Volgens mij is het belangrijk een onderscheid te maken tussen enerzijds het bestaan van een doel van het leven, en anderzijds het bestaan van een juiste manier om te handelen, of een juist doel om naar te streven. Die twee zijn onafhankelijk van elkaar.
Stel bijvoorbeeld dat de God van de (letterlijk geinterpreteerde) Bijbel bestaat, die iedereen die niet in hem gelooft voor eeuwig pijnigt met duisternis, vuur en vleesetende wormen. Waarom zou het mij wat uit moeten maken met wat voor doel zo'n figuur het heelal en de mens heeft gemaakt? (Niet dat ik zeg dat iemand hier dit gelooft; maar iedereen hier die vindt dat er een oneindig goed wezen bestaat dat mensen voor eeuwig martelt, mag dit als flame beschouwen.)
Volgens mij is het in goede benadering waar dat mensen zijn gebouwd met als doel zich zo veel mogelijk voort te planten (let wel: dat is het doel van de "maker", niet per se van de "produkten"). Maar wat kan mij dat schelen? Er is geen logische reden waarom dit doel ook ons doel zou moeten zijn.
Misschien heeft het heelal ons wel gemaakt met als doel een nieuw heelal te beginnen, of zo. Nou en? Het heelal doet maar!
Een pistool is gemaakt met als doel mensen te doden. Dat betekent niet dat je als je een pistool vindt mensen ermee neer moet gaan schieten, omdat het daar nu eenmaal voor bedoeld is.
Volgens mij zijn we hier toevallig, zonder reden; maar volgens mij maakt dat niets uit met betrekking tot wat we moeten doen, of waar we een moraal op moeten baseren. Zulke problemen blijven even moeilijk, of er een God of spirituele kracht is of niet.
Je kunt dan zeggen, het doel van het leven is wat je ervan maakt, je kunt zelf een doel aan je leven geven door ergens in te geloven, enzovoorts. Dat is allemaal waar, als je bedoelt dat je leven dan een doel heeft in de zin dat er iemand is die het gebruikt en vormt om een bepaald doel te bereiken (namelijk jijzelf). Ook is het goed psychologisch advies: iemand die zijn leven als zinvol ziet zal gelukkiger en gemotiveerder zijn. Maar wat volgens mij niet zo is, is dat ieder doel dat je kiest, bijvoorbeeld het verzamelen van paperclips, daarmee automatisch in enige zin het juiste, best onderbouwde of meest passende doel is. Het is in ieder geval altijd goed om op te passen dat je niet juist datgene wat je toch al van plan was te doen steeds rationaliseert. Mensen schijnen daar erg goed in te zijn.
Aan de andere kant: nihilisme is zeker geen goede optie. Als het echt waar is dat niets wat uitmaakt, dan maakt het ook niet uit of je het fout hebt, dus dan kun je net zo goed het zekere voor het onzekere nemen. Mijmeren dat het leven zinloos is, is zinloos, ook als het leven inderdaad zinloos is.
Je moet dus wel iets kiezen (of natuurlijk meerdere opties tegelijk openhouden); als je geen waterdichte logische reden hebt om het een boven het ander te prefereren, kun je proberen op een zo rationeel, intelligent, en menselijk mogelijke manier principes te kiezen, zo veel mogelijk opties open te houden, je goed te realiseren wat iets algemeen menselijks is en wat een verder arbitrair toevallig product van je cultuur of persoonlijke omstandigheden is, in het achterhoofd te houden dat je haast altijd feilbaarder bent dan je denkt, enzovoorts.
Verwijderd schreef op 30 september 2003 @ 16:04:
Sorry dat ik de gloedvolle betoog even moet onderbreken, maar als je naar absolute eerlijkheid streeft dan moet je konsekwent zijn. Wetenschappelijk onderzoek suggereert duidelijk dat vrije wil een illusie is. En straks kunnen we langs chemische weg al dat soort illusies opwekken en bevorderen. Je bent dus helemaal geen eigen baas.
Het schijnt inderdaad zo te zijn dat het deel van je hersenen dat bewust redeneert meer een soort persvoorlichter (in plaats van leider) is, en dat we de eigenlijke beslissingen vooral onderbewust maken. Toch zou ik zeker niet zeggen dat we daarom geen vrije wil hebben. Het is niet alsof er iemand anders, of een blind gedachteloos mechanisme, in ons hoofd zit die ons vertelt wat we moeten doen. Het is ook zeker niet zo dat onze bewuste gedachten helemaal geen invloed hebben op onze beslissingen; en onbewuste vrije wil is nog steeds vrije wil.
Het is zoals in
Vladimir G z'n sig staat: je denkt meer dan je denkt.
Hoogstens moeten we dit overwegen bij onze ideeën over persoonlijke identiteit; ik geloof dat je volgens Minsky bijvoorbeeld een menselijk brein beter als samenleving kunt zien dan als persoon ("society of mind").
Captain Proton
Waarom is het een gevolg van de stelling van Goedel dat je je eigen gedrag niet kunt voorspellen? Ik zeg niet dat het niet zo is, maar volgt het niet in plaats van uit de stelling van Goedel (wat toch een lastig technisch wiskundig ding is) uit een of ander ander argument dat met zelfverwijzing te maken heeft?
(De stelling van Goedel wordt vaak misbruikt, ik zeg niet dat dat nu gebeurt, maar, vandaar.)