Zeer energiezuinig huis: wat is beste warmtepompconfiguratie

[AndredB]

Andrehj schreef op dinsdag 21 juli 2026 @ 08:45:
[...]

Kun je dat toelichten?

Komt hieronder.

[AndredB]

(Sorry, antwoord duurde even, ik was tekst in de browser kwijt na plotselinge Windows-restart… *&!!&^$!!! , dus opnieuw in moeten rammelen)

 

De ‘bekering’ kwam na discussie op een beurs en bezoek aan een kantoor van een aannemer dat 100% HSB was. Akoestisch is het heel anders en de atmosfeer is ook heel anders (letterlijk). Er werd ook gezegd: loop op een klamme novemberdag eens een niet afgebouwd casco huis in van beton en daarna eentje van HSB. Dat is totaal anders. Bovendien zie je bij HSB veel vaker prefab en dat is ook aantrekkelijk, we hebben namelijk al heel veel tijd verloren in het traject tot nu toe…

Prettig milieukundige bijkomstigheid is inderdaad de LCA van hout vs beton. De winst zit vooral in het CO2verhaal, de CO2footprint van beton is enorm, die van hout nul (het is onzin om te spreken over CO2 opslag, want over 100 jaar kom het toch weer vrij, net zo goed als je geen CO2 opslaat in bier of tomaten, je lange duur klimaatwinst is er pas, als je bespaart in het naar boven halen van koolstofatomen uit de lange koolstofcyclus – dit voor de puristen)

 

Ik realiseerde me terdege dat met zo’n ommezwaar het energetisch dan ook totaal anders zou gaan worden. Heb je met beton vooral je thermische massa (eenheid [J/K]) binnen het isolatiemateriaal, bij HSK  is dat heel vaak maar weinig thermische massa. Voor mij dan ook de reden om te opteren voor 26 cm cellulose als isolerend materiaal ipv glas- of steenwol. Ook hier bedacht is dat je moet dóórdenken: je thermische massa zit niet binnen de isolerende schil, nee je thermische massa is de isolerende schil. Volgens mij mag je dan daarom de thermische massa van het isolerend pakket ook dus half meetellen.

Cellulose dus is de bulk van het isolerend vermogen. We hebben in het gevelprofiel 26cm die we vol zouden kunnen proppen met glas- of steenwol of met cellolose. De lambdawaarde (warmtegeleidingscoefficient) van cellulose ligt rond de 0,038 W/(mK), de ‘wollen” liggen richting 0,032 W/(mK). Echter: glas/steenwol is licht en cellulose nog enigszins zwaar en slaat dus meer warmte op. Eigenlijk moet je kijken naar de materiaaleigenschappen en  het uitdrukken in J/m3 (niet J/kg, wat vaak gedaan wordt) en maar dan zie je dat je met celluslose beter zit (het de getalwaardes hier even niet paraat)

 

Dit dus als achtergrond van onze gedachte/keuze…

[Olaf van der Spek]

Andrehj schreef op dinsdag 21 juli 2026 @ 09:00:
Je kunt een te grote WP hebben en daar enkel voordeel van hebben. Onze woning heeft slechts ~6 kW nodig, maar de WP levert 8.8 kW @ A-10W25. Daardoor kun je op gunstige tijden veel warmte in de massa stoppen en daar binnen nauwelijks wat van merken. Vandaar ook mijn bovenstaande pleidooi voor de driefasen WP in een passiefhuis.

Bedoel je niet gewoon een bepaald thermisch vermogen? 3-fase is een implementatiedetail..

[Andrehj]

Olaf van der Spek schreef op dinsdag 21 juli 2026 @ 23:43:
Bedoel je niet gewoon een bepaald thermisch vermogen? 3-fase is een implementatiedetail..

Dat klopt, maar zoals ik hierboven al schreef, heeft een 3-fasen WP voordelen bij de faseverdeling in je woning. Ik zou dus altijd (weer) voor een 3-fasen WP kiezen.

[Olaf van der Spek]

Andrehj schreef op woensdag 22 juli 2026 @ 10:32:
[...]

Dat klopt, maar zoals ik hierboven al schreef, heeft een 3-fasen WP voordelen bij de faseverdeling in je woning. Ik zou dus altijd (weer) voor een 3-fasen WP kiezen.

Dat is alleen nuttig bij echt hoge vermogens, iets wat bij WPs niet altijd aan de orde is. Zeker niet in een zeer energiezuinig huis.

[scoobs]

Behalve dan dat 1500w (en dat is al veel) electrisch vermogen nog altijd voldoende ruimte laat voor een autolader + kookplaat op de andere groepen.

Ik snap het punt van willen bufferen op de energetisch gunstigste momenten door middel van vloerverwarming - ik stond daar tot een paar weken terug hetzelfde in - maar het is gewoon niet rendabel. Je gaat geen systeem van 10k extra installeren om jezelf tot een paar honderd kwh/y te besparen. Comforttechnisch gezien zou het ook niet nodig moeten zijn; een degelijk passiefhuis zakt van zichzelf al niet onder de 15c in de winter onder normale omstandigheden; veel hoeft niet bijverwarmd te worden.

Dat gezegd hebbende; regel jezelf een claude subscription, zet claude code op voor een passiefhuis project, en vertel het dat het moet gaan modelleren in energyplus. Voeg er nog een GUI aan toe en gebruik jupyter voor het maken van je grafieken, zodat je een gevoel krijgt voor de situatie. Dan is het ook heel makkelijk om snel een aantal "what ifs" te draaien. "what if"... ik een enthalpywisselaar gebruik... ik consequent nachtventilatie inzet als buitentemperatuur om 22u lager is dan binnen... ik besluit de ramen van U=0,8 naar 0,6 te zetten, of low-E glas toe te passen, etc etc. Je kunt het heel makkelijk heel complex maken, dus wees heel voorzichtig met blindspots. Aan het einde heb je daarintegen wel een veel betere indruk van wat wel en niet werkt. Zelfs de geometrie en kleur van de louvres is van invloed bijvoorbeeld.

[Ronald]

What the... actual... een 3-fase warmtepomp, die er amper tot niet zijn onder de 10kW en altijd teveel vermogen leveren voor het huis (minimum vermogen 4-5kW doorgaans) snap ik echt niet...

Je hebt worst case 24*2500W/2.8COP)=21kWh nodig aan verwarming... En die worst case hebben we al een tijd niet gezien... En dan is de COP waarschijnlijk heel pessimistisch omdat de woning die 2,5kW waarschijnlijk kan opnemen bij 25 graden water... en dus de COP ernstig beter gaat zijn.

Er is minimaal geld te besparen met prijs gestuurd verwarmen ... de 10kW machine kost evenveel meer dan je efficiënter thuisbatterijen voor kan kopen...
En die besparing wordt waarschijnlijk meteen teniet gedaan door de mindere efficiëntie van een zwaar overgedimensioneerd systeem.

[ Voor 9% gewijzigd door Ronald op 22-07-2026 11:54 ]

[assje]

AndredB schreef op dinsdag 21 juli 2026 @ 22:21:
Prettig milieukundige bijkomstigheid is inderdaad de LCA van hout vs beton. De winst zit vooral in het CO2verhaal, de CO2footprint van beton is enorm, die van hout nul (het is onzin om te spreken over CO2 opslag, want over 100 jaar kom het toch weer vrij, net zo goed als je geen CO2 opslaat in bier of tomaten, je lange duur klimaatwinst is er pas, als je bespaart in het naar boven halen van koolstofatomen uit de lange koolstofcyclus – dit voor de puristen)

Volledig oneens. Als we het aantal m2 bos als vaste factor zien; een volgroeide boom neemt nauwelijks Co2 op. Bouw je van die boom een huis dan is de Co2 van die boom voor decennia opgeslagen terwijl op de plek van die boom een nieuwe boom kan groeien.

Aan het einde van de levensduur van de woning kan het hout alsnog als biomassa worden opgestookt voor energie. Voor exta bonuspunten met CCS met als resultaat negatieve emissie onder de streep.

Biomassa als energiebron wordt al vaak ongenuanceerd verguisd maar het langdurig vastleggen van hout niet als Co2 opslag zien is next level.

[ Voor 5% gewijzigd door assje op 22-07-2026 23:02 ]

[DIY]

AndredB schreef op dinsdag 21 juli 2026 @ 22:21:
Ook hier bedacht is dat je moet dóórdenken: je thermische massa zit niet binnen de isolerende schil, nee je thermische massa is de isolerende schil.

Volgens mij mag je dan daarom de thermische massa van het isolerend pakket ook dus half meetellen.

Los van of die hypothese klopt, is het gewicht van het isolatiemateriaal (cellulose, houtvezel, stro) vrij beperkt tov het beton vd vloeren en de gips(vezel) platen waarmee je de wanden afwerkt. 12,5mm Fermacell is zo’n 15kg/m2. Een betonvloer van 25cm is zelfs 600kg/m2.

Je zou een dikkere gipsvezelplaat of dikkere laag leem of stuc kunnen kiezen om meer massa toe te voegen.
Persoonlijk zou ik daar echter niet voor kiezen omdat je die massa in je wanden/plafonds niet kunt beïnvloeden* terwijl dat bij een betonvloer vd begane grond en verdieping met vloerverwarming/koeling wel mogelijk is. Door die niet beïnvloedbare massa word het nog moeilijker om het teveel aan warmte eruit te krijgen in de zomer.

*met wandverwarming wel, maar ik ga er ivm praktische bezwaren en de kosten niet vanuit dat je alle wanden en plafonds van slangen gaat voorzien.

Note: Wij hebben hsb met een 25cm dikke gevlinderde betonvloer/funderingsplaat binnen de isolatieschil (Rc10). De hele plaat is voorzien van 20mm leidingen om deze te actief kunnen verwarmen of koelen als de passieve maatregelen te kort zouden schieten.

[ Voor 9% gewijzigd door DIY op 23-07-2026 22:08 ]

[TomVH2]

DIY schreef op donderdag 23 juli 2026 @ 20:58:
[...]


Note: Wij hebben hsb met een 25cm dikke gevlinderde betonvloer/funderingsplaat binnen de isolatieschil (Rc10). De hele plaat is voorzien van 20mm leidingen om deze te actief kunnen verwarmen of koelen als de passieve maatregelen te kort zouden schieten.

Toevallig hier dezelfde opbouw maar dan zonder leidingen in de vloer maar wel 2 fancoils. Vloerisolatie is wel maar Rc5 hier en muren ook iets minder dan bij jou. Ramen zijn grootste verliespost.

@scoobs

Ik heb jouw rapport, met plezier, gelezen. Sommige delen heel grondig, andere eerder diagonaal. Ik heb een aantal vragen. Ik ben niet actief in de bouw of iets wat in verband is met de bouw waardoor mijn vragen misschien logisch zijn voor iemand zoals jij maar niet voor mij.

1. Je legt enorm de focus op het vermijden van koelen met compressor (airco) terwijl er PV is. Ik vraag mij af wat de gedachtegang hierachter is terwijl je wel 600ton aan beton gebruikt. Toen wij onze woning hebben gebouwd was mijn gedachte "zo weinig mogelijk verbruik in de winter omdat dan de energie schaars is". In jouw rapport wordt de nadruk gelegd op het vermijden van actieve koeling.
2. Ik ben benieuwd waar de warmteverliezen/warmtewinsten zitten. Wat zorgt voor de lage energiebehoefte (in de winter) terwijl de isolatieschil en ramen niet heel hoog performant zijn? Hier grondoppervlak 10x11m (buitenafmetingen); gelijkvloers met daarop een zadeldak. Ik heb mijn best moeten doen (in PHPP) om aan 10kwh/m²a te komen enkel voor de verwarming. (ramen zijn hier de grootste verliespost. Zie ook mijn bedenking hieronder).
3. Welk ventilatiesysteem had je in gedachten? 0,21Wh bij 600m³/h.

En dan nog een kleine bedenking die ik mij wel maak: Ikzelf had de redenering: "de ramen zijn de grootste verliespost dus die moeten zo klein mogelijk". Daarom heb ik een daglichtstudie (velux daylight analyzer) gedaan om hiermee wat voeling te krijgen. DF van 2 a 3,3% proberen hanteren, minimaal 300lux bij een bewolkte dag. Op het keukenwerkblad is dit net niet gelukt en in de praktijk merken we dat we de werkverlichting gebruiken tijdens bewolkte dagen. Het algemeen gevoel in alle (leef en werk) ruimtes is in de praktijk ook aangenaam licht en lijkt in lijn te liggen met de resultaten van de snelle studie. Als zonwering hebben we (ook) raffstores. Ik heb ze geautomatiseerd zodat ze meedraaien met de zon. Met een zon op 38° staan de lamellen al horizontaal (0°) waardoor maximaal zicht naar buiten. Lamellen op 45° is voor mij onaangenaam.

[scoobs]

TomVH2 schreef op donderdag 23 juli 2026 @ 23:01:
[...]

Toevallig hier dezelfde opbouw maar dan zonder leidingen in de vloer maar wel 2 fancoils. Vloerisolatie is wel maar Rc5 hier en muren ook iets minder dan bij jou. Ramen zijn grootste verliespost.

@scoobs

Ik heb jouw rapport, met plezier, gelezen. Sommige delen heel grondig, andere eerder diagonaal. Ik heb een aantal vragen. Ik ben niet actief in de bouw of iets wat in verband is met de bouw waardoor mijn vragen misschien logisch zijn voor iemand zoals jij maar niet voor mij.

1. Je legt enorm de focus op het vermijden van koelen met compressor (airco) terwijl er PV is. Ik vraag mij af wat de gedachtegang hierachter is terwijl je wel 600ton aan beton gebruikt. Toen wij onze woning hebben gebouwd was mijn gedachte "zo weinig mogelijk verbruik in de winter omdat dan de energie schaars is". In jouw rapport wordt de nadruk gelegd op het vermijden van actieve koeling.
2. Ik ben benieuwd waar de warmteverliezen/warmtewinsten zitten. Wat zorgt voor de lage energiebehoefte (in de winter) terwijl de isolatieschil en ramen niet heel hoog performant zijn? Hier grondoppervlak 10x11m (buitenafmetingen); gelijkvloers met daarop een zadeldak. Ik heb mijn best moeten doen (in PHPP) om aan 10kwh/m²a te komen enkel voor de verwarming. (ramen zijn hier de grootste verliespost. Zie ook mijn bedenking hieronder).
3. Welk ventilatiesysteem had je in gedachten? 0,21Wh bij 600m³/h.

En dan nog een kleine bedenking die ik mij wel maak: Ikzelf had de redenering: "de ramen zijn de grootste verliespost dus die moeten zo klein mogelijk". Daarom heb ik een daglichtstudie (velux daylight analyzer) gedaan om hiermee wat voeling te krijgen. DF van 2 a 3,3% proberen hanteren, minimaal 300lux bij een bewolkte dag. Op het keukenwerkblad is dit net niet gelukt en in de praktijk merken we dat we de werkverlichting gebruiken tijdens bewolkte dagen. Het algemeen gevoel in alle (leef en werk) ruimtes is in de praktijk ook aangenaam licht en lijkt in lijn te liggen met de resultaten van de snelle studie. Als zonwering hebben we (ook) raffstores. Ik heb ze geautomatiseerd zodat ze meedraaien met de zon. Met een zon op 38° staan de lamellen al horizontaal (0°) waardoor maximaal zicht naar buiten. Lamellen op 45° is voor mij onaangenaam.

Note vooraf: ik heb het design wat geupdate door nachtventilatie toe te passen, kozijnen waren ook niet correct gemodelleerd, en ik heb een aantal schaduwen toegevoegd (woonwijk) Hiermee ging het energieverbruik significant (+40% omhoog op het deel wat niet zon of interne winsten kwam) maar het is nog steeds vrij beperkt.

1: Het accent in het rapport ligt heel erg op verwarming vermijden omdat dit significant grotere complexiteit vereist, want de woning is van nature als broeikas gebouwd. Illustratief daarvoor is het feit dat ramen ten alle tijden (ook in hartje winter) een positieve warmte opbrengst hebben. Verwarmen in de winter is een kwestie van redelijk geisoleerd zijn + grote raampartijen op het zuiden. In de zomer betekent pro-actief koelen op basis van weersvoorspellingen bijna een week vooruit. Daarnaast, het kost niets extra's om de bestaande middelen beter te laten plannen. Het goed inregelen van de mpc maakte tussen de simulaties een verschil van enkele duizende kwh thermisch. Dat inregelen is gelukt door een blended mix te gebruiken van perfect forecast van zon en instralingsenergie op 48h, een forecast/climate mix op 5 dagen, en zo steeds meer naar puur climate data te kijken 15 dagen vooruit. Allicht wat optimistisch, maar met een t1/2 van pak em beet 37 dagen (voor zover dat dan nog goed te meten is) kun je daar flinke winsten mee halen. Deze MPC smartness + dynamische sturing is niet in PHPP te krijgen.

2: dit is volgens mij puur een combinatie van verschil in vloeroppervlak vs schiloppervlak. Met 13x10 buitenmaat win ik al 20% per vloer. Daarnaast heb ik 2 vloeren extra ingetekend, met alleen muren rondom. Het zou me niets verbazen als ik 3x het vloeroppervlak heb, maar slechts 1,5x de schilgrootte rondom. Tot slot: de kelder heeft door diens diepe ondergrondse liggen nog eens extra weinig verliezen. De keldervloer is bewust niet geisoleerd, omdat deze juist anticyclisch werkt. Door de keldermuurisolatie blijft de warmte ongeveer onder de kelder hangen. De simulatie pakt dan ook jaar 5, en niet jaar 1. Jaar 1 levert hogere verliezen op.

3: als het goed is, is dat 0,21Wh/m3 bij 600m3/h. Op part load zou dat kwadratisch moeten afnemen (als je <30Pa drukval hebt in de leidingen.) In de nieuwe schets heb ik wat regels opgenomen die stellen dat indien omgevingstemp om 22u lager is dan binnen, ik de ramen open doe tot 7u s ochtends. Dat zou dan 3 air changes per uur moeten realiseren, maar ik ben daar zelf nog wat skeptisch over.

4: je lichtstudie. De simulatie schiet hier duidelijk tekort. De globale regel is dat de mpc het huis tijdens de warme zomermaanden effectief verduistert als er niemand is (werkdagen van 9 tot 16). Dat is genoeg om een median helderheid te krijgen van 1 lux of lager. Dat klopt natuurlijk van geen kant als de louvres op 75° staan: genoeg voor wat licht, én voor de afvoer van de warmte die ze genereren. Daarnaast is er nog gekeken om onder bepaalde condities (afhankelijk van de verwachte hoeveelheid directe en indirecte straling én de weersverwachting) 45 graden aan te houden/zon te volgen, etc, maar het kan best zijn dat blijkt dat dat geen succes is in de praktijk. Maar in dat geval is er nog de airco.

Door de combinatie van grond enkele jaren wat laten opwarmen en in twee vd drie situaties weermodellen te gebruiken kom ik simpelweg hoger uit dan PHPP.

Ik werk trouwens ook niet in de bouw, mijn dagelijkse werk is AI engineer/bio informaticus spelen. Dit was een klein hobbyprojectje wat ik een paar weken terug uitprobeerde om een beetje een beter idee te krijgen wat nu de zin en onzinverhalen zijn van de passiefbouw. Mijn ervaring met de bouwsector is dat iedereen altijd een heel sterke mening heeft, maar dat dat vaak indirecte kennis is, en vaak ook nog eens sterk veralgemeniseerd van wat anderen hen hebben verteld over een specifieke situatie. Vanuit mijn academische achtergrond kriebelt het dan een beetje. Dus de enige oplossing is om er dan zelf eens achter te zitten.

[DIY]

TomVH2 schreef op donderdag 23 juli 2026 @ 23:01:
[...]

Toevallig hier dezelfde opbouw maar dan zonder leidingen in de vloer maar wel 2 fancoils. Vloerisolatie is wel maar Rc5 hier en muren ook iets minder dan bij jou. Ramen zijn grootste verliespost.

Ivm het uitzicht op de tuin hebben we wat meer glas op oost, dus dat heb ik proberen te compenseren met de isolatie. De fundering/vloer isolatie is overigens Rc7, wanden en dak Rc10, dus dat zit niet zo ver van jou af.
De leidingen waren een paar honderd € en een middag ze op de wapening binden, dus een no brainer om in elk geval de optie te hebben om te bufferen of bij hittegolven snachts warmte uit de vloer onttrekken. Jou fancoils zijn voor condenserend koelen en wat bijverwarmen gunstiger om pieken/dalen in de lucht temperatuur op te kunnen vangen.

Het ontwerp van @scoobs is denk ik geënt op relatief veel glas op zuid om de wat hogere verliezen te compenseren en zo onder de streep gunstig(er) uit te komen in de berekening? De automatisering vd zonnewering luistert dan wel heel nauw om geen gigantische oververhitting te krijgen.

@scoobsGoede insteek om zelf te onderzoeken ipv uit te gaan van wat volgens de sector gebruikelijk is. ik ga nog eens goed naar je rapport kijken, interessant.
Geïnteresseerde vraag: creëer je geen koudebrug/condensatie doordat de keldervloer niet geïsoleerd is?
Hoe word het comfort van de bgg vloer (niet zozeer energetisch, maar vanuit het comfort gevoel vd bewoner) met een relatief lage temp daaronder?

[ Voor 45% gewijzigd door DIY op 26-07-2026 06:25 ]