'89 all-electric: gasmeter zegt 5 kW, rekensom 7 kW

[peacelord]

Woning

- Vrijstaand, bouwjaar 1989, ca. 160 m² woonoppervlak, energielabel B
- Begane grond + verdieping onder de kap (verdiepingsvloer 2,80 m, zoldervloer 5,20 m, nok 7,60 m, dakhelling ca. 42°). Zolder is bergruimte, laag verwarmd (ca. 12 °C)
- Vloer: PS-isolatievloer Rc 3 boven kruipruimte
- Gevel: spouw met 55 mm Rockwool, Rc ca. 1,9
- Dak: Stramit dakelementen R 2,0. De slaapkamers liggen direct onder het schuine dak, het vlakke deel van hun plafond grenst aan een ongeïsoleerde houten zoldervloer
- Glas: HR++ beneden (ca. 20 m² in woonkamer/eetkamer/keuken), boven nog dubbel glas uit 1989, twee Velux dakramen
- Ventilatie: natuurlijk, roosters in de ramen + afzuigkap, geen MV-box. Open haard verwijderd, rookkanaal dicht
- Aansluiting 1x50A, koken op inductie, 14 PV-panelen (SolarEdge SE3500H, ca. 4.200 kWh/jaar), dynamisch stroomcontract
- Huidige ketel: Nefit Trendline 2015, 30 kW, aanvoer nu 60-65 °C

Historisch gasverbruik: 1299 m³/jaar (gemiddelde afgelopen 3 jr). Zomer ca. 16 m³/maand. Thermostaat nu (tado) 19 °C overdag, 20 °C 's avonds, 15 °C 's nachts.

Warmteverlies

- Eigen berekening per ruimte (opzet ISSO 51, maten uit de bouwtekeningen): ca. 7,3 kW bij -10 °C, met beneden op 20 °C eerste verdieping 16 °C en zolder op 12 °C. Bandbreedte 6,5 tot 8 kW; ventilatie via roosters is de grootste onzekerheid.
- Op basis van gasverbruik (graaddagen): ca. 4,8 tot 5,4 kW bij -10 °C, bij het huidige stookgedrag met nachtverlaging
- 50°C-test bij ca. -5 °C buiten: beneden bleef het warm, de slaapkamers bleven wat achter, de zolder bleef koud

Per ruimte (verlies bij -10 °C / huidige afgifte bij 55/45):
- Wonen/eten/keuken, open, ca. 60 m², 20 °C: 3,2 kW / 3,7 kW
- Hal, 18 °C, trapgat naar onverwarmde overloop: 0,67 kW / 0,87 kW
- Bijkeuken, 16 °C: 0,54 kW / 0,55 kW
- Slaapkamer 2 (grootste, onder dak, Velux): 0,76 kW / 0,56 kW
- Slaapkamer 1 (kleinste, onder dak, Velux): 0,68 kW / 0,46 kW
- Slaapkamer 3 (dakterras, ca. 2,8 m² oud dubbel glas + deur): 1,07 kW / 0,56 kW
- Zolder, 12 °C: ca. 0,4 kW netto / ruim voldoende

Afgiftesysteem:

- 10 radiatoren + 1 lage convector op de cv. Totale afgifte bij 40/35 ca. 4,0 kW (na vervanging slaapkamers ca. 4,8 kW), bij 45/40 ca. 5,4 kW (na vervanging ca. 6,5 kW). Waterinhoud radiatoren ca. 50 liter (na vervanging ca. 58 liter), plus leidingen
- Beneden: T22 50x90, T22 50x100, T11 50x222, T22 60x60 en een lage convectorkast 205x22x10 cm zonder ventilator in de woonkamer; T22 50x100 in de hal; T11 60x90 in de bijkeuken. Beneden alleen open/dicht-kranen, geen thermostaatkranen
- Boven: T22 60x60 (slk 2), T20 60x90 (slk 1), T22 60x60 (slk 3), allemaal met thermostaatkraan; zolder T11 50x180 met thermostaatkraan
- Plan: slaapkamers vervangen door T22 60x100, T22 60x90 en T33 60x100, met voorinstelbare kranen, en de hele installatie waterzijdig laten inregelen
- Badkamer en garagekamer: elektrische radiatoren

SWW:

- Plek voor boiler: cv-strook van 1 m in de voormalige garage, op de plek van de huidige ketel. Ruimte voor een All-in-One (ca. 164x60x60) of een losse boiler
- 3 bewoners, regendouche ca. 15 l/min. Uit het zomergasverbruik: ca. 180 liter douchewater van 38 °C per dag. Ik denk aan 185 tot 250 liter
- DWTW aanwezig? Nee

Warmtepompvoorkeur:

L/W monoblock, all-electric (gasaansluiting mag eraf). Volgorde: [zuinig, verkrijgbaarheid/service, milieuvriendelijk (R290), domotica-integratie (dynamisch tarief, Home Assistant/Homey), DIY/tweakersvriendelijk, stil, design, goedkoop]
Geluid speelt nauwelijks: de buitenunit komt in de voortuin op de grond voor de zijmuur van de garage, op korte afstand van het binnendeel. Niemand heeft daar last van.
In overweging: Panasonic Aquarea L 9 kW All-in-One (1-fase) en Vaillant 115/7.1(230V).

Wie gaat het installeren?

Het wordt uitbesteed. Offertes worden opgevraagd; ik wil de opdracht nog in 2026 tekenen vanwege de ISDE.

Mijn vragen

1. Moet ik uitgaan van mijn berekening (ca. 7 kW) of van het gasverbruik (ca. 5 kW)? Wat zou jullie dimensionering bij -10 °C zijn?
2. Panasonic kW, of Vaillant 10 kW? Hoe zit het met de minimale modulatie van die varianten?
3. Is een buffervat in mijn situatie nodig? Beneden staan alle radiatoren altijd open.
4. Slaapkamers onder een R2-dak: zijn grotere radiatoren genoeg, of eerst het dak van binnen isoleren of ventilatoren op de radiatoren?
5. Regeling: tado eruit en volledig op stooklijn?
6. Ervaringen met de Panasonic L-serie (eventueel met HeishaMon) of Vaillant aroTHERM pro in een vergelijkbaar huis?

[ Voor 3% gewijzigd door peacelord op 01-11-2026 18:34 ]

[Ronald]

Ik zou een vrijstaande 1989 woning niet aandurven met 5kW.

Je dak is minder geïsoleerd dan mijn 1974 tussenwoning (na-isolatie maximaal cellulose, >16cm). Spouw vergelijkbaar. Glas vergelijkbaar.

Jij hebt vrijstaand veel meer muur.

Ik kom op 4,5kW - 5kW berekend en volgens graaddagen toetsing.


Je berekening is denk ik zelfs nog te laag. Met Rc2 gaat je zolder niet dalen tot 12C en moet je dus een hoger verlies door dak rekenen nog.


Maar je bent vrijstaand, dus ik verwacht dat geluidsnormen makkelijk te halen zijn: Vaillant Arotherm pro 115. Moduleert heel diep, mooi compacte buitenunit, niet duur. Zeker genoeg vermogen. Dat is dan wel een 3-fase unit…

Dat red je afgifte alleen op hogere temperatuur… komt dat uit dan kun je tegen die tijd daar aan werken.

[ Voor 10% gewijzigd door Ronald op 31-10-2026 18:12 ]

[GudZ]

Ik zou voor een 1 fase 8-10kW unit kiezen als je die kunt vinden.
En 300L boiler, dat kost je 600mm breedte +400 ruimte aan één kant om bij de appendages te komen ( kan ook de voorkant zijn).

Radiatoren boven vervangen.
Zoldervloer isoleren.
Glas boven vervangen voor HR++ bij volgende schilderbeurt, of schilderbeurt naar voren halen.

Met 7 zou ik 160m2 met die isolatiewaarden en natuurlijke ventilatie niet aandurven.

Je ventilatie moet je sowieso aanpakken. Afzuiging in de badkamer en toiletten +raamroosters (type C) is echt het minimale om je luchtverversing te garanderen.

[ Voor 50% gewijzigd door GudZ op 31-10-2026 18:40 ]

[SebastiaanPs]

Koevlaas zegt al zeker 8 kW (1567 x 8 / 1650 en afronden naar boven). En dat is nog met een koude zolder en flinke nachtverlaging. Ik denk dat je een warmtepomp nodig hebt die bij Tbuiten -10 graden een vermogen van minimaal 8, liever 9 kW heeft.

Met radiatoren zou ik een 80 liter buffervat in de retour nemen, zodat je watertemperatuur minder dipt tijdens defrosts.

Vaillant kan, de Arotherm plus heeft een vrij hoog minimumvermogen en zou ik niet doen, dan evt de Arotherm pro 115 inderdaad met iets minder hoge kwaliteit en meer geluid, maar dat maakt niet zo uit als ik het goed begrijp.

De Mitsubishi Electric R290 warmtepompen zijn ook een goede optie met een uitstekend modulatiebereik. Zie de onderstaande tabel uit het topic Mitsubishi Electric Ecodan Lucht/Water Warmtepompen, bijv de PUZ-WZ80VAA of de PUZ-WZ85VAA zouden voor jou goede opties zijn.

[peacelord]

Dank voor de reacties, ik heb er veel aan.

Dat 5 kW te weinig is, zie ik ook. Mijn berekening per ruimte komt op 7,2 kW bij -10 °C, met de slaapkamers op 19 °C en de zolder op 12 °C. De zolder heeft een eigen radiator met thermostaatkraan. Onverwarmd komt hij volgens mijn berekening rond de 8 °C uit, en elke graad warmer kost ongeveer 60 W extra. Dat verschuift dus weinig.

De Koevlaas-som van 8 kW gaat uit van het totale gasverbruik, inclusief zo'n 230 m³ voor warm water. Met alleen het verwarmingsdeel (1.338 m³) kom ik op 6,5 kW. Dat dat te laag uitvalt door de nachtverlaging naar 15 °C en de koude zolder, ben ik met je eens. Ik reken nu met 7,2 kW, ergens tussen 6,4 en 8 kW afhankelijk van de ventilatie.

3-fase wordt het niet, we blijven op 1x50A. Daarmee valt de aroTHERM pro 115 af. Volgens het datablad van Vaillant komt die bij +12 °C ook niet onder 3,3 kW. De aroTHERM plus heb ik om dezelfde reden geschrapt.

Eerste optie is de Panasonic L9 All-in-One, met de Mitsubishi PUZ-WZ80VAA als tweede. Volgens het energielabelblad is die ontworpen op 8 kW bij 55 °C, levert hij 7,1 kW bij -7 °C en kan hij terug tot ongeveer 1,9 kW. Het tekort op de koudste dagen laat ik door het element opvangen, met een loadbalancer in de meterkast. Het buffervat van 80 liter in de retour neem ik mee in de offerteaanvraag. De drie radiatoren boven gaan sowieso vervangen worden; beneden redden ze het bij 55 °C. Zoldervloer isoleren mogelijk later.

Voor de WZ85VAA kan ik bij RVO geen ISDE-meldcode vinden. Weet iemand of die in Nederland geleverd wordt? Heeft iemand ervaring met de L9 of de WZ80 in een huis met radiatoren?

[SebastiaanPs]

peacelord schreef op zaterdag 31 oktober 2026 @ 20:59:
De Koevlaas-som van 8 kW gaat uit van het totale gasverbruik, inclusief zo'n 230 m³ voor warm water. Met alleen het verwarmingsdeel (1.338 m³) kom ik op 6,5 kW. Dat dat te laag uitvalt door de nachtverlaging naar 15 °C en de koude zolder, ben ik met je eens. Ik reken nu met 7,2 kW, ergens tussen 6,4 en 8 kW afhankelijk van de ventilatie.

[…]

Voor de WZ85VAA kan ik bij RVO geen ISDE-meldcode vinden. Weet iemand of die in Nederland geleverd wordt? Heeft iemand ervaring met de L9 of de WZ80 in een huis met radiatoren?

wat Koevlaas betreft: die werkt niet zo. Het is echt je totale gasverbruik maal 8 en dan delen door 1650, afronden naar boven. Dat is hoe de formule zich bewezen heeft en niet op andere manieren. Jij komt dus op 8 kW met Koevlaas.

Met een warmtepomp ga je zeker op koude dagen 24/7 verwarmen, dus geen nachtverlaging meer zoals nu. Nog iets meer vermogen nodig. Lager dan 8 kW zou ik dus zeker niet gaan zitten, wellicht liever iets ruimer.

Qua ervaringen is het denk ik handig als je dat eens navraagt in de merkspecifieke topics.

[peacelord]

Je hebt gelijk over Koevlaas, ik had het warm water er ten onrechte afgetrokken. Met 1.567 m³ kom ik op 7,6 kW, dus 8 kW. Mijn berekening per kamer zit op 7,2 kW, alleen voor verwarming en al zonder nachtverlaging. De L9 en de WZ80VAA staan allebei op 8 kW bij 55 °C, maar de warmtepomp zelf haalt rond -10 °C ongeveer 7 kW en het element doet de rest.

Op 1x50A zie ik geen warmtepomp die bij -10 °C ruim 8 kW haalt en in het voorjaar ook laag genoeg terug kan. Weet iemand er een, of zou je de WZ85VAA dan toch overwegen?

[SebastiaanPs]

peacelord schreef op zaterdag 31 oktober 2026 @ 21:57:
De L9 en de WZ80VAA staan allebei op 8 kW bij 55 °C, maar de warmtepomp zelf haalt rond -10 °C ongeveer 7 kW en het element doet de rest.

waar staat dat? De Mitsubishi vermogens zijn zonder back-up heater

[peacelord]

Klopt, de tabel is zonder back-up heater, maar bij 35 °C aanvoer. Ik haal mijn getal uit het energielabelblad van de PUZ-WZ80VAA + ERPX-VM2E, bij 55 °C in een gemiddeld klimaat: Prated 8,0 kW, Tbiv -7 °C, Pdh bij -7 °C 7,1 kW en Psup 0,9 kW. Prated is het ontwerpvermogen bij -10 °C en Psup het deel dat het element daar levert. De warmtepomp zelf doet bij -10/55 dus ongeveer 7,1 kW. Te vinden bij Alklima: https://alklima.nl/service-en-support/downloads/energielabel/energielabel-pmhr-z80v-e.pdf. Voor de Panasonic L9 heb ik alleen 7,0 kW bij A-7/W55 (Panasonic) en Prated 8 kW bij 55 °C (EPREL); een waarde bij -10 °C heb ik niet gevonden.

[SebastiaanPs]

peacelord schreef op zaterdag 31 oktober 2026 @ 22:14:
Klopt, de tabel is zonder back-up heater, maar bij 35 °C aanvoer. Ik haal mijn getal uit het energielabelblad van de PUZ-WZ80VAA + ERPX-VM2E, bij 55 °C in een gemiddeld klimaat: Prated 8,0 kW, Tbiv -7 °C, Pdh bij -7 °C 7,1 kW en Psup 0,9 kW. Prated is het ontwerpvermogen bij -10 °C en Psup het deel dat het element daar levert. De warmtepomp zelf doet bij -10/55 dus ongeveer 7,1 kW. Te vinden bij Alklima: https://alklima.nl/service-en-support/downloads/energielabel/energielabel-pmhr-z80v-e.pdf. Voor de Panasonic L9 heb ik alleen 7,0 kW bij A-7/W55 (Panasonic) en Prated 8 kW bij 55 °C (EPREL); een waarde bij -10 °C heb ik niet gevonden.

Ah kijk, met Ta 55 graden snap ik dat wel ja. Maar dat heb je als het goed is niet nodig. Ruim bemeten radiatoren, convectoren, vloerverwarming en muurverwarming zijn key voor een mooi en efficiënt draaiend systeem. Fans helpen ook norm: zelfbouw het meest effectief en ook stilste, zie Het grote HeatMeister smart home radiatorbooster-topic #2.

[peacelord]

Goed punt, daar heb ik op door gerekend. De 55 °C geldt alleen bij -10 °C. Met de stooklijn zit ik bij 0 °C rond 45 °C en bij +7 °C rond 38 °C.

Om bij -10 °C met 50 °C toe te kunnen, vervang ik naast de drie slaapkamerradiatoren ook twee enkele radiatoren beneden door dubbele van dezelfde maat: de type 11 van 50x222 in de woonkamer en de type 11 van 60x90 in de bijkeuken. Ik heb gerekend met de catalogus van Stelrad Novello ECO. Volgens mijn berekening haalt dan elke ruimte het bij 50 °C, alleen boven met weinig marge. Voor 45 °C zou ik in elke ruimte 16 tot 43 % meer radiatorvermogen nodig hebben. Panasonic geeft een SCOP van 3,67 bij 55 °C en 4,84 bij 35 °C; afgezet tegen dat verschil vind ik die extra radiatoren nu niet in verhouding.

Waar ik nog over twijfel, is de convector onder het raam in de woonkamer (205 x 22 x 10 cm). Heeft iemand ervaring met hoe zo'n lage convector het doet bij 40 à 45 °C, en of ventilatoren daar echt helpen?

[Ronald]

Als je op element gaat ontwerpen om -10 aan te kunnen, dan ga je op een ander, veel belangrijker moment mogelijk problemen krijgen: defrostmania. Dit is bij koel vochtig weer net boven 0.

Je hebt dan 65% van ontwerp vermogen nodig, maar kunt 30% van de beschikbare verwarming tijd verliezen aan defrosts en herstel tijd van onttrokken warmte.

Krap dimensioneren is dus niet verstandig

[peacelord]

Check, daar had ik nog niet naar gekeken. Bij 0 tot +2 °C vraagt het huis volgens mijn berekening 4,3 à 4,8 kW, dus inderdaad zo'n 60 à 65 %. De L9 geeft volgens Panasonic 7,0 kW bij A2/W35 en de WZ80VAA volgens Mitsubishi 8,0 kW nominaal (8,8 max) bij A2/W35. Volgens CIBSE zijn EN 14511-waarden al inclusief ontdooien. Zelfs met 30 % tijdverlies blijft er bij de L9 ongeveer 4,9 kW over. De krapte zit bij mij dus eerder rond -7 tot -10 °C dan rond het vriespunt.

Er komt een serieel buffervat van 50 à 80 liter in de retour. Heeft iemand praktijkervaring met hoe vaak de L9 ontdooit in vochtig weer? Ik las ergens dat de buitenunit relatief klein zou zijn voor de 9 kW.

[Ronald]

45 minuten komt voor bij elke warmtepomp.
Dit is niet iets waar een warmtepomp veel aan kan veranderen.

[Ronald]

Je hebt ongetwijfeld je best gedaan met de berekening. Maar ik zie temperatuur aannames die ik echt niet in praktijk gezien heb met slechtere isolatie.

Buiten stevige vorst, 0 verwarming voor 2 weken… en de bovenste etage onder dak met 2cm piepschuim of 3 cm glaswol, de bouwtekening geeft beide als optie, kwam niet onder de 11. Dat was met de woonkamer op 13.

Heb je tekort ventilatie verlies opgenomen?
Hoeveel verversing per uur?

[peacelord]

Dank je. Mbt de 45 minuten is een antwoord op mijn vraag hoe vaak de L9 ontdooit in vochtig weer?

Welke temperatuuraannames bedoel je precies? Voor onverwarmde ruimtes reken ik met de overloop op 15 °C, de berging achter het knieschot op 8 °C en de cv-ruimte op 10 °C. De zolder heeft een eigen radiator en staat op 12 °C. Als ik die onverwarmde ruimtes op 11 °C zet, scheelt dat zo'n 30 W op het totaal.

Was jouw ervaring in een vrijstaand huis of een tussenwoning? Ventilatie heb ik per ruimte opgenomen, samen ongeveer 200 m³ per uur: woonkamer ongeveer 0,5 keer per uur en de slaapkamers ongeveer 1 keer per uur. Dat is ongeveer 1,9 kW van de 7,2 kW bij -10 °C. Met 40 % minder of meer ventilatie kom ik op 6,4 tot 8,0 kW.

[hnq]

Afgifte is verreweg de belangrijkste factor. Ook in jouw situatie. En dan zou ik de slaapkamers, die (aanname) niet altijd open staan, even laten voor wat het is en me concentreren op de afgifte in de woonkamer plus andere radiatoren die altijd open (kunnen) staan. Vergroot die afgifte, bijv. met vervanging door t33-ers, of LTV radiatoren. En pas inderdaad goede ventilatoren toe. Zeker bij die convectorbak.
Het systeemvolume is nu al meer dan voldoende, dus een buffer (die niets bijdraagt aan de afgifte) is niet nodig. Tenzij je alles vervangt door LTV radiatoren natuurlijk.
Vergeet niet dat je stookregime (lang en traag) gaat veranderen waardoor je huis meer als buffer gaat functioneren. Dus ook de slaapkamers profiteren van die werking. En mocht het nodig cq. wenselijk zijn kun je daar altijd nog wel sleutelen aan de afgifte.

[Djvdb]

peacelord schreef op zondag 1 november 2026 @ 07:33:
Dank je. Mbt de 45 minuten is een antwoord op mijn vraag hoe vaak de L9 ontdooit in vochtig weer?

Welke temperatuuraannames bedoel je precies? Voor onverwarmde ruimtes reken ik met de overloop op 15 °C, de berging achter het knieschot op 8 °C en de cv-ruimte op 10 °C. De zolder heeft een eigen radiator en staat op 12 °C. Als ik die onverwarmde ruimtes op 11 °C zet, scheelt dat zo'n 30 W op het totaal.

Was jouw ervaring in een vrijstaand huis of een tussenwoning? Ventilatie heb ik per ruimte opgenomen, samen ongeveer 200 m³ per uur: woonkamer ongeveer 0,5 keer per uur en de slaapkamers ongeveer 1 keer per uur. Dat is ongeveer 1,9 kW van de 7,2 kW bij -10 °C. Met 40 % minder of meer ventilatie kom ik op 6,4 tot 8,0 kW.

Wil je de berekening anders plaatsen? Ik heb dit ook zelf gedaan voor onze woning en kom op 5,2kw uit. Maar wij hebben wel een tussenwoning uit 2001 van 121m2 met veel hogere isolatiestandaard en wtw in de woonkamer.

[Ronald]

@peacelord tussenwoning. Ontwerp transmissie 3,8kW, Ontwerp ventilatie zou voor 120m³ al richting 1,5kW moeten gaan - maar mijn woning lijkt onder te ventileren. Zie ik ook wel in CO2 opbouw en matching aan gasverbruik.

Je hebt een 30% groter volume en nog veel meer extra buitenoppervlak. Rc2 voor de spouw is een prima realistische waarde, veel beter is niet kosteneffectief te behalen voor je woning.. maar in absolute zin niet heel goed. je hebt er heel veel meer van dan ik.

[SebastiaanPs]

@peacelord

Wat ook veel kan helpen is je gasverbruik per 24 uur op een stuk of 5 a 10 zeer koude dagen.

Pak een KNMI weerstation in jouw regio en selecteer in de afgelopen jaren de dagen met de laagste daggemiddelde temperatuur; zoek je gasverbruik erbij. Naast defrosts en SWW houd je per dag zo’n 18 tot 20 uur verwarmingstijd over. Het warmteverlies per 24 uur in kWh delen door 18 tot 20 uur en je hebt je benodigde vermogen van de warmtepomp.

Zie voor weer data https://daggegevens.knmi.nl/klimatologie/daggegevens

[SebastiaanPs]

Let op met het vermogen van de warmtepompen volgens de specs: meestal zijn deze niet getest met de hoge luchtvochtigheid die je hier en in de UK vaak rond het vriespunt hebt.

De Panasonic Aquarea L 9 kW levert, gemeten met gecertificeerde warmtemeter en kWh meter, maximaal slechts 6,1 kW thermisch bij een temperatuur van 0,8 graden. Deze is dus vrijwel zeker te klein voor jouw huis. Zie https://heatpumpmonitor.org/heatpump/view?id=74

En bijvoorbeeld ook hier:

SebastiaanPs in "Lucht/Water warmtepomp om mee te verwarmen en te koelen #11"

https://community.openenergymonitor.org/t/vaillant-maximum-output-capacity-testing/27221

[ Voor 3% gewijzigd door SebastiaanPs op 01-11-2026 08:14 ]

[Djvdb]

SebastiaanPs schreef op zondag 1 november 2026 @ 08:06:
@peacelord

Wat ook veel kan helpen is je gasverbruik per 24 uur op een stuk of 5 a 10 zeer koude dagen.

Pak een KNMI weerstation in jouw regio en selecteer in de afgelopen jaren de dagen met de laagste daggemiddelde temperatuur; zoek je gasverbruik erbij. Naast defrosts en SWW houd je per dag zo’n 18 tot 20 uur verwarmingstijd over. Het warmteverlies per 24 uur in kWh delen door 18 tot 20 uur en je hebt je benodigde vermogen van de warmtepomp.

Zie voor weer data https://daggegevens.knmi.nl/klimatologie/daggegevens

Vergeet dat niet ook nog te corrigeren voor de nacht verlaging.

[Fr33z]

heel goed dat je zo diep in de getallen duikt. obv het topic paar dingen:

maak je geen/minder zorgen over mininunvermogen, je huis is niet heel erg geisoleerd en verliest waarschijnlijk snel genoeg warmte dat pendelen meevalt

zoek een wp die op 1fase nog flink vermogen kan doen
verbeter die afgifte zoveel als mogelijm binnen je financien en acceptabele overlast. ontwerpen op 55C versus 45C scheelt je zomaar 20% stroomverbruik, elk jaar weer. over 15 jaar heb je het dan zomaar over 6000-7000 kWh stroom.meer of minder.

kijk waar je nog wat kunt isoleren: dat dubbel glas op de slaapkamers of het dak met stramitplaten zou ik zelf aanpakken.

ventilatie zal meevallen of tegenvallen omdat je het 'doorwaaisysteem' hebt. 200m3/u is vast bij windkracht 5 a 6 wel realistisch maar als t niet waait heb je ook nul luchtverversing. maakt de berekening iets ingewikkelder.

[peacelord]

Allemaal bedankt voor de waardevolle info en de verschillende gezichtspunten, daar heb ik veel aan gehad. Een korte stand van zaken.

Ik heb mijn complete bestand met meterstanden doorgenomen (dagstanden sinds maart 2018) en het gasverbruik per dag gekoppeld aan de daggemiddelde temperatuur van KNMI De Bilt. Sinds oktober 2022 (HR++ beneden, thermostaat 19 °C, 's nachts en bij afwezigheid 15 °C) is dat ongeveer 0,6 m³ per graad per dag en gemiddeld zo'n 1.300 m³ per jaar. Dat is minder dan de 1.567 m³ waar ik eerst van uitging. De zwaarste dag was 17,2 m³ bij -1,8 °C, omgerekend 5,5 à 6,1 kW gemiddeld. Doorgetrokken naar -10 °C, met beneden straks 20 °C dag en nacht, kom ik op ca. 6 à 6,7 kW als etmaalgemiddelde. Met warm water en ontdooien is dat ca. 6,5 à 7,3 kW.

Wat ik onderschat had: onze slaapkamers worden in de praktijk nauwelijks verwarmd. De radiatoren staan op vorstbeveiliging en de ramen op een kier. Boven hoeven dus geen nieuwe radiatoren te komen en beneden bepaalt de stooklijn. Met de bestaande radiatoren is dat volgens mijn berekening ca. 52 °C bij -10 °C.

Eerst vraag ik offertes uit. Ik laat weten wat eruit komt.

[asdfvdsa]

Je berekeningen zijn goed! Met je geplande verbeteringen kom je volgens gasweg.nl rond de 48˚C (in je huidige situatie ~54˚C), en dat is voor dat je met ventilatoren begint. Ik denk wel dat deze zeker voor de convectorput de moeite waard zijn.

Voor een 1-fase warmtepomp zou je aan de Daikin EPSK10AV3 kunnen denken, deze geeft meer dan genoeg vermogen bij jouw design temperatuur (https://daikintechnicaldatahub.eu/en-GB/altherma-4-h-R290/combination/).

code:

🟡  Warmtepomp kan!

┌───────────────────────┬──────────────────────┐
│ Aanbevolen warmtepomp │                 8 kW │
│ Schatting warmtevraag │               7.6 kW │
│ Gasverbruik           │              1567 m³ │
│ Max. aanvoertemp.     │                48 °C │
│ Debiet (ΔT=5)         │             1307 L/h │
│ Leiding (ΔT=5)        │ 28mm (binnen Ø 26mm) │
│ Debiet (ΔT=10)        │              653 L/h │
│ Leiding (ΔT=10)       │ 22mm (binnen Ø 20mm) │
└───────────────────────┴──────────────────────┘

┌─────────────────────────────────┬───────────────────┬────────┐
│ Afgifte                         │ Vermogen bij 48°C │ Inhoud │
├─────────────────────────────────┼───────────────────┼────────┤
│ T22 90×50  Woonkamer            │             500 W │    5 L │
│ T22 100×50  Woonkamer           │             600 W │    5 L │
│ T22 222×50  Woonkamer           │            1300 W │   12 L │
│ T22 60×60  Woonkamer            │             400 W │    4 L │
│ T22 100×50  Hal                 │             600 W │    5 L │
│ T22 90×60  Bijkeuken            │             700 W │    6 L │
│ T22 100×60  Slaapkamer 2        │             700 W │    7 L │
│ T22 90×60  Slaapkamer 1         │             700 W │    6 L │
│ T33 100×60  Slaapkamer 3        │            1000 W │   10 L │
│ T11 180×50  Zolder              │             600 W │    5 L │
│ Woonkamer (Convector (passief)) │             400 W │      — │
├─────────────────────────────────┼───────────────────┼────────┤
│ Totaal                          │            7600 W │   65 L │
└─────────────────────────────────┴───────────────────┴────────┘

Gesuggereerde stooklijn:  −10°C → 48°C  ·  0°C → 41°C  ·  +15°C → 29°C

Bekijk of pas aan: https://gasweg.nl/?gas=1567&rad=T22:90x50:Woonkamer,T22:100x50:Woonkamer,T22:222x50:Woonkamer,T22:60x60:Woonkamer,T22:100x50:Hal,T22:90x60:Bijkeuken,T22:100x60:Slaapkamer%202,T22:90x60:Slaapkamer%201,T33:100x60:Slaapkamer%203,T11:180x50:Zolder&ce=485:55:45:convector:Woonkamer

[peacelord]

Dank voor het meekijken en de gasweg-link. Die ging nog uit van mijn oude plan met nieuwe radiatoren in de slaapkamers en 1.567 m³. Toch komt het mooi overeen met mijn eigen berekening: nu ca. 52 °C bij -10 °C, met twee radiatoren beneden vervangen ca. 47 °C.

Inmiddels weet ik dat onze slaapkamers in de praktijk nauwelijks verwarmd worden. Boven komen dus geen nieuwe radiatoren en beneden bepaalt de stooklijn. Daar is de bijkeuken het knelpunt, niet de woonkamer. Onze convector is trouwens geen put maar een blok op de vloer onder het raam. Ventilatoren daarop helpen de woonkamer, maar voor de stooklijn zou ik eerder iets bij de bijkeuken doen.

De Daikin Altherma 4 H heb ik bekeken. De 1-fase uitvoering bestaat en is bij 55 °C iets zuiniger dan de Panasonic L, maar de prijzen die ik vond liggen een paar duizend euro hoger.

[SebastiaanPs]

peacelord schreef op zondag 1 november 2026 @ 10:29:
Allemaal bedankt voor de waardevolle info en de verschillende gezichtspunten, daar heb ik veel aan gehad. Een korte stand van zaken.

Ik heb mijn complete bestand met meterstanden doorgenomen (dagstanden sinds maart 2018) en het gasverbruik per dag gekoppeld aan de daggemiddelde temperatuur van KNMI De Bilt. Sinds oktober 2022 (HR++ beneden, thermostaat 19 °C, 's nachts en bij afwezigheid 15 °C) is dat ongeveer 0,6 m³ per graad per dag en gemiddeld zo'n 1.300 m³ per jaar. Dat is minder dan de 1.567 m³ waar ik eerst van uitging. De zwaarste dag was 17,2 m³ bij -1,8 °C, omgerekend 5,5 à 6,1 kW gemiddeld. Doorgetrokken naar -10 °C, met beneden straks 20 °C dag en nacht, kom ik op ca. 6 à 6,7 kW als etmaalgemiddelde. Met warm water en ontdooien is dat ca. 6,5 à 7,3 kW.

Wat ik onderschat had: onze slaapkamers worden in de praktijk nauwelijks verwarmd. De radiatoren staan op vorstbeveiliging en de ramen op een kier. Boven hoeven dus geen nieuwe radiatoren te komen en beneden bepaalt de stooklijn. Met de bestaande radiatoren is dat volgens mijn berekening ca. 52 °C bij -10 °C.

Eerst vraag ik offertes uit. Ik laat weten wat eruit komt.

Mooi, weer een grote stap verder!

Een ding wat ik niet begrijp: als je die zwaarste dag omrekent naar warmtevraag, dan kom je met 17,2 m3 gas en bijv 9 kWh warmte per m3 op een warmtevraag van 154,8 kWh per 24 uur. Delen door 20 beschikbare verwarmingsuren voor de warmtepomp maakt 7,74 kW benodigd vermogen, of als je voorzichtiger rekent dan delen door 18 beschikbare verwarmingsuren maakt 8,6 kW.

Griezelig dichtbij Koevlaas en onze inschattingen hierboven. Let wel: dat is nog wel met nachtverlaging zoals @Djvdb aangaf, wat makkelijk 10% kan schelen.

Voor het inschatten van het rendement van je HR ketel zie PentaClover in "Gas besparen door middel van CV tuning deel III"

[SebastiaanPs]

peacelord schreef op zaterdag 31 oktober 2026 @ 20:59:

Voor de WZ85VAA kan ik bij RVO geen ISDE-meldcode vinden. Weet iemand of die in Nederland geleverd wordt?

Zie: https://www.rvo.nl/meldcodes-warmtepompen/ka32009-mitsubishi-electric-pmhr-z85y-e-set-puz-wz85yaa-idu

Correctie: hmm dat is de 3-fasen variant, de VAA zie ik inderdaad ook niet. Even navragen bij de RVO? Is nagenoeg hetzelfde apparaat…

[ Voor 13% gewijzigd door SebastiaanPs op 01-11-2026 11:19 ]

[Ronald]

De pro 115 bestaat wel in 230V
https://www.vaillant.com/en/products/arothermpro/

Het mooie van de pro is dat hij en laag moduleert (ruime 2kW) en heel hoog (11kW)

[ Voor 34% gewijzigd door Ronald op 01-11-2026 11:31 ]

[peacelord]

Dank, je hebt gelijk: de aroTHERM pro VWL 115/7.1 A bestaat ook in 230V. Ik had hem ten onrechte als alleen 3-fase weggestreept. Op papier past hij goed: volgens het energielabelblad ca. 9,4 kW bij -10 °C en 55 °C, en een SCOP bij 55 °C gelijk aan de Panasonic L 9. Ik neem hem mee in mijn offerteaanvraag.

Een vraag over de modulatie: op datzelfde energielabelblad staat bij +12 °C nog 3,3 kW, wat ik lees als zijn minimum onder die omstandigheden. Waar komt de ruime 2 kW vandaan? Is dat gemeten?

Bij ons valt ongeveer de helft van de warmte op dagen met minder dan 3 kW vraag, dus dat maakt voor mij verschil.

[SebastiaanPs]

peacelord schreef op zondag 1 november 2026 @ 12:06:
Een vraag over de modulatie: op datzelfde energielabelblad staat bij +12 °C nog 3,3 kW, wat ik lees als zijn minimum onder die omstandigheden. Waar komt de ruime 2 kW vandaan? Is dat gemeten?

Bij ons valt ongeveer de helft van de warmte op dagen met minder dan 3 kW vraag, dus dat maakt voor mij verschil.

Hoeft een probleem te zijn. Vaillant heeft een heel mooi en goed werkende graadminutenregeling, waarbij de binnentemperatuur ook op dagen met weinig warmtevraag heel mooi stabiel blijft.

[ErikVers]

peacelord schreef op zaterdag 31 oktober 2026 @ 17:39:

Woning

- Vrijstaand, bouwjaar 1989, ca. 160 m² woonoppervlak, energielabel B
- Begane grond + verdieping onder de kap (verdiepingsvloer 2,80 m, zoldervloer 5,20 m, nok 7,60 m, dakhelling ca. 42°). Zolder is bergruimte, laag verwarmd (ca. 12 °C)
- Vloer: PS-isolatievloer Rc 3 boven kruipruimte
- Gevel: spouw met 55 mm Rockwool, Rc ca. 1,9
- Dak: Stramit dakelementen R 2,0. De slaapkamers liggen direct onder het schuine dak, het vlakke deel van hun plafond grenst aan een ongeïsoleerde houten zoldervloer
- Glas: HR++ beneden (ca. 20 m² in woonkamer/eetkamer/keuken), boven nog dubbel glas uit 1989, twee Velux dakramen
- Ventilatie: natuurlijk, roosters in de ramen + afzuigkap, geen MV-box. Open haard verwijderd, rookkanaal dicht
- Aansluiting 1x50A, koken op inductie, 14 PV-panelen (SolarEdge SE3500H, ca. 4.200 kWh/jaar), dynamisch stroomcontract
- Huidige ketel: Nefit Trendline 2015, 30 kW, aanvoer nu 60-65 °C

Historisch gasverbruik: 1.567 m³/jaar (afgelopen 12 maanden). Zomer ca. 16 m³/maand, dus ca. 230 m³ tapwater en ca. 1.340 m³ ruimteverwarming. Thermostaat (tado) 19 °C overdag, 20 °C 's avonds, 15 °C 's nachts.

Warmteverlies

- Eigen berekening per ruimte (opzet ISSO 51, maten uit de bouwtekeningen): ca. 7,3 kW bij -10 °C, met alle kamers op 20 °C en zolder op 12 °C. Bandbreedte 6,5 tot 8 kW; ventilatie via roosters is de grootste onzekerheid.
- Op basis van gasverbruik (graaddagen): ca. 4,8 tot 5,4 kW bij -10 °C, bij het huidige stookgedrag met nachtverlaging
- 50°C-test bij ca. -5 °C buiten: beneden bleef het warm, de slaapkamers bleven wat achter, de zolder bleef koud

Per ruimte (verlies bij -10 °C / huidige afgifte bij 55/45):
- Wonen/eten/keuken, open, ca. 60 m², 20 °C: 3,2 kW / 3,7 kW
- Hal, 18 °C, trapgat naar onverwarmde overloop: 0,67 kW / 0,87 kW
- Bijkeuken, 16 °C: 0,54 kW / 0,55 kW
- Slaapkamer 2 (grootste, onder dak, Velux): 0,76 kW / 0,56 kW
- Slaapkamer 1 (kleinste, onder dak, Velux): 0,68 kW / 0,46 kW
- Slaapkamer 3 (dakterras, ca. 2,8 m² oud dubbel glas + deur): 1,07 kW / 0,56 kW
- Zolder, 12 °C: ca. 0,4 kW netto / ruim voldoende

Afgiftesysteem:

- 10 radiatoren + 1 lage convector op de cv. Totale afgifte bij 40/35 ca. 4,0 kW (na vervanging slaapkamers ca. 4,8 kW), bij 45/40 ca. 5,4 kW (na vervanging ca. 6,5 kW). Waterinhoud radiatoren ca. 50 liter (na vervanging ca. 58 liter), plus leidingen
- Beneden: T22 50x90, T22 50x100, T11 50x222, T22 60x60 en een lage convectorkast 205x22x10 cm zonder ventilator in de woonkamer; T22 50x100 in de hal; T11 60x90 in de bijkeuken. Beneden alleen open/dicht-kranen, geen thermostaatkranen
- Boven: T22 60x60 (slk 2), T20 60x90 (slk 1), T22 60x60 (slk 3), allemaal met thermostaatkraan; zolder T11 50x180 met thermostaatkraan
- Plan: slaapkamers vervangen door T22 60x100, T22 60x90 en T33 60x100, met voorinstelbare kranen, en de hele installatie waterzijdig laten inregelen
- Badkamer en garagekamer: elektrische radiatoren

SWW:

- Plek voor boiler: cv-strook van 1 m in de voormalige garage, op de plek van de huidige ketel. Ruimte voor een All-in-One (ca. 164x60x60) of een losse boiler
- 3 bewoners, regendouche ca. 15 l/min. Uit het zomergasverbruik: ca. 180 liter douchewater van 38 °C per dag. Ik denk aan 185 tot 250 liter
- DWTW aanwezig? Nee

Warmtepompvoorkeur:

L/W monoblock, all-electric (gasaansluiting mag eraf). Volgorde: [zuinig, verkrijgbaarheid/service, milieuvriendelijk (R290), domotica-integratie (dynamisch tarief, Home Assistant/Homey), DIY/tweakersvriendelijk, stil, design, goedkoop]
Geluid speelt nauwelijks: de buitenunit komt in de voortuin op de grond voor de zijmuur van de garage, op korte afstand van het binnendeel. Niemand heeft daar last van.
In overweging: Panasonic Aquarea L 9 kW All-in-One (1-fase) en Vaillant aroTHERM plus 10 kW (230V).

Wie gaat het installeren?

Het wordt uitbesteed. Offertes worden opgevraagd; ik wil de opdracht nog in 2026 tekenen vanwege de ISDE.

Mijn vragen

1. Moet ik uitgaan van mijn berekening (ca. 7 kW) of van het gasverbruik (ca. 5 kW)? Wat zou jullie dimensionering bij -10 °C zijn?
2. Panasonic L 7 of 9 kW, of Vaillant 7 of 10 kW? Hoe zit het met de minimale modulatie van die varianten?
3. Is een buffervat in mijn situatie nodig? Beneden staan alle radiatoren altijd open.
4. Slaapkamers onder een R2-dak: zijn grotere radiatoren genoeg, of eerst het dak van binnen isoleren of ventilatoren op de radiatoren?
5. Regeling: tado eruit en volledig op stooklijn?
6. Ervaringen met de Panasonic L-serie (eventueel met HeishaMon) of Vaillant aroTHERM plus in een vergelijkbaar huis?

1-Ik ben zelf groot fan van de aloude koevlaas methode. Dus ja op gasverbruik maar anders doe je hem zelf uitvoerde. Dus (m3x8)/1650=7,59kW benodigd. Deze waarde is voor mij het vertrekpunt.
2-Ik probeer hier onafhankelijk advies te geven als een Heat geek en officieel Pana en Vaillant installateur maar ik vertel er eerlijk bij de heel groot hart hrb voor de japanse Panasonic. Ik zou adviseren de 9L en vroeg mij af welke 10kW van Vaillant je bedoelt want in de plus kom je ineens dan in de 380V modellen met dubbele fans en is een 12M een logischer dubbeltal. Nb zie link in mijn voetnoot voor mijn warmtepompvergelijker daar zie je de juiste vermogens die je eil weten en het echte geluid (lwa max) en de cop waardes van je omschreven modellen.
3. Voor pana icm de 9L is een flow van 25L/min en minimaal 35L benodigd. In de meest voorkomende gevallen is dat dus niet nodig.
4. Eigen inzicht in praktijk opdoen
5. Tado kan bij eventuele ruimtes die incidenteel worden verwarmd zoals een thuiswerkplek of slaapkamer. De basis is wel: alles open waar warmtevraag is en dit waterzijdig in balans brengen. maar verwarmen daar waar je koude wil is niet comfort verhogend. Verwarmen binnen de schil zorgt wel voor dat minder intern via wanden verlies optreed en dat je stooklijn lager kan vanwege afgifte. Voor top rendement en meeste rendement is het antwoord op alles afgifte. Afgifte zo veel als mogelijk en zo lang open als mogelijk. Dat zoegt voor een zo laag als mogelijke stooklijn WAR. En deze geeft voor welk je ook kiest het hoogste rendement op je investering.
6. Meer dan ik ooit had kunnen denken met de Panasonic. Begin simpel en de heishamon komt later wel :-) alles wat je wil, dat kan icm heishamon en Home Assistant.
De vaillant zeker in de plus variant is ook een mooie variant en zou als het nog stiller moet het extra geld waard kunnen zijn.
Ik ga hier niet de nadelen van de Vaillant benoemen want dan wordt nog meer duidelijk dat een Pana fan ben terwijl de Vaillant ook een prachtige machine is. Let wel op met de 380V toestellen dat lijkt mij niet de juist ivm het hoge minimale vermogen (zie mijn data tabellen)

[ErikVers]

peacelord schreef op zondag 1 november 2026 @ 12:06:
Dank, je hebt gelijk: de aroTHERM pro VWL 115/7.1 A bestaat ook in 230V. Ik had hem ten onrechte als alleen 3-fase weggestreept. Op papier past hij goed: volgens het energielabelblad ca. 9,4 kW bij -10 °C en 55 °C, en een SCOP bij 55 °C gelijk aan de Panasonic L 9. Ik neem hem mee in mijn offerteaanvraag.

Een vraag over de modulatie: op datzelfde energielabelblad staat bij +12 °C nog 3,3 kW, wat ik lees als zijn minimum onder die omstandigheden. Waar komt de ruime 2 kW vandaan? Is dat gemeten?

Bij ons valt ongeveer de helft van de warmte op dagen met minder dan 3 kW vraag, dus dat maakt voor mij verschil.

Misschien goed om in je TS nog even strak te trekken over welke modellen je afwegingen gaat. Een Vaillant 10kW plus in 230V ken ik niet?

[ErikVers]

peacelord schreef op zaterdag 31 oktober 2026 @ 20:59:
Dank voor de reacties, ik heb er veel aan.

Dat 5 kW te weinig is, zie ik ook. Mijn berekening per ruimte komt op 7,2 kW bij -10 °C, met de slaapkamers op 19 °C en de zolder op 12 °C. De zolder heeft een eigen radiator met thermostaatkraan. Onverwarmd komt hij volgens mijn berekening rond de 8 °C uit, en elke graad warmer kost ongeveer 60 W extra. Dat verschuift dus weinig.

De Koevlaas-som van 8 kW gaat uit van het totale gasverbruik, inclusief zo'n 230 m³ voor warm water. Met alleen het verwarmingsdeel (1.338 m³) kom ik op 6,5 kW. Dat dat te laag uitvalt door de nachtverlaging naar 15 °C en de koude zolder, ben ik met je eens. Ik reken nu met 7,2 kW, ergens tussen 6,4 en 8 kW afhankelijk van de ventilatie.

3-fase wordt het niet, we blijven op 1x50A. Daarmee valt de aroTHERM pro 115 af. Volgens het datablad van Vaillant komt die bij +12 °C ook niet onder 3,3 kW. De aroTHERM plus heb ik om dezelfde reden geschrapt.

Eerste optie is de Panasonic L9 All-in-One, met de Mitsubishi PUZ-WZ80VAA als tweede. Volgens het energielabelblad is die ontworpen op 8 kW bij 55 °C, levert hij 7,1 kW bij -7 °C en kan hij terug tot ongeveer 1,9 kW. Het tekort op de koudste dagen laat ik door het element opvangen, met een loadbalancer in de meterkast. Het buffervat van 80 liter in de retour neem ik mee in de offerteaanvraag. De drie radiatoren boven gaan sowieso vervangen worden; beneden redden ze het bij 55 °C. Zoldervloer isoleren mogelijk later.

Voor de WZ85VAA kan ik bij RVO geen ISDE-meldcode vinden. Weet iemand of die in Nederland geleverd wordt? Heeft iemand ervaring met de L9 of de WZ80 in een huis met radiatoren?

Ik een hele serie er draaien ook met radiatoren. Wel is afgifte king als je zoekt naar het maximale rendement. Voordeel is dat zich dat okk terug verdient in extra kW afgifte en in meer besparen.

[ErikVers]

peacelord schreef op zaterdag 31 oktober 2026 @ 20:59:
Dank voor de reacties, ik heb er veel aan.

Dat 5 kW te weinig is, zie ik ook. Mijn berekening per ruimte komt op 7,2 kW bij -10 °C, met de slaapkamers op 19 °C en de zolder op 12 °C. De zolder heeft een eigen radiator met thermostaatkraan. Onverwarmd komt hij volgens mijn berekening rond de 8 °C uit, en elke graad warmer kost ongeveer 60 W extra. Dat verschuift dus weinig.

De Koevlaas-som van 8 kW gaat uit van het totale gasverbruik, inclusief zo'n 230 m³ voor warm water. Met alleen het verwarmingsdeel (1.338 m³) kom ik op 6,5 kW. Dat dat te laag uitvalt door de nachtverlaging naar 15 °C en de koude zolder, ben ik met je eens. Ik reken nu met 7,2 kW, ergens tussen 6,4 en 8 kW afhankelijk van de ventilatie.

3-fase wordt het niet, we blijven op 1x50A. Daarmee valt de aroTHERM pro 115 af. Volgens het datablad van Vaillant komt die bij +12 °C ook niet onder 3,3 kW. De aroTHERM plus heb ik om dezelfde reden geschrapt.

Eerste optie is de Panasonic L9 All-in-One, met de Mitsubishi PUZ-WZ80VAA als tweede. Volgens het energielabelblad is die ontworpen op 8 kW bij 55 °C, levert hij 7,1 kW bij -7 °C en kan hij terug tot ongeveer 1,9 kW. Het tekort op de koudste dagen laat ik door het element opvangen, met een loadbalancer in de meterkast. Het buffervat van 80 liter in de retour neem ik mee in de offerteaanvraag. De drie radiatoren boven gaan sowieso vervangen worden; beneden redden ze het bij 55 °C. Zoldervloer isoleren mogelijk later.

Voor de WZ85VAA kan ik bij RVO geen ISDE-meldcode vinden. Weet iemand of die in Nederland geleverd wordt? Heeft iemand ervaring met de L9 of de WZ80 in een huis met radiatoren?

Ik heb een hele serie L er draaien ook met radiatoren. Wel is afgifte king als je zoekt naar het maximale rendement. Maar kan natuurlijk niet altijd eenvoudig. Ik daag je wel uit die route te onderzoeken :-)

Voordeel is dat zich dat ook terugverdient aan extra kW afgifte en in meer besparen.

[SebastiaanPs]

ErikVers schreef op zondag 1 november 2026 @ 16:16:
[...]


2-Ik probeer hier onafhankelijk advies te geven als een Heat geek en officieel Pana en Vaillant installateur maar ik vertel er eerlijk bij de heel groot hart hrb voor de japanse Panasonic. Ik zou adviseren de 9L en vroeg mij af welke 10kW van Vaillant je bedoelt want in de plus kom je ineens dan in de 380V modellen met dubbele fans en is een 12M een logischer dubbeltal. Nb zie link in mijn voetnoot voor mijn warmtepompvergelijker daar zie je de juiste vermogens die je eil weten en het echte geluid (lwa max) en de cop waardes van je omschreven modellen.

De Panasonic Aquarea L 9 kW levert, gemeten met gecertificeerde warmtemeter en kWh meter, maximaal slechts 6,1 kW thermisch bij een temperatuur van 0,8 graden. Deze is dus vrijwel zeker te klein voor het huis van de TS. Zie https://heatpumpmonitor.org/heatpump/view?id=74

[mar-10]

SebastiaanPs schreef op zondag 1 november 2026 @ 16:26:
[...]

De Panasonic Aquarea L 9 kW levert, gemeten met gecertificeerde warmtemeter en kWh meter, maximaal slechts 6,1 kW thermisch bij een temperatuur van 0,8 graden. Deze is dus vrijwel zeker te klein voor het huis van de TS. Zie https://heatpumpmonitor.org/heatpump/view?id=74

Lees ik goed dat de COP 1,2 was?
Dan gaat er toch iets niet goed? Klinkt als elektrisch element aan het werk.
En n=1 vind ik anekdotisch bewijs.

[ErikVers]

mar-10 schreef op zondag 1 november 2026 @ 16:30:
[...]

Lees ik goed dat de COP 1,2 was?
Dan gaat er toch iets niet goed? Klinkt als elektrisch element aan het werk.
En n=1 vind ik anekdotisch bewijs.

Ik kom echt op hele andere waardes.
Dit zal een defrost situatie zijn geweest of een probleem aan de afgifte kant.

[ Voor 12% gewijzigd door ErikVers op 01-11-2026 16:39 ]

[ErikVers]

SebastiaanPs schreef op zondag 1 november 2026 @ 16:26:
[...]

De Panasonic Aquarea L 9 kW levert, gemeten met gecertificeerde warmtemeter en kWh meter, maximaal slechts 6,1 kW thermisch bij een temperatuur van 0,8 graden. Deze is dus vrijwel zeker te klein voor het huis van de TS. Zie https://heatpumpmonitor.org/heatpump/view?id=74

Dat is voor die specifieke woning wellicht. Maar normaal doet een 9L gewoon wat de databladen aangeven en dat is rond de 0gr een ~8kW en bij -7 nog 7kW

Ik deel daarmee zeker niet je mening en adviseer om eens te kijken in de service manuals van panasonic waar per buitentemp en ta de kW worden weergegeven.

Ik zou voor een woning onder de 1500m3 echt geen twijfels hebben over de 9L. Laat ik hem omdraaien waarom jij wel?

(Bij ta55 zal iets anders zijn maar dan heb je het over procenten, en dan probeer ik zelfs te dimensioneren zonder bijstook cop1. Ik heb woningen met 2200m3 waar een L staat maar dan heb je heel veel uren per jaar bijstook. Iets wat je niet moet willen als vertrek punt. Soms kun je niet anders maar uiteraard niet ideale combi met >2000m3 historisch gas.

[ Voor 27% gewijzigd door ErikVers op 01-11-2026 16:43 ]

[SebastiaanPs]

ErikVers schreef op zondag 1 november 2026 @ 16:35:
[...]

Ik kom echt op hele andere waardes.
Dit zal een defrost situatie zijn geweest of een probleem aan de afgifte kant.

Dat is wel vreemd ja, die COP. Dat systeem draait verder OK en heeft een SPF van 3.6 voor verwarming. Zie https://heatpumpmonitor.org/system/view?id=429

@ErikVers op welke waarden kom jij dan? En hoe heb je die gemeten, ook met gecertificeerde warmtemeter en kWh meter? En heb je ook de gemiddelde heat output genomen in een window inclusief alle defrosts? Je zegt ‘zal een defrost situatie zijn geweest’, maar dat hoort er nu eenmaal bij hier in NL met soms -2 graden en mist.

[peacelord]

ErikVers schreef op zondag 1 november 2026 @ 16:16:
[...]


1-Ik ben zelf groot fan van de aloude koevlaas methode. Dus ja op gasverbruik maar anders doe je hem zelf uitvoerde. Dus (m3x8)/1650=7,59kW benodigd. Deze waarde is voor mij het vertrekpunt.
2-Ik probeer hier onafhankelijk advies te geven als een Heat geek en officieel Pana en Vaillant installateur maar ik vertel er eerlijk bij de heel groot hart hrb voor de japanse Panasonic. Ik zou adviseren de 9L en vroeg mij af welke 10kW van Vaillant je bedoelt want in de plus kom je ineens dan in de 380V modellen met dubbele fans en is een 12M een logischer dubbeltal. Nb zie link in mijn voetnoot voor mijn warmtepompvergelijker daar zie je de juiste vermogens die je eil weten en het echte geluid (lwa max) en de cop waardes van je omschreven modellen.
3. Voor pana icm de 9L is een flow van 25L/min en minimaal 35L benodigd. In de meest voorkomende gevallen is dat dus niet nodig.
4. Eigen inzicht in praktijk opdoen
5. Tado kan bij eventuele ruimtes die incidenteel worden verwarmd zoals een thuiswerkplek of slaapkamer. De basis is wel: alles open waar warmtevraag is en dit waterzijdig in balans brengen. maar verwarmen daar waar je koude wil is niet comfort verhogend. Verwarmen binnen de schil zorgt wel voor dat minder intern via wanden verlies optreed en dat je stooklijn lager kan vanwege afgifte. Voor top rendement en meeste rendement is het antwoord op alles afgifte. Afgifte zo veel als mogelijk en zo lang open als mogelijk. Dat zoegt voor een zo laag als mogelijke stooklijn WAR. En deze geeft voor welk je ook kiest het hoogste rendement op je investering.
6. Meer dan ik ooit had kunnen denken met de Panasonic. Begin simpel en de heishamon komt later wel :-) alles wat je wil, dat kan icm heishamon en Home Assistant.
De vaillant zeker in de plus variant is ook een mooie variant en zou als het nog stiller moet het extra geld waard kunnen zijn.
Ik ga hier niet de nadelen van de Vaillant benoemen want dan wordt nog meer duidelijk dat een Pana fan ben terwijl de Vaillant ook een prachtige machine is. Let wel op met de 380V toestellen dat lijkt mij niet de juist ivm het hoge minimale vermogen (zie mijn data tabellen)

Dank voor je uitgebreide reactie. De 7,59 kW komt uit het eerdere cijfer van 1.567 m³. Met mijn meterstanden is het gemiddelde over vier stookseizoenen 1.299 m³, dus volgens de Koevlaas-methode 6,3 kW. Met de Vaillant bedoelde ik de aroTHERM pro VWL 115, niet de plus. Die staat in de Nederlandse handleiding als 400V, en het minimum is 2,15 tot 3,30 kW afhankelijk van de aanvoertemperatuur. Dank voor de flow en de 35 liter bij de 9L, dat leg ik bij de installateurs neer. Je route met alle radiatoren open ga ik doorrekenen. Mijn slaapkamerradiatoren zijn klein: volgens mijn berekening halen ze bij -10 °C met de huidige radiatoren ongeveer 16 °C. Heb je ervaring met woningen waar de slaapkamers eerst op vorstbeveiliging stonden, en wat voor aanvoertemperatuur kwam je daar uit?

[ErikVers]

SebastiaanPs schreef op zondag 1 november 2026 @ 16:26:
[...]

De Panasonic Aquarea L 9 kW levert, gemeten met gecertificeerde warmtemeter en kWh meter, maximaal slechts 6,1 kW thermisch bij een temperatuur van 0,8 graden. Deze is dus vrijwel zeker te klein voor het huis van de TS. Zie https://heatpumpmonitor.org/heatpump/view?id=74

Je ziet output 7218w bij -8 daar staan toch?

[Ronald]

@peacelord ik kijk naar data bladen en installatie handleiding. Label is niet ideaal voor het detail

[SebastiaanPs]

ErikVers schreef op zondag 1 november 2026 @ 16:49:
[...]


Je ziet output 7218w bij -8 daar staan toch?

Door alle defrosts is -8 graden soms makkelijker dan 0 graden en mist.

Verder: niet alles wat in databooks staat wordt in praktijk waargemaakt bij koud en vochtig weer zoals in Nederland en de UK, dat geldt voor meer fabrikanten, zie:

Vaillant: https://community.openenergymonitor.org/t/vaillant-maximum-output-capacity-testing/27221

Mitsubishi Electric: https://community.openenergymonitor.org/t/5kw-r410a-ecodan-puhz-w50vha2-bs-maximum-output-testing/24874

Panasonic 7 kW model: https://heatpumpmonitor.org/heatpump/view?id=70

Zie ook dit topic over warmtepomp-prestaties tijdens vorst: https://community.openenergymonitor.org/t/ashp-sizing-for-freezing-conditions/24802

Met deze adequate analyse: https://community.openenergymonitor.org/t/ashp-sizing-for-freezing-conditions/24802/95

[ Voor 3% gewijzigd door SebastiaanPs op 01-11-2026 16:58 ]

[ErikVers]

SebastiaanPs schreef op zondag 1 november 2026 @ 16:57:
[...]

Door alle defrosts is -8 graden soms makkelijker dan 0 graden en mist.

Verder: niet alles wat in databooks staat wordt in praktijk waargemaakt bij koud en vochtig weer zoals in Nederland en de UK, dat geldt voor meer fabrikanten, zie:

Vaillant: https://community.openenergymonitor.org/t/vaillant-maximum-output-capacity-testing/27221

Mitsubishi Electric: https://community.openenergymonitor.org/t/5kw-r410a-ecodan-puhz-w50vha2-bs-maximum-output-testing/24874

Panasonic 7 kW model: https://heatpumpmonitor.org/heatpump/view?id=70

Zie ook dit topic over warmtepomp-prestaties tijdens vorst: https://community.openenergymonitor.org/t/ashp-sizing-for-freezing-conditions/24802

Met deze adequate analyse: https://community.openenergymonitor.org/t/ashp-sizing-for-freezing-conditions/24802/95

Het gaat hier over de 9L
Een 7kW model kan wat verwaring geven. Die modelnamen zijn niet de kW bij waar ik het belangrijk vindt. Sorry dat ik zo streng ben:/)

Ps je deelt een J serie die heeft met zijn r32 weer een heel andere curve dan r290


En ik weet zekers dat de theoretische data in de praktijk gehaald worden met Panasonic L en M serie, met uitschieters eroverheen. De meeste van die uitschieters hebben te maken met ideale omstandigheden zoals droge lucht en of veel afgifte (bij gelijke flow een hoge deltaT)

[ Voor 5% gewijzigd door ErikVers op 01-11-2026 17:47 ]

[ErikVers]

SebastiaanPs schreef op zondag 1 november 2026 @ 16:48:
[...]

Dat is wel vreemd ja, die COP. Dat systeem draait verder OK en heeft een SPF van 3.6 voor verwarming. Zie https://heatpumpmonitor.org/system/view?id=429

@ErikVers op welke waarden kom jij dan? En hoe heb je die gemeten, ook met gecertificeerde warmtemeter en kWh meter? En heb je ook de gemiddelde heat output genomen in een window inclusief alle defrosts? Je zegt ‘zal een defrost situatie zijn geweest’, maar dat hoort er nu eenmaal bij hier in NL met soms -2 graden en mist.

Heel simpel water heeft soortelijke warmte van 4.2kj per kg oftewel liter. Als je de flow en deltaT weet dan kun je ook een zeer nauwkeurige waarde checken zonder warmte meter. Als je maar zorgt dat je de sensoren bij de inbedrijfstelling kalibreerde. Dan klopt je deltaT en ja dan ga ik er vanuit dat de flowmeter correct werkt maar heb geen reden om te vermoeden dat die structureel afwijken.

Mijn 5H privé doet gewoon altijd 5kW ook bij -12 maar kan zelfs iets meer omdat op een 27-28gr water dan draai terwijl kW zijn weergegeven op w35

Bij klanten 98% de M en L serie draaien en daarvan doet geen eentje een output die lager is dan in service manual staat.

[ErikVers]

peacelord schreef op zondag 1 november 2026 @ 16:48:
[...]

Dank voor je uitgebreide reactie. De 7,59 kW komt uit het eerdere cijfer van 1.567 m³. Met mijn meterstanden is het gemiddelde over vier stookseizoenen 1.299 m³, dus volgens de Koevlaas-methode 6,3 kW. Met de Vaillant bedoelde ik de aroTHERM pro VWL 115, niet de plus. Die staat in de Nederlandse handleiding als 400V, en het minimum is 2,15 tot 3,30 kW afhankelijk van de aanvoertemperatuur. Dank voor de flow en de 35 liter bij de 9L, dat leg ik bij de installateurs neer. Je route met alle radiatoren open ga ik doorrekenen. Mijn slaapkamerradiatoren zijn klein: volgens mijn berekening halen ze bij -10 °C met de huidige radiatoren ongeveer 16 °C. Heb je ervaring met woningen waar de slaapkamers eerst op vorstbeveiliging stonden, en wat voor aanvoertemperatuur kwam je daar uit?

Graag gedaan. Ik weet wel uit ervaring dat veel installateurs moeite hebben met specifieke toegepaste theorie dus hoop dat je er eentje vind die de fabrieks adviezen kan doorgronden in plaats van distributeurs / groothandel data bladen die vooral extra spullen willen verkopen. Ook kan je een installateur treffen die niet aan durft het risico te lopen op een flow storing omdat jij te veel radiatoren dichtdraait. Wees dus voorbereid :-)

Ik draai de vraag graag om; welke temp wil je kunnen halen in je slaapkamer. Als je overal afgifte gelijk houdt als in ontwerp fase dan zal er niet een groot probleem ontstaan. Wat je veel ziet is dat er beneden meer afgifte in welke form dan ook komt en dan krijg je boven een 2-5gr lagere ruimte temp. Dit kun je oplossen (uiteraard enkel als er meer warmte vraag is dan die minus 2-5) door daar de afgifte mee te vergroten of door bij incidentele vraag dit met een andere verwarmingsbron te doen.

Een veel voorkomende overweging is op bovenverdieping 1 of 2 binnenunit van een airco om als verwarming in geval van echte koude bij te kunnen springen uiteraard om lekker boven mee te koelen, daar waar de warmte zich ophoopt.

[ErikVers]

peacelord schreef op zondag 1 november 2026 @ 16:48:
[...]

Dank voor je uitgebreide reactie. De 7,59 kW komt uit het eerdere cijfer van 1.567 m³. Met mijn meterstanden is het gemiddelde over vier stookseizoenen 1.299 m³, dus volgens de Koevlaas-methode 6,3 kW. Met de Vaillant bedoelde ik de aroTHERM pro VWL 115, niet de plus. Die staat in de Nederlandse handleiding als 400V, en het minimum is 2,15 tot 3,30 kW afhankelijk van de aanvoertemperatuur. Dank voor de flow en de 35 liter bij de 9L, dat leg ik bij de installateurs neer. Je route met alle radiatoren open ga ik doorrekenen. Mijn slaapkamerradiatoren zijn klein: volgens mijn berekening halen ze bij -10 °C met de huidige radiatoren ongeveer 16 °C. Heb je ervaring met woningen waar de slaapkamers eerst op vorstbeveiliging stonden, en wat voor aanvoertemperatuur kwam je daar uit?

Graag gedaan. Ik weet wel uit ervaring dat veel installateurs moeite hebben met specifieke toegepaste theorie dus hoop dat je er eentje vind die de fabrieks adviezen kan doorgronden in plaats van distributeurs / groothandel data bladen die vooral extra spullen willen verkopen. Ook kan je een installateur treffen die niet aan durft het risico te lopen op een flow storing omdat jij te veel radiatoren dichtdraait. Wees dus voorbereid :-)

Ik draai de vraag graag om; welke temp wil je kunnen halen in je slaapkamer. Als je overal afgifte gelijk houdt als in ontwerp fase dan zal er niet een groot probleem ontstaan. Wat je veel ziet is dat er beneden meer afgifte in welke form dan ook komt en dan krijg je boven een 2-5gr lagere ruimte temp. Dit kun je oplossen (uiteraard enkel als er meer warmte vraag is dan die minus 2-5) door daar de afgifte mee te vergroten of door bij incidentele vraag dit met een andere verwarmingsbron te doen.

Een veel voorkomende overweging is op bovenverdieping 1 of 2 binnenunit van een airco om als verwarming in geval van echte koude bij te kunnen springen uiteraard om lekker boven mee te koelen, daar waar de warmte zich ophoopt.

Nb de 115pro is een mooie breed modulerende moderne machine, wel wat groter dan de 9L. Leg vooral de specs ff maast elkaar (je kan in mijn tabel ook een pdf genereren en dan zie je alle relevante data punten) maar als je drie fase hebt en de unit buiten kwijt kan, kan het een overweging zijn.

Tip edit je TS dat je twijfelt tussen een Vaillant 115/7.1 en een Panasonic 9L

[ Voor 4% gewijzigd door ErikVers op 01-11-2026 18:02 ]