Ik wil in het volgende twee manieren bespreken om in een discussie - bijvoorbeeld hier op het Wetenschap & Levensbeschouwing forum - te staan. Hopelijk kunnen wij dan spreken over de voor- en nadelen van deze manieren, en zo tot een beter inzicht van ons eigen discussieren komen. Omdat het gemakkelijker is om te praten over zaken die namen hebben zal ik de twee manieren de 'weg van het Ik' en de 'weg van de maskers' noemen.
De weg van het Ik: In een discussie ben ik mezelf, ik spreek uit wat ik zelf vindt en voel op het moment dat ik schrijf. Ik streef ernaar mijn eigen positie zo helder mogelijk te beschrijven, en wellicht anderen hiertoe te overtuigen. Het nuttige aan zo'n discussie is in de eerste plaats hierin gelegen dat ik door zelf te overdenken wat ik vind - en te luisteren naar het commentaar hierop van anderen - mezelf beter leer te begrijpen; in de tweede plaats hierin dat mijn standpunt kan veranderen doordat de visies die ik tegenkom overtuigender zijn dan mijn eigen. Belangrijk in een discussie is dat je elkaar volledig open tegemoet treedt: het getuigt van slechte smaak wanneer je dingen verdedigt die je niet echt vindt, en met zulke mensen hoef ik ook niet te spreken. Het is dan ook onuitstaanbaar wanneer iemand weigert een consistente positie in te nemen en die met hart en ziel - en toch een open geest - te verdedigen.
De weg van de maskers: In een discussie ben ik niet mezelf, maar draag ik een masker: ik spreek voor een bepaalde manier om naar de zaak te kijken, en probeer deze zo helder en overtuigend mogelijk voor het voetlicht te brengen. Het nuttige aan zo'n discussie is dat ik een stem die het verdient gehoord te worden mijzelf en de anderen laat toespreken. Zo zet ik mijzelf en anderen aan tot denken, trek ik ons los uit onze vaste zekerheden, en verdiep ik onze houding ten opzichte van de wereld. Ik kan in een discussie niet 'mezelf zijn', omdat ik over het algemeen - hele specialistische onderwerpen utigezonderd - veel te complex ben om mijzelf als de gelover van een enkel standpunt te kunnen zien. Elke positie die ik inneem kan altijd maar een enkel aspect van mij laten zien, en dus is het wel zo eerlijk tegenover mezelf wanneer ik hier expliciet mee omga als een masker, en niet als een volledige uiting van mijn mening. Ik kan me goed indenken dat het vaak nuttig is om in een en dezelfde discussie verschillende maskers te gebruiken - en ik zal het iemand dan ook niet kwalijk nemen wanneer hij vanuit deze verschillende standpunten dingen zegt die met elkaar in tegenspraak zijn.
De beweging die ik bij mezelf heb gezien is weg van de eerste mogelijkheid naar de tweede mogelijkheid. Mijn recente bijdragen in de draad over de hypocrisie van de actie voor Azie, bijvoorbeeld, kunnen niet begrepen worden als uitingen van mijn diepste gevoel, maar alleen als een bepaald aspect van mij dat ik in de context van de discussie even verabsoluteer - in zekere zin ben ik het dus niet die daar spreekt. Ik ben benieuwd hoe jullie tegenover deze twee mogelijkheden staan.
De weg van het Ik: In een discussie ben ik mezelf, ik spreek uit wat ik zelf vindt en voel op het moment dat ik schrijf. Ik streef ernaar mijn eigen positie zo helder mogelijk te beschrijven, en wellicht anderen hiertoe te overtuigen. Het nuttige aan zo'n discussie is in de eerste plaats hierin gelegen dat ik door zelf te overdenken wat ik vind - en te luisteren naar het commentaar hierop van anderen - mezelf beter leer te begrijpen; in de tweede plaats hierin dat mijn standpunt kan veranderen doordat de visies die ik tegenkom overtuigender zijn dan mijn eigen. Belangrijk in een discussie is dat je elkaar volledig open tegemoet treedt: het getuigt van slechte smaak wanneer je dingen verdedigt die je niet echt vindt, en met zulke mensen hoef ik ook niet te spreken. Het is dan ook onuitstaanbaar wanneer iemand weigert een consistente positie in te nemen en die met hart en ziel - en toch een open geest - te verdedigen.
De weg van de maskers: In een discussie ben ik niet mezelf, maar draag ik een masker: ik spreek voor een bepaalde manier om naar de zaak te kijken, en probeer deze zo helder en overtuigend mogelijk voor het voetlicht te brengen. Het nuttige aan zo'n discussie is dat ik een stem die het verdient gehoord te worden mijzelf en de anderen laat toespreken. Zo zet ik mijzelf en anderen aan tot denken, trek ik ons los uit onze vaste zekerheden, en verdiep ik onze houding ten opzichte van de wereld. Ik kan in een discussie niet 'mezelf zijn', omdat ik over het algemeen - hele specialistische onderwerpen utigezonderd - veel te complex ben om mijzelf als de gelover van een enkel standpunt te kunnen zien. Elke positie die ik inneem kan altijd maar een enkel aspect van mij laten zien, en dus is het wel zo eerlijk tegenover mezelf wanneer ik hier expliciet mee omga als een masker, en niet als een volledige uiting van mijn mening. Ik kan me goed indenken dat het vaak nuttig is om in een en dezelfde discussie verschillende maskers te gebruiken - en ik zal het iemand dan ook niet kwalijk nemen wanneer hij vanuit deze verschillende standpunten dingen zegt die met elkaar in tegenspraak zijn.
De beweging die ik bij mezelf heb gezien is weg van de eerste mogelijkheid naar de tweede mogelijkheid. Mijn recente bijdragen in de draad over de hypocrisie van de actie voor Azie, bijvoorbeeld, kunnen niet begrepen worden als uitingen van mijn diepste gevoel, maar alleen als een bepaald aspect van mij dat ik in de context van de discussie even verabsoluteer - in zekere zin ben ik het dus niet die daar spreekt. Ik ben benieuwd hoe jullie tegenover deze twee mogelijkheden staan.
Welch Schauspiel! Aber ach! ein Schauspiel nur!
Wo fass ich dich, unendliche Natur?