Huis bouwjaar 2004, 1200 m3 gas, warmtepomp

[busscherski]

Afgelopen stookseizoen heb ik al flink wat kuubs gas bespaard en het grootste deel van ons PV overschot opgemaakt met een Atlantic Explorer 3 als CV ondersteuning (geen hoge COP).
Met hetzelfde stroomverbruik verwacht ik dat een lucht/water warmtepomp al het gas kan vervangen.

Gegevens
De inhoud van onze woning is 565 m3 en heeft een woonoppervlakte van 165 m2 (vanwege schuin dak op zolder). Regio Twente (vaak het koudst van het land)
Bouwjaar 2004. Qua warmteverlies is het een vrijstaande woning omdat alleen onze garage vast zit aan de woonkamer van de buren, verder niets.
Voor installatie van de warmtepompboiler was het jaarlijks gasverbruik rond 1000 m3 voor verwarming en 200 m3 SWW. Maar we stoken niet alle kamers en die mogelijkheid wil ik wel houden.
Afgiftesysteem: radiatoren + vloerverwarming in badkamer.
Klusniveau: de installatie van de warmtepompboiler is me ook gelukt, veel van geleerd.

Benodigd vermogen:
- volgens de Koevlaas2 formule (1000*8.8)/1650=5.3 kW, of inclusief SWW 6.4 kW.
- Of als ik dmv graaddagen terugreken vanaf gas verbruik tussen 13 januari 2018 en 10 februari naar warmteverlies bij -10 graden kom ik op 3.7 tot 4 kW (of tov -15 graden etmaaltemperatuur 4.4 tot 4.7 kW, dan kom ik best dicht bij de Koevlaas2 formule)

Hierbij hebben we niet alle kamers gestookt maar die mogelijkheid willen we wel hebben dus er is nog net iets meer capaciteit nodig (al dan niet van de warmtepomp of elektrisch element)

Ik heb de etmaalgemiddelde temparaturen van KNMI gehaald van het weerstation dat op 5 km van mijn huis staat.
http://projects.knmi.nl/k.../daggegevens/selectie.cgi
Volgens het KNMI zijn er sinds 1951 55 dagen met een etmaalgemiddelde lager dan -10 graden geweest.
Van 11 januari 1987 tot de 15e was het etmaalgemiddelde zelfs -12.1, -10.1, -10,8, -15.1, -10.9 (met nog 5 dagen met etmaalgemiddelde -8 aansluitend).
Maar dat is natuurlijk even geleden, het laatste etmaalgemiddelde onder -10 was 3 en 4 februari 2012 (een dag met -10 en een dag met -10.3).

Vraag 1
Ik denk dat een warmtepomp die het tot -10 of -5 etmaalgemiddelde redt met stoken in alle kamers prima is. Die laatste paar dagen in de levensduur dat het kouder is kan dan best met COP=1. Maar dan moet de warmtepomp daar wel over beschikken.
Vraag 2
Hoeveel marge om de geisoleerde garage + meer slaapkamers te stoken? Ik dacht aan 20%?

Afgiftesysteem
Afgiftesysteem heeft een aanvoer van +/- 53 graden nodig bij -10 graden. Ik ben van plan om alle radiatoren te vervangen door convectoren of wandverwarming. (geen vloerverwarming vanwege eiken vloer die er mooi in ligt)

Aansluiting op CV systeem
De CV ketel hangt op zolder en de warmtepomp moet in de achtertuin op de begane grond.
Er komt Ø25x2.5 (aanvoer en retour) Unipipe van de CV ketel en dat gaat via een knieschot in een leidingkoof. Op de een of andere manier vertakt dat buiten mijn zicht naar Ø16x2 Unipipe bij alle radiatoren. In de kruipruimte is niets te zien van CV leidingen dus het zal allemaal in de dekvloer zitten. De begane grond is overigens kanaalplaat met +/- 9 cm EPS.

Op de begane grond schuin achter het toilet zit de leidingkoof, waar als het goed is alle leidingen doorheen lopen. Dat wandje is qua pleisterwerk toch aan een opknapbeurt toe dus die leidingkoof kan ik los zagen / breken. (De tegeltjes aan de onderkant zitten nog wel mooi dus daar wil ik niet aan komen)
Ik heb er al een gaatje ingeboort en met een endoscoop in gekeken. Bij de CV ketel zie ik Ø25 leidingen voor aanvoer, retour en koud drinkwater. Warm water is kleiner +/-Ø16.

Beelden van de endoscoop:




Op de beelden van de endoscoop zie ik 2 leidingen van gelijke diameter en 1 die ongeveer 1.5x dikker is. De kouddrinkwaterleiding zit hier niet, die takt net wat hoger al samen met de gasleiding en loze leidingen via een holte in de kanaalplaat af naar de meterkast. De warm drinkwaterleiding verwacht ik hier juist wel omdat die via de kruipruimte naar het kookeiland gaat en niet door de meterkast komt.
Ik vermoed dat ik hier 2 leidingen van Ø16 zie en 1 van Ø25. 1 x Ø16 zal warm SWW zijn. En de andere pijp van Ø16 en Ø25 zijn dan aanvoer of retour.

Vraag 3
Kan het kloppen dat aanvoer en retourpijp niet een gelijke diameter hebben? Het verschil in binnendoorsnede oppervlakte is nogal groot met een factor 20^2/12^2=2.78

Update 2019-11-17:
Zojuist de leidingkoof open gemaakt. Zowel aan als afvoer is Ø25

Alsnog is dit denk ik een goede plek om met de nieuwe Ø32 Unipipe aan te komen en een T-stuk te maken zodat een deel van de flow naar de bovenverdiepingen gaat en een deel naar de benedenverdieping. Dit is zowat het dichtst bij de benedenverdieping als mogelijk zonder echt heel ingrijpend te gaan breken.

Vraag 4
Hoe erg zal ruis hoorbaar worden op het toilet? Eventueel de leidingkoof rond de Ø16 pijp isoleren tegen geluid? Waarmee?

Deze post is eigenlijk al veel te lang, ik maak later nog een post met verschillende L/W warmtepompen die ik op het oog heb.
Alvast bedankt voor jullie inzicht.

[busscherski]

Bedankt voor al die reacties!

jerh schreef op zondag 26 mei 2019 @ 10:32:
[...]
Als je cop=1 voor extreme koud niet erg vind, kun je dat op dat moment ook met een elektrisch kacheltje bijstoken in de ruimtes waar je dat op dat moment nodig vindt. Ik heb hier een w/w wp en in de winter als ik thuiswerk, zet ik dan in mijn werkruimte een elektrisch kacheltje voor een 15 tot 30 minuten aan. Dat is veel efficienter dan de vv opstoken.

Ja, maar dat is meer iets voor in 1 of 2 kamers. Eventueel badkamer of studeerkamer oid. Niet voor het hele huis. Dan stook ik die dagen liever gewoon het CV water wat warmer.

Rol-Co schreef op zondag 26 mei 2019 @ 10:56:
Gewoon de wp dusdanig groot nemen dat je met laag vermogen de boel 24/7 warm kan houden, dan heb je altijd "over" , begin met 24/7 warmen dan kan je er altijd nog af proberen te snoepen voor je verbruik.
Wat sww betreft is het afhankelijk waar de wp staat, heb jij of buren er geheel geen last van kan je sww doen, is het nog de vraag of ze er last van gaan hebben zou ik zonder sww beginnen. Warmen is in de winter waar de meeste ramen dicht zijn, sww kan alle tijden ingesteld worden maar is vaak wel vol gas dus de meeste "overlast", geluid maakt het altijd.

Elektrische kacheltjes is prutsen, focus op geluid en warm beneden.

Ik heb al een warmtepompboiler op zolder staan, het geluid valt me mee.


Mijn eigen airco hangt aan onze muur en veroorzaakt resonanties in het huis van de buurvrouw, dat schijnt via de ophangbeugels naar de muur te gaan, en dan via het houten dak van de carport/garage. Daarom doe ik die s`nachts niet meer aan. Vandaar ook dat ik de monobloc of buitenunit niet op het betonnen dak van de bijkeuken wil plaatsen maar op de grond in de tuin.
Een van de buren heeft vorig jaar overigens een buitenunit geplaatst op het platte dak. Die is duidelijk hoorbaar als die met SWW bezig is (niet storend maar ik wil het niet op deze manier omdat ik veel dichter bij de buren zit dan zij). Ik heb overigens zonnepanelen, de luchtfoto is niet up to date.

MasterSword schreef op zondag 26 mei 2019 @ 11:39:
COP van 1 is echt laag voor een warmtepomp, dan heeft mijn LG Prestige airco meer rendement bij onder nul.
( kun je net zo goed een kachel van €10 bij de action halen )

Ik bedoelde inderdaad wat elektrisch bijstoken met het ingebouwde elektrisch element. Op die <1% extreem koude dagen. Ik weet dat dat net zo efficient is als een kacheltje van de Action.
Een L/L is denk ik inderdaad meestal efficienter dan L/W. Maar het verwarmt maar 1 kamer. Ik heb er aangedacht op een L/L in de woonkamer/keuken te hangen en de rest van het huis te verwarmen met de warmtepompboiler als CV ondersteuning en af en toe een elektrisch kacheltje. Dan kan ik ook van het gas af. Dat zou zeker werken maar toch wat minder comfortabel. Bij de ramen zal het dan toch altijd wat kouder zijn dan dicht bij de L/L. Mocht ik het huis ooit willen verkopen dan is het voor de meeste mensen denk ik een minpuntje.

Jim423 schreef op zondag 26 mei 2019 @ 11:50:
Ik zou het gat van de endoscoop even wat groter maken zodat je hand erin past. Dan kun je voelen welke de sww is en welke de aanvoer/retour (even ketel volgas en voelen welke als eerste warm wordt).

Het idee dat 1 cv-leiding dikker is dan de andere vind ik zeer apart. je zou dan verwachten dat de 25 sww is en 2x16 cv.

@MasterSword Het is geen COP=1 WP, het is de bedoeling dat wanneer er extreme kou is (vrijwel nooit) en de stooklijn niet meer gevolgd kan worden er een elektrisch element wordt bijgeschakeld. Volgens doet de Pana MDH series dit bijv.

Haha, het zit nogal in het zicht... SWW is op zolder waar de CV ketel hangt en wpb staat overigens Ø16, dan zou het wat mij betreft onlogisch zijn als dat beneden meer is. Maar het kan natuurlijk wel. Ik kruip wel weer even in de kruipruimte, dan meet ik het daar.

DAVERBAAN schreef op zondag 26 mei 2019 @ 12:13:
Ik ga uit van een hybride combinatie (gas plus warmtepomp):
Vraag 1: vanwege de lage COP is het (qua kosten) voordeliger om bij -10 graden Celcius gas te gebruiken om te verwarmen en niet je warmtepomp. Deze grens ligt nu bij 3 a 4 graden celcius.

Opmerking/stelling: waarschijnlijk wek je bij -5 / -10 graden Celcius niet zelf voldoende elektriciteit op. Je krijgt dan van het net stroom: bedenk je dat dit dan wel een (fossiel) brandstofmix is met een rendement wat bij elektriciteitsopwekking hoort. Stelling: het is waarschijnlijk voordeliger om dan gas te gebruiken om te verwarmen!

Ja klopt, maar afgelopen stookseizoen heb ik maar 260 m3 gas verbruikt. Dus qua vastrecht zijn dat vrij dure kuubs. Met de huidige (fossiel) brandstofmix is qua uitstoot een hybride warmtepomp met gas CV inderdaad het best. Qua maandlasten is all electric in mijn geval beter.

Vraag 2: moeilijk. Hint: R waardes berekenen? Verhouding is dan die 20% of iets anders?
Opmerking: handige sites: mindergas.nl en slimmemeterportaal. Ik heb in ieder geval te weinig gegevens om iets te roepen over die 20%.

Ja was eigenlijk een domme vraag van me, ik ga het even na.

Rol-Co schreef op zondag 26 mei 2019 @ 12:23:
[...]

Eens, als je bijv altijd met open raam slaapt heeft het weinig zin om daar verwarming aan te zetten of oplossing te verzinnen. Toch heb ik wel rekening gehouden met iets extreems kwa weer, het doet nogal gek overal dus kan zomaar eens extreem koud worden, dan moet je wel kunnen verwarmen.

Wil je van het gas is sww je grootste uitdaging, de rest is vrij eenvoudig. En geluid kan een ding zijn/gaan worden. Wpb staan over het algemeen binnen dus geluid van ventilatie en compressor, dat moet je wel willen.

Een elektrische boiler kan altijd, en een wpb is ook vaak wel in te passen.

[busscherski]

@Rol-Co
Ik twijfel nog een beetje tussen split en mono. Allebei heeft zo z`n voor en nadelen denk ik.

Tegen het fietsenschuurtje kan niet want dan blokkeert het de achterdeur van de garage en de enige deur van het fietsenschuurtje.



Met grijs ducttape heb ik de contouren van een Monobloc afgetekend, rekening houdend met 300 mm vrije ruimte tussen de muur en de unit.
Net buiten de foto direct links van de deur staat het fietsenschuurtje.

Mijn garage en fietsenschuurtje zou het merendeel van het geluid wel van mijn directe buurvrouw weg moeten houden, het klopt dat mijn achterbuurman dan waarschijnlijk het meest hoort. Het is +/- 13 meter tot z`n gevel, 10 meter tot z`n bijkeuken en 4.5 meter tot de schutting. Ik denk dat ik gewoon moet kiezen voor een buitenunit die een beetje stil is.

Dit is trouwens de buitenunit van de buren, voor mij totaal niet storend maar ik wil een stillere. Herkent iemand deze?

Jim423 schreef op zondag 26 mei 2019 @ 11:50:
Ik zou het gat van de endoscoop even wat groter maken zodat je hand erin past. Dan kun je voelen welke de sww is en welke de aanvoer/retour (even ketel volgas en voelen welke als eerste warm wordt).

Het idee dat 1 cv-leiding dikker is dan de andere vind ik zeer apart. je zou dan verwachten dat de 25 sww is en 2x16 cv.

Ik ben inmiddels in de kruipruimte geweest. En nog eens de meterkast bekeken. Veel wijzer ben ik nog niet.
In de kruipruimte is zowel warm als koud drinkwater (na de meter) Ø16.
Op zolder is koud drinkwater Ø25 en warm Ø16.
Maar in de meterkast vertrekt een Ø25 koud drinkwater na de meter richting de kruipruimte, dus gaat buiten mijn zicht nog ergens over in Ø16. Terwijl ik in de meterkast nergens een warmwaterleiding kan vinden. Ik vermoed dat ze nog een stukje door een holte in een kanaalplaat gaan of door de dekvloer. De CV leidingen gaan namelijk ook door de dekvloer.
Op zich wil je SWW in een dunne leiding zodat je minder lang hoeft te wachten op warm water.

[Rol-Co]

busscherski schreef op zondag 26 mei 2019 @ 17:27:
@Rol-Co

1.30 m

Ja daarom zou ik voor een split gaan, dat is een stuk kleiner hoor. Mijn 7kW

[busscherski]

@Rol-Co
Een veel kleinere unit buiten (dus een split) is wel goed voor de WAF. Onze tuin is vrij klein. En de garage is zo goed als leeg, of als de binnenunit klein is kan die misschien in de bijkeuken.

@Jim423
Uitbesteden? Alle respect voor mensen met minder tijd/ambitie maar dan mis ik alle lol van het zelf doen. Als ik alles zelf doe leer ik er veel meer van!

En ik heb jullie als online steun, dat komt vast goed! Het hier opschrijven van mijn ideeen / mogelijkheden en jullie ideeen helpen me veel.

Ik heb 3 manieren bedacht om vanaf de achtertuin naar de stijgleiding / leidingkoof te komen.

Manier 1 (door de keuken):
Gat in buitenmuur naar garage of bijkeuken
Gat van garage naar bijkeuken (eventueel kan deze vervallen in geval van split met de binnenunit in de bijkeuken als dat past)
Gat van bijkeuken naar keuken, alle of op 1 na alle bovenplinten van de keuken verwijderen (zitten gekit en worden tevens gebruikt als luchtkanaal)
Gat van keuken naar toilet.
Leidingkoof in toilet uitbreken.

Impact: 3 of 4 gaten en veel gekitte bovenplinten van de keuken weghalen.





Manier 2 (door de garage en dan buitenom):
Gat in buitenmuur naar garage
Gat van garage naar buiten
Gat van buiten naar binnen (direct de leidingkoof in)
Leidingkoof in toilet uitbreken.

Impact: 3 gaten, stukje buitenom bij de voordeur.



Manier 3 (combinatie van 1 en 2, niet buitenom):
Gat in buitenmuur naar garage
Gat van garage naar keuken, er hoeft maar 1 bovenplint van de keuken weg (zitten gekit en worden tevens gebruikt als luchtkanaal)
Gat van keuken naar toilet.
Leidingkoof in toilet uitbreken.

Impact: 3 gaten en 1 gekitte bovenplint van de keuken weghalen.

Qua impact lijkt me manier 3 de beste. En dan icm split ook geen CV water buitenlangs. Wel de leidingen goed isoleren omdat ze door de meestal onverwarmde garage lopen en het houten bovenwerk van de keuken blijkbaar als luchtkanaal gebruikt wordt...

[busscherski]

Ik heb geen last van de buitenunit van de buren maar ik wil zelf wel een stillere.

Foto van de buitenunit van de buren:


https://www.google.com/se...eP8#imgrc=i_5LSBXGo5p36M:

Vinden jullie ook dat de Nefit er veel op lijkt?

http://nl.documents2.nefi...d/pdf/file/6720816658.pdf

Met 64 - 65 dB geluidsvermogen bij 40% belasting en 70 dB bij vol vermogen zowat de lawaaiigste 3 tot 9 kW split die bestaat toch?

[busscherski]

@robbiehaa Sorry ik ben een techneut, ik houd van cijfertjes Wat is de vraag?

Als je deze 2 bronnen leest dan snap je bijna alles:
https://warmtepomp-weetjes.nl/
Lucht/Water warmtepomp om mee te verwarmen en koelen #7 (dit is ook de plek voor vraagjes)

Rol-Co schreef op maandag 21 januari 2019 @ 20:22:
[...]

Het verschil tussen de 5 en de 7 is niet groot, met de 7 krijg je niet veel "extra", als ik moest kiezen zou het 5kW pana zijn of de 7,5 hitachi.

Onafhankelijk van jouw comment heb ik dat ook ontdekt.



Als ik, in deze prijsklasse en volgens de specs van de leveranciers, lawaaiigste optie (Panasonic) wil vermijden kom ik bij Hitachi uit.
Volgens de specs zijn ze het stilst in deze prijsklasse, zowel monobloc als split.
Ruimte in de tuin vinden we bij nader inzien toch niet zo belangrijk.
En een split bestellen is bij sommige leveranciers lastig omdat ik geen F-gassen certificaat heb (mocht dat wel kunnen dan was de Hitachi split favoriet geweest en had ik zelf een vacuumeersetje besteld).
Ik ken wel iemand die iemand kent die F-gassen heeft, maar zoveel meerwaarde vind ik het ook weer niet hebben. Ik vind het vooral belangrijk dat ik het allemaal zelf kan installeren.
Dus een monobloc.
Qua vermogen is de 7.5 kW Hitachi YUTAKI-M ruim voldoende.
COP is een beetje middelmatig, wellicht is die nog net iets beter als de unit wat gas terug neemt.
Prijs is een stuk hoger dan de Panasonic maar relatief vind ik het meevallen. Er zijn nog veel duurdere L/W warmtepompen.
Een sterk punt voor een Panasonic was geweest dat ik hem zelf op had kunnen halen in Duitsland, nu moet het opgestuurd worden. Voor zo`n grote uitgave vind ik het wel fijn om even langs te gaan bij waar je het koopt. En transportkosten vanuit de UK komen er dus nog bij.

@Jim423 @AUijtdehaag @jerh @MasterSword @DAVERBAAN @Verwijderd

[AUijtdehaag]

Speedy-Andre schreef op zaterdag 16 november 2019 @ 11:39:

Alleen wat minder zelf prutsen dan

Minder prutsen?
Nog meer bedoel je....

[busscherski]

@AUijtdehaag @Speedy-Andre

Wat vinden jullie hier van?

Ik wil eerst proberen om het in te regelen met een stooklijn, wellicht zonder thermostaat (ik heb nog totaal geen verstand van regelingen). En kijken of ik het stabiel krijg zonder buffer.
Het hele huis heeft momenteel 2 thermostaatkranen, 1 in de badkamer (op 5) en 1 in de garage (op 0).

Mijn boodschappenlijstje is nu (met dank aan @Dylantje2) en @Stephanoff:
- 1 x Panasonic WH-MDC05H3E5 Generation H 5 kW + CZ-TAW1 Interface Paket
(CZ-NS4P is niet nodig toch?)

Welk type leidingwerk weet ik nog niet precies. Galva pijp lijkt me vrij veel werk met dat draad snijden elke keer. Verwarmingsbuis met knel of koper met knel is wellicht makkelijker, voorals als ik het nog eens wil aanpassen.

Vanaf de warmtepomp 1" flex met buisisolatie met een binnendiameter van 40 mm en een wanddikte van 15 mm, en dat samen met de bekabeling weer in een grotere buisisolatie en veel PVC tape er om?
Weet iemand een goed adresje voor de buisisolatie met minder dan een week levertijd?

Het geheel door een dakdoorvoer. Exacte maat nader te bepalen.
Mijn dakbedekking zou EPDM zijn volgens @Nickkie55, nog even bedenken of ik de montage van de doorvoer zelf aandurf.
https://www.ventilatiesho...PG63xX8ftTfkaAj5SEALw_wcB
En dan 3 bochten van 45 graden.

Zodra ik in de garage ben zou ik verder kunnen gaan met stukjes koper of galva of cv buis met knelkoppelingen. Inwendig minstens zo dik als de 1" flex.

Vervolgens moet ik het geheel aansluiten op de stijg en daal leiding. Dit lijkt via de endoscoop op uponor 16 en 25, zondag ga ik de leidingkoof in het toilet los breken.

Update:
zojuist de leidingkoof open gemaakt, beiden zijn rond 25

Een Uponor RTM T-stuk zal ik wel niet tussen de stijg en daalleiding kunnen krijgen, zeker die van 25 mm niet?
https://www.warmteservice...view=LIST&context=DEFAULT

Uponor RTM knietjes naar koper kan, maar dan heb ik meer onderdelen nodig en het wordt minder compact.

Ik heb al een klein extra zekeringkastje met zekeringen. Daar passen Mbus kWh meters bij.

Voldoe ik hier aan?

[busscherski]

Gisteren naar Immotec shop geweest.