Een bank doet niet anders. Geld lenen via spaargeld en winst maken met leningen.Roenie schreef op vrijdag 4 september 2026 @ 18:59:
[...]
Het verschil is dat het de lening zelf is die geld oplevert en niet datgene dat je er mee koopt. ...
Ik zie niet in hoe dit de markt verstoord. Het is niet HRA welk de woningprijzen flink opdrijft. Het zijn tekorten welk dit doen. Niets anders. HRA helpt in den beginsel juist om woningen betaalbaarder te maken voor de middenklasse.Roenie schreef op vrijdag 4 september 2026 @ 18:59:
[...]
Het verschil is dat het de lening zelf is die geld oplevert en niet datgene dat je er mee koopt. Een onderneming leent geld en verdient met de investering. De huizenbezitter leent geld en verdient met de lening omdat hij-zij de rente af kan trekken. Dat stimuleert het niet aflossen van de hypotheek. Dat verstoort de markt door het prijsopdrijvende effect.
Overigens heb ik het niet per se over aflossingsvrije hypotheken of de spaarhypotheek als afgeleide daarvan. Het gaat mij om hypotheken in het algemeen.
Als je dit niet begrijpt, iets anders dan met mij eens zijn, dan weet ik het ook niet 😉
Oplossingen moet je dan ook helemaal niet willen zoeken in, na afbouwen van de jubelton, het afschaffen van HRA.
Ik weet dat het gebeurt, maar onder de streep is dit alles enkel en alleen in het belang van mensen met geld. Families met geld. Zolang de woningschaarste niet afdoende wordt aangepakt.
Het feit dat anderen iets ook doen is niet een argument voor de andere partij natuurlijk 
Maar goed, het gaat mij om het signaal dat er vanuit gaat. In Duitsland krijg je niet eens een hypotheek voor 100%. Rente kunnen aftrekken mag best wat meer aan banden, zeker als aflossen meer kost dan het oplevert. Wat mij betreft een perverse prikkel.
Maar goed, het gaat mij om het signaal dat er vanuit gaat. In Duitsland krijg je niet eens een hypotheek voor 100%. Rente kunnen aftrekken mag best wat meer aan banden, zeker als aflossen meer kost dan het oplevert. Wat mij betreft een perverse prikkel.
In Duitsland heb je (nog los van het aantrekkelijke Bausparen) wel een aantal andere erg interessante financieringsmethoden die door de overheid worden gestimuleerd via de 'staatsbank' KfW. De aantrekkelijke voorwaarden maken dat je die leningen ook liever niet versneld aflost.Roenie schreef op vrijdag 4 september 2026 @ 19:42:
Het feit dat anderen iets ook doen is niet een argument voor de andere partij natuurlijk
Maar goed, het gaat mij om het signaal dat er vanuit gaat. In Duitsland krijg je niet eens een hypotheek voor 100%. Rente kunnen aftrekken mag best wat meer aan banden, zeker als aflossen meer kost dan het oplevert. Wat mij betreft een perverse prikkel.
Het zit hem dus niet zozeer in die aftrek, maar eerder in of er aantrekkelijke voorwaarden aan een lening zitten.
Maar ondersteunt wel waarom het eerder normaal dan onwenselijk zou zijn lijkt me?Roenie schreef op vrijdag 4 september 2026 @ 19:42:
Het feit dat anderen iets ook doen is niet een argument voor de andere partij natuurlijk
Maar zelfs zonder HRA levert het toch alsnog meer geld op om te investeren dan af te lossen? Dus gaat het jou nou om het signaal wat er vanuit gaat als je extra geld verdient aan een hypotheek, of dat er een groep is binnen alle huizenbezitters met HRA, ongeacht of ze extra geld verdienen of niet?Maar goed, het gaat mij om het signaal dat er vanuit gaat. In Duitsland krijg je niet eens een hypotheek voor 100%. Rente kunnen aftrekken mag best wat meer aan banden, zeker als aflossen meer kost dan het oplevert. Wat mij betreft een perverse prikkel.
En hiervoor zei je nog letterlijk dat je het niet wilde om het "de markt verstoorde".
Kan je misschien dan nog uitleggen hoe je daarbij komt?De huizenbezitter leent geld en verdient met de lening omdat hij-zij de rente af kan trekken. Dat stimuleert het niet aflossen van de hypotheek. Dat verstoort de markt door het prijsopdrijvende effect.
[ Voor 17% gewijzigd door The Third Man op 05-09-2026 10:56 ]
een populaire mythe die graag gedeeld wordt door nederlanders, maar volledig humbug..Roenie schreef op vrijdag 4 september 2026 @ 19:42:
In Duitsland krijg je niet eens een hypotheek voor 100%.
En dat kan ik bevestigen aangezien ik bij aankoop van m'n woning in duitsland 100% van de koopprijs gefinancierd heb bij een duitse kredietfinancier.
Wel is het bij duitse hypotheekdarlehen heel normaal dat er verschillende delen via verschillende vormen en aanbieders gefinancierd worden, als bouwpakket met oplopende zinsen voor verschillende delen (en ook op volgorde van intekening, het goedkoopste krediet wordt as eerste ingetekend). De KfW (een staatsbank die zeer gunstige kredieten aanbied, momenteel vanaf de 1,05% annuitair over 35 jaar) kan bv een bepaald deel financieren, maar vaak hooguit tot 20-25% van de woning-waarde (en op basis van eerste intekening) (de kredietfinancier waarbij je je hypotheek afsluit is dan weer tussenbemiddelaar) de rest moet dan via andere vormen aangevuld worden.
KfW doet daarmee uitstekende zaken, omdat ze de meest zekere delen van woningfinanciering hebben (het is een van de banken met de aller- allerhoogste kredietrating ter wereld)
De praktijk is dat je tot 80% van je woning heel eenvoudig en tegen enorm lage rente's gefinancierd kunt krijgen, ver onder de marktrente die je bij een nederlandse hypotheek kunt krijgen (maar dan kun je daar dus HRA over terugkrijgen, mits je in nederland belastingplichtig bent)...
Het verschil in duitsland is dat je dan dat stuk tussen 80% tot 100% gewoon enkel veel duurder kunt financieren, en het een stuk duurder gaat worden je huis te financieren, des te dichter je tegen de 100% financiering aanzit .
Daarom is het dus ook interessanter meer eigen geld in te brengen, of juist die eerste 10-20% aflossing sneller te tilgen.
Intelligente mensen zoeken in tijden van crisis naar oplossingen, Idioten zoeken dan schuldigen
Precies. In D worden leningen voor eigenwoningbezit in feite ook gesubsidieerd, maar daar gebeurt dat wel veel gerichter. Wat de regelingen in mijn ogen ook een stuk effectiever maakt. Maar wat er óók voor zorgt dat je als Duitser wel gek zou zijn om die goedkoopste leendelen versneld af te lossen.RM-rf schreef op zaterdag 5 september 2026 @ 17:59:
[...]
een populaire mythe die graag gedeeld wordt door nederlanders, maar volledig humbug..
En dat kan ik bevestigen aangezien ik bij aankoop van m'n woning in duitsland 100% van de koopprijs gefinancierd heb bij een duitse kredietfinancier.
Wel is het bij duitse hypotheekdarlehen heel normaal dat er verschillende delen via verschillende vormen en aanbieders gefinancierd worden, als bouwpakket met oplopende zinsen voor verschillende delen (en ook op volgorde van intekening, het goedkoopste krediet wordt as eerste ingetekend). De KfW (een staatsbank die zeer gunstige kredieten aanbied, momenteel vanaf de 1,05% annuitair over 35 jaar) kan bv een bepaald deel financieren, maar vaak hooguit tot 20-25% van de woning-waarde (en op basis van eerste intekening) (de kredietfinancier waarbij je je hypotheek afsluit is dan weer tussenbemiddelaar) de rest moet dan via andere vormen aangevuld worden.
KfW doet daarmee uitstekende zaken, omdat ze de meest zekere delen van woningfinanciering hebben (het is een van de banken met de aller- allerhoogste kredietrating ter wereld)
De praktijk is dat je tot 80% van je woning heel eenvoudig en tegen enorm lage rente's gefinancierd kunt krijgen, ver onder de marktrente die je bij een nederlandse hypotheek kunt krijgen (maar dan kun je daar dus HRA over terugkrijgen, mits je in nederland belastingplichtig bent)...
Het verschil in duitsland is dat je dan dat stuk tussen 80% tot 100% gewoon enkel veel duurder kunt financieren, en het een stuk duurder gaat worden je huis te financieren, des te dichter je tegen de 100% financiering aanzit .
Daarom is het dus ook interessanter meer eigen geld in te brengen, of juist die eerste 10-20% aflossing sneller te tilgen.
Uiteraard wil je vaak wel van de hoogste delen af, wat ook vanuit risico-oogpunt een gezonde insteek is.
Maar wacht even; HRA is toch geen aftrek op arbeidsinkomen dus arbeidskorting doet dan toch niet mee?Rubbergrover1 schreef op vrijdag 4 september 2026 @ 14:53:
Ik ken je inkomen niet, maar je hebt de eventuele afbouw van arbeidskorting hierin niet meegenomen.
“The greatest threat to our planet is the belief that someone else will save it.” [quote by Robert Swan, OBE]
HRA is aftrek in box 1, dus bij arbeidsinkomen op arbeidsinkomen en dus speelt in de meeste gevallen arbeidskorting mee (of nouja, de afbouw ervan wordt dan in de meeste gevallen net wat minder).assje schreef op zaterdag 5 september 2026 @ 20:10:
[...]
Maar wacht even; HRA is toch geen aftrek op arbeidsinkomen dus arbeidskorting doet dan toch niet mee?
Onwenselijk vanuit maatschappijlijk oogpunt, niet vanuit degene met een hypotheek uiteraardThe Third Man schreef op zaterdag 5 september 2026 @ 10:55:
[...]
Maar ondersteunt wel waarom het eerder normaal dan onwenselijk zou zijn lijkt me?
[...]
Maar zelfs zonder HRA levert het toch alsnog meer geld op om te investeren dan af te lossen? Dus gaat het jou nou om het signaal wat er vanuit gaat als je extra geld verdient aan een hypotheek, of dat er een groep is binnen alle huizenbezitters met HRA, ongeacht of ze extra geld verdienen of niet?
En hiervoor zei je nog letterlijk dat je het niet wilde om het "de markt verstoorde".
[...]
Kan je misschien dan nog uitleggen hoe je daarbij komt?
Het feit dat je voor langere tijd een lagere rente hebt afgesproken en de rente op je spaarrekening met variabele rente stijgt maakt dus dat je een schuld kunt aflossen maar dit financieel gezien minder oplevert. Dus mensen doen dat niet. Vanuit het individu begrijpelijk, maar vanuit de maatschappij gezien betekent dit dat er HRA betaalt wordt terwijl iemand zichzelf daarin kan bedruipen. En dat is volkomen legaal en daardoor kan niemand dat recht op dit moment ontzegt worden. Alleen mijn punt is dat dit via de fiscus onmogelijk gemaakt zou moeten worden.
I stand corrected. Bedankt voor je uitleg 😊RM-rf schreef op zaterdag 5 september 2026 @ 17:59:
[...]een populaire mythe die graag gedeeld wordt door nederlanders, maar volledig humbug..
En dat kan ik bevestigen aangezien ik bij aankoop van m'n woning in duitsland 100% van de koopprijs gefinancierd heb bij een duitse kredietfinancier.
Wel is het bij duitse hypotheekdarlehen heel normaal dat er verschillende delen via verschillende vormen en aanbieders gefinancierd worden, als bouwpakket met oplopende zinsen voor verschillende delen (en ook op volgorde van intekening, het goedkoopste krediet wordt as eerste ingetekend). De KfW (een staatsbank die zeer gunstige kredieten aanbied, momenteel vanaf de 1,05% annuitair over 35 jaar) kan bv een bepaald deel financieren, maar vaak hooguit tot 20-25% van de woning-waarde (en op basis van eerste intekening) (de kredietfinancier waarbij je je hypotheek afsluit is dan weer tussenbemiddelaar) de rest moet dan via andere vormen aangevuld worden.
KfW doet daarmee uitstekende zaken, omdat ze de meest zekere delen van woningfinanciering hebben (het is een van de banken met de aller- allerhoogste kredietrating ter wereld)
De praktijk is dat je tot 80% van je woning heel eenvoudig en tegen enorm lage rente's gefinancierd kunt krijgen, ver onder de marktrente die je bij een nederlandse hypotheek kunt krijgen (maar dan kun je daar dus HRA over terugkrijgen, mits je in nederland belastingplichtig bent)...
Het verschil in duitsland is dat je dan dat stuk tussen 80% tot 100% gewoon enkel veel duurder kunt financieren, en het een stuk duurder gaat worden je huis te financieren, des te dichter je tegen de 100% financiering aanzit .
Daarom is het dus ook interessanter meer eigen geld in te brengen, of juist die eerste 10-20% aflossing sneller te tilgen.
Ik zou zeggen schaf de HRA geleidelijk af. Dan wordt die niet meer betaald door "de belastingbetaler".Roenie schreef op zondag 6 september 2026 @ 11:52:
[...]
Onwenselijk vanuit maatschappijlijk oogpunt, niet vanuit degene met een hypotheek uiteraard
Het feit dat je voor langere tijd een lagere rente hebt afgesproken en de rente op je spaarrekening met variabele rente stijgt maakt dus dat je een schuld kunt aflossen maar dit financieel gezien minder oplevert. Dus mensen doen dat niet. Vanuit het individu begrijpelijk, maar vanuit de maatschappij gezien betekent dit dat er HRA betaalt wordt terwijl iemand zichzelf daarin kan bedruipen. En dat is volkomen legaal en daardoor kan niemand dat recht op dit moment ontzegt worden. Alleen mijn punt is dat dit via de fiscus onmogelijk gemaakt zou moeten worden.
...
Tegenover het afpakken van de mogelijkheid van "het sparen met geleend geld met een onderpand" dat een deel van huizenbezitters in staat is te doen, zou ik liever "mazzeltjes" van het grote bedrijfsleven aanpakken.
Mazzeltjes voor het bedrijfsleven heeft niets te maken met hypotheekrente en het al dan niet verdienen met goedkoop krediet. Dus lijkt mij hier verder niet van belang. Maar goed, de HRA discussie lijkt mij in deze draad sowieso off-topic.W1ck1e schreef op zondag 6 september 2026 @ 12:00:
[...]
Ik zou zeggen schaf de HRA geleidelijk af. Dan wordt die niet meer betaald door "de belastingbetaler".
Tegenover het afpakken van de mogelijkheid van "het sparen met geleend geld met een onderpand" dat een deel van huizenbezitters in staat is te doen, zou ik liever "mazzeltjes" van het grote bedrijfsleven aanpakken.
Het ging mij meer over het al dan niet aflossen van je lening in combinatie met de hypotheekrente die bij een bepaalde RVP hoort. Die momenten van verlengen zijn bij uitstek geschikt om na te denken over hoeveel je aflost. En in de huidige tijd met hogere rentes dan de afgelopen tien jaar lijkt het deels aflossen met spaargeld een mooi gelegenheid die vanuit de wetgever best meer gepusht mag worden.
Mazzeltjes voor het bedrijfsleven dan wel voor burgers komen beide voor rekening van de belastingbetaler.Roenie schreef op zondag 6 september 2026 @ 12:06:
[...]
Mazzeltjes voor het bedrijfsleven heeft niets te maken met hypotheekrente en het al dan niet verdienen met goedkoop krediet. ...
Maar dan blijft de vraag: waarom zou dit onmogelijk gemaakt moeten worden. Waarom maak jij er een punt van, dat iemand op zo'n moment dat voordeel heeft?Roenie schreef op zondag 6 september 2026 @ 11:52:
[...]
Onwenselijk vanuit maatschappijlijk oogpunt, niet vanuit degene met een hypotheek uiteraard
Het feit dat je voor langere tijd een lagere rente hebt afgesproken en de rente op je spaarrekening met variabele rente stijgt maakt dus dat je een schuld kunt aflossen maar dit financieel gezien minder oplevert. Dus mensen doen dat niet. Vanuit het individu begrijpelijk, maar vanuit de maatschappij gezien betekent dit dat er HRA betaalt wordt terwijl iemand zichzelf daarin kan bedruipen. En dat is volkomen legaal en daardoor kan niemand dat recht op dit moment ontzegt worden. Alleen mijn punt is dat dit via de fiscus onmogelijk gemaakt zou moeten worden.
Ik hoor je eigenlijk alleen maar je punt keer op keer herhalen, maar niet uitleggen wat daar achter schuilt. Wat zou het wezenlijk veranderen, aan de wereld, onze huizenmarkt, onze maatschappij, als persoon B in mijn eerdere voorbeeld, bijvoorbeeld geen HRA meer zou krijgen. Die gaat er niks anders om doen, immers het rendement is en blijft hoger dan de rente, zelfs zonder HRA.
Two wrongs don’t make one right en daarnaast gaat het in deze draad over de hypotheekrente.W1ck1e schreef op zondag 6 september 2026 @ 12:10:
[...]
Mazzeltjes voor het bedrijfsleven dan wel voor burgers komen beide voor rekening van de belastingbetaler.
Het is de filosofie dat je niet leent als het niet nodig is. Of dat je in ieder geval niet de maatschappij laat meebetalen daaraan.The Third Man schreef op zondag 6 september 2026 @ 13:08:
[...]
Maar dan blijft de vraag: waarom zou dit onmogelijk gemaakt moeten worden. Waarom maak jij er een punt van, dat iemand op zo'n moment dat voordeel heeft?
Ik hoor je eigenlijk alleen maar je punt keer op keer herhalen, maar niet uitleggen wat daar achter schuilt. Wat zou het wezenlijk veranderen, aan de wereld, onze huizenmarkt, onze maatschappij, als persoon B in mijn eerdere voorbeeld, bijvoorbeeld geen HRA meer zou krijgen. Die gaat er niks anders om doen, immers het rendement is en blijft hoger dan de rente, zelfs zonder HRA.
Een hypotheek is meestal noodzakelijk omdat het bij het kopen van een huis gaat om bedragen die de meeste mensen niet hebben liggen. Als je dat wel hebt liggen dan is het mijn mening dat je dat ervoor gebruikt. En in ieder geval daar geen HRA over krijgt.
Kortom, het gaat mij niet zozeer een specifiek voorbeeld, situatie, persoon, maar het is simpelweg mijn visie op de maatschappij en daar kunnen mensen uiteraard anders over denken.
Kortom: flinke som geld op de spaarrekening en een hypotheekschuld? Dan eerst maar aflossen of in ieder geval geen HRA meer vangen.
Dan zal ik de vraag in de titel van dit topic even beantwoorden:Roenie schreef op zondag 6 september 2026 @ 17:19:
[...]
... en daarnaast gaat het in deze draad over de hypotheekrente.
...
in 1999 voor 30 jaar vastgezet. Als ik mij niet vergis in 2014 alles afgelost. Iets met te veel spaargeld en nadeel met de rente.Hoelang heb jij je hypotheekrente vastgezet?
Dat kon vanwege 2 maal inkomen en hypotheek & woning passend bij 1 inkomen.
[ Voor 8% gewijzigd door W1ck1e op 06-09-2026 18:08 ]
Ik heb in oktober 2023 de hypotheekrente vastgezet voor 5 jaar tegen 4.40%. Kortere looptijd omdat de rente ineens piekte. Historisch gezien geen hele gekke rente, maar over de afgelopen 10 jaar gezien wat hoog.
Heb een deel extra afgelost omdat ik boven de vermogensbelasting grens zit. LTV is nu gezakt <50% en de hypotheekrente is 4.31% geworden.
Ben benieuwd hoe de markt er over 2 jaar uitziet als m'n rentevaste periode verloopt. Alles onder de 4.3% zou prima zijn. Zou leuk zijn als de wereld zich dan in wat rustiger vaarwater bevindt.
Heb een deel extra afgelost omdat ik boven de vermogensbelasting grens zit. LTV is nu gezakt <50% en de hypotheekrente is 4.31% geworden.
Ben benieuwd hoe de markt er over 2 jaar uitziet als m'n rentevaste periode verloopt. Alles onder de 4.3% zou prima zijn. Zou leuk zijn als de wereld zich dan in wat rustiger vaarwater bevindt.
[ Voor 6% gewijzigd door stin00 op 06-09-2026 18:21 ]
Dat is precies wat ik bedoel. Dat zouden meer mensen moeten doenW1ck1e schreef op zondag 6 september 2026 @ 17:39:…in 1999 voor 30 jaar vastgezet. Als ik mij niet vergis in 2014 alles afgelost. Iets met te veel spaargeld en nadeel met de rente.
Dat kon vanwege 2 maal inkomen en hypotheek & woning passend bij 1 inkomen.
Je bedoelt "kijken naar de eigen beurs" ?Roenie schreef op zondag 6 september 2026 @ 19:22:
[...]
Dat is precies wat ik bedoel. Dat zouden meer mensen moeten doen
@Roenie je lijkt een hele ethiek te hebben rondom schuld die voor jezelf prima is, maar het belang voor de maatschappij ontgaat me een beetje.
Je hebt een schuld met bijbehorende voorwaarden, daar moet je netjes aan voldoen. Hra is klein bier.
Stel persoon A heeft een hypotheekvrij huis en persoon B heeft twee ton hypotheekschuld openstaan en twee ton beschikbaar (spaargeld/beleggingen). Als ze allebei hun baan kwijt raken is persoon A direct in de problemen en heeft persoon B nog voor een jaar of 10 buffer. Dan lijkt de situatie van persoon B me toch echt een stuk beter voor de maatschappij.
Je hebt een schuld met bijbehorende voorwaarden, daar moet je netjes aan voldoen. Hra is klein bier.
Stel persoon A heeft een hypotheekvrij huis en persoon B heeft twee ton hypotheekschuld openstaan en twee ton beschikbaar (spaargeld/beleggingen). Als ze allebei hun baan kwijt raken is persoon A direct in de problemen en heeft persoon B nog voor een jaar of 10 buffer. Dan lijkt de situatie van persoon B me toch echt een stuk beter voor de maatschappij.
En die maatschappij heeft zo sterk kunnen groeien dankzij het gemak en de toegankelijkheid van het kunnen lenen van het geld. Niet doordat iedereen ging aflossen in plaats van te investeren of uit te geven.
Maar op de een of andere manier is het hebben van een schuld iets vies of duivels of zo, dus daar moeten we zsm vanaf ongeacht of de maatschappij er nut van heeft of niet…
Maar op de een of andere manier is het hebben van een schuld iets vies of duivels of zo, dus daar moeten we zsm vanaf ongeacht of de maatschappij er nut van heeft of niet…
Hadden wij ook gehad, denk ik, als we in ons vorige huis waren blijven wonen. Woning passend bij 1 starter inkomen (in 2000). Maar ik denk dat ik niet gelukkig was geweest als we daar nog hadden gewoond. En dat is mij ook wel wat waard!W1ck1e schreef op zondag 6 september 2026 @ 17:39:
[...]
Dan zal ik de vraag in de titel van dit topic even beantwoorden:
[...]
in 1999 voor 30 jaar vastgezet. Als ik mij niet vergis in 2014 alles afgelost. Iets met te veel spaargeld en nadeel met de rente.
Dat kon vanwege 2 maal inkomen en hypotheek & woning passend bij 1 inkomen.
En nog een kleine toevoeging over het extra aflossen: ik zou het beide doen, eerst zorgen dat je een behoorlijk bedrag ergens hebt staan waar je makkelijk bij kan, en pas als dat op orde is, mogelijk extra aflossen. Als je extra aflost omdat je dat geld bespaart, kan je dat ook veel geld kosten als je ineens een behoorlijk bedrag nodig hebt en je daarvoor weer een lening moet gaan afsluiten... Daardoor konden wij vorig jaar een technische ruimte bij bouwen, zonder lening. Het gevolg is wel dat we het eerste deel van onze hypotheek dit jaar niet gaan aflossen.
Thousands of years ago, cats were worshipped as Gods. Cats have never forgotten this.
Nee, aflossen wanneer zij een gezonde buffer hebben om zodoende hun schuld te verminderen.
Wellicht is het ethiek. Ook wel door de ontwikkelingen in de jaren 90 waarbij bijvoorbeeld spaarhypotheken gemeengoed werden en op kosten van de maatschappij banken flink konden cashen. Het is niet een kwestie van het individu. Die heeft geen invloed. Maar de gedachten achter die spaarhypotheken zijn de kern achter mijn punt: maximaal lenen en in plaats van aflossen meer sparen. Zelf ben ik daar destijds ook voor gevallen. Achteraf heb ik daar spijt van, want het gaat erg tegen mijn ethiek in van eerst verdienen voor je uitgeeft. Meer sparen en niet teveel lenen waar het kan.G83 schreef op zondag 6 september 2026 @ 20:21:
@Roenie je lijkt een hele ethiek te hebben rondom schuld die voor jezelf prima is, maar het belang voor de maatschappij ontgaat me een beetje.
Je hebt een schuld met bijbehorende voorwaarden, daar moet je netjes aan voldoen. Hra is klein bier.
Stel persoon A heeft een hypotheekvrij huis en persoon B heeft twee ton hypotheekschuld openstaan en twee ton beschikbaar (spaargeld/beleggingen). Als ze allebei hun baan kwijt raken is persoon A direct in de problemen en heeft persoon B nog voor een jaar of 10 buffer. Dan lijkt de situatie van persoon B me toch echt een stuk beter voor de maatschappij.
Voor het individu is dat financieel verstandig (en uiteraard ieder zijn-haar recht behoudens datgene door de wet bepaalt), maar voor de belastingbetaler in het algemeen betekent het dat hij-zij geld ziet verdwijnen naar de bank. Ergens betaal je de prijs.
Je kunt specifieke voorbeelden noemen, maar dat is uiteraard niet het grote plaatje. Daarnaast is je voorbeeld van twee ton spaargeld niet het voorbeeld van de arbeider die kwetsbaar is. Dat soort voorbeelden zijn van mensen die in een andere wereld leven en hun zaakjes goed hebben dichtgetimmerd en voldoende andere opties hebben. Vandaar ook dat ik het over een gezonde buffer heb.
Ja, doen wij ook: eerst sparen en dan pas kopen. Maar "even" een bedrag van minimaal 200K bij elkaar sparen doe je niet zomaar. Daarom is de enige lening die wij nu nog hebben een hypotheek. En we hadden nog een andere uitzondering: de studielening. Ik heb ook niet eerst gespaard zodat ik kon studeren. En ook die lening hebben we de volledige looptijd over gedaan om dat af te lossen (maar dat was ook heel stom geweest om die voortijdig af te lossen aangezien we daar nauwelijks rente over betaalde, geloof dat dat 0,3% was ofzo....)Roenie schreef op maandag 7 september 2026 @ 08:36:
[...]
Wellicht is het ethiek. Ook wel door de ontwikkelingen in de jaren 90 waarbij bijvoorbeeld spaarhypotheken gemeengoed werden en op kosten van de maatschappij banken flink konden cashen. Het is niet een kwestie van het individu. Die heeft geen invloed. Maar die spaarhypotheken zijn in de kern mijn punt: maximaal lenen en in plaats van aflossen sparen. Zelf ben ik daar destijds ook voor gevallen. Achteraf heb ik daar spijt van, want het gaat erg tegen mijn ethiek in van eerst verdienen voor je uitgeeft. Meer sparen en niet teveel lenen waar het kan.
Thousands of years ago, cats were worshipped as Gods. Cats have never forgotten this.
Schrijf dat nu nietWailing_Banshee schreef op maandag 7 september 2026 @ 08:43:
... Ik heb ook niet eerst gespaard zodat ik kon studeren. En ook die lening hebben we de volledige looptijd over gedaan om dat af te lossen (maar dat was ook heel stom geweest om die voortijdig af te lossen aangezien we daar nauwelijks rente over betaalde, geloof dat dat 0,3% was ofzo....)
Gelijk heb je. Mijn studielening is indertijd deels kwijtgescholden als ik mij niet vergis, maar dat was een fractie van de bedragen die ik in deze tijd zie langskomen.
Waarom zou hij dat niet mogen schrijven? Ieder heeft het recht beslissingen te maken op basis van eigen keuzes en verantwoordelijkheden.W1ck1e schreef op maandag 7 september 2026 @ 08:51:
[...]
Schrijf dat nu niet
Gelijk heb je. Mijn studielening is indertijd deels kwijtgescholden als ik mij niet vergis, maar dat was een fractie van de bedragen die ik in deze tijd zie langskomen.
Waarom zouden we ook als maatschappij als geheel dan niet het recht hebben om de beslissing te maken om niet versneld af te lossen, HRA te vangen enzovoort? Zolang het systeem niet onder druk staat (en dat is de taak van de overheden, de ECB en de nationale banken om te waarborgen), waarom plaats je het dan wel opeens op het bordje van degenen buiten die verantwoordelijke groep? Dat voelt een beetje hypocriet.Roenie schreef op maandag 7 september 2026 @ 08:54:
[...]
Waarom zou hij dat niet mogen schrijven? Ieder heeft het recht beslissingen te maken op basis van eigen keuzes en verantwoordelijkheden.
Ik ben helemaal voor ethische principes, maar ik heb als ethisch principe dat wat voor het individu geldt, ipso facto voor de maatschappij geldt. De maatschappij, dat zijn wij.
Als je wil dat mensen sneller hun schuld aflossen als er een gezonde buffer is, dan zou het ook mogelijk moeten worden gemaakt dat mensen makkelijker hun schuld weer kunnen verhogen als die buffer, door wat voor reden dan ook, onverwacht op raakt. Het is vaak namelijk niet puur het afwegen van rendementen, maar vooral de afweging van het geld "voor altijd" in de stenen hebben zitten of dat geld beschikbaar houden.Roenie schreef op maandag 7 september 2026 @ 08:36:
[...]
Nee, aflossen wanneer zij een gezonde buffer hebben om zodoende hun schuld te verminderen.
Vanuit een bepaald 'principe' kun je goed vinden dat mensen een lening zouden moeten aflossen. Maar je moet je niet rijk rekenen met hoeveel "subsidie" er dan al dan niet onterecht zou worden verleend. Want de groep die flink meer vermogen heeft dan de gezonde buffer betaalt daar ook al box 3 heffing over. Als je wil dat als iemand bijvoorbeeld 50k boven de box 3 vrijstelling zit, ook voor 50k hypotheekrenteaftrek verliest, dan zal dat deel van de lening als schuld naar box 3 gaan. En daarmee dus ook de heffing voor box 3 verlagen. Wat in de praktijk voor die belastingbetaler vaak juist een groter voordeel is dan hypotheekrenteaftrek. Daar ga je steeds aan voorbij.
Dus hoewel ik het met je eens ben dat in een ideale wereld de hypotheekrenteaftrek vooral ten gunste komt van de groep die het het meest nodig heeft, zou het selectief afschaffen van de hypotheekrenteaftrek voor "rijken" vanwege de (in Nederland momenteel relatief hoge) box 3 heffing in de praktijk financieel niet heel veel uitmaken.
Dit is inderdaad de kern van het probleem. De HRA bestaat omdat het eigen woningbezit in Box 1 zit, als je HRA afschaft dan verplaatst de woningbezitter simpelweg de hypotheek naar Box 3 en kan mooi z'n schuld gebruiken om VRH af te vangen. Dan verdwijnen er nog meer prikkels om af te lossen, het is alleen maar nuttiger geworden om dat niet te doen en daarbij te sparen/investeren (want geen VRH). Lijkt me ethisch onwenselijk, maar ja.Rubbergrover1 schreef op maandag 7 september 2026 @ 09:26:
[...]
Want de groep die flink meer vermogen heeft dan de gezonde buffer betaalt daar ook al box 3 heffing over. Als je wil dat als iemand bijvoorbeeld 50k boven de box 3 vrijstelling zit, ook voor 50k hypotheekrenteaftrek verliest, dan zal dat deel van de lening als schuld naar box 3 gaan. En daarmee dus ook de heffing voor box 3 verlagen. Wat in de praktijk voor die belastingbetaler vaak juist een groter voordeel is dan hypotheekrenteaftrek. Daar ga je steeds aan voorbij.
Dit is wat je trouwens bij een groep vermogende huizenbezitters al een tijdje zag gebeuren. Die wijzigen de hypotheekvorm bewust (voor een deel) naar aflossingsvrij, omdat dan de schuld in Box 3 valt. Dat was vooral een 'feestje' toen een paar jaar geleden de hypotheekrentes extreem laag waren en je bovendien (op een kleine drempel na) het bedrag aan schuld van het Box 3 saldo kon aftrekken. In plaats van de betaalde rente (al dan niet forfaitair).The Third Man schreef op maandag 7 september 2026 @ 09:34:
[...]
Dit is inderdaad de kern van het probleem. De HRA bestaat omdat het eigen woningbezit in Box 1 zit, als je HRA afschaft dan verplaatst de woningbezitter simpelweg de hypotheek naar Box 3 en kan mooi z'n schuld gebruiken om VRH af te vangen. Dan verdwijnen er nog meer prikkels om af te lossen, het is alleen maar nuttiger geworden om dat niet te doen en daarbij te sparen/investeren (want geen VRH). Lijkt me ethisch onwenselijk, maar ja.
Wij hadden geluk, het jaar na ons zat op 4%W1ck1e schreef op maandag 7 september 2026 @ 08:51:
[...]
Schrijf dat nu niet
Gelijk heb je. Mijn studielening is indertijd deels kwijtgescholden als ik mij niet vergis, maar dat was een fractie van de bedragen die ik in deze tijd zie langskomen.
Ja, dat is de reden dat we toen niet extra zijn gaan aflossen in onze 3 hoofddelen. Als het eenmaal in de stenen zit, kun je er geen stenen meer mee leggen. Nu hebben we het ook in de stenen gestopt, maar dat zijn wel nieuwe stenen!Rubbergrover1 schreef op maandag 7 september 2026 @ 09:26:
[...]
Als je wil dat mensen sneller hun schuld aflossen als er een gezonde buffer is, dan zou het ook mogelijk moeten worden gemaakt dat mensen makkelijker hun schuld weer kunnen verhogen als die buffer, door wat voor reden dan ook, onverwacht op raakt. Het is vaak namelijk niet puur het afwegen van rendementen, maar vooral de afweging van het geld "voor altijd" in de stenen hebben zitten of dat geld beschikbaar houden.
Nu moeten we de afweging maken of we alles voor 10 jaar (voor 2 delen) en 3 jaar (voor 1 deel) vast gaan zetten, of alles voor 3 jaar en dan over 3 jaar weer verder kijken. Aangezien we een spaarhypotheek hebben, gaat het over ongeveer een tientje verschil...
[ Voor 2% gewijzigd door Wailing_Banshee op 07-09-2026 12:31 . Reden: Er was een deel verdwenen! ]
Thousands of years ago, cats were worshipped as Gods. Cats have never forgotten this.
Het is mij dan ook niet zozeer om het financiële te doen, maar wellicht meer om de onafhankelijkheid van het individu en de samenleving en ook het principe dat het afhankelijk zijn van de samenleving, in welke vorm dan ook, geminimaliseerd moet worden.
Met dat laatste ga je in de richting van dat niemand meer het belang van een samenleving (nadruk op "samen") ziet. Of daar moeite voor doet.Roenie schreef op dinsdag 8 september 2026 @ 14:54:
Het is mij dan ook niet zozeer om het financiële te doen, maar wellicht meer om de onafhankelijkheid van het individu en de samenleving en ook het principe dat het afhankelijk zijn van de samenleving, in welke vorm dan ook, geminimaliseerd moet worden.
Voor minder afhankelijkheid is het m.i. juist belangrijk dat je de keus hebt om wel of niet af te lossen. En niet (te veel) in een opgelegd keurslijf zit van móeten aflossen als je boven een bepaald bedrag aan "vrij" vermogen komt.Roenie schreef op dinsdag 8 september 2026 @ 14:54:
Het is mij dan ook niet zozeer om het financiële te doen, maar wellicht meer om de onafhankelijkheid van het individu en de samenleving en ook het principe dat het afhankelijk zijn van de samenleving, in welke vorm dan ook, geminimaliseerd moet worden.
Er is een verschil tussen al dan. Iet de mogelijkheid hebben en een overheid die bijvoorbeeld regelingen heeft die het behouden van een schuld faciliteren. Daarnaast is het uiteraard aan het individu om de uiteindelijke beslissing daartoe te maken. Dus als jij dat niet wil, helemaal prima. Maar dan vind ik niet dat dit ‘beloond’ moet worden met HRA bijvoorbeeld.
Maar het ontgaat je blijkbaar dat, met de situatie waarin straks (en ook nu bij de tegenbewijsregeling) voor Box 3 het daadwerkelijke rendement van belang is, het voor de groep die vermogensrendementsheffing betaalt in feite weinig uitmaakt of ze die tegen 37,56% aftrekken in Box 1, of als negatief rendement tegen 36% in Box 3 opvoeren.Roenie schreef op dinsdag 8 september 2026 @ 19:59:
Er is een verschil tussen al dan. Iet de mogelijkheid hebben en een overheid die bijvoorbeeld regelingen heeft die het behouden van een schuld faciliteren. Daarnaast is het uiteraard aan het individu om de uiteindelijke beslissing daartoe te maken. Dus als jij dat niet wil, helemaal prima. Maar dan vind ik niet dat dit ‘beloond’ moet worden met HRA bijvoorbeeld.
het gaat niet om wat het al dan niet op zou leveren, maar dat regelingen die het hebben van schulden propageren/stimuleren niet zouden moeten bestaan. Het is meer een principe dan een rekensom.Rubbergrover1 schreef op dinsdag 8 september 2026 @ 20:20:
[...]
Maar het ontgaat je blijkbaar dat, met de situatie waarin straks (en ook nu bij de tegenbewijsregeling) voor Box 3 het daadwerkelijke rendement van belang is, het voor de groep die vermogensrendementsheffing betaalt in feite weinig uitmaakt of ze die tegen 37,56% aftrekken in Box 1, of als negatief rendement tegen 36% in Box 3 opvoeren.
Ik wil niet voor mod spelen maar ik weet niet of het zoveel zin heeft dit zeer persoonlijke bijna religeuze standpunt te blijven herhalen/bediscussieren.Roenie schreef op dinsdag 8 september 2026 @ 20:33:
het gaat niet om wat het al dan niet op zou leveren, maar dat regelingen die het hebben van schulden propageren/stimuleren niet zouden moeten bestaan. Het is meer een principe dan een rekensom.
“The greatest threat to our planet is the belief that someone else will save it.” [quote by Robert Swan, OBE]
Toch maar eens een afspraak maken met een adviseur... We hebben een spaarhypotheek, 3 delen, 1 deel tot 2030 (helft van de totale hypotheekschuld), de andere 2 delen tot 2036. Teveel opties!
Spaarhypotheek door laten gaan, 3* jaar + 10 jaar vastzetten => geen gedoe
Spaarhypotheek door laten gaan, 1 jaar + 5/10 jaar vastzetten => volgend jaar het eerste deel aflossen [dat kan dit jaar niet aangezien we afgelopen jaar een verbouwing hebben gehad en ik m'n buffer eerst weer wil vullen].
Spaarhypotheek door laten gaan, 1 jaar + 1 jaar vastzetten => volgend jaar eerste deel aflossen en dan kijken wat we met deel 2 en 3 gaan doen
Omzetten naar annuïtair => en wat dan verstandig is, geen idee....
(3 jaar, niet 4 omdat die hypotheek in juni 2030 afloopt, en de rente in november...)
Spaarhypotheek door laten gaan, 3* jaar + 10 jaar vastzetten => geen gedoe
Spaarhypotheek door laten gaan, 1 jaar + 5/10 jaar vastzetten => volgend jaar het eerste deel aflossen [dat kan dit jaar niet aangezien we afgelopen jaar een verbouwing hebben gehad en ik m'n buffer eerst weer wil vullen].
Spaarhypotheek door laten gaan, 1 jaar + 1 jaar vastzetten => volgend jaar eerste deel aflossen en dan kijken wat we met deel 2 en 3 gaan doen
Omzetten naar annuïtair => en wat dan verstandig is, geen idee....
(3 jaar, niet 4 omdat die hypotheek in juni 2030 afloopt, en de rente in november...)
Thousands of years ago, cats were worshipped as Gods. Cats have never forgotten this.
Maar tussen neus en lippen door doe je het welassje schreef op dinsdag 8 september 2026 @ 21:02:
[...]
Ik wil niet voor mod spelen maar ik weet niet of het zoveel zin heeft dit zeer persoonlijke bijna religeuze standpunt te blijven herhalen/bediscussieren.
Meestal reageer ik gewoon zolang ik reacties krijg. Sowieso lijkt mijn kernboodschap te holistisch voor een praktisch topic zoals dit.
Spaarhypotheken. Heb er 2 gehad. Nog 1 deel over. Zijn grote berekeningen met veel variabelen die gemaakt moeten worden om tot de meest kostenbesparen keuze aan het eind van de rit te komen.Wailing_Banshee schreef op woensdag 9 september 2026 @ 07:18:
Toch maar eens een afspraak maken met een adviseur... We hebben een spaarhypotheek, 3 delen, 1 deel tot 2030 (helft van de totale hypotheekschuld), de andere 2 delen tot 2036. Teveel opties!
Spaarhypotheek door laten gaan, 3* jaar + 10 jaar vastzetten => geen gedoe
Spaarhypotheek door laten gaan, 1 jaar + 5/10 jaar vastzetten => volgend jaar het eerste deel aflossen [dat kan dit jaar niet aangezien we afgelopen jaar een verbouwing hebben gehad en ik m'n buffer eerst weer wil vullen].
Spaarhypotheek door laten gaan, 1 jaar + 1 jaar vastzetten => volgend jaar eerste deel aflossen en dan kijken wat we met deel 2 en 3 gaan doen
Omzetten naar annuïtair => en wat dan verstandig is, geen idee....
(3 jaar, niet 4 omdat die hypotheek in juni 2030 afloopt, en de rente in november...)
Die tot 2030 loopt zou ik m.i. door laten lopen. En zo hoog mogelijke rente afsluiten, want je zit in de jaren dat de bank je netto meer betaald dan dat je det zelf doet. Hierbij houd ik geen rekening met een eventuele dure overlijdensrisico verzekering.
Wat in de meeste gevallen het meeste uitspaart bij spaarhypotheken is volstorten van je spaarpot (mits je rente van 4% of hoger hebt) tot aan de maximale bandbreedte 1:10.
Dan eventueel een paar jaar inkorten.
Maar nooit gedeeltelijk aflossen.
Google anders eens naar geldistijd en pak daar de calculators.
Succes
Ik ben het in principe eens dat de belastingbetaler niet voor mijn vermogen hoeft op te draaien. Dus stem ik ook niet op partijen die dat in stand houden (rechts en de VVD in het bijzonder).Roenie schreef op woensdag 9 september 2026 @ 15:21:
[...]
Maar tussen neus en lippen door doe je het wel
Meestal reageer ik gewoon zolang ik reacties krijg. Sowieso lijkt mijn kernboodschap te holistisch voor een praktisch topic zoals dit.
Echter, aangezien veel mensen dat wel doen blijven de voordeeltjes bestaan en knal ik een deel van mijn hypotheek in box 3 aflossingsvrij, heb ik een deel in box 1, staat er een schuld tegenover vermogen en een huis in box 1 heb ik deels HRA en voor een paar ton geen vermogensrendementsheffing en staat de hypotheek voor 30 jaar op 1,8/1,9%.
Ik kan wel sociaal stemmen, maar de rest doet het niet… dan betaal ik dus een sloot loonbelasting en wat minder over het vermogen. Het geld werkt in de investeringen en het vermogen groeit.
Principes hoeven niet altijd geld te kosten en er stroomt nog genoeg de mienskip in doordat we regelmatig wat sponsoren. Het kan verkeren… Financieel slimme keuzes zijn niet altijd fout of iets dat je niet moet doen, omdat de rest trapt in populistisch gebabbel.
Dit mag je met me oneens zijn hoor, ik klaag alleen nooit over de belasting die ik betaal. Ik protesteer niet tegen de WOZ, etc. Veel belasting lappen is in de basis een teken dat je het heel goed hebt. Je kan naast veel belasting betalen ook goede dingen doen als je het slim aanpakt en de boel laat groeien…
En als iets volledig ontwrichtend is, is het wel de HRA.
KISS | Huis: A++++ | Zon: SolarEdge 10k Homehub, 13kWp, 19,4kWh accu’s, One Pro EV Charger | MV: DucoBox Focus | Warmtepomp: ME Ecodan SW75YAA met EHST20D | Tuin: natuurinclusief | Auto: Audi Q4 etron
De rente gaat in ieder geval naar beneden. Gisteren eens de meest simpele variant gekozen (dus 3 en 10 jaar, kan gewoon in de app van m'n hypotheek verstrekker) en daar kwam een verschil van 22 euro uit (dat we minder zouden gaan betalen). Maar aangezien we dan ook minder rente betalen, 4,59 en 4,72 i.p.v. 5,15, zal de HRA ook naar beneden gaan. Dus die 22 euro wordt dan weer gecompenseerd. Dus uiteindelijk houden we dan waarschijnlijk ongeveer hetzelfde over.siveiro schreef op woensdag 9 september 2026 @ 21:50:
[...]
Spaarhypotheken. Heb er 2 gehad. Nog 1 deel over. Zijn grote berekeningen met veel variabelen die gemaakt moeten worden om tot de meest kostenbesparen keuze aan het eind van de rit te komen.
Die tot 2030 loopt zou ik m.i. door laten lopen. En zo hoog mogelijke rente afsluiten, want je zit in de jaren dat de bank je netto meer betaald dan dat je det zelf doet. Hierbij houd ik geen rekening met een eventuele dure overlijdensrisico verzekering.
Wat in de meeste gevallen het meeste uitspaart bij spaarhypotheken is volstorten van je spaarpot (mits je rente van 4% of hoger hebt) tot aan de maximale bandbreedte 1:10.
Dan eventueel een paar jaar inkorten.
Maar nooit gedeeltelijk aflossen.
Google anders eens naar geldistijd en pak daar de calculators.
Succes
En als ik zoek naar geldistijd kom ik op 2 websites uit, de ene probeert een boek te verkopen en een andere staat vol met tekst waar mijn ogen al na 2 regels van beginnen te klapperen.. Dit is voor mij hogere wiskunde en dat was de reden dat ik van de universiteit naar de hbo ben gegaan
Thousands of years ago, cats were worshipped as Gods. Cats have never forgotten this.
Oneens? Integendeel, ik kan mij in heel veel vinden dat je schrijft.Miezie schreef op woensdag 9 september 2026 @ 23:50:
[...]
Ik ben het in principe eens dat de belastingbetaler niet voor mijn vermogen hoeft op te draaien. Dus stem ik ook niet op partijen die dat in stand houden (rechts en de VVD in het bijzonder).
Echter, aangezien veel mensen dat wel doen blijven de voordeeltjes bestaan en knal ik een deel van mijn hypotheek in box 3 aflossingsvrij, heb ik een deel in box 1, staat er een schuld tegenover vermogen en een huis in box 1 heb ik deels HRA en voor een paar ton geen vermogensrendementsheffing en staat de hypotheek voor 30 jaar op 1,8/1,9%.
Ik kan wel sociaal stemmen, maar de rest doet het niet… dan betaal ik dus een sloot loonbelasting en wat minder over het vermogen. Het geld werkt in de investeringen en het vermogen groeit.
Principes hoeven niet altijd geld te kosten en er stroomt nog genoeg de mienskip in doordat we regelmatig wat sponsoren. Het kan verkeren… Financieel slimme keuzes zijn niet altijd fout of iets dat je niet moet doen, omdat de rest trapt in populistisch gebabbel.
Dit mag je met me oneens zijn hoor, ik klaag alleen nooit over de belasting die ik betaal. Ik protesteer niet tegen de WOZ, etc. Veel belasting lappen is in de basis een teken dat je het heel goed hebt. Je kan naast veel belasting betalen ook goede dingen doen als je het slim aanpakt en de boel laat groeien…
En als iets volledig ontwrichtend is, is het wel de HRA.
Mensen in de quote 500 met een AOW gerechtigde leeftijd hebben ook recht op die maandelijkse uitkering. Simpel zat. En een ieder is zelf verantwoordelijk voor de eigen keuzes op dit gebied. Het is aan de politiek om de spelregels aan te passen aan wat verstandig is voor de samenleving in zijn geheel. Dat is echter niet altijd in lijn met de ideologie.
Zomaar benieuwd: ben het omzetten zonder advies kreeg ik een Kennistoets van mijn bank. Nu acht ik mijzelf onderlegd genoeg maar deze vraag vond ik op zijn minst een beetje ambigu:
Jan en Jannie hebben een goed draaiende zaak en voldoende inkomen. Over 15 jaar gaan ze met pensioen. Ze hebben geen aanvullend pensioen of ander vermogen opgebouwd voor na hun pensionering en ontvangen vanaf pensioendatum enkel AOW. Ze hebben op dit moment een volledig Aflossingsvrije hypotheek. Naar welke productvorm kunnen ze het beste omzetten als ze de aankomende 15 jaar zo veel mogelijk willen aflossen?
A. Ze houden de Aflossingsvrije Hypotheek.
B. Ze zetten om naar een Lineaire Hypotheek.
C. Ze zetten om naar een Annuïteitenhypotheek.
Ligt het aan mij of is dit gewoon onduidelijk? Bij antwoord B en C wordt in de komende 15 jaar evenveel afgelost en zijn de mogelijkheden om extra af te lossen (10% v/d hoofdsom per jaar) ook gelijk toch?
Jan en Jannie hebben een goed draaiende zaak en voldoende inkomen. Over 15 jaar gaan ze met pensioen. Ze hebben geen aanvullend pensioen of ander vermogen opgebouwd voor na hun pensionering en ontvangen vanaf pensioendatum enkel AOW. Ze hebben op dit moment een volledig Aflossingsvrije hypotheek. Naar welke productvorm kunnen ze het beste omzetten als ze de aankomende 15 jaar zo veel mogelijk willen aflossen?
A. Ze houden de Aflossingsvrije Hypotheek.
B. Ze zetten om naar een Lineaire Hypotheek.
C. Ze zetten om naar een Annuïteitenhypotheek.
Ligt het aan mij of is dit gewoon onduidelijk? Bij antwoord B en C wordt in de komende 15 jaar evenveel afgelost en zijn de mogelijkheden om extra af te lossen (10% v/d hoofdsom per jaar) ook gelijk toch?
Bij een lineaire hypotheek los je in de eerste jaren meer af ten opzichte van een annuiteiten hypotheek.Valorian schreef op vrijdag 2 oktober 2026 @ 11:37:
Zomaar benieuwd: ben het omzetten zonder advies kreeg ik een Kennistoets van mijn bank. Nu acht ik mijzelf onderlegd genoeg maar deze vraag vond ik op zijn minst een beetje ambigu:
Jan en Jannie hebben een goed draaiende zaak en voldoende inkomen. Over 15 jaar gaan ze met pensioen. Ze hebben geen aanvullend pensioen of ander vermogen opgebouwd voor na hun pensionering en ontvangen vanaf pensioendatum enkel AOW. Ze hebben op dit moment een volledig Aflossingsvrije hypotheek. Naar welke productvorm kunnen ze het beste omzetten als ze de aankomende 15 jaar zo veel mogelijk willen aflossen?
A. Ze houden de Aflossingsvrije Hypotheek.
B. Ze zetten om naar een Lineaire Hypotheek.
C. Ze zetten om naar een Annuïteitenhypotheek.
Ligt het aan mij of is dit gewoon onduidelijk? Bij antwoord B en C wordt in de komende 15 jaar evenveel afgelost en zijn de mogelijkheden om extra af te lossen (10% v/d hoofdsom per jaar) ook gelijk toch?
Dus mijn antwoord zou B zijn. Maar daarbij neem ik wel aan dat ze voor een hypotheekvorm gaan die langer dan 15 jaar gaat lopen.
It was then that I realized that the question mark was the answer to all my questions.
Ja, zo heb ik hem uiteindelijk ook maar geinterpreteerd... In alle gevallen staat het dit stel natuurlijk vrij om ruim binnen de 15 jaar hypotheekvrij te zijn d.m.v. extra aflossen, dus "zoveel mogelijk aflossen" in de komende 15 jaar kan ik niet echt anders begrijpen dan "alles aflossen" binnen die 15 jaar.evleerdam schreef op vrijdag 2 oktober 2026 @ 11:44:
[...]
Bij een lineaire hypotheek los je in de eerste jaren meer af ten opzichte van een annuiteiten hypotheek.
Dus mijn antwoord zou B zijn. Maar daarbij neem ik wel aan dat ze voor een hypotheekvorm gaan die langer dan 15 jaar gaat lopen.
[ Voor 23% gewijzigd door Valorian op 02-10-2026 12:01 ]
Ik zou zeggen Lineair, omdat bij deze vorm elke maand een vast bedrag aan aflossing gedaan wordt + de rente over de openstaande schuld. Deze vorm heeft als tweede voordeel dat het maand bedrag langzaam daalt omdat de schuld elke maand ietsje kleiner wordt en daarmee ook de verschuldigde rente. Een extra aflossing heeft ook direct effect op het maand bedrag.
Bij Anniteiten betaal je aan begin vooral rente en nauwelijks aflossing en geduurde de looptijd verschuift dat naar vooral aflossing en weinig rente. Het maand bedrag blijft hierbij gedurende de looptijd veelal gelijk.
Bij Anniteiten betaal je aan begin vooral rente en nauwelijks aflossing en geduurde de looptijd verschuift dat naar vooral aflossing en weinig rente. Het maand bedrag blijft hierbij gedurende de looptijd veelal gelijk.
There are never enough hours in a day, but always too many days before saturday.
Hangt af van variabelen die hier niet gegeven zijn. Bij een gelijke looptijd (wat niet gezegd is) is de restsom hetzelfde ongeacht B of C: 0. Bij een lineaire gaat het aflossen wel sneller, maar er staat nergens wat nu precies bedoelt wordt met 'zoveel mogelijk'. Op welk moment 'zoveel mogelijk'? Voor einde looptijd is het antwoord lineair, erna geen verschil, dus dan zou ik maar lineair antwoorden.
Humanist | Kernpower! | Determinist | Verken uw geest | Politiek dakloos
Uiteraard zullen ze hier niet de triviale situatie bedoelen dat je de hypotheek binnen 15 jaar hebt afgelost. Maar de situatie waarbij er nog een lening open staat. Het was inderdaad beter geweest als ze de randvoorwaarden expliciet hadden benoemd. Bijvoorbeeld: ze willen omzetten naar een hypotheek waarbij ze in 30 jaar volledig aflossen zonder extra aflossingen tussendoor.Brent schreef op vrijdag 2 oktober 2026 @ 12:04:
Hangt af van variabelen die hier niet gegeven zijn. Bij een gelijke looptijd (wat niet gezegd is) is de restsom hetzelfde ongeacht B of C: 0. Bij een lineaire gaat het aflossen wel sneller, maar er staat nergens wat nu precies bedoelt wordt met 'zoveel mogelijk'. Op welk moment 'zoveel mogelijk'? Voor einde looptijd is het antwoord lineair, erna geen verschil, dus dan zou ik maar lineair antwoorden.
Ik zou zeggen A en dan beleggen. Dat levert meer op uiteindelijk.Valorian schreef op vrijdag 2 oktober 2026 @ 11:37:
Zomaar benieuwd: ben het omzetten zonder advies kreeg ik een Kennistoets van mijn bank. Nu acht ik mijzelf onderlegd genoeg maar deze vraag vond ik op zijn minst een beetje ambigu:
Jan en Jannie hebben een goed draaiende zaak en voldoende inkomen. Over 15 jaar gaan ze met pensioen. Ze hebben geen aanvullend pensioen of ander vermogen opgebouwd voor na hun pensionering en ontvangen vanaf pensioendatum enkel AOW. Ze hebben op dit moment een volledig Aflossingsvrije hypotheek. Naar welke productvorm kunnen ze het beste omzetten als ze de aankomende 15 jaar zo veel mogelijk willen aflossen?
A. Ze houden de Aflossingsvrije Hypotheek.
B. Ze zetten om naar een Lineaire Hypotheek.
C. Ze zetten om naar een Annuïteitenhypotheek.
Ligt het aan mij of is dit gewoon onduidelijk? Bij antwoord B en C wordt in de komende 15 jaar evenveel afgelost en zijn de mogelijkheden om extra af te lossen (10% v/d hoofdsom per jaar) ook gelijk toch?
PV: 9360 WP WZW/ONO | Warmtepomp: Toshiba Estia 8kW 3fase | A+++ | 2x Zappi v2.1 | Stevens Super Flight '25
Je bent dan in ieder geval gezakt voor de begrijpend lezen toets.Sport_Life schreef op vrijdag 2 oktober 2026 @ 12:54:
[...]
Ik zou zeggen A en dan beleggen. Dat levert meer op uiteindelijk.
.. als ze zo veel mogelijk willen aflossen?
Mijn antwoord zou A zijn want een aflossingsvrije hypotheek is hetzelfde als een lineaire hypotheek waarbij je je maandelijkse aflossing zelf kunt bepalen. En dus ook hoger kunt zetten dan bij de lineaire hypotheek. En je hegt de vrijheid om ook minder af te lossen als je eens een maand krap bij kas zit.evleerdam schreef op vrijdag 2 oktober 2026 @ 11:44:
[...]
Bij een lineaire hypotheek los je in de eerste jaren meer af ten opzichte van een annuiteiten hypotheek.
Dus mijn antwoord zou B zijn. Maar daarbij neem ik wel aan dat ze voor een hypotheekvorm gaan die langer dan 15 jaar gaat lopen.
Signatures zijn voor boomers.
met je rendement kun je toch ook aflossen na 15 jaar?Cheezus schreef op vrijdag 2 oktober 2026 @ 13:18:
[...]
Je bent dan in ieder geval gezakt voor de begrijpend lezen toets.
[...]
Er staat niet bij dat het in termijnen moet. ("Wanneer").Cheezus schreef op vrijdag 2 oktober 2026 @ 13:18:
[...]
Je bent dan in ieder geval gezakt voor de begrijpend lezen toets.
[...]
Over begrijpend lezen gesproken.
[ Voor 5% gewijzigd door Sport_Life op 02-10-2026 17:10 ]
PV: 9360 WP WZW/ONO | Warmtepomp: Toshiba Estia 8kW 3fase | A+++ | 2x Zappi v2.1 | Stevens Super Flight '25
Je kunt natuurlijk allemaal hypothetische situaties bedenken die je naast de gegeven opties kunt doen om maximaal af te lossen (hé, a, b én c zijn juist als ze gewoon de volgende dag de hele hypotheek aflossen!). Als je alleen naar de standaard maandlasten kijkt blijven alleen de lineaire en annuiteiten opties over. Als je er dan ook nog bij bedenkt dat ze waarschijnlijk niet bedoelen dat de looptijd van de hypotheek 15 jaar is maar langer dan dat dan blijft er maar één antwoord over, lineair los je het meeste af.
Kortom, een voorbeeld van een slecht geformuleerde vraag als je er een oordeel (wel of niet de toets halen) aan vast hangt. Zeker voor mensen die woorden letterlijk nemen.Cheezus schreef op vrijdag 2 oktober 2026 @ 17:28:
Je kunt natuurlijk allemaal hypothetische situaties bedenken die je naast de gegeven opties kunt doen om maximaal af te lossen (hé, a, b én c zijn juist als ze gewoon de volgende dag de hele hypotheek aflossen!). Als je alleen naar de standaard maandlasten kijkt blijven alleen de lineaire en annuiteiten opties over. Als je er dan ook nog bij bedenkt dat ze waarschijnlijk niet bedoelen dat de looptijd van de hypotheek 15 jaar is maar langer dan dat dan blijft er maar één antwoord over, lineair los je het meeste af.
Als je tussen de regels door kunt lezen dan is B vrij eenvoudig te herkennen uiteraard
het ligt aan de voorwaarden maar bij de ING mag je max 10% aflossen van de hoofdsom per jaar. Dat verandert niet per vorm. Je wil dus een een hypotheekvorm waar je bij default al aflost en daar dus maximaal extra op aflossen. Omdat bij een lineaire hypotheek de aflossing per maand vanaf het begin al hoger zijn lijkt dit me de meest logische keuze.Maasluip schreef op vrijdag 2 oktober 2026 @ 13:56:
[...]
Mijn antwoord zou A zijn want een aflossingsvrije hypotheek is hetzelfde als een lineaire hypotheek waarbij je je maandelijkse aflossing zelf kunt bepalen. En dus ook hoger kunt zetten dan bij de lineaire hypotheek. En je hegt de vrijheid om ook minder af te lossen als je eens een maand krap bij kas zit.
dit is toch een simpele vraag met een simpel antwoord? het gaat er om of iemand snapt hoe de verdeling rente/aflossing in de verschillende hypotheekvormen is opgebouwd. dat is simpel:Roenie schreef op vrijdag 2 oktober 2026 @ 17:30:
[...]
Kortom, een voorbeeld van een slecht geformuleerde vraag als je er een oordeel (wel of niet de toets halen) aan vast hangt. Zeker voor mensen die woorden letterlijk nemen.
Als je tussen de regels door kunt lezen dan is B vrij eenvoudig te herkennen uiteraard
aflossingvrij: 100% rente, 0% aflossen
annuitair: eerste jaren bijv 80% rente en 20% aflossing en die balans verschuift
lineair: hoogste aflossing-component en steeds kleiner rentedeel
ik zie voor me dat de bank graag wil dat je 3 van die grafiekjes kan tekenen in je hoofd voor deze vraag. die toets gaat toch over hypotheken begrijpen en niet over financieel.optimaliseren?
nou dan.heb je de toets niet gehaald denk.ikMaasluip schreef op vrijdag 2 oktober 2026 @ 13:56:
[...]
Mijn antwoord zou A zijn want een aflossingsvrije hypotheek is hetzelfde als een lineaire hypotheek waarbij je je maandelijkse aflossing zelf kunt bepalen. En dus ook hoger kunt zetten dan bij de lineaire hypotheek. En je hegt de vrijheid om ook minder af te lossen als je eens een maand krap bij kas zit.
De vraag is slecht geformuleerd. Alleen het feit dat we er hier een hele discussie over hebben op een forum met over het algemeen bovengemiddeld opgeleide mensen zegt al genoeg. Zeker als je brein wat anders werkt en je zaken zeer letterlijk neemt.Fr33z schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 08:36:
[...]
dit is toch een simpele vraag met een simpel antwoord? het gaat er om of iemand snapt hoe de verdeling rente/aflossing in de verschillende hypotheekvormen is opgebouwd. dat is simpel:
aflossingvrij: 100% rente, 0% aflossen
annuitair: eerste jaren bijv 80% rente en 20% aflossing en die balans verschuift
lineair: hoogste aflossing-component en steeds kleiner rentedeel
ik zie voor me dat de bank graag wil dat je 3 van die grafiekjes kan tekenen in je hoofd voor deze vraag. die toets gaat toch over hypotheken begrijpen en niet over financieel.optimaliseren?
In je laatste zin geef je zelf trouwens indirect aan dat het een slecht vraag is. Je gaat interpreteren wat de bank in mensen hun hoofd wil bereiken. Bij een goede vraag is het duidelijk wat de vragensteller wil.
Het is een vraag bij een test, maar bij een contract of product lijkt het mij wel van belang om teksten letterlijk te nemen.Ik denk niet dat een rechter bij een geschil over een contract meegaat met "maar ik las tussen de regels door ....."Roenie schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 13:34:
[...]
De vraag is slecht geformuleerd. Alleen het feit dat we er hier een hele discussie over hebben op een forum met over het algemeen bovengemiddeld opgeleide mensen zegt al genoeg. Zeker als je brein wat anders werkt en je zaken zeer letterlijk neemt.
...
Er is niets mis met een vraag letterlijk te nemen, maar dan moet die vraag ook duidelijk geformuleerd zijn. Hoe meer onduidelijkheid, hoe meer ‘foute’ antwoorden doordat er teveel tussen de regels doorgelezen kan en zal worden.W1ck1e schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 13:44:
[...]
Het is een vraag bij een test, maar bij een contract of product lijkt het mij wel van belang om teksten letterlijk te nemen.Ik denk niet dat een rechter bij een geschil over een contract meegaat met "maar ik las tussen de regels door ....."
@Valorian
Ik de vraag ontbreekt informatie over de huidige hypotheek. En hoelang deze al loopt. Dit i.v.m.het vervallen van de hypotheekrenteaftrek na 30 jaar
En door de onduidelijkheid over de Box3 belasting zou ik deze vraag niet kunnen beantwoorden.
Ik de vraag ontbreekt informatie over de huidige hypotheek. En hoelang deze al loopt. Dit i.v.m.het vervallen van de hypotheekrenteaftrek na 30 jaar
En door de onduidelijkheid over de Box3 belasting zou ik deze vraag niet kunnen beantwoorden.
Dit lijkt me meer een test of mensen met incomplete en ambigue informatie kunnen omgaan op een soepele manier dan een financiële test 
Het is een slecht geschreven vraag waarvan het desondanks duidelijk is welk antwoord als goed gerekend zal worden.
Het is een slecht geschreven vraag waarvan het desondanks duidelijk is welk antwoord als goed gerekend zal worden.
Inderdaad ligt aan de voorwaarde, maar dat is bij de ING dus niet altijd 10% Ik kan per jaar 20% van de hoofdsom aflossen. Ofdat komt door de hypotheek keuze of de tijd waarin ik mijn hypotheek heb afgesloten weet ik niet. Maar het is verstandig om te kijken wat mogelijk is, in de ing app is duidelijk te zien wat je mag aflossen.TrailBlazer schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 08:29:
[...]
het ligt aan de voorwaarden maar bij de ING mag je max 10% aflossen van de hoofdsom per jaar. Dat verandert niet per vorm. Je wil dus een een hypotheekvorm waar je bij default al aflost en daar dus maximaal extra op aflossen. Omdat bij een lineaire hypotheek de aflossing per maand vanaf het begin al hoger zijn lijkt dit me de meest logische keuze.
Members only:
Ik ben afgelopen jaren al enkele keren door de bank gebeld of ik toch alsjeblieft niet zou willen omzetten naar een annuïteitenhypotheek, ik snap de vraag, maar financieel totaal niet interessant
Alleen zichtbaar voor ingelogde gebruikers.
Inloggen
[ Voor 24% gewijzigd door Sport_Life op 04-10-2026 17:51 ]
PV: 9360 WP WZW/ONO | Warmtepomp: Toshiba Estia 8kW 3fase | A+++ | 2x Zappi v2.1 | Stevens Super Flight '25
Bij ING liep zelfs een cashback-actie van 5% (van de som wat je omzet naar annuiteit/lineair) + geen administratie/handling-kosten, zo graag willen ze kennelijk af van die aflossingsvrije delen.Sport_Life schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 17:40:
***members only***
Ik ben afgelopen jaren al enkele keren door de bank gebeld of ik toch alsjeblieft niet zou willen omzetten naar een annuïteitenhypotheek, ik snap de vraag, maar financieel totaal niet interessant. (Behalve voor de bank).
Er is veel druk vanuit "Europa", terwijl de risico's enorm beperkt zijn in de NL-huizenmarkt. En voor meer winst hoeven ze het ook niet te doen, want de marge op aflossingsvrij lijkt groter (de risico-opslag op aflossingsvrij t.o.v. annuitair is bijna 0,5%!)
De marge is inderdaad erg hoog momenteel, in 2021 was het verschil nog 0,1%. Plus onbeperkte looptijd, wat nu max 30 jaar is en max 150k. Ik word over 5 jaar dus ook verplicht om te zetten. (Geldt ook voor einde rentevaste periodes)Valorian schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 18:02:
[...]
Bij ING liep zelfs een cashback-actie van 5% (van de som wat je omzet naar annuiteit/lineair) + geen administratie/handling-kosten, zo graag willen ze kennelijk af van die aflossingsvrije delen.
Er is veel druk vanuit "Europa", terwijl de risico's enorm beperkt zijn in de NL-huizenmarkt. En voor meer winst hoeven ze het ook niet te doen, want de marge op aflossingsvrij lijkt groter (de risico-opslag op aflossingsvrij t.o.v. annuitair is bijna 0,5%!)
Voor starters is het risicovol(ler) maar in mijn geval is de woz waarde meer dan het dubbele.
[ Voor 6% gewijzigd door Sport_Life op 04-10-2026 18:21 ]
PV: 9360 WP WZW/ONO | Warmtepomp: Toshiba Estia 8kW 3fase | A+++ | 2x Zappi v2.1 | Stevens Super Flight '25
Bij welke hypotheekverstrekker zit je dan? Net even gecheckt, bij Rabobank is er in ieder geval niet zo'n verplichting. Dat zou ook wel een erg heftige stap zijn als je het ineens verplicht zou moeten omzettenSport_Life schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 18:20:
[...]
De marge is inderdaad erg hoog momenteel, in 2021 was het verschil nog 0,1%. Plus onbeperkte looptijd, wat nu max 30 jaar is en max 150k. Ik word over 5 jaar dus ook verplicht om te zetten. (Geldt ook voor einde rentevaste periodes.
Ik vernam deze week ook dat o.a. Rabobank (en dochters) vanaf nu ook eerder rekening gaan houden met je inkomen als pensionado als je op latere leeftijd een hypotheek wilt. Voorheen werd er vanaf 10 jaar voor pensioen-gerechtigde-leeftijd naar dat pensioen gekeken (wat resulteert in meestal een stuk minder kunnen lenen), nu wordt dat al vanaf 15 jaar voor die leeftijd gedaan.
Rabo is marktleider wat betreft hypotheken, dus ik verwacht dat de rest van de banken in min of meerdere mate ook mee zullen gaan deze kant op.
https://www.nu.nl/economie/6411734/rabobank-scherpt-hypotheeknorm-voor-ouderen-aan-pensioen-telt-eerder-mee.html
Rabo is marktleider wat betreft hypotheken, dus ik verwacht dat de rest van de banken in min of meerdere mate ook mee zullen gaan deze kant op.
https://www.nu.nl/economie/6411734/rabobank-scherpt-hypotheeknorm-voor-ouderen-aan-pensioen-telt-eerder-mee.html
Bij Rabobank en wat ik begreep moet je bij een wijziging voldoen aan de nieuwe eisen waaronder max 150k aflossingsvrij. Einde rentevaste periode wordt gezien als een wijziging.G83 schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 19:33:
[...]
Bij welke hypotheekverstrekker zit je dan? Net even gecheckt, bij Rabobank is er in ieder geval niet zo'n verplichting. Dat zou ook wel een erg heftige stap zijn als je het ineens verplicht zou moeten omzetten
Heb net nu even niet bij de hand, ik hoop dat ik ernaast zit . (Aan de andere kant ook geen ramp om iets meer uitgaven te hebben natuurlijk, lasten zijn en blijven laag tov de woningwaarde en er verandert niet zoveel aan het vermogen behalve minder rendement).
[ Voor 21% gewijzigd door Sport_Life op 04-10-2026 20:41 ]
PV: 9360 WP WZW/ONO | Warmtepomp: Toshiba Estia 8kW 3fase | A+++ | 2x Zappi v2.1 | Stevens Super Flight '25
Ik denk en hoop dat je ernaast zit...
Ik heb vrijwel zelfde hypotheek als jij (delen die nog 5 en 15 jaar lopen met ongeveer zelfde rente). En ik hoop eigenlijk dat die aflossingsvrije hypotheek zo lang blijft staan dat de inflatie het helemaal wegwerkt totdat je uiteindelijk amper een auto kan kopen voor het geld...
Ik heb vrijwel zelfde hypotheek als jij (delen die nog 5 en 15 jaar lopen met ongeveer zelfde rente). En ik hoop eigenlijk dat die aflossingsvrije hypotheek zo lang blijft staan dat de inflatie het helemaal wegwerkt totdat je uiteindelijk amper een auto kan kopen voor het geld...
De opslag van aflossingsvrij is ook bij mijn geldverstrekker inmiddels 50 basispunten (0,5%). Dat vind ik wel een flink verschil.
vw id.7 tourer pro s | evcc | holtkamper aero | fiscalist & prutser
Waarom zou het einde van de rentevaste periode als wijziging aan de hypotheek worden gezien? Bij een nieuwe rentevaste periode blijf je gewoon binnen de voorwaarden van de afgesloten hypotheek.Sport_Life schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 20:39:
[...]
Bij Rabobank en wat ik begreep moet je bij een wijziging voldoen aan de nieuwe eisen waaronder max 150k aflossingsvrij. Einde rentevaste periode wordt gezien als een wijziging.
Lijkt mij prima en ook een gezonde insteek.Valorian schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 19:47:
Ik vernam deze week ook dat o.a. Rabobank (en dochters) vanaf nu ook eerder rekening gaan houden met je inkomen als pensionado als je op latere leeftijd een hypotheek wilt. Voorheen werd er vanaf 10 jaar voor pensioen-gerechtigde-leeftijd naar dat pensioen gekeken (wat resulteert in meestal een stuk minder kunnen lenen), nu wordt dat al vanaf 15 jaar voor die leeftijd gedaan.
Maar dan moeten ze natuurlijk ook wel ook de juiste manier nominaal rekening houden met indexatie van de AOW en groei van je te verwachten pensioen. Daar zullen dan dus wat aaannames moeten worden gemaakt over hoe een en ander die 10-15 jaar (en daarna) zal groeien.
Ik heb nog 3 jaar te gaan voor de rente vaste periode (1,68%) afloopt en blijf gewoon per jaar zoveel mogelijk extra aflossen. In oktober begin ik te denken wat er het komende jaar allemaal moet gebeuren en wat de kosten zijn, daarnaast houd ik altijd een buffer en wat overblijft los ik allemaal extra in december af en dat geeft elk jaar een goed gevoel.
2x MT Venus E met HW P1 in HA, WP: PUHZ-SW75YAA ERST30D-VM2ED.UK en Itho Daalderop WTW HRU 350 ECO unit HR RFT en 23 panelen á 335 wp (11 op oost en 12 op zuid), 13 panelen á 380 wp op noord.
Met die percentage zou ik eerder deposito, spaarrekening of staatsschuld aanhouden 😳Bravertal schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 22:34:
Ik heb nog 3 jaar te gaan voor de rente vaste periode (1,68%) afloopt en blijf gewoon per jaar zoveel mogelijk extra aflossen. In oktober begin ik te denken wat er het komende jaar allemaal moet gebeuren en wat de kosten zijn, daarnaast houd ik altijd een buffer en wat overblijft los ik allemaal extra in december af en dat geeft elk jaar een goed gevoel.
Dat was inderdaad ook mijn insteek, het 'oudste' deel is alweer van 2011, de inflatie (loonstijgingen) hebben een behoorlijke hap genomen.G83 schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 20:48:
Ik denk en hoop dat je ernaast zit...
Ik heb vrijwel zelfde hypotheek als jij (delen die nog 5 en 15 jaar lopen met ongeveer zelfde rente). En ik hoop eigenlijk dat die aflossingsvrije hypotheek zo lang blijft staan dat de inflatie het helemaal wegwerkt totdat je uiteindelijk amper een auto kan kopen voor het geld...
PV: 9360 WP WZW/ONO | Warmtepomp: Toshiba Estia 8kW 3fase | A+++ | 2x Zappi v2.1 | Stevens Super Flight '25
Op die lening ontvang je HRA dus netto betaal je waarschijnlijk maximaal zo’n 1,1% rente. Op een vrij opneembare spaarrekening (dus zonder risico, behalve het risico dat je het aan iets anders uitgeeft natuurlijk) pak je al snel 2%, mrt een deposito 3%. Dat maskt het goede gevoel wel kostbaar tov maximaal optimaliseren (zonder extra risicos) en over drie jaar als je wilt alsnog aflossen (zoveel je eilt, want dat mag bij het aflopen van een rentevrije periode.Bravertal schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 22:34:
Ik heb nog 3 jaar te gaan voor de rente vaste periode (1,68%) afloopt en blijf gewoon per jaar zoveel mogelijk extra aflossen. In oktober begin ik te denken wat er het komende jaar allemaal moet gebeuren en wat de kosten zijn, daarnaast houd ik altijd een buffer en wat overblijft los ik allemaal extra in december af en dat geeft elk jaar een goed gevoel.
Dat gezegd hebbende: er is geen goed of fout natuurlijk. Als je de financiele constructies en cosequenties snapt en vervolgens een weloverwogen keuze maakt dan ben je al verder dan half Nederland
Klopt, ik los extra af, groter hoef ik niet meer te wonen en dan ben ik over 4 jaar klaar. Voor mij (ons) werkt dit goed.Valorian schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 23:06:
[...]
Op die lening ontvang je HRA dus netto betaal je waarschijnlijk maximaal zo’n 1,1% rente. Op een vrij opneembare spaarrekening (dus zonder risico, behalve het risico dat je het aan iets anders uitgeeft natuurlijk) pak je al snel 2%, mrt een deposito 3%. Dat maskt het goede gevoel wel kostbaar tov maximaal optimaliseren (zonder extra risicos) en over drie jaar als je wilt alsnog aflossen (zoveel je eilt, want dat mag bij het aflopen van een rentevrije periode.
Dat gezegd hebbende: er is geen goed of fout natuurlijk. Als je de financiele constructies en cosequenties snapt en vervolgens een weloverwogen keuze maakt dan ben je al verder dan half Nederland
2x MT Venus E met HW P1 in HA, WP: PUHZ-SW75YAA ERST30D-VM2ED.UK en Itho Daalderop WTW HRU 350 ECO unit HR RFT en 23 panelen á 335 wp (11 op oost en 12 op zuid), 13 panelen á 380 wp op noord.
Als je het geld nu in een spaarrekening deposito stopt die afloopt voordat je rentevaste periode afloopt (dus op dit moment 3 jaar) krijg je daar meer rente (+/- twee keer zo veel) voor dan je moet betalen voor je hypotheek. Over 3 jaar is het bedrag dan ook weer beschikbaar om de hypotheek in eens af te lossen.Bravertal schreef op maandag 5 oktober 2026 @ 06:53:
[...]
Klopt, ik los extra af, groter hoef ik niet meer te wonen en dan ben ik over 4 jaar klaar. Voor mij (ons) werkt dit goed.
Je kunt dat geld dat overblijft beter op een spaarrekening zetten met een hogere rente, of een deposito voor een nog hogere rente. Bij 3 jaar kan je 3,4% krijgen (bij YapiKredi bijvoorbeeld)Bravertal schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 22:34:
Ik heb nog 3 jaar te gaan voor de rente vaste periode (1,68%) afloopt en blijf gewoon per jaar zoveel mogelijk extra aflossen. In oktober begin ik te denken wat er het komende jaar allemaal moet gebeuren en wat de kosten zijn, daarnaast houd ik altijd een buffer en wat overblijft los ik allemaal extra in december af en dat geeft elk jaar een goed gevoel.
Dat levert meer geld op dan die 1,68%. Voor een nog beter gevoel voor jou.
Bij extra aflossen krijgt de hypotheekverstrekker dat betere gevoel. Dat lijkt mij niet nodig.
[ Voor 6% gewijzigd door W1ck1e op 05-10-2026 08:27 ]
Februari verloopt hier de vaste (lage) rente. 10 jaar van kunnen genieten maar helaas te laat in de gaten gehad om eerder te verlengen. Begin volgende maand voorstel van de hypotheekverstrekker; ben benieuwd naar zal richting de 4% gaan
[img]http://img140.imageshack.us/img140/9245/image34ap.jpg[/img]
Interessant, nav deze posts ook even gecheckt en bij onze hypotheekverstrekker is de opslag voor aflossingsvrij ook gestegen van 10 naar 50 basispunten vergeleken met 2,5 jaar geleden.
Toch maar ervanuitgaan dat we over 7,5 jaar het volledige bedrag "moeten" aflossen.
@Space21 je zou al kunnen kijken waar de hypotheekverstrekker nu op zit toch? Kan nog wel wat veranderen richting februari, maar ik zie het eerder stijgen dan dalen.
Toch maar ervanuitgaan dat we over 7,5 jaar het volledige bedrag "moeten" aflossen.
@Space21 je zou al kunnen kijken waar de hypotheekverstrekker nu op zit toch? Kan nog wel wat veranderen richting februari, maar ik zie het eerder stijgen dan dalen.
Hmm, even aan rekenen.G83 schreef op zondag 4 oktober 2026 @ 20:48:
Ik denk en hoop dat je ernaast zit...
Ik heb vrijwel zelfde hypotheek als jij (delen die nog 5 en 15 jaar lopen met ongeveer zelfde rente). En ik hoop eigenlijk dat die aflossingsvrije hypotheek zo lang blijft staan dat de inflatie het helemaal wegwerkt totdat je uiteindelijk amper een auto kan kopen voor het geld...
Stel € 100.000 aflossingsvrij met 4% rente. Kost je over 40 jaar € 160.000 aan rente. Laten we ook inflatie van 2% meerekenen (dus elk jaar betaal je gevoeld 2% minder rente), dan is dat nog altijd € 110.000. Dan moet je je hoofdsom nog aflossen, met 2% inflatie is dat gevoeld € 45.500. Totaal heb je dus € 155.000 betaald.
Voor je hypotheek van € 100.000.
Als je 2% rente betaald, dan is het ongeveer hetzelfde.
Signatures zijn voor boomers.
Maar dan houd je bij die maandelijkse lasten dus geen rekening met het feit dat die vanwege inflatie in de loop van de tijd veel 'lichter' gaan voelen. En dat je daarom beter een extra euro over 30 jaar kunt betalen dan nu. Een hypotheek die al begint met een stuk aflossing, maar langer door gaat, voelt daarom zwaarder dan een hypotheek die dat niet heeft.Maasluip schreef op maandag 5 oktober 2026 @ 09:03:
[...]
Hmm, even aan rekenen.
Stel € 100.000 aflossingsvrij met 4% rente. Kost je over 40 jaar € 160.000 aan rente. Laten we ook inflatie van 2% meerekenen (dus elk jaar betaal je gevoeld 2% minder rente), dan is dat nog altijd € 110.000. Dan moet je je hoofdsom nog aflossen, met 2% inflatie is dat gevoeld € 45.500. Totaal heb je dus € 155.000 betaald.
Voor je hypotheek van € 100.000.
Als je in de maandlasten óók rekening houdt met die inflatie, en het per jaar 2% 'lichter' laat voelen, dan 'voelt' de annuïteitenhypotheek als bijna 130k aan lasten in 30 jaar. Terwijl de aflossingsvrije in 40 jaar maar als 110k aan lasten voelt. Zelfs na 50 jaar voelen die totale lasten nog niet zo zwaar als 30 jaar annuïteiten.
Dat zelfde effect heb je trouwens bij de keus tussen annuïteiten en lineair. Ondanks dat lineair in Euro's goedkoper is, is dit rekening houdend met inflatie vaak niet de optimale keus.
Jawel, dat is het verschil tussen die € 160.000 die je als absolute waarde betaalt over 40 jaar en de € 110.000 die de waarde is met inflatiecorrectie.Rubbergrover1 schreef op maandag 5 oktober 2026 @ 09:59:
[...]
Maar dan houd je bij die maandelijkse lasten dus geen rekening met het feit dat die vanwege inflatie in de loop van de tijd veel 'lichter' gaan voelen.
Signatures zijn voor boomers.
De één wil financieel het meeste voordeel. De ander vindt het fijn om af te lossenhelloitsme schreef op maandag 5 oktober 2026 @ 07:25:
[...]
Als je het geld nu in een spaarrekening deposito stopt die afloopt voordat je rentevaste periode afloopt (dus op dit moment 3 jaar) krijg je daar meer rente (+/- twee keer zo veel) voor dan je moet betalen voor je hypotheek. Over 3 jaar is het bedrag dan ook weer beschikbaar om de hypotheek in eens af te lossen.
Ik doel niet alleen op het totale bedrag, maar ook op 'het gewicht' van de maandelijkse lasten. En het verschil daarbij tussen annuïteiten en aflossingsvrij. Dat het zwaarder kan voelen om te moeten beginnen met een hoog bedrag dan om een langere tijd een lager bedrag te moeten betalen. Los van of je daarmee in totaal meer of minder betaalt.Maasluip schreef op maandag 5 oktober 2026 @ 10:11:
[...]
Jawel, dat is het verschil tussen die € 160.000 die je als absolute waarde betaalt over 40 jaar en de € 110.000 die de waarde is met inflatiecorrectie.
Je kunt eigenlijk grofweg op 3 manieren tegen aflossingsvrij versus annuïteiten kijken.
1. 'Ik wil over 30 jaar een afgeloste hypotheek, maar ik kan het geld beter buiten de hypotheek verzamelen'
2. 'Ik zie het nut niet van aflossen op de hypotheek'
3. 'Ik wil wel regelmatig aflossen, maar meer vrijheid in hoeveel ik op welk moment aflos'.
Bij 1. 'betaal' je in beide gevallen het zelfde en is de inflatie eigenlijk niet zo van belang, maar is meer van belang hoeveel je netto aan rente betaalt versus hoeveel je netto aan rendement ontvangt op je vermogen. Of de inflatie nou 0% is of 10% per jaar, het gaat er puur om of je meer rendement ontvangt op je maandelijkse spaargeld/beleggingen buiten de hypotheek of niet. Of dat verwacht...
Bij 2. en 3. speelt inflatie wel meer een rol. Dan is de vraag simpelweg: wil je liever nu of straks betalen, waarbij je vaak in harde euro's meer kwijt bent als je uitstelt, maar in inflatiegerelateerde euro's beter uit bent met uitstellen. Niet alleen omdat de euro's die je straks moet betalen mogelijk minder waard zijn dan nu, maar ook omdat het kan zijn dat je 'straks' meer financiële ruimte hebt dan nu (wat zeker in optie 3. vaak speelt).
Dat kan zijn omdat simpelweg je inkomen waarschijnlijk stijgt. En je liever dan je lasten laat meestijgen. In plaats van dat je die lasten in euro's gelijk laat maar dan aan het begin naar verhouding heel veel moet betalen en in de loop van de tijd steeds minder van je inkomen aan hypotheek kwijt bent. Want het kan zijn dat je bij annuïteiten begint met bv 25% van je inkomen aan hypotheeklasten en eindigt met 14% van je inkomen aan hypotheeklasten. Terwijl je er ook voor kunt kiezen om te beginnen met een veel lager percentage (aflossingsvrije) hypotheeklasten en elk jaar of elke maand steeds wat meer gaat aflossen, zodat je een constant percentage van je inkomen aan hypotheek kwijt bent.
Maar het kan ook zijn dat je weet dat er een paar jaar met relatief laag inkomen en hoge lasten zullen zijn (bv kinderen en deeltijdwerk) terwijl het in andere jaren anders is. Of het kan simpelweg zijn dat je bijvoorbeeld "ooit" een erfenis verwacht en je tot dat moment de boel aflossingsvrij wil laten.
Precies, de discussie over het 'aflosgedrag' van Bravertal is al vaker langsgekomen. En daarin is aangegeven dat bewust de keus is gemaakt om af te lossen, ook al is dat puur financieel gezien niet de optimale keus. Het belangrijkste is dat je je daar bewust van bent. En niet puur uit gemakzucht 'de makkelijke weg' kiest. Er kunnen prima andere redenen zijn om te kiezen voor de optie die financieel gezien niet de optimale is.Roenie schreef op maandag 5 oktober 2026 @ 10:52:
[...]
De één wil financieel het meeste voordeel. De ander vindt het fijn om af te lossen
Als Bravertal het er om gaat om zo snel mogelijk alles afgelost te hebben kan dat volgens mij sneller door het extra geld op een spaarrekening met een hogere rente te zetten.Rubbergrover1 schreef op maandag 5 oktober 2026 @ 11:37:
[...]
Precies, de discussie over het 'aflosgedrag' van Bravertal is al vaker langsgekomen. En daarin is aangegeven dat bewust de keus is gemaakt om af te lossen, ook al is dat puur financieel gezien niet de optimale keus. Het belangrijkste is dat je je daar bewust van bent. En niet puur uit gemakzucht 'de makkelijke weg' kiest. Er kunnen prima andere redenen zijn om te kiezen voor de optie die financieel gezien niet de optimale is.
Waar je nog geen rekening mee houdt is dat voor veel mensen geldt dat ze nog HRA krijgen op de hypotheek (grosso modo: alle aflossingsvrije hypotheken van vóór 2013). Dat maakt het sommetje toch weer anders.Maasluip schreef op maandag 5 oktober 2026 @ 09:03:
[...]
Hmm, even aan rekenen.
Stel € 100.000 aflossingsvrij met 4% rente. Kost je over 40 jaar € 160.000 aan rente. Laten we ook inflatie van 2% meerekenen (dus elk jaar betaal je gevoeld 2% minder rente), dan is dat nog altijd € 110.000. Dan moet je je hoofdsom nog aflossen, met 2% inflatie is dat gevoeld € 45.500. Totaal heb je dus € 155.000 betaald.
Voor je hypotheek van € 100.000.
Als je 2% rente betaald, dan is het ongeveer hetzelfde.
Precies. Dit is (naar mijn mening) iets anders dan de keuze tussen beleggen (risicovol) en aflossen (geen risico), maar de afweging tussen 2 zaken die op risico vlak gelijkwaardig zijn, maar waarbij het rendement van sparen op dit moment duidelijk hoger is dan de 1.x procent rente die betaald moet worden.W1ck1e schreef op maandag 5 oktober 2026 @ 11:46:
[...]
Als Bravertal het er om gaat om zo snel mogelijk alles afgelost te hebben kan dat volgens mij sneller door het extra geld op een spaarrekening met een hogere rente te zetten.
Je kan je hypotheek met dezelfde inleg zonder risico dus sneller aflossen door te sparen.
Misschien vindt hij het gewoon fijn om geen schuld te hebben, ook al staat daar spaargeld tegenover.helloitsme in "Hoelang heb jij je hypotheekrente vastgezet?"helloitsme schreef op maandag 5 oktober 2026 @ 12:08[/messages]:
[...]
Precies. Dit is (naar mijn mening) iets anders dan de keuze tussen beleggen (risicovol) en aflossen (geen risico), maar de afweging tussen 2 zaken die op risico vlak gelijkwaardig zijn, maar waarbij het rendement van sparen op dit moment duidelijk hoger is dan de 1.x procent rente die betaald moet worden.
Je kan je hypotheek met dezelfde inleg zonder risico dus sneller aflossen door te sparen.
Ieder heeft zijn-haar eigen redenen. Zolang je niet die rekening hoeft te betalen markt het toch niet uit wat hij doet?
[ Voor 74% gewijzigd door Roenie op 05-10-2026 13:02 ]
Zeker. Maar het punt is, wat ik ook schreef, dat het niet puur alleen gaat om wat theoretisch financieel de beste optie is. Er kunnen prima andere redenen zijn om te kiezen voor de optie die financieel gezien niet de optimale is. Zoals het risico dat je de verleiding van die grote zak spaargeld niet kunt weerstaan. En het geld voor andere dingen gaat gebruiken. Of dat je de discipline niet hebt om braaf maandelijks een bedrag opzij te zetten (en het niet voor het eind van de maand weer van de spaarrekening af te halen).W1ck1e schreef op maandag 5 oktober 2026 @ 11:46:
[...]
Als Bravertal het er om gaat om zo snel mogelijk alles afgelost te hebben kan dat volgens mij sneller door het extra geld op een spaarrekening met een hogere rente te zetten.
Als je van jezelf weet dat je daar moeilijk mee om kunt gaan, dan kun je soms beter kiezen voor de optie die financieel niet optimaal is, maar waarmee je wel je doel bereikt. In plaats van te kiezen voor de optie die financieel optimaal is, maar waarvan je weet dat je halverwege de rit waarschijnlijk toch van je plan zult afwijken. En je je doel alsnog niet bereikt.
En dat is het, met een ton op mijn rekening kan ik andere prioriteiten stellen en het geld ergens anders voor gaan gebruiken en dat wil ik niet. Ik room elk jaar af (verlaag de hypotheek). Is dat het voordeligste NEE maar voor mij wel het beste. Het geeft rust, lage maandlasten en hierdoor ook weer keuzevrijheid (zonnepanelen, batterij, geen energiekosten, etc.) en dat bevalt heel goed.Rubbergrover1 schreef op maandag 5 oktober 2026 @ 13:42:
[...]
Zeker. Maar het punt is, wat ik ook schreef, dat het niet puur alleen gaat om wat theoretisch financieel de beste optie is. Er kunnen prima andere redenen zijn om te kiezen voor de optie die financieel gezien niet de optimale is. Zoals het risico dat je de verleiding van die grote zak spaargeld niet kunt weerstaan. En het geld voor andere dingen gaat gebruiken. Of dat je de discipline niet hebt om braaf maandelijks een bedrag opzij te zetten (en het niet voor het eind van de maand weer van de spaarrekening af te halen).
Als je van jezelf weet dat je daar moeilijk mee om kunt gaan, dan kun je soms beter kiezen voor de optie die financieel niet optimaal is, maar waarmee je wel je doel bereikt. In plaats van te kiezen voor de optie die financieel optimaal is, maar waarvan je weet dat je halverwege de rit waarschijnlijk toch van je plan zult afwijken. En je je doel alsnog niet bereikt.
2x MT Venus E met HW P1 in HA, WP: PUHZ-SW75YAA ERST30D-VM2ED.UK en Itho Daalderop WTW HRU 350 ECO unit HR RFT en 23 panelen á 335 wp (11 op oost en 12 op zuid), 13 panelen á 380 wp op noord.
Juist, hier net zo....
Een van ons kan stoppen met werken, met een gelijkwaardig leven als voorheen, (minder sparen, maar nog steeds een leuk bedrag per maand). Of beiden 50% minder...
Niet dat we dat willen, maar het KAN wel... Geeft toch een stukje meer rust, als ik mijn bek opentrek op een vergadering, of jaar-gesprek...
Dat weet mijn leidinggevende ook, ik HOEF niet te werken, dat hebben wij al een poos hard gedaan, en daarom is het huis vrij... in 11,5 jaar tijd. Nu mag ik werken...
Nu er nog 0,06 euro, hypotheek lasten per maand hebben, gaat het restant van de normale maandelijkse hypotheek kosten, gelijk naar de spaar. Naast dat we normaal ook altijd al sparen...
De spaar groeit nu redelijk hard... Dat geeft rust, ruimte, en vooral onafhankelijkheid op heel veel vlakken... De rust die dat geeft, is onbetaalbaar, althans voor ons...
Kan het "verstandiger" ?, vast.. Slaap ik daar beter op?, NEE
Een van ons kan stoppen met werken, met een gelijkwaardig leven als voorheen, (minder sparen, maar nog steeds een leuk bedrag per maand). Of beiden 50% minder...
Niet dat we dat willen, maar het KAN wel... Geeft toch een stukje meer rust, als ik mijn bek opentrek op een vergadering, of jaar-gesprek...
Dat weet mijn leidinggevende ook, ik HOEF niet te werken, dat hebben wij al een poos hard gedaan, en daarom is het huis vrij... in 11,5 jaar tijd. Nu mag ik werken...
Nu er nog 0,06 euro, hypotheek lasten per maand hebben, gaat het restant van de normale maandelijkse hypotheek kosten, gelijk naar de spaar. Naast dat we normaal ook altijd al sparen...
De spaar groeit nu redelijk hard... Dat geeft rust, ruimte, en vooral onafhankelijkheid op heel veel vlakken... De rust die dat geeft, is onbetaalbaar, althans voor ons...
Kan het "verstandiger" ?, vast.. Slaap ik daar beter op?, NEE
[ Voor 98% gewijzigd door PsYgHo op 05-10-2026 23:42 ]
Mess with the best,DIE Like The Rest !
Als je in de poep gaat roeren, gaat het stinken!
In je broek poepen is hetzelfde als verliefdheid, iedereen weet het, alleen jij hebt het speciale gevoel!
I Ignore Fools, who Ignore Rules.
Hier een vergelijkbare situatie, maar om de zelfde reden nu juist niet afgelost.PsYgHo schreef op maandag 5 oktober 2026 @ 21:40:
Juist, hier net zo....
Een van ons kan stoppen met werken, met een gelijkwaardig leven als voorheen, (minder sparen, maar nog steeds een leuk bedrag per maand). Of beiden 50% minder...
Niet dat we dat willen, maar het KAN wel... Geeft toch een stukje meer rust, als ik mijn bek opentrek op een vergadering, of jaar-gesprek...
Dat weet mijn leidinggevende ook, ik HOEF niet te werken, dat hebben wij al een poos hard gedaan, en daarom is het huis vrij... in 11,5 jaar tijd. Nu mag ik werken...
Nu er nog 0,06 euro, hypotheek lasten per maand hebben, gaat het restant van de normale maandelijkse hypotheek kosten, gelijk naar de spaar. Naast dat we normaal ook altijd al sparen...
De spaar groeit nu redelijk hard... Dat geeft rust, ruimte, en vooral onafhankelijkheid op heel veel vlakken... De rust die dat geeft, is onbetaalbaar, althans voor ons...
Kan het "verstandiger" ?, vast.. Slaap ik daar beter op?, NEE
Wij kunnen ook stoppen met werken of minder gaan werken. Maar dat staat los van het afgelost hebben van de hypotheek. Het heeft ons juist altijd veel meer rust gegeven om een grote zak geld 'vrij' te hebben dan als we minder of geen hypotheek zouden hebben, maar ook veel minder vrij vermogen.
Maar ik denk dat als over een paar jaar het stuk spaarhypotheek wegvalt, we ook de rest van de hypotheek gaan aflossen. Niet omdat het moet, maar meer om het overzichtelijk te houden. Tot die tijd laten we dat geld gewoon renderen buiten de hypotheek.
Logisch. En over de eerste +/- €1800 aan betaalde rente krijg je geen hypotheekrente aftrek, dus dat is ook een reden om snel het laatste beetje hypotheek af te lossen. Zeker zolang de wet hillen nog beschikbaar is (tot 2041)
Let op:
Vertel erbij wat je motivatie was, waarom je juist niet voor iets anders hebt gekozen en reageer indien relevant op andere motivaties.
Vertel erbij wat je motivatie was, waarom je juist niet voor iets anders hebt gekozen en reageer indien relevant op andere motivaties.