Upgraden van pc na 7 jaar

[Koersfanaat]

Wat wil je doen met je nieuwe systeem?
Ik gebruik de pc dagelijks als gamer. Spellen zoals God of War, Civisation VII, Hogwarts Legacy, Horizon Focus en zo moeten dus goed kunnen draaien op hoge settings op de build en dat was de afgelopen 7 jaar ook best het geval. Geen content creator of zo, dus videobewerking is an sich niet nodig. Mijn andere vaste games zijn League & schaken op chess.com, dus dat gaat het verschil hier niet meer maken.

Wat mag het systeem gaan kosten?
Normaal gezien bouw ik mijn eigen pc's altijd, dus zijn er geen assemblagekosten. Ik denk aan een budget rond de 1000 euro, maar dat mag/kan ook oplopen tot 1200/1300 als er duidelijke, significante verbeteringen richting de toekomst mogelijk zijn.

Zijn er componenten of randapparatuur die je al hebt en mee wil nemen naar je nieuwe systeem?
Ik heb een Samsung 990 Pro 1TB zonder heatsink al in mijn huidige build (onlangs gekocht met het oog op de upgrade), die neem ik zeker mee. Daarnaast neem ik waarschijnlijk mijn GPU (AMD Radeon RX5700) nog even mee, want anders val ik serieus buiten budget. Als iemand een betaalbare upgrade weet, drop maar in de reacties!
Mijn Power Unit is een Corsair 650W, geen idee of die nog de moeite is om mee te nemen, anders graag ook gewoon transfereren.

Wat denk je allemaal nodig te hebben?
Ik heb nu een AM4-moederbord (MSI B450 Tomahawk Max) maar vermoed dat het niet onlogisch is om naar een AM5 over te stappen. Dus een nieuwe processor en RAM zullen ook nodig zijn. Sowieso ook een nieuwe omhulzing nodig, de vorige z'n side panel is na een paar keer verhuizen wat vijzen kwijt en hangt er maar nauwelijks nog aan...
Ik ga liever weg van de AM4 want ik krijg nu voortdurend BSOD's, die waarschijnlijk door RAM of processor worden gegeven. Als ik dan toch 300+ euro moet neertellen voor nieuwe RAM, mag het ook gewoon 400 zijn voor DDR5 en de hele nieuwe build. Liever dat dan te merken dat het toch ook de CPU was en ik eigenlijk al dat geld voor "niets" uitgaf om uiteindelijk na 500 euro nog steeds met am4 te zitten.

Heb je nog bepaalde (merk)voorkeuren?
Ik was op zich altijd tevreden over mijn MSI moederbord en AMD Ryzen 5 3600 processor, dus hou ik het graag bij die merken.

Heb je nog bepaalde eisen/wensen?
Niet echt.

Ga je overklokken?
Ik overklok normaal gezien niet.

Wat verwacht je van ons?[i]
Ik probeer natuurlijk een redelijke prijs/kwaliteitverhouding te zoeken in mijn onderdelen. De top of the line laat ik steeds links liggen, maar het moet wel een stevige mid-range build zijn waar mogelijk. Ik ken weinig van bottlenecks of minieme verschillen dus hier hoor ik graag advies over. Ik post enkele vragen onder de builds. Ik wil vooral graag zeker zijn dat als ik dit geld neertel, ik een een goede gaming pc ga hebben de komende 5 tot 7 jaren zoals mijn "huidige" het heeft gedaan. Ik spendeer veel tijd op de pc, dus dat is belangrijk voor me.

Dit is mijn huidige build:

#	Categorie	Product	Prijs	Subtotaal
1	Processors	AMD Ryzen 5 3600 Boxed	€ 69,99	€ 69,99
1	Moederborden	MSI B450 Tomahawk MAX	€ 0,-	€ 0,-
1	Videokaarten	AMD Radeon RX 5700	€ 0,-	€ 0,-
1	Geheugen intern	G.Skill Ripjaws V F4-3200C16D-16GVKB	€ 134,91	€ 134,91
1	Voedingen	Corsair RM650 (2023)	€ 0,-	€ 0,-
1	Interne ssd's	Samsung 990 Pro (zonder heatsink) 1TB	€ 159,-	€ 159,-
			Totaal	€ 363,90

En dit is wat ik zelf na wat opzoekingswerk op pcpartpicker & Pricewatch bij mekaar heb gepuzzeld. Graag alle advies hierover mogelijk!

#	Categorie	Product	Prijs	Subtotaal
1	Processors	AMD Ryzen 7 7700 Boxed	€ 269,-	€ 269,-
1	Moederborden	MSI MAG B650 TOMAHAWK WIFI	€ 165,-	€ 165,-
1	Videokaarten	MSI Radeon RX 5700 8G	€ 0,-	€ 0,-
1	Behuizingen	Fractal Design Meshify C	€ 85,70	€ 85,70
1	Geheugen intern	G.Skill Flare X5 F5-6000J3636F16GX2-FX5	€ 433,-	€ 433,-
1	Interne ssd's	Samsung 990 Pro (zonder heatsink) 1TB	€ 159,-	€ 159,-
			Totaal	€ 1.111,70

Enkele vragen:
1) Welk moederbord (AM5) neem ik best? Tomahawks krijgen goede reviews voor gaming en ik heb er nu eentje waar ik tevreden van ben.
2) Welke AMD-processor neem ik? Wat googelen leerde me dat Ryzen 9 een overkill is, dus Ryzen 7 leek me een mooie upgrade van mijn 5-processor nu. Maar welke dan? Is de 7700 perfect oké, of moet het 7700X of 7800x3d zijn? (Die laatste is bijna niet in het budget te passen vrees ik). Ik las dat de 7700x marginaal beter is, maar niet te verantwoorden voor de extra energieconsumptie die het ding doet?
3) RAM... Oh boy, de prijzen. Tja, dan maar doorbijten. Ik wil graag 32GB (heb er nu 16GB) om zeker future proof te zijn (Civ VII vraagt het eigenlijk al voor max prestaties), maar welk merk en welke latency en zo? Hier ben ik niet thuis in. Ik heb me gebaseerd voor mijn keuze op mijn huidige sticks zowat en hetzelfde merk gekozen.

Alle advies over alle onderdelen is welkom. Ik ken wel een beetje, maar ben zeker geen specialist in pc's bouwen en componenten kiezen. Bedankt!

[99ruud99]

Draai eens eerst je game op gewenste settings met mei afterburner op achtergrond. Controleer dan of welk onderdeel 99% draait. Kan zomaar wel de GPU zijn, dan is het zonde om de rest als eerste up te graden.

[Koersfanaat]

99ruud99 schreef op zaterdag 7 februari 2026 @ 15:22:
Draai eens eerst je game op gewenste settings met mei afterburner op achtergrond. Controleer dan of welk onderdeel 99% draait. Kan zomaar wel de GPU zijn, dan is het zonde om de rest als eerste up te graden.

Sorry, ik ben niet goed mee. Is dit als advies op de BSOD's? Want die komen niet tijdens het gamen per se. Gewoon tijdens browsen of zelfs als er niemand op de pc werkt. (Ntokrnl.exe probleem)

[DeNachtwacht]

Je hebt nu een prima PC om gewoon mee door te gaan. Alleen een GPU upgrade en eventueel een PSU is als je een upgrade wil doen voor gaming de basis, veel meer heb je niet nodig. Ik zie ook totaal niet wat de "upgrade" die je zelf voorstelt doet heeft precies dezelfde gpu


Als je in deze pc het volgende koopt
- een 750W PSU
- een RX 9070 XT GPU
- 16GB extra van precies hetzelfde geheugen

Dan heb je in games al een enorme upgrade en ben je onder de €900 klaar. Eventueel kun je nog overwegen er een 5700 of 5800 CPU in te doen en de 3600 te vervangen, maar de GPU en ram upgrade is al zoveel dat ik denk dat je prima tevreden gaat zijn.

[ Voor 5% gewijzigd door DeNachtwacht op 07-02-2026 15:25 ]

[chrisborst]

@Koersfanaat
Met deze upgrade zal je weinig winnen, omdat je GPU hetzelfde blijft. Verder is AM4 + ddr4 echt nog prima.

Zou beginnen om te kijken waar de BSOD vandaan komt.

Ik zou de 3600 inwisselen voor een 5800x en dan je GPU voor een 9600XT

Kijk voor de lol eens dit filmpje van Linus, zegt veel over de invloed van geheugen en je GPU:
YouTube: The Solution to the RAM Crisis is… DDR4???

[Apart]

Ik zou eerst even een MemTest o.i.d. draaien of wat de anderen aangeven. Je GPU upgraden zou al de grootste aanwinst zijn.

Voeding upgraden heeft niet zoveel zin als je de RM650e al hebt, is nog een prima voeding. Je hebt geen behuizing op dit moment, of wil je graag een andere? De 2e NVMe is extra? (nogal een dure)

[99ruud99]

De reden is niet specifiek wegens bsod, maar om erachter te komen welk onderdeel nu aan het maximum zit. Meeste onderdelen krijgen eerder problemen als ze aan hun maximum zitten dan wanneer ze idle draaien.

[Koersfanaat]

Apart schreef op zaterdag 7 februari 2026 @ 15:30:
Ik zou eerst even een MemTest o.i.d. draaien of wat de anderen aangeven. Je GPU upgraden zou al de grootste aanwinst zijn.

Voeding upgraden heeft niet zoveel zin als je de RM650e al hebt, is nog een prima voeding. Je hebt geen behuizing op dit moment, of wil je graag een andere? De 2e NVMe is extra? (nogal een dure)

Ik zal een memtest doen dit weekend. Ik denk dat mijn voeding RM650 was, niet 650e, tenzij dat geen verschil is?

Ik heb wel nog een behulzing, die voldoet prima aangezien hij hier nu lekker op bureau staat. Maar ik dacht: als ik alles moet vervangen, kan 100 euro voor een nieuwe behulzing er ook wel bij zodat dat sidepanel weer deftig is. Maar nieuwe behulzing is geen must eigenlijk, ik zou ook in deze nog kunnen bouwen zonder problemen.

[DeNachtwacht]

@Koersfanaat volgens mij raadt het merendeel van de mensen je hier nu aan bijna niks te vervangen, behalve de GPU. En dan wat ramgeheugen erbij en je bent in principe al klaar.

[Bad Brains]

BSOD's zijn in de meeste gevallen een oude windows installatie.
Hoe oud is de install.

[JappieR]

De rx5700 serie stond/staat toch ook wel een beetje bekend als onstabiel, het was de eerste generatie van RDNA. Dus de bsod zou zomaar van je gpu kunnen komen.

[Koersfanaat]

Bad Brains schreef op zaterdag 7 februari 2026 @ 16:15:
BSOD's zijn in de meeste gevallen een oude windows installatie.
Hoe oud is de install.

Ik heb in 2019 een retail key voor Windows 10 gekocht en die is dan via die gratis update naar Windows 11 gebracht in 2024/begin 2025 of zo denk ik.
Anyway, met de nieuwe SSD heb ik Windows 11 clean geïnstalleerd sinds donderdag. Er zijn opmerkelijk minder BSOD's al, maar toch kreeg ik vanochtend zelfs bij het opstarten opeens eentje en dan snel erna nog eentje. Daarna is ie al de hele dag rustig...

[Koersfanaat]

DeNachtwacht schreef op zaterdag 7 februari 2026 @ 16:06:
@Koersfanaat volgens mij raadt het merendeel van de mensen je hier nu aan bijna niks te vervangen, behalve de GPU. En dan wat ramgeheugen erbij en je bent in principe al klaar.

Ja, blijkbaar ben ik iets te voortvarend in mijn idee om te vernieuwen. Begrijp me niet verkeerd: als ik niet een nieuw moederbord, ram etc. MOET hebben, dan ga ik liever met deze nog een eindje door!

Ik heb trouwens net een Memtest gedaan via de stick (3 passes) en die gaf geen errors. Dus de RAM zal dan hoogstwaarschijnlijk wel oké zijn. Blijft basically enkel nog de CPU over, of dus de grafische kaart? Dat heeft nog niemand anders vermeld, ik wist niet eens dat dat een mogelijke schuldige kon zijn...

Als ik even mag vragen: ik begreep eigenlijk dat het niet optimaal is om 4x8gb te steken in je moederbord, omdat de memory processor of iets dergelijks dan meer werk krijgt van de cpu. De meeste websites raden gewoon de dual channel 2x16 aan indien mogelijk. Wat moet ik hiermee aanvangen?

[Bad Brains]

Wat staat er in je windows logs, als je het makkelijker wilt maken clear de hele boel dan even.

[DeNachtwacht]

@Koersfanaat ik denk dat het omdat je best vaak die BSOD's hebt dat je gewoon het best het als volgt kan doen

1. update BIOS naar meest recente versie
2. download de Media Creation Tool bij micirosoft en installeer windows in zijn geheel opnieuw als het nieuwste bios erop staat. Let er bij installatie goed op dat er geen backups worden teruggezet maar de PC als nieuwe PC wordt geconfigureerd

Als vervolgens alle problemen verdwenen zijn, is de vervolgstap beginnen met een ram upgrade. Als je precies hetzelfde geheugen koopt als wat je al hebt draait dat meestal wel stabiel. Ik heb zelf 4x 16GB van exact hetzelfde merk en type draaien zonder problemen, maar heb wel een net iets recentere X570 chipset. Daarnaast is dan een RX 9060 XT een prima optie als je op 1080P wil gamen, wil je naar 1440P doe dan meteen ook een RX 9070 XT, maar dan moet je ook een nieuwe voeding kopen.

Vervolgens als dat dan probleemloos draait is de laatste stap om tijdens je zwaarste games nog eens een system tooltje mee te laten draaien of de processor 100% belast wordt. Als dat het geval is, dan is het nuttig de 3600 te upgraden naar een 5800 bijvoorbeeld, maar mijn gok is dat je met PSU/RAM/GPU echt al een wereld van verschil gaat zien.

Maar nu dus eerst even hopen dat de gratis oplosingen (nieuwste bios + fresh windows install) je problemen oplost.

[Koersfanaat]

DeNachtwacht schreef op zaterdag 7 februari 2026 @ 17:59:
@Koersfanaat ik denk dat het omdat je best vaak die BSOD's hebt dat je gewoon het best het als volgt kan doen

1. update BIOS naar meest recente versie
2. download de Media Creation Tool bij micirosoft en installeer windows in zijn geheel opnieuw als het nieuwste bios erop staat. Let er bij installatie goed op dat er geen backups worden teruggezet maar de PC als nieuwe PC wordt geconfigureerd

Als vervolgens alle problemen verdwenen zijn, is de vervolgstap beginnen met een ram upgrade. Als je precies hetzelfde geheugen koopt als wat je al hebt draait dat meestal wel stabiel. Ik heb zelf 4x 16GB van exact hetzelfde merk en type draaien zonder problemen, maar heb wel een net iets recentere X570 chipset. Daarnaast is dan een RX 9060 XT een prima optie als je op 1080P wil gamen, wil je naar 1440P doe dan meteen ook een RX 9070 XT, maar dan moet je ook een nieuwe voeding kopen.

Vervolgens als dat dan probleemloos draait is de laatste stap om tijdens je zwaarste games nog eens een system tooltje mee te laten draaien of de processor 100% belast wordt. Als dat het geval is, dan is het nuttig de 3600 te upgraden naar een 5800 bijvoorbeeld, maar mijn gok is dat je met PSU/RAM/GPU echt al een wereld van verschil gaat zien.

Maar nu dus eerst even hopen dat de gratis oplosingen (nieuwste bios + fresh windows install) je problemen oplost.

Die Bios-update en cleane Windows is exact wat ik afgelopen donderdag heb gedaan. Er zijn minder crashes, maar vanochtend had ik toch weer eentje. Nu wel al 10u stabiel. Er staat niets op deze computer behalve browsers & drivers momenteel.

[Bad Brains]

Zijn het BSOD's of reboots.
Dat is echt wel een ander dingetje zeker met de laatste AMD drivers die niet helemaal lekker zijn (GPU)

edit; Zonder log files kun je echt weinig zeggen.

[ Voor 16% gewijzigd door Bad Brains op 07-02-2026 18:15 ]

[Apart]

Koersfanaat schreef op zaterdag 7 februari 2026 @ 18:03:
[...]


Die Bios-update en cleane Windows is exact wat ik afgelopen donderdag heb gedaan. Er zijn minder crashes, maar vanochtend had ik toch weer eentje. Nu wel al 10u stabiel. Er staat niets op deze computer behalve browsers & drivers momenteel.

Dan is de kans groot dat het probleem bij de overige hardware ligt. Ik zou eerst nog alles even natesten met de suggesties en dan kijken of upgraden misschien minder hoofdpijn is. CPU vervangen naar een 5700 of 5800 en geheugen naar 32GB kan, maar wat als het dan nog niet is opgelost, moet je kijken voor een moederbord etc. en dan is het prijsverschil met een AM5 upgrade en nette GPU niet zo groot.

Je hebt dus de Samsung 990 Pro, de RM650 en de Fractal behuizing al in bezit?

Dan kan je het volgende overwegen als je toch wilt upgraden naar AM5.

#	Categorie	Product	Prijs	Subtotaal
1	Processors	AMD Ryzen 5 7500F Tray	€ 117,32	€ 117,32
1	Moederborden	MSI B650 Gaming Plus WiFi	€ 137,99	€ 137,99
1	Videokaarten	Powercolor Reaper Radeon RX 9060 XT 16GB	€ 439,-	€ 439,-
1	Processorkoeling	Gelid Solutions Tranquillo Rev.5	€ 24,90	€ 24,90
1	Geheugen intern	Crucial Pro Overclocking CP2K16G60C36U5B	€ 399,-	€ 399,-
			Totaal	€ 1.118,21

De uitvoering: AMD Ryzen 7 7700 Tray is ook een optie als alternatief voor de 7500F. Jammer genoeg maakt MSI geen AMD kaarten meer.

[ Voor 3% gewijzigd door Apart op 07-02-2026 20:01 ]

[DeNachtwacht]

Ik denk dat we echt even moeten stoppen met allerlei am5 systemen uitpoepen totdat duidelijk is dat het probleem echt in de nu aanwezige hardware is en niet op te lossen is. Ik zou de gpu even losmaken en weer goed vastzetten, en hetzelfde met de beide ramsloten, en met name de ssd. Juist omdat die zo nieuw is en recent geplaatst verdenk ik die een beetje. Als die die net niet goed zit / contact maakt kan dit best de oorzaak zijn.

als je echt even onderdeel per onderdeel test kun je dingen uitsluiten. Een am5 update is echt niet nodig en fors duurder (sterker, met dit budget is een nieuw systeem dat echt een upgrade is eigenlijk simpelweg niet mogelijk). Als je een van de onderdelen als de oorzaak gevonden hebt is alleen dit deel vervangen een stuk goedkoper.

[ Voor 7% gewijzigd door DeNachtwacht op 07-02-2026 18:24 ]

[freaky35]

instaleer ook vooral de laatste firmware voor de 990pro, er is bekend bij deze ssd,dat die problemen kan geven met oudere firmware versies.Ik heb zelf ook al problemen gehad met deze ssd,na upgraden naar de nieuwe firmware was het weg

Plus het is niet bekend waardoor de bsod komen,dat zou ik sowieso uitzoeken,,anders kan je ook nog een andere cpu instaleren,is een heel stuk goekdoper als nu naar am5

kijk bv hier bij firmware:

https://semiconductor.sam...er-storage/support/tools/

Makkelijkste is updaten via samsung magician

[ Voor 28% gewijzigd door freaky35 op 07-02-2026 19:17 ]

[DutchGamer1982]

https://www.marktplaats.n...i-super-btf-white-oc-16gb

of

https://www.marktplaats.n...a5-403c-b972-99fb04040882

lijken me leuke 2e hands opties om je gpu te upgraden. (titan rtx, 3090, 3090ti, 4060ti(16GB) 4070TS zijn modellen waar ik 2e hands naar zou kijken... ik vond deze twee voor een leuk prijsje..

***een nieuwe RX9060 kan ook.. (maar die zal wat minder presteren. dan deze twee tweedehands opties)
een gpu met 16GB vram ga je wel willen als je zolang met je systeem wilt doen.

=============

voor cpu.. -> een 8 core cpu, de X modellen hebben meer cashe (wat game prestaties ten goede komt), de X3d modellen nog meer -> maar een gewone 7700X zal volstaan.

***het is idd waard uit te zoeken waar je BSOD door komt, als je moederbord nog goed is is een 5700x + 32gb ddr4 een veel goedkopere optie voor je.
-> die niet veel slechter zal presteren als een 7700x + 32gb ddr5 variant

====
het belangrijkste is dat je kiest voor een 8 core cpu.
de 7700 haalt ongeveer 2-5% minder fps dan de 7700X

kom ik met de onderdelen die je al hebt op dit :

#	Categorie	Product	Prijs	Subtotaal
1	Processors	AMD Ryzen 7 7700 Tray	€ 170,28	€ 170,28
1	Moederborden	MSI MAG B850 TOMAHAWK WIFI	€ 209,-	€ 209,-
1	Videokaarten	Powercolor Reaper Radeon RX 9060 XT 16GB	€ 439,-	€ 439,-
1	Behuizingen	Montech X3 Mesh Zwart	€ 49,-	€ 49,-
1	Geheugen intern	Klevv Fit V KD5AGU880-60A300F	€ 389,-	€ 389,-
			Totaal	€ 1.256,28

eventueel kun je dus via marktplaats kijken voor die 4070ti Super, die presteerd ongeveer gelijk aan een XT9070.. maar word met 430 dus voor gevraagd wat een 9060 kost.. maar of je dat aandurft is aan jou...

ik kom op een duurder moederbord uit, omdat je een alc 1220 / alc 4080 audiochip wilt.
de goedkopere hebben allemaal de outdated alc 887
-> ook het hebben van een gen 5 m.2 slot, en wifi 7, lijken me relevante dingen voor een systeem wat even mee moet gaan.

[ Voor 4% gewijzigd door DutchGamer1982 op 07-02-2026 20:00 ]