Een wat bredere visie op waar we mijns inziens heen moeten op energiegebied:
Eerst een paar stellingen/aannames:
1. Ik heb de wijsheid niet in pacht
2. Fossiele brandstoffen raken op
3a. De vraag naar fossiele brandstoffen stijgt sterk
3. Onze maatschappij is afhankelijk van fossiele brandstoffen
4. Het verbranden van fossiele brandstoffen heeft invloed op het milieu
5. We zullen een vervanging moeten zoeken voor fossiele brandstoffen
6. Fossiele brandstoffen komen voor een groot deel uit onstabiele regio's
7. Veel energie wordt verkwist
8. We moeten vooruit kijken
9. We moeten wat doen
10. Kernenergie
1. Ik heb de wijsheid niet in pacht (heel belangrijk) maar ik wil wel meedenken en ik heb grote belangstelling voor de energieproblematiek, ook door de grote gevolgen die het heeft voor onze gehele maatschappij. Ik wil er graag veel meer van weten, maar belangrijker nog: ik wil wat
doen. Ik zal ook nooit beweren dat wat ik denk de absolute waarheid is, of dat iedereen moet doen wat ik zeg of doe. Ik hoop alleen dat ik mensen wel aan het denken zet. Houd dat in gedachten bij het lezen van de verdere post. Zie je het anders, geen probleem, vertel me dat gerust, leuk juist
2. Fossiele brandstoffen in het algemeen, en aardolie in het bijzonder, zijn eindige grondstoffen, en raken dus in de breedste zin van het woord op. Het probleem waar we steeds dichter tegenaan zitten is vooral dat de makkelijk winbare en daardoor goedkope grondstoffen opraken. Dit is de zgn.
Peak oil, een piek in de productie van fossiele brandstoffen waarna de geproduceerde hoeveelheden alleen maar af zullen nemen.
3. Onze maatschappij is op dit moment op zeer veel manieren afhankelijk van goedkope fossiele brandstoffen, van mobiliteit tot grondstoffen voor plastics, medicijnen, kunstmest, uiteraard energievoorziening voor verlichting en informatiestromen etc. Te veel om op te noemen. Als dat weg zou vallen kunnen we onszelf niet meer verplaatsen, niet meer voeden, onze economie niet meer voortzetten, onszelf niet meer beschermen tegen de elementen, etc. Zoals zelfs George Bush het al zei: 'We are addicted to oil'. Ik denk dat hij gelijk heeft.
3a: (later tussengevoegd) De vraag naar fossiele brandstoffen stijgt sterk. In de 'oude economieën' (Europa, VS. etc.) stijgt de energieconsumptie, en daarmee de vraag naar fossiele brandstoffen, ruwweg even snel als de economische groei. Datzelfde geldt voor 'booming' economieën als bv. India en China, maar die stijgen zó enorm snel (percentages met soms dubbele cijfers) dat ook de vraag naar fossiele brandstoffen sterk stijgt. Want al die mensen willen ook graag een auto en een televisie en een koelkast.
4. Het verbranden van fossiele brandstoffen heeft invloed op het milieu. Ik denk dat iedereen het daar eens mee zal zijn. Wat deze effecten zijn, en hoe erg ze zijn is discutabel omdat de planeet aarde nu eenmaal een enorm complex apparaat is wat we nog helemaal niet 100% begrijpen. Ik ben echter van mening dat de aanwijzigen wel steeds sterker worden dat de (
aantoonbare) toename van CO
2 in de atmosfeer een merkbare invloed heeft op het klimaat. Ik begrijp daar lang niet alles van - ik ben geen klimaatwetenschapper - maar ik zie meer onderzoeken die in deze richting wijzen dan onderzoeken waar uitkomt 'het gaat wel goed'.
5. We zullen een vervanging moeten zoeken voor fossiele brandstoffen. Door stellingen 2, 3 en 4 ben ik van mening dat we er niet onderuit komen om voor onze energiebehoeften alternatieven te zoeken, die niet afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen en die geen extra CO
2 in de atmosfeer brengen. Ik ben een groot voorstander van een energiemix: zon, wind, water, biomassa, geothermisch, nuclear, waterstof, etc. Met een dergelijke mix worden risico's gespreid en zijn fluctuaties beter op te vangen. Uiteraard is voor een dergelijke mix een goed en flexibel elektriciteitsnet nodig wat energie snel en efficiënt van de diverse bronnen naar de gebruikers kan brengen (en eventueel van en naar opslag).
6. Fossiele brandstoffen komen voor een groot deel uit onstabiele regio's waarvan de bevolking 'het rijke en decadente westen' niet altijd even vriendelijk gezind is. Kijk naar het Midden-Oosten, Nigeria, etc. waar de meeste van onze olie vandaan komt. Vermindering van onze olieconsumptie zal als gevolg hebben dat we minder afhankelijk worden van deze regio's. Hoe je het ook bekijkt, dat kan alleen maar een goed ding zijn.
7. Veel energie wordt verkwist. Kijk om je heen: elektrische apparatuur heeft een
standbystand waardoor alleen al in Nederland 24/7 een kleine elektriciteitscentrale staat te draaien, alleen om de klokjes van onze TV's, video's, DVD-spelers, stereo's, satellietontvangers, magnetrons, ovens, etc. etc. etc. aan de praat te houden. Gloeilampen verkwisten 95% van de elektriciteit die er in gaat. Koelkasten, wasmachines, televisies, computers en andere apparaten kunnen zeer veel zuiniger gemaakt worden zonder dat je dat merkt aan de werking. Verlichting brandt op plekken waar niemand is, kachels houden huizen warm die zo slecht geïsoleerd zijn dat de warmte er zó weer uitlekt en airco's houden bedrijven koel die zo slecht geïsoleerd zijn dat de warmte er zó weer inlekt. Automotoren worden steeds schoner en efficiënter, maar wat doen we? We kopen gotere aantallen grotere auto's en rijden er grotere afstanden mee (maar wel vaak kleine stukjes). En dit zijn slechts enkele voorbeelden. Het zijn allemaal zaken die, soms met een kleine en goedkope aanpassing, soms met een duurdere aanpassing, het totale energieverbruik sterk terug kunnen brengen.
8. We moeten vooruit kijken
In Nederland kenmerkt het energiebeleid van de afgelopen tijd zich door korte-termijn denken, en dat bedoel ik niet populistisch-negatief, maar gewoon zoals ik het zeg. Een voorbeeld is de aanschafsubsidie (waar ik overigens geen voorstander van ben) op zonnestroomsystemen zoals die er een paar jaar geleden was: er was niet goed nagedacht over welke respons daarop zou komen, en ook niet wat er gedaan zou moeten worden als de respons anders zou zijn dan werd verwacht. Resultaat: subsidie werd ineens afgekapt en we hebben er nooit meer iets van gehoord. Kleine zuinige auto's worden nog steeds niet gestimuleerd. De zuinigste auto die je in NL kunt kopen (
VW Lupo 3L) is een diesel, en dus wordt je keihard gestraft met een torenhoge wegenbelasting. Terwijl die auto a) erg zuinig is en b) probleemloos kan lopen op biodiesel, al dan niet gemengd met normale diesel.
Wat ik met vooruit kijken vooral bedoel is dat we inzien dat er diverse problemen zijn met de consumptie van fossiele brandstoffen en dat doorgaan op deze weg leidt tot grote problemen. Er zijn mensen die denken aan een soort 'judgment day' met een derde wereldoorlog om olie, een soort
Mad Max-scenario. Ik hoop en denk dat het zo'n vaart niet zal lopen, maar volledig uit te sluiten valt het niet. Veel economen geloven in de marktwerking en stellen dat als de prijs van fossiele brandstoffen maar hoog genoeg wordt de markt vanzelf met alternatieven komt omdat die dan rendabeler worden. Dat zou waar zijn ware het niet dat er een probleem is met de marktwerking als het om olie gaat wat ik nog niet helemaal snap - ik ben ook geen econoom - maar het komt er op neer dat de prijs van olie eigenlijk veel te laag is voor de plek waar we nu zitten op de productiecurve. Daardoor krijgt de markt niet het signaal om met alternatieven te komen, en zullen we zelf verstandig moeten zijn en voordat het zover is al zelf omschakelen. Maar het valt niet mee om de mensheid daarvan te doordringen.
9. We moeten wat doen. Moet iedereen dan
zonnepanelen op zijn dak zetten, net zoals CanonG1? Zal dat de wereld redden van alle doemscenario's? Nee, absoluut niet. Maar als iedereen zijn steentje bijdraagt kan het energieverbruik sterk omlaag en de energieproductie verduurzaamd worden zonder onze economie kreupel te maken. Het kunnen kleine en grote acties zijn, en het hoeft echt niet allemaal vandaag nog. Ik ga hier echt niet alles opnoemen, er is voldoende over te vinden op het internet, maar het komt er op neer: gebruik energie efficiënter en produceer energie duurzaam.
10. Kernenergie
Ik heb al gemerkt dat je in het zonne-energie wereldje een beetje raar wordt bekeken als je niet pertinent tegen kernergie bent. Want kernenergie is vies, gevaarlijk en terroristen kunnen plutonium stelen. Je zult mij niet horen beweren dat kernenergie geen nadelen heeft, en je zult een aantal dingen goed moeten organiseren om het veilig te maken. Maar wat ik vooral erg jammer vind is dat er heel weinig ongekleurde informatie over te vinden is. Er zijn alleen maar informatiebronnen te vinden waaraan je duidelijk kunt zien dat ze óf keihard tegen óf keihard voor kernenergie zijn. Ik zou wel eens uit een onafhankelijke bron willen horen hoe het nu allemaal zit met kernenergie. Er zijn inmiddels nieuwere,
inherent veilige reactor-ontwerpen, zoals de
pebble bed reactor, waarvan mij lijkt dat die stukken veiliger zijn van bv een reactor van het type Tsjernobyl (waar tegenstander altijd aan refereren).
Het enige grote nadeel wat ik zie aan kernenergie is de enorme security die er omheen moet. Dat ligt echter volgens mij niet zozeer aan kernenergie zelf maar meer aan onze paranoïa maatschappij waarin we beschermd moeten worden tegen de terroristen!

En ik denk dat een dergelijke paranoïa een open en eerlijke rapportage over veiligheid en kosten in de weg staat ("die informatie kunnen we niet publiceren, daarmee zouden terroristen hun voordeel kunnen doen"). Ik wil kernenergie best overwegen, maar onder de absolute voorwaarde dat alles volledig transparant is richting de burgers, zowel de kosten (vooraf, tijdens operatie, en ook achteraf, bv. afbraak reactor), de verwachte opbrengst, de risico's, de plannen in geval van een onverwachte gebeurtenis.
Als laatste is natuurlijk aan te wijzen dat kernenergie (althans kernsplijting) op de lange termijn niet duurzaam is. Uranium is een eindige grondstof, en ook in het winnen en verrijken van die grondstof moet energie gestoken worden. Ook hier geldt weer: het is mij niet uit ongekleurde bronnen duidelijk hoe die verhoudingen liggen.
Kweekreactoren zijn een mogelijkheid om uit uranium plutonium te maken waarmee je dan weer nieuwe reactoren kunt voeden. Maar dat is weer een taboe omdat van plutonium kernwapens gemaakt kunnen worden.
Maar als aan de voorwaarde van transparantheid wordt voldaan, en ik kan me vinden in de kosten/baten/risico's dan zien ik geen enkele reden waarom kernenergie geen overbrugging kan zijn naar een echt duurzame energie-opwekking. Ik begin zelfs een beetje te denken dat we geen keus hebben.
Het is een beetje een monsterpost geworden, dat was niet helemaal de bedoeling, maar ja, je typt al snel meer dan je denkt. Ik hoop dat ik een beetje duidelijk heb kunnen maken hoe ik er over denk, en ik hoop dat dit weer vruchtbare grond oplevert voor een leuke discussie. Ongetwijfeld (en gelukkig maar!) zullen er mensen zijn die het niet met me eens zijn.