Warmtepompen en tussenwoningen

[marvel27]

Het lijkt mij interessant om een specifiek topic te maken voor hoe warmtepompen in te passen in de modale tussenwoning van tussen 5 en 6m breed. Er bestaan natuurlijk tal van types huizen, maar tussenwoningen komen veel voor in Nederland, en hebben bepaalde kenmerken die het tricky maken om een WP te plaatsen, met name smalle tuintjes en buren aan twee, soms drie zijden van het huis.

Een punt dat we kunnen belichten is het vermogen van de warmtepomp. Er zijn verhalen genoeg van mensen die van installateur een flink overbemeten WP aangepraat krijgen. Heel wat experts in het algemene WP-topic zijn van mening dat 5kW vermogen al meer dan voldoende is voor een tussenwoning met voldoende afgifte, zelfs bij matige isolatie. Deel vooral jullie inzichten.

Een ander punt, dat opgebracht wordt in reacties, is de toepassing van andere types warmtepompen, zoals water/water warmtepompen. Die zijn stil, maar er is wel weinig tuinoppervlak ter beschikking voor de leidingen in de grond. Desondanks geeft @Theo aan dat er hele wijken met dit systeem opgeleverd worden.

Geluid

Waar ik wat moeite in heb gestoken, en wat in veel situaties een heikel punt is, is geluid: op de erfgrens mag een buitenunit maximaal 40dB aan geluid maken, en als er een nacht/stille modus is, is het maximum overdag max 45dB. Welke WP moet je dan kiezen, en waar plaats je de buitenunit op een manier dat die aan de regels voldoet? Je leest in verschillende topics regelmatig dat het eigenlijk bijna niet mogelijk is om in de modale tussenwoning een WP te plaatsen, omdat de percelen te klein zijn om aan de geluidseisen te voldoen.

De overheid heeft een rekentool gemaakt om dit te checken. Ik heb vandaag ook een topic geopend specifiek over die rekentool, want veel mensen strugglen met het invullen ervan.

Het mooie van de rekentool is dat je de situatie van de gemiddelde rijwoning kan nabootsen, en dan kan spelen met de locatie en het type warmtepomp, om zo te verkennen welke WP op welke locatie aan de voorwaarden voldoet. Zo is het mogelijk om, uitgaande van een aantal aannames, per locatie te bepalen wat het maximale geluidsvermogen is om op de erfgrens aan de regels te voldoen. Dan kan je gaan kijken welke WP’s aan of onder dat geluidsvermogen zitten. Die WP’s voldoen dan aan de voorwaarden en kun je plaatsen op die locatie.

Een medetweaker heeft een Google Sheets gemaakt met een lijst van warmtepompen, hun thermisch vermogen en geluidsvermogens, wat heel nuttig is om te vergelijken. Ik weet niet of alles compleet of actueel is, maar indien er interesse is kunnen we dit aanvullen. Zo staan er een aantal WP's niet in de lijst (bv CTC die ook best stil zou zijn, of Wolf). En het zou goed zijn om te achterhalen of ze het geluidsvermogen op dezelfde manier hebben gemeten, dus bij dezelfde water- en buitentemperatur.

Ik heb de link gevonden via @Speedfight in het algemene L/W WP topic. Als iemand weet wie de Sheets oorspronkelijk heeft opgesteld zal ik die persoon hier de credits geven.

Hier een screenshot van de lijst:


Een aantal merken en types staan er niet op, zoals bv de Itho Amber. Ik begrijp dat die nog wacht op officiële cijfers wat geluid betreft, wat in de loop van maart bekend zou moeten worden. Op basis van de huidige cijfers zou het maximale geluidsvermogen 54dB zijn, waarmee hij zelfs stiller zou zijn dan de Arotherm Plus, en dus mogelijk de stiltste WP op de markt. Maar het geluid van de nacht/stille modus is bij mijn weten niet bekend, waardoor je in de nacht niet uitgaan van de maximale waarde. Als er nieuwe info beschikbaar is wbt de Amber pas ik dit aan.

Er is ook een website van een Duitse vakvereniging van wartempompfabrikanten, die cijfers voor alle WP’s op de Duitse markt geeft. De website wordt in een webinar aangeraden door het adviesbureau dat de WPAC rekentool heeft ontwikkeld. Daar kun je ook de goede gegevens vinden.

De cijfers zijn voor WP’s out of the box. Het is natuurlijk mogelijk om op een bepaalde locatie geluidsreducerende maatregelen uit te voeren, zoals bv. een kast van Reducd (naar eigen zeggen gemiddeld 14dB reductie) of Merford (tot 17dB(A)). Die kosten wat (2-3k Euro), en zijn gigantisch groot, maar dan heb je ook wat, in termen van demping. De demping die de fabrikant aangeeft kun je invullen in rij 87 van de rekentool, en dan kun je kijken of de combinatie van je beoogde WP + geluidsreducerende kast de dBs ver genoeg omlaag krijgen dat ze voldoen aan het maximale geluidsvermogenniveau op die locatie.

Ik heb een aantal locaties bekeken. Er zijn nog wat exotischere locaties te bedenken, zoals op een schuur, of op een uitbouw, maar die komen mogelijk later aan bod. Of als jij je geroepen voelt om het uit te zoeken, let me know en ik voeg het toe aan de startpost.

Ik maak een aantal aannames:

• Warmtepomp moet 30cm van de muur af geplaatst worden
• Bronhoogte Zb (B13) 0,88m
• Perceelbreedte 5.3m
• achtertuin van zes meter diep, met een muur over de hele breedte van de achtergrens (met B31 als ‘-0,1’). Dit kan opgevat worden als het hebben van een schuur over de hele breedte van het perceel
• voortuin van vier meter diep, zonder muren die als echt tuinmuren gerekend kunnen worden
• Gevelbreedte 5.3
• Tuinmuren van achtergevel tot schuur, dus 6m diep en 1,8m hoog, van meer dan 10kg/m2
• Marge van 3
• Geen tonaaltoeslag

Daarnaast voeg ik extra meetposities toe op twee plekken

• Raam op 1/3de van de breedte van het perceel vanaf de erfgrens (dus -1,7), in dezelfde lijn als de eigen gevel, en op een hoogte van 4m.
• Deur halverwege de gevel (dus -2,65), in dezelfde lijn als de eigen gevel, en een hoogte van 1.2m

In de achtertuin

Tegen de achtergevel, in een hoek

Berekend maximaal geluidsvermogensniveau

• Dag 57 dBA
• Nacht 52 dBA

WP’s die voldoen
Enkel de Vaillants Arotherm splits en monoblocs tot 75/5 en 75/6. De Bosch Compress 7400i AW5 en 7 mogelijk ook, maar er staat in de Excel een tonaliteit van 3dB bij deze modellen, dus dit leidt mogelijk tot een 'boete' van 3dB in de rekentool, waardoor ze niet meer zouden slagen voor de test.

In een hoek van een tuinmuur en de schuur

De precieze afstand tot de achtergevel scheelt een dB: als het midden van de WP zich op 5.2m van de achtergevel bevindt, mag de WP max 58dB overdag en 53dB ’s nachts produceren. Als de afstand 5.3 en verder is, zakken beiden met 1dB. Laten we uitgaan van die laatste.





Berekend maximaal geluidsvermogenniveau

• Dag 57 dBA
• Nacht 52 dBA

WP’s die voldoen
Idem als bij de vorige keuze: enkel de Vaillant monobloc en splits, tot de 75/5 en 75/6 uitvoering.

Tegen de schuur, in het midden van het perceel

Deze plek is al wat meer vergevingsgezind.



Berekend maximaal geluidsvermogensniveau

• Dag 61 dBA
• Nacht 56 dBA

WP's die voldoen
Vaillant Arotherm splits en monos, tot 125/5 en 125/6
Bosch Compress 7400i AW5 en AW7, zelfs met 3 dB tonaliteitstoeslag
Bosch Monobloc 5s
Nibe F2120-8 en F2120-12
Panasonic split WH-UD03JE5
Daikin Altherma 3 R 4
Itho Amber

In de voortuin

Verschil met een achtertuin is dat een voortuin vaker minder diep is, en er meestal geen echte tuinmuren zijn die voor demping zorgen zoals achter. Daarnaast ga ik ervan uit dat de voortuin aan de straat grenst. Dat is geen woonbestemming, dus is het niet relevant voor de rekentool. In de praktijk wil je je buurtgenoten niet met een WP opzadelen die een vervelend geluid maakt elke keer dat ze langslopen, maar goed, hier gaan we uit van de rekentool. Nog een caveat: laat de WP niet zomaar uitblazen op een voetpad, want door de erg koude uitblaaslucht kan het stuk voetpad waarover wordt uitgeblazen bevriezen, terwijl het eigenlijk nog geen vriesweer is, en mensen geen rekening houden met het feit dat het voetpad glad kan zijn.

In een hoek, aan de straatkant

Berekend maximaal geluidsvermogensniveau

• Dag 48 dBA
• Nacht 43 dBA

WP's die voldoen
Geen!

In het midden, aan de straatkant

Berekend maximaal geluidsvermogensniveau

• Dag 59 dBA
• Nacht 54 dBA

WP's die voldoen
Vaillant Arotherm tot en met 75/5 en 75/6
Bosch Compress 7400i 5 en 7

In het midden, tegen de gevel

Berekend maximaal geluidsvermogensniveau

• Dag 57 dBA
• Nacht 46 dBA

WP's die voldoen
Vaillant Arotherm t/m 75/6. De split-versie 75/5 AS voldoet niet.

In een hoek, tegen de gevel

Berekend maximaal geluidsvermogensniveau

• Dag 46 dBA
• Nacht 41 dBA

WP's die voldoen
Geen!

Tegen de gevel, boven de voordeur

Een buurman van me heeft een onbekend merk WP tegen hdet stukje muur boven de voordeur laten kwakken. Ziet er niet uit, maar goed, het is een mogelijke opstelling. De WP hangt hier dus op een hoogte van 3m.



Berekend maximaal geluidsvermogensniveau

• Dag 55 dBA
• Nacht 50 dBA

WP's die voldoen
Vaillant Arotherm tot 55/5 en 55/6.
Bosch Compress 7400i AW 5


Conclusie: het is zeker mogelijk om een WP in de voor-of achtertuin van je tussenwoning te plaatsen. Alleen ben je voornamelijk beperkt tot Vaillant of moet je een dure geluidswerende kast plaatsen.

Andere situaties die bekeken kunnen worden zijn bv plekken op een schuur achteraan de tuin, en op een uitbouw.

Laat me weten als er nog een WP ontbreekt.

[ Voor 36% gewijzigd door marvel27 op 12-03-2024 22:55 ]

[marvel27]

Milieucentraal is zo te zien mbt geluid van lucht/water warmtepompen in tussenwoningen tot vergelijkbare conclusies gekomen.





Ze geven aan dat een tuinmuur maar 2.5m lang moet zijn om het geluid genoeg te dempen als er een l/w buitenunit tegenaan staat.

[marvel27]

Sjamo schreef op zondag 10 maart 2024 @ 11:53:
Het plaatje van de buitenunit met geluiddempende omkasting vind ik op het plaatje een slechte weergave van een werkzame werkelijkheid.

De omkasting die getoond wordt is volgens mij niet een werkelijk geluiddempende maar een (vooral) cosmetische. Bovendien moet zo'n omkasting een stuk van muren en schuttingen worden afgezet om een goede onbelemmerde werking van de warmtepomp te garanderen.

Dat klopt inderdaad, dat plaatje is wel erg optimistisch. Zo'n geluiddempende kast is echt een joekel, zoals je bv. bij @LeonTebbens kan zien. Sowieso is Leon's case best relevant voor dit topic. Hier een paar linkjes. Wellicht wil je zelf nog wat aanvullen Leon.

[Paul C]

Rukapul schreef op zondag 10 maart 2024 @ 11:42:
[...]

Mijn buurman kreeg het net aan rondgerekend op een perceel van 500+m2 met als consequentie dat beide buren datzelfde niet meer kunnen. Geen idee of dat te pessimistisch is maar een tussenwoning met perceel van 200m2 of kleiner lijkt me dan sowieso krap.

Onzin. Hier heeft de hele wijk W/W warmtepompen met een bron onder het huis (~150 huizen). De onze staat er nu 5 winters (de eerste huizen al een paar jaar langer) en dat gaat prima. Bron temperatuur blijft gewoon op pijl. Staan hier in de wijk ook twee flats die warmte uit de grond halen. 1 met WKO voor ~200 studenten woningen en 1 met 50 2-kamer appartementen. Punt is wel dat je warmte en koude gebruikt. Als ik naar de urenteller kijk, dan hebben we veel meer uren met vrije koeling dan dat de compressor heeft gelopen (5000u koeling tegen 4000u verwarmen en boiler verwarmen).

Overigens heb je fysiek geen ruimte nodig. Bij ons zit de bron onder het huis. Die is geboord nog voordat er geheid is. Staken toen 2 zwarte slangen uit de grond die nu via de kruipruimte in de trapkast uitkomen (daar staat de WP). Dat kan natuurlijk alleen als het huis er nog niet staat, want de boortoren moet erbij kunnen, maar als je bron bijvoorbeeld in de tuin zit dan kan de slang prima ondergronds naar binnen en verlies je geen ruimte.

Interessant is wel dat bij de nieuwste huizen in onze wijk geen W/W warmtepompen meer gebruikt worden, maar L/W. Waarschijnlijk kostenbesparing. De manier van toepassen is misschien wel een interessante inspiratie voor mensen:


Ik weet niet of er nog iets van demping/omkasting in de schuur zit.

[SalexSun]

In mijn zoektocht kwam ik een tijd terug dit tegen. Ik weet niet meer waar het vandaan komt, mss wel van een andere tweaker.

Geen garantie dat dit stand houdt