Warmtepomp in een woonboerderij uit 1890

[Vogels60]

Ik probeer te bestuderen of we uberhaupt om kunnen schakelen naar een warmtepomp.

C.V. ketel Nefit EcomLine HRC30 ('08?)
-Ik heb de potmeter van het c.v. water op de 3e stand wat overeen komt met +/-52 graden. (op de radiatoren komt 38 a 42 graden aan)
-Ik heb de potmeter van de brander op de 1e stand wat overeen komt met 9.2kW. (Bij 80/60 volgens het boekje)
-Edit n.a.v @Proton_ radiatoren zijn T22 ongeboost.

Ik weet dat in de t.s. staat; testen met 45 graden maar dan staat de ketel te veel te pendelen... denk ik. Het van 16.5 naar 18 gaan duurt al 1 a 1,5u i.v.m. pendelen. Overal zitten Heimeier radiatorthermostaten welke "hopelijk" ingeregeld zijn want ik zie nergens voetventielen.

Woonkamer en keuken temperatuur
Overdag 18, in de nacht(verlaging) 16,5

Gasverbruik wk 52/60m2, wk 1/70m2 en deze wk 2/80m2

Ik zoek wat houvast dus mijn vraag: Kan ik de conclusie trekken dat ik puur in de huidige situatie 1 op 1 een warmtepomp van 9.2kW of minder nodig heb? Of zit ik er zo ver naast dat ik het hele warmtepomp idee kan afschrijven?


Nog langer van stof:
We wonen sinds september in een woonboerderij uit 1890. Het woongedeelte heeft spouwmuren, de ramen zijn dubbel glas (vermoedelijk geen HR++) en de deuren hebben enkel glas. Houten verdiepingsvloer en minimaal geisoleerde plafonds op de eerste verdieping. Het dak is 0,0 geisoleerd en begint vanaf de verdiepingsvloer. (goothoogte +/-2.6m)
We stoken op de slaapkamers van de kinderen +/- 12 graden en bij ons niet.
De C.V. "transport leidingen" lopen helaas overal waar het huis ongeisoleerd en dus bijna buitentemperatuur is, wel zit er flink steenwol omheen gewikkeld.

[ Voor 9% gewijzigd door Vogels60 op 11-01-2026 21:24 ]

[Proton_]

Zoals je in "Het ik-wil-een-warmtepomp FAQ topic" kan lezen gaat warmtepompgeschiktheid uiteindelijk niet om isolatie en vermogen maar om afgifte.
En hoe slechter geïsoleerd, hoe eerder een warmtepomp is 'terugverdiend'.

Ik neem aan dat de afgifte bestaat uit ongebooste radiatoren, maar precies daar zeg je nog niets over
Er is dus laaghangend fruit en als het comfort op 9 kW deze week acceptabel was, dan zou een 9 kW (bij -10) warmtepomp vergelijkbaar comfort bieden. Met een stooklijn op 52 graden bij vorst is een warmtepomp jaargemiddeld al duidelijk goedkoper dan gas en dat kan met boosters nog veel lager.

[ASW1]

Het is bijna een filosofische vraag; je verbruikt niet heel veel maar dat lijkt vooral te komen doordat je spartaans leeft door nauwelijks te stoken. Wat wil je bereiken met een warmtepomp, vooral kostenreductie?
Dat kun je ook bereiken door je woning te verbeteren en de isolatie op te krikken, daarmee krijg je tevens heel veel comfortverbetering.
Als je budget hebt; isoleren, isoleren en isoleren.
Maak een langetermijnplan met hoe je dingen gaat aanpakken en wanneer.
Daar kan ook een warmtepomp in, maar daar zou ik niet mee beginnen.

[Proton_]

Als je 80 m³ in de afgelopen week verbrand hebt, dan komt dat op ca 700 kWh thermisch in 7x24=168 uur dus ca 4 kW gemiddeld, afhankelijk waar het is was dat bij -5 of 0 graden gemiddeld. Je kunt dit extrapoleren naar -10; 9 kW klinkt niet gek maar de agressieve nachtverlaging gaat dan niet helemaal lukken. Hier kan je misschien ook nog wat meer details geven als je die hebt, zoals een dagverbruik en bijbehorend daggemiddelde van een weerstation in de buurt.

Met radiatoren is pendelgevoeligheid wat hoger, dus te groot kiezen is niet echt handig.

Als tegengeluid bij @ASW1 zou ik toch willen beweren dat een warmtepomp meer bang for the buck geeft dan isoleren als je daar iemand voor moet inhuren. Wel ben ik het eens dat isoleren je meer comfort gaat geven.
Ook gaat de dimensionering scheef als je eerst de warmtepomp en dan de isolatie, ventilatie en ruiten verbetert; de warmtepomp die eerst goed was is dan te groot waardoor je in het tussenseizoen moeite moet doen om het bij 2 starts per uur te houden.

[ Voor 3% gewijzigd door Proton_ op 11-01-2026 21:38 ]

[ASW1]

Proton_ schreef op zondag 11 januari 2026 @ 21:37:
Als tegengeluid bij @ASW1 zou ik toch willen beweren dat een warmtepomp meer bang for the buck geeft dan isoleren als je daar iemand voor moet inhuren.

Als comfort je helemaal niets waard is wel ja.

[Vogels60]

ASW1 schreef op zondag 11 januari 2026 @ 21:29:
Het is bijna een filosofische vraag; je verbruikt niet heel veel maar dat lijkt vooral te komen doordat je spartaans leeft door nauwelijks te stoken. Wat wil je bereiken met een warmtepomp, vooral kostenreductie?
Dat kun je ook bereiken door je woning te verbeteren en de isolatie op te krikken, daarmee krijg je tevens heel veel comfortverbetering.
Als je budget hebt; isoleren, isoleren en isoleren.
Maak een langetermijnplan met hoe je dingen gaat aanpakken en wanneer.
Daar kan ook een warmtepomp in, maar daar zou ik niet mee beginnen.

Ik ben me eigenlijk een hoedje geschrokken van wat ik aan gas verstookt heb a €1.22/m3.
Ik kan een hoop PV kwijt, als ik dan een warmtepomp pak kan ik de kosten misschien wat "dempen" huidige C.V ketel doet het nog maar met twee dreumessen is wat zekerheid ook wel fijn.
Isoleren, isoleren, isoleren zijn we ons zeer bewust van, willen we zeker (dakplaten) en zijn we voor aan het rond vragen alleen de complete boerderij is 1200 a 1300m3 dus de warmtepomp is misschien in dit geval wel een quick win te noemen.

[ASW1]

Vogels60 schreef op zondag 11 januari 2026 @ 22:20:
[...]
Ik ben me eigenlijk een hoedje geschrokken van wat ik aan gas verstookt heb a €1.22/m3.
Ik kan een hoop PV kwijt, als ik dan een warmtepomp pak kan ik de kosten misschien wat "dempen" huidige C.V ketel doet het nog maar met twee dreumessen is wat zekerheid ook wel fijn.

PV heb je weinig aan in de winter om mee te stoken. 2026 is het laatste jaar waarin je mag salderen, in minder dan een jaar is het uit met die pret en wordt het behoorlijk complex om nog voordeel uit PV te halen.
PV en warmtepomp zijn geen goede match in de wintermaanden.

[Ronald]

18 graden woonkamer, 12 graden slaapkamers, eigen slaapkamer nog minder… helemaal prima dat je dat fijn vind, maar het gasverbruik is onbruikbaar omdat dit geen scenario is waar een warmtepomp op te dimensioneren is.
Het BBL vraagt een hoop meer warmte, en dat is wat een deugdelijk verwarmingssysteem zou moeten kunnen bereiken (20 graden leefruimte, een verrassend Spartaanse 15 in slaapkamers )

Ik denk niet dat deze woning nu geschikt is voor een watergedragen warmtepomp systeem… lucht/lucht werkt wel altijd ;-)

[Vogels60]

Proton_ schreef op zondag 11 januari 2026 @ 21:37:
Als je 80 m³ in de afgelopen week verbrand hebt, dan komt dat op ca 700 kWh thermisch in 7x24=168 uur dus ca 4 kW gemiddeld, afhankelijk waar het is was dat bij -5 of 0 graden gemiddeld. Je kunt dit extrapoleren naar -10; 9 kW klinkt niet gek maar de agressieve nachtverlaging gaat dan niet helemaal lukken. Hier kan je misschien ook nog wat meer details geven als je die hebt, zoals een dagverbruik en bijbehorend daggemiddelde van een weerstation in de buurt.

Met radiatoren is pendelgevoeligheid wat hoger, dus te groot kiezen is niet echt handig.

Als tegengeluid bij @ASW1 zou ik toch willen beweren dat een warmtepomp meer bang for the buck geeft dan isoleren als je daar iemand voor moet inhuren. Wel ben ik het eens dat isoleren je meer comfort gaat geven.
Ook gaat de dimensionering scheef als je eerst de warmtepomp en dan de isolatie, ventilatie en ruiten verbetert; de warmtepomp die eerst goed was is dan te groot waardoor je in het tussenseizoen moeite moet doen om het bij 2 starts per uur te houden.

Bedankt voor je berekening. Ik had daarom ook de m3 er bij gezet als soort "controle"
Vanaf de eerste hebben we verbruikt:
1/9,2 m3 - temp 3,3
2/9,2 m3 - temp 1,6
3/10,4 m3 - gem. temp 0,2
4/9,9 m3 - gem. temp -0,9
5/12,7 m3 - gem. temp -1,7
6/10,0 m3 - gem. temp -1,5
7/13,5 m3 - gem. temp -0,4
8/11,1 m3 - gem. temp ###
9/11,7 m3 - gem. temp ###
10/11,0 m3 - gem. temp -2,3
11/12,2 m3 - gem. temp n.n.b.

Het KNMI heeft blijkbaar een storing in de 8e en 9e

We willen veel meer en beter gaan isoleren maar ook meer kamers bij maken dus ik zit er sowieso te denken om te "up-sizen".

[Vogels60]

ASW1 schreef op zondag 11 januari 2026 @ 22:32:
[...]

PV heb je weinig aan in de winter om mee te stoken. 2026 is het laatste jaar waarin je mag salderen, in minder dan een jaar is het uit met die pret en wordt het behoorlijk complex om nog voordeel uit PV te halen.
PV en warmtepomp zijn geen goede match in de wintermaanden.

Ik snap dat korte dagen geen succes is voor pv maar valt hier met een buffervat (en eventueel accu) ook niks te halen als "warmte accu" of is dit zo afgekoeld? Ik heb hier echt geen idee van maar wel stiekeme hoop.
In het achterhoofd houdende dat accu's goedkoper gaan worden en gas alleen maar duurder

[ Voor 6% gewijzigd door Vogels60 op 11-01-2026 22:53 ]

[Steyn_E]

Ik zou er haast m'n hand voor in het vuur steken dat een Arotherm 125/6 of vergelijkbaar het daar warm zou moeten kunnen krijgen. 10KW+ ga je bij -10 wel nodig hebben als je ook nog heet water wil kunnen maken. Tuurlijk ga je geen SCOP 5 halen maar 3,5/4 moet met 45/50c aanvoertemperatuur te halen zijn. Zonder nachtverlaging welteverstaan, dat gaat (bijna) niet met een WP. Door 24/7 te verwarmen vergroot je relatief gezien (over tijd) het afgifteoppervlak, met een hogere COP door lagere gemiddelde aanvoertemperatuur dus lager verbruik tot gevolg.

[ Voor 3% gewijzigd door Steyn_E op 11-01-2026 23:01 ]

[Oilman]

Vogels60 schreef op zondag 11 januari 2026 @ 21:06:
Nog langer van stof:
We wonen sinds september in een woonboerderij uit 1890. Het woongedeelte heeft spouwmuren, de ramen zijn dubbel glas (vermoedelijk geen HR++) en de deuren hebben enkel glas. Houten verdiepingsvloer en minimaal geisoleerde plafonds op de eerste verdieping. Het dak is 0,0 geisoleerd en begint vanaf de verdiepingsvloer. (goothoogte +/-2.6m)
We stoken op de slaapkamers van de kinderen +/- 12 graden en bij ons niet.
De C.V. "transport leidingen" lopen helaas overal waar het huis ongeisoleerd en dus bijna buitentemperatuur is, wel zit er flink steenwol omheen gewikkeld.

Waarom stoken jullie op deze temperaturen? Is er een overtuiging of is het puur om de kosten onder controle te houden?

Het lijkt mij beter om een totaal plan voor renovatie op te stellen, dan nu puur over een WP te beslissen. Een ongeisoleerd dak is echt niet meer van deze tijd. Waarschijnlijk zal er ook een tijd komen dat de kinderen niet zo blij zijn met 12 graden in hun slaapkamer.

Als je nu wel per se direct richting WP zou gaan, dan zou ik orienteren richting 16 kW Panasonic TCAP oid.

[Oilman]

Vogels60 schreef op zondag 11 januari 2026 @ 22:51:
[...]


Ik snap dat korte dagen geen succes is voor pv maar valt hier met een buffervat (en eventueel accu) ook niks te halen als "warmte accu" of is dit zo afgekoeld? Ik heb hier echt geen idee van maar wel stiekeme hoop.
In het achterhoofd houdende dat accu's goedkoper gaan worden en gas alleen maar duurder

Nee, PV reduceert de kosten in het voor- en naseizoen significant, maar in de donkerste maanden doet het praktisch niets.

[ASW1]

Vogels60 schreef op zondag 11 januari 2026 @ 22:51:
[...]


Ik snap dat korte dagen geen succes is voor pv maar valt hier met een buffervat (en eventueel accu) ook niks te halen als "warmte accu" of is dit zo afgekoeld? Ik heb hier echt geen idee van maar wel stiekeme hoop.

Nee daar valt helaas weinig te halen.
De discrepantie tussen wat je in de koudste maanden nodig hebt, en wat je in de koudste maanden kunt opwekken is zo groot dat PV gewoon weinig doet. Een halve deuk in een pakje boter, denk aan 10 procent of zo in het meest gunstige geval voor de koudste 2 maanden.

[Vogels60]

Oilman schreef op zondag 11 januari 2026 @ 22:57:
[...]


Waarom stoken jullie op deze temperaturen? Is er een overtuiging of is het puur om de kosten onder controle te houden?

Het lijkt mij beter om een totaal plan voor renovatie op te stellen, dan nu puur over een WP te beslissen. Een ongeisoleerd dak is echt niet meer van deze tijd. Waarschijnlijk zal er ook een tijd komen dat de kinderen niet zo blij zijn met 12 graden in hun slaapkamer.

Als je nu wel per se direct richting WP zou gaan, dan zou ik orienteren richting 16 kW Panasonic TCAP oid.

Een mengeling van alles, van huis uit ben ik 16 graden gewend (spaarzame boomer ouders -> trek maar een trui/vest aan) dus voor mij voelt 18 graden warm. Gelukkig heb ik dus een vrouw die de thermostaat wel op 18 zet.
Er zaten boven geen radiatoren, bij de kinderen heb ik deze neergehangen maar bij ons is dit nu bijna niet te doen. De kinderkamers zullen inderdaad in de toekomst "volwaardige" kamers moeten worden maar we willen de boven verdieping uitbreiden (lees verder achter de brandmuur) en compleet anders inrichten.
Verder inderdaad ook de kosten, we zijn misschien wat anders gewend vanuit het vorige huis met pv + l/l en een houtkachel.
We zijn bezig met een totaal plan maar ik ben dus ook over een WP aan het denken.
Sowieso zal het complete verbouwen in stappen moeten, onze grootste prioriteit is dakplaten maar de tweede toch ook om iets met dat gas/ketel te doen.

[Vogels60]

Ronald schreef op zondag 11 januari 2026 @ 22:40:
18 graden woonkamer, 12 graden slaapkamers, eigen slaapkamer nog minder… helemaal prima dat je dat fijn vind, maar het gasverbruik is onbruikbaar omdat dit geen scenario is waar een warmtepomp op te dimensioneren is.
Het BBL vraagt een hoop meer warmte, en dat is wat een deugdelijk verwarmingssysteem zou moeten kunnen bereiken (20 graden leefruimte, een verrassend Spartaanse 15 in slaapkamers )

Ik denk niet dat deze woning nu geschikt is voor een watergedragen warmtepomp systeem… lucht/lucht werkt wel altijd ;-)

Dus jij denkt dat er eerst veel meer geisoleerd moet worden wil je van gas af kunnen en voldoen aan de huidige woonnormen?
Hooguit een l/l in de woonkamer en keuken om het gas verbruik wat te drukken?

[Ronald]

@Vogels60 de balans tussen afgifte bij enigszins lage temperatuur en verlies bij daadwerkelijk representatieve gebruikstemperatuur ligt voor mijn gevoel te ver uit elkaar.

Airco’s hebben dat afgifte probleem niet. Daarom lukt dat met goed rendement.

En die slaapkamers moeten, ook voor de vochthuishouding in de woning, het behoud van je woning ook gewoon verwarmd worden tot enigszins redelijke temperatuur… en straks willen de miniVogels ergens hun huiswerk kunnen doen zonder er als ik kale kippen uit te zien. *inkop*

Dus even toekomst visie en van daaruit gedegen ontwerp keuzes en plannen maken voor de toekomst van de woning. Het hoeft niet in 1 keer.

[beascob]

Hoeveel grond is er naast de boerderij? Je zou dan ook nog kunnen kijken naar aardwarmte. Dit kost meer in aanleg, maar verbruikt veel minder energie.
aanvulling: ik bedoel bodemwarmte , bvb , op 1,50 meter diepte een bodemlus van 400 meter , in een vak van 500 m2 ,als warmtewisselaar. Dit is beproefde koeltechniek die beide kante op kan werken , winter warm en zomer koel. Maar vergt in jouw geval een totaal plan van met name isolatie en in mijn ogen compartimentering.

[ Voor 53% gewijzigd door beascob op 12-01-2026 11:09 . Reden: verbetering uitleg ]

[Vogels60]

beascob schreef op zondag 11 januari 2026 @ 23:37:
Hoeveel grond is er naast de boerderij? Je zou dan ook nog kunnen kijken naar aardwarmte. Dit kost meer in aanleg, maar verbruikt veel minder energie.

Het perceel is +/- 3500m2
Spreken we dan over w/w?
Is dat niet meteen €50k+?
Is dat uberhaupt te doen met een slecht geisoleerd huis m.a.w. ga je genoeg "capaciteit/warmtewisseling" uit de bron kunnen halen?

[tonwes99]

Ronald schreef op zondag 11 januari 2026 @ 22:40:
18 graden woonkamer, 12 graden slaapkamers, eigen slaapkamer nog minder… helemaal prima dat je dat fijn vind, maar het gasverbruik is onbruikbaar omdat dit geen scenario is waar een warmtepomp op te dimensioneren is.
Het BBL vraagt een hoop meer warmte, en dat is wat een deugdelijk verwarmingssysteem zou moeten kunnen bereiken (20 graden leefruimte, een verrassend Spartaanse 15 in slaapkamers )

Ik denk niet dat deze woning nu geschikt is voor een watergedragen warmtepomp systeem… lucht/lucht werkt wel altijd ;-)

Waarom wordt 12/15oC in de slaapkamers in enkele posts/reply's uncomfortabel of spartaans genoemd? Hier gemeentelijk monument, 1926, Ook hier huiskamer/keuken op 21oC, maar gang, slaapkamers, verdieping totaal onverwarmd, ook bij -5oC. "lekken" vanuit de huiskamer houden de ergste kou eruit. Van 2000m3 gas naar 3500kWh aan stroom... En... zo werd eeuwen zuinig geleefd.

Wel overal HR++ glas, zelfs in een serre met 20m2 glas op Noord, en vvw/in schuimbeton. De radiatoren in badkamer en toilet doen op 25-32oC aanvoer mee, badkamer wel electrische vloerverwarming en straalkacheltje.

[Ronald]

@tonwes99 juist door de interne lekkage is benodigde afgifte in de wel te verwarmen vertrekken nog moeilijker te behalen.

Ennnnuuuuh

helemaal prima dat je dat fijn vind,

[Ronald]

Vogels60 schreef op zondag 11 januari 2026 @ 23:46:
[...]


Het perceel is +/- 3500m2
Spreken we dan over w/w?
Is dat niet meteen €50k+?
Is dat uberhaupt te doen met een slecht geisoleerd huis m.a.w. ga je genoeg "capaciteit/warmtewisseling" uit de bron kunnen halen?

Of W/W in dit geval minder stroomverbruik nodig heeft is discutabel. De woning heeft een lang stookseizoen, en de brontemperatuur is dus ook vaak boven die van een L/W systeem.

Het benodigde vermogen is wel te halen. Een bron is een product op maat: er worden meer of diepere boringen gedaan om aan het ontwerp vermogen te komen.


De woning dermate goed isoleren dat het stookseizoen dermate kort wordt dat W/W beter stroomverbruik heeft kost nog veel meer.


Het moet wel realistisch blijven…
Er kan heel veel; maar ergens moeten aanpassingen komen ;-)

[Ronald]

Vogels60 schreef op zondag 11 januari 2026 @ 23:15:
Verder inderdaad ook de kosten, we zijn misschien wat anders gewend vanuit het vorige huis met pv + l/l en een houtkachel.
We zijn bezig met een totaal plan maar ik ben dus ook over een WP aan het denken.
Sowieso zal het complete verbouwen in stappen moeten, onze grootste prioriteit is dakplaten maar de tweede toch ook om iets met dat gas/ketel te doen.

L/L inzetten voor de verwarming strategie die je nu toepast is misschien de juiste tussenstap. Het totaal plaatje zou zo maar jaren kunnen kosten en de dimensionering van L/W nogal veranderen?

Installatie van airco’s gaat relatief voordelig.

[Ronald]

@Vogels60 ik zou persoonlijk , zelfs met mijn vrij net inzicht, een goede energie/duurzaamheids coach vragen.

Er zitten er een aantal op dit forum… (ik niet… )

Het is in complexe situaties heel verstandig om ideeën te toetsen… iemand die echt (fysiek) met je mee kijkt is denk ik nuttig.
Overigens geen vervanger, maar aanvullend met dit forum…

[Technician-]

Je kunt ook box in box bouwen.
Ik heb zo’n boerderij verduurzaamd met een 11kw warmtepomp, maar dat houdt niet altijd over hoor, zo lek die daken zijn bij harde wind.

Daarom box in box bouwen. Bv een keuken en voorkamer creëren in het voorhuis. Met vloer op isolatie en ook binnnenwanden en plafond goed geïsoleerd.
Daar vloerverwarming indoen.
De rest van het huis kun je aansluiten met een zone klep en die kan prima en voor na en najaar meedoen.
De grote ruimte in het achterhuis moet een alternatieve methode hebben, een houthaard, l/l airco oid.

[vogelmans]

Misschien is een palletkachel voorlopig zolang er nog niet is geïsoleerd het overwegen waard.
Een palletkachel is goed te regelen naar gelang de warmtevraag en het hoort ook een beetje bij het buitenleven gevoel. Zolang de CV het nog doet zou ik 'm laten hangen en mijn geld eerst steken in isolatie.
Een grote ongeïsoleerde ruimte waar ook nog veel tochtlekken inzitten gaat niet werken voor een warmtepomp, tenminste niet zoals het bedoeld is.

[naftebakje]

Ik zou ook eerder beginnen bij de trias energetica: isoleren, isoleren en isoleren (gezien je nu wellicht veel tocht hebt, ook ventilatie bekijken tijdens het isoleren). Dat geeft veel comfort en doet je stookkosten dalen; en eigenlijk kan je een warmtepomp maar goed dimensioneren als je de isolatieslag hebt gedaan.
Door de lagere warmtevraag zal je ook met een lagere aanvoertemperatuur kunnen verwarmen, dus als je dan de warmtepomp plaatst zal die met een hogere COP draaien.

Je hebt nu een houtkachtel, daar is veel over te zeggen maar als je de keuze maakt om die te behouden, kan je die vervangen door een die warm water kan aanleveren, in combinatie met een groot buffervat; waardoor die kan meewerken met je verwarming (en eventueel ook sanitair warm water). Dat kan de zorg wegnemen dat je op de koudste dagen tekort zou komen als later warmtepomp komt; je kan die eventueel ook electrisch opstoken als er zonne-energie over is (nu met een electisch element, later 3 keer zuiniger op warmtepomp). Dit is wel een tweakers-oplossing, je moet het zien zitten om dit zelf goed te beheren.

Nu een dure warmtepomp plaatsen, die onzuinig draait door slechte isolatie en hoge retourtemperatuur; die dan als je geïsoleerd hebt veel te zwaar is en zich kapotpendelt is een quick loss.

[Ronald]

@naftebakje ik zie isoleren maar 1 keer... Wikipedia: Trias energetica

En warmtepomp kan de retour weinig schelen... Aanvoer is de kritieke waarde.

[Proton_]

TS moet het voor zichzelf bepalen/uitrekenen, maar waarschijnlijk levert de warmtepomp-eerst aanpak en de besparing daarna in isolatie stoppen meer en sneller resultaat (in euro's, comfort én klimaatwinst) dan langer sparen voor isolatie en de besparingen na isolatie gebruiken voor een warmtepomp.
Electrification Over Insulation: Why “Fabric First” Isn’t Climate First

[Oilman]

Proton_ schreef op maandag 12 januari 2026 @ 13:13:
TS moet het voor zichzelf bepalen/uitrekenen, maar waarschijnlijk levert de warmtepomp-eerst aanpak en de besparing daarna in isolatie stoppen meer en sneller resultaat (in euro's, comfort én klimaatwinst) dan langer sparen voor isolatie en de besparingen na isolatie gebruiken voor een warmtepomp.
Electrification Over Insulation: Why “Fabric First” Isn’t Climate First

Ik weet niet of dat hier ook wel het geval is. Terugverdientijd van kozijnen vervangen is erg hoog, maar de TS heeft het over dakplaten, dat klinkt als een potentieel relatief eenvoudige operatie: In het voorjaar huidige dak eraf, nieuwe geïsoleerde platen erop en het huis wordt direct veel comfortabeler. Gezien het formaat van de boerderij is er bij andersom een reële kans dat de TS eindigt met een constant pendelende WP, omdat die een veel te hoog minimum vermogen heeft, nadat de bouwkunidge aanpassingen doorgevoerd zijn.

[Question Mark]

Proton_ schreef op maandag 12 januari 2026 @ 13:13:
TS moet het voor zichzelf bepalen/uitrekenen, maar waarschijnlijk levert de warmtepomp-eerst aanpak en de besparing daarna in isolatie stoppen meer en sneller resultaat (in euro's, comfort én klimaatwinst) dan langer sparen voor isolatie en de besparingen na isolatie gebruiken voor een warmtepomp.
Electrification Over Insulation: Why “Fabric First” Isn’t Climate First

Met kans dat je dan wel een warmtepomp aanschaft met een vermogen wat nú benodigd is, terwijl na isolatie er een kans is dat de warmtepomp overbemeten is en dus inefficiënt draait.

[vogelmans]

Hier gaat een WP alleen werken i.c.m. VVW (en isolatie) en dat is een flinke investering die je er pas na vele jaren weer uit hebt. Ik zou goed bekijken wat mijn budget is en wat op korte termijn het meeste oplevert ook qua comfort. Wat kan ik zelf en waar heb ik hulp bij nodig.
Kortom de dingen die ik zelf kan en waar ik het geld voor heb zou ik als eerst doen.
Bovendien zou ik ook zorgen dat de kinderen een mooie eigen kamer hebben.

[Proton_]

Inderdaad, mijn punt is dat je voor een goede afweging meer aan een spreadsheet hebt dan aan een forum
Als/indien het bijvoorbeeld tien jaar duurt voor alle isolatieplannen zijn uitgevoerd (ivm sparen en combineren met andere bouwkundige aanpassingen) zou de uiteindelijk te grote warmtepomp al afgeschreven zijn. In plaats daarvan gas blijven stoken is dan een geval "perfection is the enemy of good". Dan is een te grote warmtepomp nog steeds beter

[Signor Doekie]

Wat ts ook kan doen is nu een wp aanschaffen die bij -10 een 9 a10kW kan leveren, deze parallel aansluiten en en de gasketel bijzetten als de wp het niet meer trekt en intussen de woning verder verbeteren Dit heb ik bij mijzelf zo gedaan en ook in de jaren 20 tweekapper bij onze zoon en zijn gezinnetje. Bij mijn zoon staat, net als bij mij, een Panasonic 5J. Deze heeft het afgelopen week met temperaturen van -9 warm gehouden. Wel moest de wp op zijn tenen lopen. Bij nog koudere temperaturen vrees ik dat hij tekort komt en dan kan de ketel het verder overnemen. Deze blijft sowieso want geen ruimte voor een boiler.

[Steyn_E]

Oilman schreef op maandag 12 januari 2026 @ 13:36:
[...]

Gezien het formaat van de boerderij is er bij andersom een reële kans dat de TS eindigt met een constant pendelende WP, omdat die een veel te hoog minimum vermogen heeft, nadat de bouwkunidge aanpassingen doorgevoerd zijn.

Onzin. Pendelen is een ontwerpfout. Een systeem als dit, met inderdaad een fors joekel van een warmtepomp en al helemaal met radiators moet je met een groot parallel buffervat ontwerpen (denk 500-1000l oid, want dat voorkomt menging) om dat pendelen te voorkomen. Ja, dat verlaagt de COP een klein beetje maar pendelen kost veel meer, zeker aan levensduur. Met het dak zal wat moeten als 'ie het in z'n eentje moet halen tot -10 en lager, maar verder kom je aan een Arotherm 125 of vergelijkbaar niks tekort. En als later de warmtevraag daalt heb je die buffer, dus pendelt de warmtepomp ook dan niet.

Is het optimaal qua efficiëntie? Nee, daarvoor is de benodigde aanvoertemperatuur te hoog. Maar het is direct goedkoper in gebruik dan een gasketel en hoe meer isolerende maatregelen je daarna nog neemt, hoe zuiniger ook die warmtepomp wordt.

[Vogels60]

Technician- schreef op maandag 12 januari 2026 @ 08:44:
Je kunt ook box in box bouwen.
Ik heb zo’n boerderij verduurzaamd met een 11kw warmtepomp, maar dat houdt niet altijd over hoor, zo lek die daken zijn bij harde wind.

Daarom box in box bouwen. Bv een keuken en voorkamer creëren in het voorhuis. Met vloer op isolatie en ook binnnenwanden en plafond goed geïsoleerd.
Daar vloerverwarming indoen.
De rest van het huis kun je aansluiten met een zone klep en die kan prima en voor na en najaar meedoen.
De grote ruimte in het achterhuis moet een alternatieve methode hebben, een houthaard, l/l airco oid.

Voor de beeldvorming het is een langgevelboerderij, ik kan je benamingen plaatsen.
De woonkamer, badkamer, een kantoor(was slaapkamer beneden) en de eerste verdieping 3 slaapkamers. Dit is tot de brandmuur (1/3 van de boerderij) De keuken en bijkeuken zijn al box in box, deze zitten dus aan de "koude" kant van de brandmuur.
Het achterhuis/oude stal is nu nog garage/opslag, hier stoken we niet. Vanuit hier kijk je dus over de keuken en bijkeuken heen.
We willen eigenlijk weer een houtkachel in de woonkamer dus dan zou je met echt strenge vorst een back-up hebben.

[Vogels60]

naftebakje schreef op maandag 12 januari 2026 @ 12:22:
Ik zou ook eerder beginnen bij de trias energetica: isoleren, isoleren en isoleren (gezien je nu wellicht veel tocht hebt, ook ventilatie bekijken tijdens het isoleren). Dat geeft veel comfort en doet je stookkosten dalen; en eigenlijk kan je een warmtepomp maar goed dimensioneren als je de isolatieslag hebt gedaan.
Door de lagere warmtevraag zal je ook met een lagere aanvoertemperatuur kunnen verwarmen, dus als je dan de warmtepomp plaatst zal die met een hogere COP draaien.

Je hebt nu een houtkachtel, daar is veel over te zeggen maar als je de keuze maakt om die te behouden, kan je die vervangen door een die warm water kan aanleveren, in combinatie met een groot buffervat; waardoor die kan meewerken met je verwarming (en eventueel ook sanitair warm water). Dat kan de zorg wegnemen dat je op de koudste dagen tekort zou komen als later warmtepomp komt; je kan die eventueel ook electrisch opstoken als er zonne-energie over is (nu met een electisch element, later 3 keer zuiniger op warmtepomp). Dit is wel een tweakers-oplossing, je moet het zien zitten om dit zelf goed te beheren.

Nu een dure warmtepomp plaatsen, die onzuinig draait door slechte isolatie en hoge retourtemperatuur; die dan als je geïsoleerd hebt veel te zwaar is en zich kapotpendelt is een quick loss.

Het isoleren gaat vermoedelijk +/- 250k kosten en een warmtepomp +/-25k. Ook willen we de boerederij van binnen gaan uitbreiden in stappen dus ik "dacht" als we meer isoleren maar ook meer leefruimte bij bouwen kunnen we redelijk in balans blijven m.b.t. het (minimum)vermogen van de pomp. Volgens mij valt er op 45 graden (en boosten) ook nog wel een redelijke COP te behalen?

Het is in het woongedeelte verassend goed tocht dicht alleen de echte isolatie laat natuurlijk wel te wensen over.

Ik ben misschien verwarrend geweest maar in het vorige huis zat een houtkachel en l/l + pv.
We willen hier ook weer een houtkachel plaatsen maar dan moet eerst het rookkanaal aangepakt. Hiermee kunnen we dan wel een back-up tijdens "strenge" vorst.

[Vogels60]

Oilman schreef op maandag 12 januari 2026 @ 13:36:
[...]


Ik weet niet of dat hier ook wel het geval is. Terugverdientijd van kozijnen vervangen is erg hoog, maar de TS heeft het over dakplaten, dat klinkt als een potentieel relatief eenvoudige operatie: In het voorjaar huidige dak eraf, nieuwe geïsoleerde platen erop en het huis wordt direct veel comfortabeler. Gezien het formaat van de boerderij is er bij andersom een reële kans dat de TS eindigt met een constant pendelende WP, omdat die een veel te hoog minimum vermogen heeft, nadat de bouwkunidge aanpassingen doorgevoerd zijn.

In de woon/leefruimten zitten overal al meranti kozijnen en heel veel dubbel glas. Het huidige dak er af is wel een dingetje aangezien het dus 400 a 500m2 dakplaten zijn en we ook een aanpassing in de spanten willen.
Wel willen we uitbreiden dus ook kamers bijmaken, kan je zoiets niet grofweg tegen elkaar wegstrepen m.b.t. vermogen van de warmtepomp?

[WriteBrothers22]

Ik woon in een soort gelijke langgevel boederij, jaren 90 verbouwd. Beneden box in box met wat wapperend rockwool in de spouw en glaswoldekens in de plafonds, paar cm PS schuim onder de vloer en gewoon dubbelglas. Volgens tekening Rc 2 maar gezien de luchtdichtheid van de isolatie zal dat vooral van de heersende wind afhangen. Voorheen stookte we 100pct op 2 hout (cv) kachels met propaan als backup. Slaapkamers boven zijn niet verwarmd. Per jaar ging er zo'n 15m3 door heen, maar gezien ik dit zelf rooi en kloof koste mij dat enkel tijd.

Dit jaar een 10kw l/w warmtepomp er bij gezet en deze houdt de hut op 21.5c tot 0c. Daaronder zakt de temp richting de 19c en stoken we nog wat hout bij. Kwa volume is dat niets tov voorheen, mischien 1-2m3/jaar. Comfort is veel hoger gezien het nu continu warm is. Ook de laatste weken s'ochtens nog 19 graden in huis voordat we houtkachel aanmaken. Vroeger was dat wel anders. Met strenge vorst en harde wind zaten we dan wel eens aan 13c na de nacht. Verbruik WP is bij ons bij 0 graden maximaal zo'n 50kwh/dag. Systeem draait verder gewoon op fors gebooste t21/22 radiatoren uit '93 met cop tussen de 3.5-6 afhankelijk van de buiten temperatuur. Ta stokt bij vorst op ~37c met dT van 5c, SCOP voor dit jaar is tot dusver 4,8.

Voor ons werkt het dus prima als hybride verwarming icm houtkachel. Besparing tov propaan of evt. gekocht hout is enorm..WP is gewoon veruit de voordeligste manier om kWh'tjes aan warmte te generen, en daar heb je een hoop van nodig in zo'n hut. Iedere die roept isoleren, isoleren, isoleren moet goed begrijpen dat het laten verbouwen van een dergelijk historisch pand buitenaf wel wat anders kost dan een gemiddelde 'modernere' woning in het dorp. Recent hier nog totaal plan laten maken en dakvervanging zit bv al geraamd op 300k, vloerverwarming + badkamer + keuken 80k, paar puien vervangen 40k. Tja, met zulke bedragen piep je wel anders, zeker als de binnen afwerking nog voldoet aan de wensen. Een forse hybride warmtepomp voor een paar duizend is dan eigenlijk een no-brainer. Bedenk dat je in een dergelijk pand er zomaar 2500m3 gas/propaan door heen stookt met beperkt comfort. Een warmtepomp bespaart dan al direct 2-3k per jaar met een fors comfort en milieu winst.

Ik zeg de boel even goed narekenen en gewoon doen ook al is het mischien niet ideaal of volgens de BBL (hoewel hybride volgens mij opzich prima is). Zoals ze zeggen, perfect is the enemy of good. Als je de pomp trouwens nu als hybride dimensioneert kan hij straks na alle verbouwingen waarschijnlijk ook gewoon FE doen, mocht het ooit zover komen.

[ Voor 17% gewijzigd door WriteBrothers22 op 14-01-2026 09:37 ]

[Oilman]

Vogels60 schreef op woensdag 14 januari 2026 @ 07:31:
[...]


In de woon/leefruimten zitten overal al meranti kozijnen en heel veel dubbel glas. Het huidige dak er af is wel een dingetje aangezien het dus 400 a 500m2 dakplaten zijn en we ook een aanpassing in de spanten willen.
Wel willen we uitbreiden dus ook kamers bijmaken, kan je zoiets niet grofweg tegen elkaar wegstrepen m.b.t. vermogen van de warmtepomp?

Er zijn vele variabelen, hetgeen ik met name zie is naar wat voor isolatie niveau ga je uiteindelijk toewerken? Daarnaast hoeveel van de 1300 kuub wordt leefruimte en daarmee in principe verwarmd?

Ter vergelijking, wij wonen zelf ook in een langgevel boerderij, maar dan één die in 1998 herbouwd is. Bij de bouw is overal HR+ glas ingegaan, isolatie waardes van RC 3, voor zowel, vloer, gevel als deel dak. Op de slaapkamers boven moet ik nog Jaga's plaatsen, maar zonder verwarming blijft het daar ook afgelopen week een graad of 17. Bij ons is de isolatieplaat op het dak RC 3, maar het is een half rieten kap, dus dat brengt de bovenste helft van de nok naar RC 5 en de slaapkamers hebben we nageisoleerd, waardoor die die ergens tussen RC 5 en 8 hangen.

De uitdaging is dat je nu vrij hoge temperaturen nodig hebt, gecombineerd met een hoog vermogen. De Panasonic die ik eerder noemde voldoet daar aan, nadeel van de Panasonic is dat die een vrij hoog minimum vermogen hebben. Met vloerverwarming niet zo'n punt, maar de vraag is dan dus wel, komt er vloerverwarming? Anders ga je richting een oplossing als een 1000 liter buffer, maar dat heeft mijn persoonlijk voorkeur niet echt.

Bij ons houdt een 12 kW LW de boel zonder enig probleem warm, maar dat is al met totaal andere isolatie waardes en tochtdichting dan bij jullie. Daarbij is de volledige 1100 kuub leefruimte met de voor ons bijbehorende temperatuur.

Samenvattend, ga je in uiteindelijk in 600 kuub leven en is de ambitie om dat te isoleren tot bijv huidige bouwbesluit normen, dan heb je veel te veel vermogen met een 16 kW WP. Ga je wel het grootste deel van de 1300 kuub op den duur op temperatuur houden en combineer je dat met VV, dan kan je het vermogen wel kwijt.

[Vogels60]

Oilman schreef op woensdag 14 januari 2026 @ 11:25:
[...]


Er zijn vele variabelen, hetgeen ik met name zie is naar wat voor isolatie niveau ga je uiteindelijk toewerken? Daarnaast hoeveel van de 1300 kuub wordt leefruimte en daarmee in principe verwarmd?

Ter vergelijking, wij wonen zelf ook in een langgevel boerderij, maar dan één die in 1998 herbouwd is. Bij de bouw is overal HR+ glas ingegaan, isolatie waardes van RC 3, voor zowel, vloer, gevel als deel dak. Op de slaapkamers boven moet ik nog Jaga's plaatsen, maar zonder verwarming blijft het daar ook afgelopen week een graad of 17. Bij ons is de isolatieplaat op het dak RC 3, maar het is een half rieten kap, dus dat brengt de bovenste helft van de nok naar RC 5 en de slaapkamers hebben we nageisoleerd, waardoor die die ergens tussen RC 5 en 8 hangen.

De uitdaging is dat je nu vrij hoge temperaturen nodig hebt, gecombineerd met een hoog vermogen. De Panasonic die ik eerder noemde voldoet daar aan, nadeel van de Panasonic is dat die een vrij hoog minimum vermogen hebben. Met vloerverwarming niet zo'n punt, maar de vraag is dan dus wel, komt er vloerverwarming? Anders ga je richting een oplossing als een 1000 liter buffer, maar dat heeft mijn persoonlijk voorkeur niet echt.

Bij ons houdt een 12 kW LW de boel zonder enig probleem warm, maar dat is al met totaal andere isolatie waardes en tochtdichting dan bij jullie. Daarbij is de volledige 1100 kuub leefruimte met de voor ons bijbehorende temperatuur.

Samenvattend, ga je in uiteindelijk in 600 kuub leven en is de ambitie om dat te isoleren tot bijv huidige bouwbesluit normen, dan heb je veel te veel vermogen met een 16 kW WP. Ga je wel het grootste deel van de 1300 kuub op den duur op temperatuur houden en combineer je dat met VV, dan kan je het vermogen wel kwijt.

We willen een beetje in stappen (10j?) verbouwen gezien de kosten en hoeveelheid werk. Qua isolatie streven we zoveel mogelijk naar of benadering van de huidige standaard waar mogelijk, compleet huidig bouwbesluit gaat onbetaalbaar worden. De leefoppervlakte is nu +/-170m2 en deze gaat in stappen naar +/-250/260m2. Dit gaat grofweg overeenkomen met +/-700/800m3?

Mooi dat je je eigen ervaring met een langgevelboerderij wilt delen!

We streven naar RC6.3 dakplaten, mocht dit niet toegestaan zijn (welstand) dan zullen we moeten kijken wat onze andere optie is. Vloerverwarming is nog wel een dingetje aangezien het "fundering op staal" is en een sterfput onder het huis loopt. De wens is natuurlijk volwaardige riolering onder het huis maar we kunnen dus niet overal zomaar de vloer weg hakken. Mijn vrouw en ik willen niet perse vloerverwarming maar voor een warmtepomp is dit wel technisch het beste i.v.m. buffer... Een buffervat is eventueel wel plaats voor maar dit is natuurlijk meteen al een compensatie.
Ik had de ME Ecodan split PUZ-SHWM120xAA Min A12/W25, 3.4kW / Max A-10/W35, 13.6kW al gezien als mogelijke kanshebber i.v.m. het grote vermogensbereik. De aroTHERM 125/6 wordt hier ook aangedragen maar hoog minimaal vermogen (+/-5.5kW?) en monoblock. Ik denk dat we naar een split moeten aangezien we altijd 15m moeten overbruggen van de buiten unit naar een aankoppel punt.