomp ook aan laten gaan.

Jammer dat die pompjes zo ontzettend duur zijn.

Of je daadwerkelijk een legionella risico hebt is zeer de vraag lijkt mij.
51 graden is al 6 graden boven de groei temp van legionella, vanaf 50 graden sterft 90% van de legionella binnen 2 uur.
Mocht dat nou onverhoopt niet het geval zijn, je tapt water boven uit het vat waar het warmer is. Je zult zeer waarschijnlijk niet 300 liter in 1x opmaken, dus mocht er al iets van legionella groei zijn geweest dan is dat na de eerst volgende opwarmronde van je boiler dus al lang afgestorven in de hogere delen van je vat.

Edit:
bronvermelding voor bovenstaand:
https://legionellacontrol...060%20degrees%20Celsius.q

Edit 2:
en uiteraard deze, al eerder vermeld in dit topic:
YouTube: What Temperature Should Hot Water Be? | LEGIONELLA Explained

[ Voor 13% gewijzigd door arjenhiemstra op 23-04-2026 20:44 ]

[Technician-]

arjenhiemstra schreef op donderdag 23 april 2026 @ 20:30:
[...]


Of je daadwerkelijk een legionella risico hebt is zeer de vraag lijkt mij.
51 graden is al 6 graden boven de groei temp van legionella, vanaf 50 graden sterft 90% van de legionella binnen 2 uur.
Mocht dat nou onverhoopt niet het geval zijn, je tapt water boven uit het vat waar het warmer is. Je zult zeer waarschijnlijk niet 300 liter in 1x opmaken, dus mocht er al iets van legionella groei zijn geweest dan is dat na de eerst volgende opwarmronde van je boiler dus al lang afgestorven in de hogere delen van je vat.

Nee zo werkt het (totaal) niet.

[arjenhiemstra]

Technician- schreef op donderdag 23 april 2026 @ 20:35:
[...]

Nee zo werkt het (totaal) niet.

Goede onderbouwing ook

[Technician-]

arjenhiemstra schreef op donderdag 23 april 2026 @ 20:36:
[...]


Goede onderbouwing ook

* Stratificatie creëert lokale groeizones onderin het vat.
* Door tapstroming, convectie en diffusie migreren bacteriën naar de bovenlaag en uitgaand warmwater.
* Recirculatieleidingen en dode einden functioneren als distributie- en reservoirnetwerk. Zoals de doucheslang.
* Biofilm maakt het systeem persistent: overleving + continue herbesmetting.
* Zonder volledige thermische desinfectie (≥60–65 °C, voldoende tijd, volledige dekking) blijft de installatie chronisch besmet.

[arjenhiemstra]

Technician- schreef op donderdag 23 april 2026 @ 20:52:
[...]

* Stratificatie creëert lokale groeizones onderin het vat.
* Door tapstroming, convectie en diffusie migreren bacteriën naar de bovenlaag en uitgaand warmwater.
* Recirculatieleidingen en dode einden functioneren als distributie- en reservoirnetwerk. Zoals de doucheslang.
* Biofilm maakt het systeem persistent: overleving + continue herbesmetting.
* Zonder volledige thermische desinfectie (≥60–65 °C, voldoende tijd, volledige dekking) blijft de installatie chronisch besmet.

zie post waar de reactie op was:

Als de Warmtepomp de boiler opwarmt naar 55 graden blijft het onderin 51 graden. Bij legionella run springt het element bij een wordt het 65 graden maar onderin blijft het 51 graden.

vanaf 50 graden sterft 90% van de legionella binnen 2 uur (okok, tussen 80–124 minuten afhankelijk van de legionella stam), 100% na 6 uur.

your point being?

[Meteen]

Technician- schreef op donderdag 23 april 2026 @ 20:52:
[...]
* Zonder volledige thermische desinfectie (≥60–65 °C, voldoende tijd, volledige dekking) blijft de installatie chronisch besmet.

Legionalla zit gewoon in het binnenkomende verse leidingwater, in een gelukkig kleine hoeveelheid. Van volledige ontsmetting kan dus nooit sprake zijn.

[Technician-]

arjenhiemstra schreef op donderdag 23 april 2026 @ 20:59:
[...]


zie post waar de reactie op was:


[...]


vanaf 50 graden sterft 90% van de legionella binnen 2 uur (okok, tussen 80–124 minuten afhankelijk van de legionella stam), 100% na 6 uur.

your point being?

Ooh ik dacht een vat op 50C zonder desinfectie en dat jij dacht dat de legionella dan bovenin kwam en dan wel dood zou gaan.

[arjenhiemstra]

Meteen schreef op donderdag 23 april 2026 @ 21:02:
[...]

Legionalla zit gewoon in het binnenkomende verse leidingwater, in een gelukkig kleine hoeveelheid. Van volledige ontsmetting kan dus nooit sprake zijn.

zeker wel. Het is een combi van temp en tijd. Boven de 50 graden gaan alle stammen van legionella dood (niet zo gek ook als je bedenk dat de host = mens die temp nooit gaat halen)
Hoe hoger de temp boven de 50 graden, hoe korter de tijd tot ontsmetting.

[arjenhiemstra]

Technician- schreef op donderdag 23 april 2026 @ 21:08:
[...]

Ooh ik dacht een vat op 50C zonder desinfectie en dat jij dacht dat de legionella dan bovenin kwam en dan wel dood zou gaan.

zolang het vat boven de 50 graden is gaat legionella dood, tijd is dan nog de enige factor

[de Peer]

Technician- schreef op donderdag 23 april 2026 @ 20:13:
[...]

Is dat wel een RVS pomp geschikt voor drinkwater?
Of vraag ik iets overbodigs, dat kan ook.

https://wilo.com/nl/nl/Pr...o-star-z-nova/star-z-nova

Wordt Veel gebruikt voor tapwater

[de Peer]

arjenhiemstra schreef op donderdag 23 april 2026 @ 20:30:
[...]


Of je daadwerkelijk een legionella risico hebt is zeer de vraag lijkt mij.

Uiteraard. Maar er is een reden dat de richtlijnen 60 adviseren. Veiligheidsmarge.

Die 51 is wel. Op het randje, en mogelijk ook niet lang genoeg 51 graden.

Ik zou dus zeker wel een circulatiepomp aanraden om het kleine risico verder te verlagen.

[arjenhiemstra]

de Peer schreef op donderdag 23 april 2026 @ 21:48:
[...]

Uiteraard. Maar er is een reden dat de richtlijnen 60 adviseren. Veiligheidsmarge.

Dat is uiteraard zo, precies om de reden natuurlijk die de poster laat zien. Je stelt je boiler in op 65 graden en toch blijkt het onderin de boiler maar 51 graden te zijn.

Die 51 is wel. Op het randje, en mogelijk ook niet lang genoeg 51 graden.

Ik zou dus zeker wel een circulatiepomp aanraden om het kleine risico verder te verlagen.

Of je water ververst snel genoeg (binnen 6 uur, dat is zijn max 3 dubbelingen van de bacterie onder optimale groei condities) of je water is lang genoeg op 50+ graden. Het rest risico is gewoon nihil.

Als je dan nog een serieus risico wilt terugdringen kun je beter je douchekoppen e.d. 1x in de zoveel tijd eens doorspoelen met gloeiend heet water.

[ Voor 11% gewijzigd door arjenhiemstra op 23-04-2026 21:58 ]

[Surfari]

arjenhiemstra schreef op donderdag 23 april 2026 @ 20:36:
[...]


Goede onderbouwing ook

* Je refereert aan een Engelse website. In GB mag je meer chloor in het drinkwater verwachten dan in nl dat is een factor.
* Er zijn ook stammen die +50 gr c overleven.
* Er zijn ook stammen die bij lage temperaturen vermenigvuldigen.

Bron: https://lci.rivm.nl/richtlijnen/legionellose.
Kijk bijv in de alinea 'reservoir'.
Een website met verwijzing naar de wetenschappelijke onderzoeken waar de informatie vandaan komt. Onderaan het rapport een waslijst met onderzoeken met een directe link daarnaartoe mocht men het willen checken.
Als je de cijfers bekijkt zou je zeggen dat dit in nl om 20 a 40 gevallen RIP per jaar gaat. 5-7% van de meldingen 450-650 gevallen per jaar. Ca 1/3 na een buitenlandse reis.
Laten we eerlijk zijn een fietshelm voor senioren zou misschien meer ellende kunnen voorkomen dan 100% legionellarisico afdekken. (Maar dan moet je wel eerst vallen anders is het risico nihil, douchen etc doet bijna iedereen).

Wat er zoal wel en niet onder het begrip Host valt weer ik niet maar legionella heeft mens nog dier nodig om te overleven en te vermenigvuldigen.

[arjenhiemstra]

Surfari schreef op vrijdag 24 april 2026 @ 06:17:
[...]

* Je refereert aan een Engelse website. In GB mag je meer chloor in het drinkwater verwachten dan in nl dat is een factor.

Nee, dat het een Engels website is maakt hier geen verschil. De temperaturen genoemd zijn onafhankelijk van chloor in het water. Zie ook dit WHO onderzoek:
https://iris.who.int/serv...8e1b-7d01a3bbeac9/content

* Er zijn ook stammen die +50 gr c overleven.

vandaar ook 90% in 80 - 124 minuten, 100% (ish verwacht ik) na 6 uur. En nogmaals, geen vermenigvuldiging bij deze temperaturen. Dan heb je dus bij een turnover van 6 uur nog steeds geen extra bacterien en je water compleet ververst of alle legionella zijn nog steeds dood.

* Er zijn ook stammen die bij lage temperaturen vermenigvuldigen.

Zeker, maar niet echt belangrijk voor het voorkomen van legionella in heet water systemen. Voor de lage temp moet je zorgen dat je koud water systeem <20 graden blijft (tuinslang in de zon risico bijv.)

Bron: https://lci.rivm.nl/richtlijnen/legionellose.
Kijk bijv in de alinea 'reservoir'.
Een website met verwijzing naar de wetenschappelijke onderzoeken waar de informatie vandaan komt. Onderaan het rapport een waslijst met onderzoeken met een directe link daarnaartoe mocht men het willen checken.
Als je de cijfers bekijkt zou je zeggen dat dit in nl om 20 a 40 gevallen RIP per jaar gaat. 5-7% van de meldingen 450-650 gevallen per jaar. Ca 1/3 na een buitenlandse reis.
Laten we eerlijk zijn een fietshelm voor senioren zou misschien meer ellende kunnen voorkomen dan 100% legionellarisico afdekken. (Maar dan moet je wel eerst vallen anders is het risico nihil, douchen etc doet bijna iedereen).

Wat er zoal wel en niet onder het begrip Host valt weer ik niet maar legionella heeft mens nog dier nodig om te overleven en te vermenigvuldigen.

[jeroenst]

Bedankt voor jullie reacties. Als ik heel de boiler boven de 50 graden kon houden dan had ik het zo gelaten. Maar als er iemand in bad gaat of gaat douchen stroomt er onderin de boiler koud water, wat zich niet vermengd met het warme water door gelaagdheid. Dit water staat vervolgens uren lang tussen de 25 en 35 graden terwijl het water rond de sensor op 70cm hoogte nog boven de 50 graden is.

Nu kan ik de sensor onderin de tank zetten maar dan slaat voor ieder klein beetje water wat wordt afgetapt de warmtepomp aan wat weer zorgt voor een hoop extra energiegebruik (opstarten compressor, opwarmen water in de 35 meter leiding a 18 liter).

Het lijkt mij dat iedere boiler last heeft van deze gelaagdheid tenzij het element en de thermostaat helemaal onderin zitten, zoals dat vaak bij wandboilers wel het geval is.

Dit vormt denk ik een 2e risico op legionella. Hoe denken jullie hierover?

Ik heb inmiddels een Grundfos comfort PM tapwaterpomp 230V 1/2"bi 15-14B - L=80mm UP besteld, doet even pijn, maar veteranenziekte is nog veel pijnlijker.

[Glashelder]

50 graden om legionella te doden..

Je hoeft alleen maar naar de reacties van IwanvA te kijken om te achterhalen dat dat echt een fabeltje is.

[de Peer]

jeroenst schreef op vrijdag 24 april 2026 @ 09:59:
Dit water staat vervolgens uren lang tussen de 25 en 35 graden

dat is op zich geen ramp hoor. Ik heb mijn boiler in zijn geheel de hele week op 30-40 graden staan. Maar dan wel elke week een legionella-run.

In de praktijk zal het ook bij jou allemaal wel goed gaan. Het risico is erg klein. Maar wil je het nog kleiner maken (dat doe je vooral voor je gemoedsrust, een gevoel van controle dat je er iets aan gedaan hebt) dan zou je nog kunnen recirculeren met een pompje. Maar bedenk dat het zonder dat pompje zeer waarschijnlijk ook goed gaat.

Er zijn volgens mij niet of nauwelijks situaties bekend van legionella in boilers bij mensen thuis.
Daar staat tegenover dat er richtlijnen zijn, die je liefst zo veel mogelijk opvolgt.

[ Voor 6% gewijzigd door de Peer op 24-04-2026 10:26 ]

[de Peer]

jeroenst schreef op vrijdag 24 april 2026 @ 09:59:


Het lijkt mij dat iedere boiler last heeft van deze gelaagdheid tenzij het element en de thermostaat helemaal onderin zitten, zoals dat vaak bij wandboilers wel het geval is.

Dit vormt denk ik een 2e risico op legionella. Hoe denken jullie hierover?

de gelaagdheid is vervelend als je alles naar >60 graden wilt verwarmen, maar werkt misschien (Afhankelijk van situatie) juist gunstig de rest van de tijd. het betekent dat het water onderin vaak juist relatief koud is, wat eventuele groei beperkt kan houden.

als het ontwerp van deze boilers echt gevaarlijk was, dan hadden we dat wel geweten denk ik en zouden ze misschien niet verkocht mogen worden.

[Meteen]

jeroenst schreef op vrijdag 24 april 2026 @ 09:59:
Nu kan ik de sensor onderin de tank zetten……

Aangezien een boiler altijd koud water opwarmt (Duhhh, dat is zijn functie) is er altijd ergens een overgang van
koud naar warm water waar het dus de ideale groeitemperatuur is.
Gelukkig gaat het om de temperatuur én de verblijftijd op die temperatuur. Maw het overgangsgebied zo klein mogelijk houden om bij een bepaalde doorstroming een korte verblijftijd te realiseren.

[jeroenst]

Ik heb inmiddels een circulatiepompje geïnstalleerd en nu wordt de bodem ook mooi meer dan 60 graden bij een legionella run. Die wordt iedere donderdag om 13 uur uitgevoerd.

Bedankt voor het meedenken.

[ Voor 8% gewijzigd door jeroenst op 04-05-2026 23:04 ]