Ik kom meestal niet in dit forumdeel, dus toevallig dat ik dit topic zie
Ik ben, zoals Wildhagen al opmerkte, inderdaad machinist bij NS Reizigers. Inmiddels ben ik twee jaar met het vak bezig en ik kan nog altijd zeggen dat ik absoluut geen spijt heb gehad van mijn keuze om van beroep te veranderen (ik was hiervoor als systeembeheerder werkzaam).
De opleiding steekt tegenwoordig iets anders in elkaar dan vroeger gebruikelijk was. Je kan nog altijd direct bij een vervoerder opgeleid worden door middel van een interne opleiding, echter heb je tegenwoordig ook de mogelijkheid om via het
Scheepvaart en Transport College (Rotterdam) of het
ROC van Amsterdam (goh, Amsterdam

) een opleiding tot 'all-round' machinist (zowel goederenvervoer als reizigersvervoer) volgen. Hierbij is geloof ik het STC iets meer gefocust op het goederenvervoer en het ROC meer op het reizigersvervoer. Je kan daarmee dus nog alle kanten op. Nadeel van deze laatste mogelijkheid is dat je uiteraard geen inkomen hebt.
Wat ik hieronder beschrijf zijn mijn eigen ervaringen en schrijf ik dan uiteraard ook op persoonlijke noot.
Voor je kan beginnen aan de opleiding (of deze nu via NS of via een ROC of een andere vervoerder gegeven wordt) moet je wel psychologisch als medisch gekeurd worden. De psychologische tests zijn behoorlijk pittig en de enige tip die ik daarin kan geven is dat je gewoon goed uitgerust moet zijn en alles gewoon over je heen moet laten komen.
Ben je daar doorheen gekomen, dan kan je beginnen aan de opleiding.
De interne opleiding bij NSR duurt ongeveer een jaar. In deze periode krijg je enkele dagen per week theorieles en ga je de andere dagen onder begeleiding van een mentor aan de slag in de praktijk. Dit zijn zowel rangeerdiensten (dus treinen van/naar een opstelterrein brengen, treinen combineren of afkoppelen, etc.) als zogenaamde 'rijdende' diensten (reizigers dus van A naar B vervoeren).
Na ongeveer driekwart jaar doe je theorie-examen bij (tegenwoordig) het
VVRV. Dat is de centrale organisatie die namens de minister de examens voor machinisten mag afnemen. Slaag je daarvoor, dan mag je beginnen met de zogenaamde '50-dagen periode'. Dit is een periode waarin je op een beperkt aantal trajecten gaat rijden om de 'routine' op te bouwen van het meer zelfstandig rijden en rangeren van treinen. De mentor krijgt een steeds minder actieve rol in de cabine en aan het eind doe je een praktijkexamen (eveneens afgenomen door een examinator van de VVRV, dit geldt ook voor machinisten in het goederenvervoer) en moet je laten zien dat je alles zelf kan doen en verantwoording neemt voor alle handelingen die je doet.
Slaag je voor het praktijkexamen dan ben je 'Machinist volledig bevoegd' voor reizigerstreinen (bij NSR dan uiteraard).
Daarna ben je weliswaar volledig bevoegd machinist, maar moet je nog de kennis van de treinen en de trajecten hebben om ook daadwerkelijk treinen te mogen rijden. Deze zogenaamde 'materieelmodules' en 'wegbekendheid' krijg je in de periode direct na (of rond) het praktijkexamen. Op dezelfde trajecten als de '50-dagen periode' ga je nu 60 dagen helemaal zelfstandig rijden en heb je dus geen mentor meer om op terug te vallen. Al met al ben je daarna dus nog een half jaar bezig met deze periode. Daarna ga je rustig de wegkennis uitbreiden en krijg je ook een breder pakket aan diensten die je kan draaien.
Over wat ik zelf van het beroep vind kan ik kort zijn: gewoon geweldig. Ik heb in mijn vorige beroep op kantoor of in het datacenter gezeten met telkens hetzelfde uitzicht. Nu heb ik een kantoor met het meest wisselende uitzicht van Nederland en elke dag is gewoon weer anders. Niet alleen in de diensten, maar ook in de gebeurtenissen. Geen enkele keer op een bepaald traject is hetzelfde.
Dat vraagt om een stukje improvisatie- en aanpassingsvermogen, maar als je daar tegen kan, dan is het een prachtig beroep.
Communicatie is ook belangrijk. Niet alleen met de verkeersleiding, maar ook met collega's en met de reizigers. Vragen van de treintijden tot de locatie van een goed hotel door (vaak) internationale reizigers, alles krijg je wel op je af en ook daar moet je mee om kunnen gaan. De 'vroegere' machinist was misschien introvert, maar de 'huidige' machinist moet ook zeker goed met de klanten kunnen omgaan. Service- dan wel klantgericht is het tegenwoordig. Dat is steeds belangrijker geworden (en volgens mij niet alleen bij NS). Wat dat betreft ben je als 'mensen mens' zeker niet ongeschikt als machinist. Maar je moet wel zelfstandig kunnen werken. Je hebt tenslotte de verantwoording over duizenden mensenlevens, elke dag weer.
Tegenwoordig gaat het reizigersvervoer 24 uur per dag door. Zowel vroege diensten (van 4 uur 's ochtends) als dagdiensten (van 7 uur 's ochtends) als avonddiensten (tot ongeveer 02:00 uur of de nachtdiensten, het is altijd weer anders. Ook dat maakt het werk zo enorm afwisselend. Nogmaals, daar moet je tegen kunnen en ook je partner moet daarmee kunnen omgaan.
De minimale dienstlengte is tegenwoordig zes uur, maximaal is bij NS reizigers (wat ik tot nu toe ben tegengekomen) bijna 10 uur. Bij Internationaal ligt dat anders, daar heb je (begreep ik) nog langere diensten (maar daar wordt je uiteraard ook voor betaald

). Uiteraard met de nodige pauze om aan de wettelijke rust- en rijtijden te voldoen. Bij andere vervoerders kan dit uiteraard weer anders liggen, daar heb ik geen kaas van gegeten

Tja, wat betreft arbeidsvoorwaarden: ik ging er qua salaris wel op achteruit, maar daar heb ik een wereldbaan voor terug gekregen en als ik nogmaals de keuze zou moeten maken, dan zou ik geen moment twijfelen. Ik kan ook hier uiteraard weer alleen voor NSR spreken, maar de CAO van NS is gewoon goed (volgens mij valt deze met wat
Googlen wel te vinden).
Over het minder leuke gedeelte heeft jvdr al wat geschreven: het is beroep van machinist niet alleen maar zonneschijn. Je moet er van uitgaan dat je te maken gaat krijgen met schokkende gebeurtenissen als een aanrijding of geweld.
Even afkloppen: ik heb (op een bijna-aanrijding met een vrachtwagen na) nog niets meegemaakt, maar twee machinisten die samen met mij de opleiding volgden hebben al wel een aanrijding/zelfdoding gehad en een ander met agressie. Het is dus niet een verhaaltje, maar een reëel risico. Opvang en nazorg bij dit soort incidenten is bij NS tegenwoordig heel goed geregeld, en dat moet ook.
Voor mij persoonlijk wegen de nadelen van onregelmatige werktijden en het gevaar van de schokkende gebeurtenissen op tegen de verantwoordelijkheid van het beroep, de afwisseling, het reizen door het hele land en het feit dat geen enkele dienst hetzelfde is.
Die keuze zal je voor jezelf moeten maken. Ik kan dan ook niets anders doen dan je heel veel succes wensen met het maken van je keuze en hopen dat je met deze enorme lap tekst wat verder op weg bent gekomen!
TL;DR: Machinist