Leiding dikte vloerverwarming en badkamer

[royduin]

Ik zit midden in een verbouwing waarbij echt alles onder handen genomen wordt; vanmorgen eerst even Tweakers lezen en toen kwam ik deze tegen op de frontpage: Leidingen naar verdeler met warmtepomp, dat zette me aan het denken. Ipv op een oud topic doorgaan maar even een nieuwe post:

Ik heb nu Uponor 20mm x 2,25mm buis (DN15) getrokken voor:

• Toevoer vloerverwarming boven (10 meter)
• Afvoer vloerverwarming boven (10 meter)
• Warm water toevoer badkamer (24 meter)
• Koud water toevoer badkamer (10 meter)

De vloerverwarming boven gaat om 40m2, 3x slaapkamer en 1x badkamer. In de badkamer komen 2x stortdouches (die soms tegelijk gebruikt zullen worden a 12 liter per minuut volgens de specs, is dat niet weinig?) + wastafel + wc.

Nu vraag ik mij af, ga ik het hier wel mee redden?

Ook met het zicht op een warmtepomp in de toekomst. Of is het slim alles er weer uit te halen en te vervangen door 25mm of zelfs 32mm? Van ChatGPT krijg ik afhankelijk van hoe ik de vragen stel de ene keer "ja kan prima", de andere keer "beter 25mm". De badkamer toevoer buizen liggen al in de tussenvloer, dat wordt wel een werkje om weer los te halen.

De huidige CW5 CV ketel kan die 2x 12 liter per minuut niet leveren, maar dan wordt het eerst 1x stortdouche + 1x handdouche tegelijk gebruiken en later bij de overgang naar een warmtepomp + boiler hier rekening mee houden.

Voor de vloerverwarming later beneden zal ik sowieso voor een dikkere diameter gaan.

[ Voor 3% gewijzigd door royduin op 08-07-2026 14:43 ]

[RonnieKo]

royduin schreef op woensdag 8 juli 2026 @ 14:37:
Van ChatGPT krijg ik afhankelijk van hoe ik de vragen stel de ene keer "ja kan prima", de andere keer "beter 25mm". De badkamer toevoer buizen liggen al in de tussenvloer, dat wordt wel een werkje om weer los te halen.

Wat zegt een echte menselijke installateur in plaats van een computerantwoord?

[djluc]

Voor de diameter van je warm water kan je het beste naar het gewenste verbruik kijken en dat langs de specificaties leggen. In het algemeen houd je vooral rekening met de wachttijd en de capaciteit. Hier heb je een bron om verder te lezen: https://www.infodwi.nl/me...erkblad-4-4a-nov-2024.pdf Korter is ook bezig maar waarschijnlijk kan je daar niet veel aan doen? Bij bijvoorbeeld keukens is de wachttijd vaak mede een reden om een boiler te kiezen. Minder verspilling, sneller warm water etc. Zelfde met een Quooker.

Koud water heeft in basis voldoende druk, wachttijd is er niet, dus daar kan je met een wat dikkere leiding niet veel fout doen als je voldoende hebt voor je douches. Dus daar vooral naar capaciteit kijken. Niet extreem te ver gaan maar gewoon naar de benodigde capaciteit kijken. Ook met eventueel toekomstige uitbreidingen etc. Vrij gebruikelijk is een hoofdleiding 25 en dan aftakken. Gezien je 2 douches gebruikt is het goed even te berekenen wat je behaalt. Vergeet ook het drukverlies niet zodat je douches niet te zacht gaan als je even de wastafelkraan aanzet.

Betreft de vloerverwarming: In basis: dikker = beter. Minder weerstand, meer flow, minder geluid etc. Zeker bij lage temperatuurverwarming zit daar een voordeel. Als je toch opnieuw gaat leggen zou ik er meteen 32 in leggen als het past. Dat pas je later nooit meer aan.

[jelke1992]

M.b.t. de cv leidingen:

Ik denk dat je het met 20mm buizen wel gaat redden (persoonlijke ervaring), maar als het niet enorm veel extra werk is om het te vervangen zou ik toch voor 25mm gaan.
In mijn huidige huis heb ik alles aangelegd met 25mm en ervaar geen stroomgeluid (met warmtepomp) en alles wordt goed warm. Zorg er wel voor dat alles goed ontlucht blijft.

32mm uponor aanleggen is wel echt een andere manier van werken. Deze buizen zijn amper buigbaar dus je zult veel meer gebruik moeten maken van knie'tjes in plaats van het buigen van bochten.

Wat betreft het warm water zou ik me helemaal niet druk maken. Een regendouche werkt prima op 16mm en 2 regendouches tegelijk op 20mm (en vanaf daar kun je eventueel aftakken naar 16mm naar de losse douches) is ook geen probleem.

[ Voor 19% gewijzigd door jelke1992 op 08-07-2026 15:25 ]

[assje]

• Koud water: 20mm opslitsen naar 2x 16 prima*
• Warm water: 2x16mm individuele leiding was beter geweest i.v.m. wachttijd (scheelt echt meer dan je denkt, "maar" 4mm is 78% meer inhoud (!) Met warm water is het écht niet hoe groter hoe beter.

*tenzij extreme flow over grote lengte

Extra overweging; met een dubbele stortdouche overweeg ook een douche-WTW. Als je dat doet hou er dan rekening mee dat relatief je warm water verbruik halveert en "koud" water dus toeneemt; wellicht controle waard of 1x20mm dan nog volstaat.

Vloerverwarming 40m2 is aardig wat en 20mm krap. Maar; afhankelijk van de isolatie/gebruik is het de vraag of de slaapkamers daadwerkelijk (volledig) gebruikt gaan worden. Idealiter heb je een warmteverliesberekening en weet je hoeveel vermogen er afgegeven moet worden. Op basis van dT van 3 of 5 graden kan je dan berekenen of de flow acceptabel is bij deze afmeting. Ik denk dat in de praktijk 20mm sowieso meer dan voldoende is tenzij de slaapkamers met enkel glas oid, 25mm zal beter zijn, 32mm sowieso overkill.

[ Voor 86% gewijzigd door assje op 08-07-2026 15:45 ]

[assje]

RonnieKo schreef op woensdag 8 juli 2026 @ 14:53:
Wat zegt een echte menselijke installateur in plaats van een computerantwoord?

Ik zou de mening van een individuele installateur niet boven AI antwoorden zetten (uitgaande van goede prompt).

@royduin aanvullend;
Voor 2x12L/min zegt mijn virtuele vriend dat 20x2,25 zonder zorgen voldoet tot ca. 20m leidinglengte. Daarboven wordt het meer situationeel afhankelijk van waterdruk/tracé/hoogte etc.

[ Voor 26% gewijzigd door assje op 08-07-2026 15:50 ]

[djluc]

assje schreef op woensdag 8 juli 2026 @ 15:32:

• Warm water: 2x16mm individuele leiding was beter geweest i.v.m. wachttijd (scheelt echt meer dan je denkt, "maar" 4mm is 78% meer inhoud (!) Met warm water is het écht niet hoe groter hoe beter.

Goeie optie! Inderdaad, meest logische is dat de douches vaak niet tegelijk gebruikt zullen worden en dan heeft de dubbele 16 inderdaad veel winst!

Wel goed om even te checken wat je er verder op hebt zitten aan wastafels en eventueel andere verbruikers. Je kan het een beetje merken als je de wastafel open draait.

Voordeel is wel dat je als je wastafel achter de douche hebt op een 16 je mogelijk minder wachttijd hebt als de douche reeds aangestaan heeft omdat de leiding dan al warm water bevat.

Het is met alle opties een beetje schipperen gezien je best een grote afstand hebt. 16mm is het meest gebruikelijk qua leiding voor de warme leiding ook in dit geval.

[RonnieKo]

assje schreef op woensdag 8 juli 2026 @ 15:39:
[...]
Ik zou de mening van een individuele installateur niet boven AI antwoorden zetten (uitgaande van goede prompt).

Dat weet je niet hoe iemand de vraag stelt... Dat is grote vraag. Ik heb liever iemand met kennis van zaken in huis om het een en ander te overleggen.

[djluc]

RonnieKo schreef op woensdag 8 juli 2026 @ 16:27:
[...]


Dat weet je niet hoe iemand de vraag stelt... Dat is grote vraag. Ik heb liever iemand met kennis van zaken in huis om het een en ander te overleggen.

Het is toch niet zo zwart/wit? Deel zelf onderzoek doen als je er meer van wil weten (en dan ook echt je best doen) in combinatie met de kennis van de vakman leidt vaak tot goede resultaten als er een goede samenwerking ontstaat.

[royduin]

Bedankt voor alle reacties! Nog meer keuzes! En @assje vergeten te vermelden dat er inderdaad ook een douche WTW in komt. Daarmee zal er minder warm water, maar juist weer meer koud water nodig zijn.

Wat ik me nu ook bedenk is dat er nog 2 oudere (36 jaar oud) kopere leidingen liggen naar de plek waar de badkamer komt, 1x 16mm koud en 1x 16mm warm. Dan zou ik die 16mm leidingen voor 1 van de 2 douches kunnen gebruiken en de nieuwe 20mm uponor voor de rest. Scheelt weer wachten op warm water. Of beter die oude leidingen weghalen? Die gaan ook niet eeuwig mee.

Als ik die beter niet kan gebruiken dan de keuze om de huidige uponor 20mm te laten liggen en er een 16mm bij te leggen of juist helemaal te vervangen door een 25mm. Nu is het nog wel te doen om te vervangen... maar alleen als het nuttig is natuurlijk.

[SMSfreakie]

Persoonlijk zou ik niet meer met de oude leidingen prutsen...

Er uit slopen en by de oud ijzer boer inleveren is de beste optie.

[assje]

royduin schreef op donderdag 9 juli 2026 @ 09:58:
Als ik die beter niet kan gebruiken dan de keuze om de huidige uponor 20mm te laten liggen en er een 16mm bij te leggen of juist helemaal te vervangen door een 25mm. Nu is het nog wel te doen om te vervangen... maar alleen als het nuttig is natuurlijk.

Uit je startpost:

• Warm water toevoer badkamer (24 meter)
• Koud water toevoer badkamer (10 meter)

De enige leiding die mogelijk enigzins kritisch is zou de warm water leiding zijn als gevolg van lengte. Zonder WTW gaat ≈>60% door de warm water leiding, met WTW is dat maar ≈35%. Dat is minder dan 10L/min op de warm water leiding bij gebruik van twee douches; dat is echt geen enkel probleem zelfs met die 24m lengte.

Ik zou hier helemaal niets aan veranderen. Hou er alleen dus wel rekening mee dat het het ongeveer 25 seconde duurt voor je warm water hebt bij gebruik van één douche.

[ Voor 7% gewijzigd door assje op 09-07-2026 10:35 ]

[assje]

SMSfreakie schreef op donderdag 9 juli 2026 @ 10:03:
Persoonlijk zou ik niet meer met de oude leidingen prutsen...

Er uit slopen en by de oud ijzer boer inleveren is de beste optie.

En dat inderdaad.

[Mystic Spirit]

Wat vaak over het hoofd gezien wordt (ook door de gemiddelde installateur) is dat koppelingen in de flexibele leiding geperst worden. De bottleneck is dan de koppeling zelf. Die heeft een kleinere diameter dan de buis. Als je voldoende doorvoer wil behouden, moet je altijd een slag groter kiezen qua flexibele leidingen dan bij een koper leiding (waarbij de koppeling buiten de buis zit).

Als je 16mm koper wil vervangen ga je naar 20mm flexibel etc.

[assje]

Mystic Spirit schreef op donderdag 9 juli 2026 @ 10:16:
Als je 16mm koper wil vervangen ga je naar 20mm flexibel etc.

Ik baseer me sowieso liever niet op wat ik vervang maar op het beoogde gebruik. Vervanging is ook een kans om dingen goed te doen die voorheen mogelijk niet goed waren.

Een perskoppeling geeft doorgaans net zoveel weerstand als één of enkele meter leiding (afhankelijk van merk/type etc). Dus ja, het heeft impact maar het is ook weer niet zo dramatisch. Als je het helemaal perfect wil doen bereken je de totale leidingweerstand inclusief koppelingen en dimensioneer je daar op. Maar; tenzij je een absurde kerstboom gaat maken is dat overdreven en volstaan standaard aannames prima.

De voornaamste reden dat je met meerlagenbuis een stap groter gaat is de grotere wanddikte van meerlagenbuis.

[ Voor 51% gewijzigd door assje op 09-07-2026 10:42 ]

[Mystic Spirit]

assje schreef op donderdag 9 juli 2026 @ 10:17:
[...]


Ik baseer me sowieso liever niet op wat ik vervang maar op het beoogde gebruik. Vervanging is ook een kans om dingen goed te doen die voorheen mogelijk niet goed waren.

Een perskoppeling geeft doorgaans net zoveel weerstand als één of enkele meter leiding (afhankelijk van merk/type etc). Dus ja, het heeft impact maar het is ook weer niet zo dramatisch. Als je het helemaal perfect wil doen bereken je de totale leidingweerstand inclusief koppelingen en dimensioneer je daar op. Maar; tenzij je een absurde kerstboom gaat maken is dat overdreven en volstaan standaard aannames prima.

De voornaamste reden dat je met meerlagenbuis een stap groter gaat is de grotere wanddikte van meerlagenbuis.

Eens. Natuurlijk kan je beter de totale berekening goed maken. De gemiddelde installateur doet dat meestal niet, daarom handig om zelf een vuistregel te hebben, zodat je uiteindelijk niet met een onder gedimensioneerd systeem zit.

[SMSfreakie]

Daarom gewoon zo min mogelijk koppelstukken proberen toe te passen.. Een knel knie 15 voor koper geeft meer beperking dan die zelfde bocht even buigen in het koper 15..


Het zal niet extreem zijn.. Maar wel aanwezig..

[assje]

Mystic Spirit schreef op donderdag 9 juli 2026 @ 11:53:
De gemiddelde installateur doet dat meestal niet, daarom handig om zelf een vuistregel te hebben, zodat je uiteindelijk niet met een onder gedimensioneerd systeem zit.

Klopt. De gemiddelde installateur zal ook niet zo uitvoerig nadenken over dimensionering van de leidingen als TS hier doet en weet bovendien niet eens van het bestaan van een douche-WTW

[silverball]

assje schreef op donderdag 9 juli 2026 @ 10:17:
[...]


Ik baseer me sowieso liever niet op wat ik vervang maar op het beoogde gebruik. Vervanging is ook een kans om dingen goed te doen die voorheen mogelijk niet goed waren.

Een perskoppeling geeft doorgaans net zoveel weerstand als één of enkele meter leiding (afhankelijk van merk/type etc). Dus ja, het heeft impact maar het is ook weer niet zo dramatisch. Als je het helemaal perfect wil doen bereken je de totale leidingweerstand inclusief koppelingen en dimensioneer je daar op. Maar; tenzij je een absurde kerstboom gaat maken is dat overdreven en volstaan standaard aannames prima.

De voornaamste reden dat je met meerlagenbuis een stap groter gaat is de grotere wanddikte van meerlagenbuis.

Ja, behalve dat de zeta waardes bij B merken zoals pipetec van heima 24 pakweg 4x zo hoog zijn als een, bijvoorbeeld, henco, dus dan wordt het wel iets om rekening mee te houden.

[royduin]

assje schreef op donderdag 9 juli 2026 @ 12:47:
[...]


Klopt. De gemiddelde installateur zal ook niet zo uitvoerig nadenken over dimensionering van de leidingen als TS hier doet en weet bovendien niet eens van het bestaan van een douche-WTW

Misschien zit ik wat te piekeren op niets af inderdaad. Maar het zou zo zonde zijn om erachter te komen wanneer het allemaal volledig dicht en af is.

Het lijkt erop dat de douche WTW de "redding" is dat ervoor zorgt dat ik het met 20mm ga redden.

Voor de vloerverwarming zal het met de warmtevraag waarschijnlijk ook wel uit komen. We gaan voor nieuwbouw isolatie waardes tegen het dak en de muur + triple glas. Daarnaast komen er ook nog airco's te hangen die ook kunnen verwarmen. Zal voornamelijk voor de badkamer vloer zijn + 1 kamer dat als kantoor gebruikt wordt, de slaapkamers zullen niet heel warm gestookt worden gok ik.

Alles lekker zo houden dus! Toch?! Kleine twijfel nog wel omdat het nu nog wel redelijk toegankelijk is en geen kwaad kan (wel iets langer wachten op warm water dan). Maar wel weer €400 uitgeven, terwijl het misschien geen effect heeft.

[assje]

royduin schreef op donderdag 9 juli 2026 @ 18:42:
Alles lekker zo houden dus! Toch?! Kleine twijfel nog wel omdat het nu nog wel redelijk toegankelijk is en geen kwaad kan (wel iets langer wachten op warm water dan). Maar wel weer €400 uitgeven, terwijl het misschien geen effect heeft.

Nou, aangezien je WTW hebt is er nog wel één ding. Je koud waterleiding wordt feitelijke een "lauwwaterleiding" (tijdens douchen). Ik lees in jouw verhaal niets over een seperate koudwaterleiding. Dat hoort wel want anders sta je je tanden te poetsen met lauw water na het douchen.

[assje]

royduin schreef op donderdag 9 juli 2026 @ 18:42:
Voor de vloerverwarming zal het met de warmtevraag waarschijnlijk ook wel uit komen. We gaan voor nieuwbouw isolatie waardes tegen het dak en de muur + triple glas. Daarnaast komen er ook nog airco's te hangen die ook kunnen verwarmen. Zal voornamelijk voor de badkamer vloer zijn + 1 kamer dat als kantoor gebruikt wordt, de slaapkamers zullen niet heel warm gestookt worden gok ik.

Ik heb op de slaapkamers helemaal geen vloerverwarming aangelegd. Eventueel verwarmen kan met de airco's maar gebeurt in de praktijk vrijwel nooit.

Die badkamer is belangrijk, daar heb je nooit teveel afgifte. Met goede isolatie zou ik me om die slaapkamers niet druk maken. Ik zou me nog eerder afvragen het geld niet in de zak te houden en achterwege te laten....

[assje]

royduin schreef op donderdag 9 juli 2026 @ 18:42:
We gaan voor nieuwbouw isolatie waardes tegen het dak en de muur + triple glas.

En goed bezig

[royduin]

assje schreef op donderdag 9 juli 2026 @ 22:25:
[...]


Nou, aangezien je WTW hebt is er nog wel één ding. Je koud waterleiding wordt feitelijke een "lauwwaterleiding" (tijdens douchen). Ik lees in jouw verhaal niets over een seperate koudwaterleiding. Dat hoort wel want anders sta je je tanden te poetsen met lauw water na het douchen.

Nog niet in een douche wtw verdiept, een verticale buis lijkt de beste optie maar dan moet ik mijn afvoer ook anders laten lopen, of dat lukt ga ik dit weekend bekijken. In dat geval zijn er inderdaad ook 2 toevoer leidingen nodig. Ik heb nog 20mm liggen, dan zou ik die erbij kunnen leggen. Dan wordt het 20mm van 1x koud, 1x lauw en 1x warm.

Horizontale douche wtw systemen klinkt niet heel handig omdat ze schoongemaakt moeten worden, maar kans is wel dat dat het moet worden als ik het verticaal niet voor elkaar krijg. Dan splits ik de 20mm naar 2x 16mm en ben ik er ook denk ik?

assje schreef op donderdag 9 juli 2026 @ 22:28:
[...]


Ik heb op de slaapkamers helemaal geen vloerverwarming aangelegd. Eventueel verwarmen kan met de airco's maar gebeurt in de praktijk vrijwel nooit.

Die badkamer is belangrijk, daar heb je nooit teveel afgifte. Met goede isolatie zou ik me om die slaapkamers niet druk maken. Ik zou me nog eerder afvragen het geld niet in de zak te houden en achterwege te laten....

Mochten er ooit kids komen is het wel lekker spelen op een warme slaapkamer vloer. Bureautje misschien ooit dan zijn warme voeten ook wel fijn. Fermacell komt sowieso overal, die paar meter extra leiding valt wel mee qua kosten.

assje schreef op vrijdag 10 juli 2026 @ 09:25:
[...]


En goed bezig

Dankjewel en bedankt voor de hulp en inzichten!!

[assje]

royduin schreef op vrijdag 10 juli 2026 @ 09:57:
Mochten er ooit kids komen is het wel lekker spelen op een warme slaapkamer vloer. Bureautje misschien ooit dan zijn warme voeten ook wel fijn. Fermacell komt sowieso overal, die paar meter extra leiding valt wel mee qua kosten.

Prima overweging en in dat geval zeker doen. Bij mij ging het om infrezen van vloerverwarming wat op de verdieping vrijwel garantie op raken van allerlei leidingen zou zijn. Vanwege die kosten en complexiteit dus achterwege gelaten.

Als het relatief eenvoudig top om wel gewoon mee te pakken (desnoods kleinere diameter/grotere HoH). Maar zoals gezegd; in de prakijk kan je er vanuit gaan dat die heel weinig flow gaan pakken.

Warme vloer voor spelen is lekker maar het voordeel van verwarming met airco is dat je snel kunt verwarmen voor het spelen zonder dat de kamer daarna te warm is om te slapen. Wij laten de slaapkamers in de winter gewoon 16-18 graden en dat lukt zonder actieve verwarming.