[D.I.Y] Plaats hier foto's en specs van je SubWoofer

[Barry|IA]

Zelfbouw is meestal goedkoper, en leuker voor een tweaker, je kan alles lekker zelf bepalen, en als het goed verloopt ben je uiteraard trots op je D.I.Y project .

Als we het over D.I.Y hebben, hebben we het niet over een speaker die even snel in een kissie geschroefd is, we hebben het over nauwkeurig werk, (plamuren, schuren, plamuren, schuren enz.)

Het gaat bij zelfbouw dus om 3 dingen:

*prijs

*(geluids) kwaliteit

*Afwerking


Als al deze 3 dingen succesvol geslaagd zijn kan je het project meestal wel met een Subwoofer in de winkel vergelijken, sommige behoren zelfs tot High-End Subwoofers, deze zijn meestal actief gemaak doormiddel van een Subwoofer Versterker, (meestal vind je deze in de achterkant van de box).

Bij een High-End Subwoofer is de speaker dan van hoge kwaliteit, dus niet de eerste de beste auto speaker die je bij Kijkshop koopt voor drie tientjes .

Ook valt niet te zeggen of een gesloten kast altijd beter is dan een Bass Reflex kast, ook klinken sommige woofers passief beter dan actief.

Zoals je dus ziet valt er over een D.I.Y project heel veel te vragen, en te discusseren, maar iedere trotse eigenaar van een D.I.Y Subwoofer mag uiteraard gewoon zijn foto's posten met de specificaties daarvan, waardoor beginnende D.I.Yers wat meer over de projecten te weten komen.

Ook zal ik mijn resultaten posten van mijn projecten, ik ben nu nog hard aan het schuren

[teacher]

De enige pure sub die ik gebouwd heb is voor in de auto:
http://teacher.oncpd.nl/sub/ (verhaal heeft hier al eens gestaan btw).

En nu ben ik me aan het orienteren over een HT sub die de woeste klappen moet gaan geven in aanvulling op de morion TL's; net maar weer even een hobby hifi gehaald.

[Barry|IA]

prachtige box, vooral je upgrade

[voodooless]

Leuk topic, hoop dat het open mag blijven

Ik zal wel ff mijn DIY subje showen. De meesten van jullie hebben hem vast al eens zien voorbij komen, maar hier is ie dan nog een keer:
Pics:

[ De broodnodige bracing ]


[ Sub op de kop met amd, de tape is ondertussen al lang weg ]


[ Sub op zijn plek ]


[ pootjes ]

Specs:
• Woofer: Adire Shiva MK4
• Behuizing: 54 l gesloten Adire reference design met ingebouwde amp, downfiring. 18 mm MDF met bracing. Volledig gevult met dempingsmateriaal, wanden beplakt met extra demping.
• Amp: Detonation DT-300, 300W@4Ohm, ingesteld op +6dB@25Hz, lowpass @ 60 Hz.
• Aansluiting: via LFE uitgang van de Marants SR-5200
• Kosten: net geen 500 euro.

Metingen:

[ lowpass op laagste stand: 60 Hz, amp afstelling op resp. +6 dB@ 20, 25 en 30 Hz, zonde roomgain ]

Geluidskwaliteit:
Tja, daar kan ik zelf moeilijk over oordelen natuurlijk. Toch vind ik dat er super geluid uit komt (duh ). Het gaat lekker diep, heel strak, en kan ook heel erg hard zonder te vervormen (hij staat nu het 1/4 tot 1/3 open). Ik denk dat een DT-150 ook wel prima zijn werk zou kunnen doen, maar nu heb ik in ieder geval wat extra ruimte. Ik gebruik de sub echt om puur het sub, sub laag weer te geven, dus eigenlijk alles onder de 60 Hz, want de rest kunnen mijn DIY vloerstaanders ook prima Het vollume staat zo ingesteld dat je hem net niet hoort. Pas als je de sub uitzet merk je dat je wat mist. Voor zowel muziek, als voor HT is het echt een super subje!

Afwerking:
Foei, foei , daar ben ik dus nog niet aan toe gekomen . Ik weet ook nog niet of ik het ding nu wil plamuren en verven, of dat ik eens fineer ga proberen. Als ik eens wat dagen de tijd heb moet ik er eens wat werk van maken.

[ Voor 14% gewijzigd door voodooless op 05-05-2004 23:50 ]

[@baddon]

Deepspace hoe heb jij die dipswitches voor de basboost ingesteld? Ik ga voor de zelfde combo maar dan 88 liter en heb geen flauw benul waar ik die basboost op moet zetten...

Als je het niet wist:
Im Innern des Moduls finden Sie einen Wahlschalter, wo die Frequenz um 20, 25, 30, 35, 40 oder 45 Hz um +3 oder +6 dB angehoben werden kann, oder Sie unter 18, 20 oder 23 Hz die Tiefen begrenzen.

[ Voor 29% gewijzigd door @baddon op 05-05-2004 23:34 ]

[voodooless]

Abaddon1 schreef op 05 mei 2004 @ 23:28:
Deepspace hoe heb jij die dipswitches voor de basboost ingesteld? Ik ga voor de zelfde combo maar dan 88 liter en heb geen flauw benul waar ik die basboost op moet zetten...

Als je het niet wist:
Im Innern des Moduls finden Sie einen Wahlschalter, wo die Frequenz um 20, 25, 30, 35, 40 oder 45 Hz um +3 oder +6 dB angehoben werden kann, oder Sie unter 18, 20 oder 23 Hz die Tiefen begrenzen.

http://www.visaton-bausaetze.de/hifi/images/dt300dip.jpg

Haha, die dip switches zitten bij mij aan de buitenkant. En op de bijgeleverde specsheet kan ik netje zien wat ik moet instellen:

http://www.lautsprechershop.de/pdf/detonation/dt300.pdf

[@baddon]

Aarg niet goed gelezen het staat er tussen zie ik nu..

[ Voor 70% gewijzigd door @baddon op 05-05-2004 23:36 ]

[voodooless]

Abaddon1 schreef op 05 mei 2004 @ 23:34:
Dus je hebt het nog niet gebruikt?

Tuurlijk wel, anders had ik ook niet die verschillende metingen kunnen doen en de instelling +6dB@25hz kunnen doen.

[Barry|IA]

@Deepspace, wat zijn de specs van jouw subwoofer amp?, ik ben namelijk opzoek naar een amp die mijn JBL subwoofer de benodigde klappen kan geven

Hij zal iig beter zijn dan die XXL-Powersound 150Watt RMS, die pas bij de 50Hz begint mee tedoen

[voodooless]

Barry|IA schreef op 05 mei 2004 @ 23:44:
@Deepspace, wat zijn de specs van jouw subwoofer amp?, ik ben namelijk opzoek naar een amp die mijn JBL subwoofer de benodigde klappen kan geven

Hij zal iig beter zijn dan die XXL-Powersound 150Watt RMS, die pas bij de 50Hz begint mee tedoen

Zie de link naar de PDF zou ik zeggen

[MCCarrot]

Kij hier voor meer afbeeldingen : http://members.chello.nl/s.schoo/shiva.html

[ Voor 5% gewijzigd door MCCarrot op 05-05-2004 23:59 ]

[Verwijderd]

Wow die is wel erg klein! Die moet waarschijnlijk flink actief gecorigeerd worden.

[Scyth]

*noob* Hoe bedoel je gecorrigeerd? Als de bin toch gewoon te klein is kan je er weinig aan veranderen dan gewoon meer bas erin te pompen toch?

[voodooless]

Scyth schreef op 06 mei 2004 @ 12:14:
*noob* Hoe bedoel je gecorrigeerd? Als de bin toch gewoon te klein is kan je er weinig aan veranderen dan gewoon meer bas erin te pompen toch?

In feite doe je dat ook Echter doe je het precies zo dat je de effectieve T/S parameters van de speaker als het ware aanpast (bv met een linkwitz transform). Zo kun je meer bass krijgen uit een klein kastje, zonder dat je vreemde curves krijgt. Natuurlijk zorgt dit ervoor dat de woofer flink extra excursie krijgt, waardoor de belastbaarheid achteruitgaat in bij lage frequenties. Niet volluit zetten dus

[JT]

Precies, en door dat netjes te doen met een apparaat waarmee je kan aangeven bij welke frequentie je het hoeveel wil boosten (en ook evt instellen hoe breed die boost is) krijg je een nette curve.

Edit: gaat niet ten koste van je excursie. Is hier toen een hele discussie over geweest, het gaat wel ten koste van je vermogen.

[ Voor 26% gewijzigd door JT op 06-05-2004 12:40 ]

[olof]

http://home.wanadoo.nl/oltimmer/subw_nl.htm

Hier staan de foto's van mijn zelfbouw. Hij is nog niet helemaal af hoor. Kast wel, maar de versterker ben ik nog mee bezig.
Er staan ook nog geen test resultaten bij, maar met de auto versterker die ik zolang gebruik klinkt ie wel erg rond en diep.

[Barry|IA]

je kan bijvoorbeeld de frequenties die je mist bijstellen met een equalizer, maar ik denk dat het bij MCCCarrot wel snor zit, (hoe weet ik niet) maar zijn woofer ligt al aardig in de buurt van de THX certificatie .

Mooi ding (donkerblauw zou wel mooi zijn), lekker sjiek

[teacher]

olof schreef op 06 mei 2004 @ 12:42:
http://home.wanadoo.nl/oltimmer/subw_nl.htm

Hier staan de foto's van mijn zelfbouw. Hij is nog niet helemaal af hoor. Kast wel, maar de versterker ben ik nog mee bezig.
Er staan ook nog geen test resultaten bij, maar met de auto versterker die ik zolang gebruik klinkt ie wel erg rond en diep.

[afbeelding]

Waarom heb je eerst de wanden bekleed en toen pas de kist in elkaar gezet? Eea lijkt me helemaal niet stevig. Een betere manier is kist lijmen en schroeven, en dán bekleden (een busje spuitlijm doet wonderen).

En, heb je nu gewoon "gaatjes" onderin?

[ Voor 4% gewijzigd door teacher op 06-05-2004 12:49 ]

[olof]

teacher schreef op 06 mei 2004 @ 12:47:
[...]


Waarom heb je eerst de wanden bekleed en toen pas de kist in elkaar gezet? Eea lijkt me helemaal niet stevig. Een betere manier is kist lijmen en schroeven, en dán bekleden (een busje spuitlijm doet wonderen).

En, heb je nu gewoon "gaatjes" onderin?

Ik had ook beter later de wanden kunnen bekleden ja, maar daar kwam ik pas achter toen het al te laat was. Het is mijn eerste project, vandaar.
Stevig is ie wel hoor. Meerdere hoekijzers doen wonderen.
En de kieren die zijn ontstaan heb ik gedicht met siliconen kit. Waarschijnlijk niet de mooiste manier, maar het werkt wel. En het klinkt prima.

Die gaatje zijn nodig om de bussen van de spikes in te slaan.
Daar zitten nu dus de spikes in geschroeft.

[ Voor 16% gewijzigd door olof op 06-05-2004 12:57 ]

[Verwijderd]

wat ben je ongeveer kwijt aan redelijke DIY subwoofer? als alles 2ehands is.. en maakt het erg veel uit of je hifi sub neemt of een auto sub? (dus ook hoeveel je kwijt bent aan een redelijke amp << hoeft niet super krachtig te zijn , heb maar klein kamertje)

[Barry|IA]

@Olof, zie ik het nou goed???, heb jij je auto-amp gewoon gevoed met een ATX-Voeding??? , hoe heb je dat voor mekaar gekregen?

Ik heb hier een Caliber amp liggen (gebrugd 260Watt) die heb ik ook eens aan een ATX-Voeding gehangen, maar merkte duidelijk dat het niet goed zat, lampje van de amp doofde op het ritme van de bass, en als je de amp harder zette begon de woofer te vervormen .

Ik scaht ongeveer dat mijn amp zo'n 15Amperé nodig heeft @12Volt, wat is dat de simpelste maniier om hiervoor een ATX-Voeding te gebruiken?, voorheen had ik em altijd aan een P2 MoBo hangen, omdat ik de voeding anders niet eens aan kreeg, en via een 12Volt molex had ik de amp gevoed.....alles zonder succes

[olof]

Het zijn at voedingen. Gewoon aan de 12 volt's lijnen geknoopt.
Vermogen is zeker wel een probleem ja. Ik kan hooguit tot een derde van de sub's max vermogen komen. Daarboven slaat de versterker in de beveiliging.

Ben nog bezig met de versterker en voeding, maar daar kom ik momenteel niet aantoe.

[Barry|IA]

ik denk dat ATX voedingen zowieso meer leveren

[JT]

Barry|IA schreef op 06 mei 2004 @ 13:00:
@Olof, zie ik het nou goed???, heb jij je auto-amp gewoon gevoed met een ATX-Voeding??? , hoe heb je dat voor mekaar gekregen?

Ik heb hier een Caliber amp liggen (gebrugd 260Watt) die heb ik ook eens aan een ATX-Voeding gehangen, maar merkte duidelijk dat het niet goed zat, lampje van de amp doofde op het ritme van de bass, en als je de amp harder zette begon de woofer te vervormen .

Ik scaht ongeveer dat mijn amp zo'n 15Amperé nodig heeft @12Volt, wat is dat de simpelste maniier om hiervoor een ATX-Voeding te gebruiken?, voorheen had ik em altijd aan een P2 MoBo hangen, omdat ik de voeding anders niet eens aan kreeg, en via een 12Volt molex had ik de amp gevoed.....alles zonder succes

Het verschil tussen jouw Caliber amp en zijn Necom amp is groot. Jouw Caliber zal ws veel meer echt vermogen leveren (Necom is Kijkshop spul) en daardoor veel meer stroom trekken. Ik heb overigens ook een amp aan een ATX voeding gehad die 18A kon leveren. Was een JBL die gebrugd 100w leverde en het werkte perfect

[voodooless]

JT schreef op 06 mei 2004 @ 12:39:
Precies, en door dat netjes te doen met een apparaat waarmee je kan aangeven bij welke frequentie je het hoeveel wil boosten (en ook evt instellen hoe breed die boost is) krijg je een nette curve.

Edit: gaat niet ten koste van je excursie. Is hier toen een hele discussie over geweest, het gaat wel ten koste van je vermogen.

Heb je nog een link naar die discussie? Ik geloof er namelijk niks van. De woofer moet door de boost harder werken, waardoor deze dus ook verder naar voor en naar achter gaat bij bepaalde frequenties. Het maximale vermogen wordt dus minder aangezien je sneller aan je Xmax zit.

[olof]

JT schreef op 06 mei 2004 @ 13:10:
[...]

Het verschil tussen jouw Caliber amp en zijn Necom amp is groot. Jouw Caliber zal ws veel meer echt vermogen leveren (Necom is Kijkshop spul) en daardoor veel meer stroom trekken. Ik heb overigens ook een amp aan een ATX voeding gehad die 18A kon leveren. Was een JBL die gebrugd 100w leverde en het werkte perfect

Die necom van mij is ook maar gewoon leuk speelgoed.
Heel misschien ga ik dit weekeind nog proberen met een magnat. Die heb ik sinds vorige week ook thuis liggen.
Alleen ben ik dan bang dat mijn voedingen totaal over de rooie zullen gaan.

[JT]

deepspace schreef op 06 mei 2004 @ 13:15:
[...]


Heb je nog een link naar die discussie? Ik geloof er namelijk niks van. De woofer moet door de boost harder werken, waardoor deze dus ook verder naar voor en naar achter gaat bij bepaalde frequenties. Het maximale vermogen wordt dus minder aangezien je sneller aan je Xmax zit.

Weet niet of je Jag in je ICQ lijst heb, moet je hem anders ff vragen. Maar het komt hier op neer: SPL=uitslag. Dus als je zachter gaat in een kleinere kist heb je ook minder uitslag. Alleen heb je met actief corrigeren veel meer vermogen nodig om op dezelfde uitslag/SPL te komen en dat kost dus.

olof schreef op 06 mei 2004 @ 13:18:
[...]


Die necom van mij is ook maar gewoon leuk speelgoed.
Heel misschien ga ik dit weekeind nog proberen met een magnat. Die heb ik sinds vorige week ook thuis liggen.
Alleen ben ik dan bang dat mijn voedingen totaal over de rooie zullen gaan.

Ja, was voor de rest ook niks negatiefs bedoeld ofzo hoor Als je het nou goed wilt doen, zoek je gewoon een voeding die minimaal 20A kan leveren (of je neemt de zwaarste Enermax, 35A ) en je hangt er een powercap tussen

[ Voor 30% gewijzigd door JT op 06-05-2004 13:45 ]

[MM]

Pak dan gewoon een ringkern en een elco.

[Verwijderd]

Verwijderd schreef op 06 mei 2004 @ 12:57:
wat ben je ongeveer kwijt aan redelijke DIY subwoofer? als alles 2ehands is.. en maakt het erg veel uit of je hifi sub neemt of een auto sub? (dus ook hoeveel je kwijt bent aan een redelijke amp << hoeft niet super krachtig te zijn , heb maar klein kamertje)

iemand ?

[Barry|IA]

ikke met mijn JBL maar totaal €65, maarja ik had ook wel mazzel met die speaker, en hij is wel passief, hij word uiteraard nog actief.

Maar ik weet niet wat jij verwacht, wat wil je?, maak eerst eens een opsomming van je wensen, en vertel het ons , wil je zo veel mogelijk bass?, gewoon hard!, of echt kwaliteit, actief?, passief? het kan allemaal

[Blamm]

Ik denk dat 2ehands voor DHZ lastig is..

Car-subwoofers zijn nog wel redelijk te vinden, maar 'hifi' is al een stuk kleinere markt. Je zou eens rond kunnen neuzen op marktplaats, hifi.nl en hear.nl
Versterkermodules worden echter HEEL weinig aangeboden. Je kan hem natuurlijk wel aansturen met een (oude) versterker maar dan mis je weer het filter.

Ik zou gewoon eens bij duitse webshops kijken wanneer je er een wilt bouwen. Bij bijvoorbeeld Klingtgut en Lautsprechershop.de liggen de prijzen een stuk lager als die in Nederland

[JT]

Verwijderd schreef op 06 mei 2004 @ 13:56:
[...]


iemand ?

Leuk woofertje van JBL, 50e, dan nog een sub ampje van de Conrad voor 109e, materiaalkosten enz. 30e maakt bij elkaar 190e.

[olof]

JT schreef op 06 mei 2004 @ 13:44:

Ja, was voor de rest ook niks negatiefs bedoeld ofzo hoor
Snap ik wel hoor
Als je het nou goed wilt doen, zoek je gewoon een voeding die minimaal 20A kan leveren (of je neemt de zwaarste Enermax, 35A ) en je hangt er een powercap tussen

Ik ben bezig met een gestabiliseerde voeding die ongeveer 150 Watt moet kunnen leveren op +/- 30V.
Dit moet dan de TDA chip gaan voeden. Dit geklojo met computer voedingen is alleen maar een nood oplossing.

[Verwijderd]

ik neem aan dat passief het goedkoopst is alleen ik denk dat als je dan aardig wat kracht wil je ook hele krachtige versterker/receiver moet hebben of niet? ik wil gewoon een lekkere beat der uit krijgen die ik ook kan goed kan voelen... Ik ga namelijk binnenkort wat spulletjes verkopen (Gitaar/versterker ) en heb ik weer wat geld.. en dan kan ik me eindelijk eens op muziek/films storten .. ff leuk versterkertje en ik begin dan gewoon met 2.1 maar dan wil ik lekkere sub hebben (ik luister veel rock maar af en toe beetje GOA Trance/Hip Hop mag ook wel) het is niet zo'n grote ruimte..

me totale kamer is zo'n 5x6 met schuinaflopende muren (zolder) en het gedeelte dat ik gebruik als "chillhoek" (bank,stoelen,audiokast,tv,dvdspeler,etc) is zo'n 5 bij 2/2,5

en tjah.. hoeveel kost een beetje amp? dus als je actieve wil..?

[Blamm]

Verwijderd schreef op 06 mei 2004 @ 14:07:

en tjah.. hoeveel kost een beetje amp? dus als je actieve wil..?

Wat JT al zei.. bij Conrad kun je tegen de 100 euro een leuke module kopen. En anders heeft bijvoorbeeld Mivoc ze al vanaf 72 euro, of 120 voor een stapje hoger.

[Verwijderd]

Leuk dat er veel geDIYed wordt!


Even een reply over de gesloten kist correctie. JT en JAG hebben gelijk. SPL = UITSLAG. Dit gaat dus alleen op als we het over gesloten kisten hebben.

Neem als voorbeeld de Shiva. Steek deze in winISD in een 30 liter kast en in een 80 liter kast.

Nu wil ik ALLEEN 30hz in absolute SPL's even hard hebben bij beide subs.

Dan krijg je dit plaatje:



Als je nou kijkt bij de cone excursion dan zie je dat de uitslag precies gelijk is bij 30hz.



Maar als je nou gaat kijken bij hoeveel toegevoegd vermogen dit is zie je dat bij de 40 liter kist je 380 watt nodig hebt en bij de 80 liter kist 240 liter.

Dus dit betekent als je een kleinere kist wil dan heb je een grotere versterker nodig en de juiste boost frequentie's om actief te corrigeren waarna je hetzelfde SPL behaald als diezelfde woofer in een grotere kist met een kleinere versterker.

Waarom is dit nu? Simpelweg omdat de interne demping toeneemt naarmate de kist kleiner wordt. Zie de kist als een pneumatische demper. Hoe kleiner de samendrukbaarheid hoe meer kracht er op het membraan gezet moet worden.

De Shiva is hier uitermate geschikt voor. Door z'n grote dual voicecoil kan hij veel vermogen aan. Maar gezond verstand zegt natuurlijk dt versterkervermogen duur is en een grotere kast niet.

Maar ga je nou actief corrigeren om een frequentie curve aan te passen door bv een 25hz boost erbij te gooien dan moet je Xmax inleveren. Dit zal erop neer komen dat je minder hard kan spelen. Ik zou proberen om op een F3 van 30Hz uit te komen. Dit is diep genoeg voor muziek en Film. En ga nou niet zeggen dat je frontspeakers een F3 hebben van 30hz. Dat kan wel zo zijn maar die haalt bij lange na niet het SPL wat de shiva haalt bij die frequentie. Die zullen minstens 6 dB uit elkaar liggen. Dus hou in het achterhoofd dat een F3 niet alles zegt.

Er is nog een manier om de T/S parameters te beinvloeden. Dmv Q-dialing ofwel RDO: Resistively Damped Operation. De Shiva is een dual voicecoilsub. Bij Q dialing sluit je de ene VC aan en sluit je de andere deels kort door tussen de spoel een variabele weerstand te zetten in de vorm van een potmeter. Als de voicecoil trein nu wil gaan bewegen doordat er stroom gaat lopen zal de deels kortgesloten spoel dit inductief gaan tegenwerken. Hierdoor veranderd de Qts (demping) van de motor. Voor meer info: http://www.adireaudio.com/tech_papers/rdo_operation.htm

De Qts waardes staan in het document beschreven. Deze kan je weer simuleren.

Olof jij hebt wel een heel onortodoxe bouwmethode Lekt er geen lucht langs alle kanten? En die BR pijpjes hebben zijn die niet veel te klein? Hoor je geen wind geluiden uit die pijpjes? heb je ze uberhaupt wel berekent?

[ Voor 25% gewijzigd door Verwijderd op 08-05-2004 02:12 ]

[Verwijderd]

ik heb tijdje rondgekeken op conrad maar geen kan losse amps vinden?

[Verwijderd]

Verwijderd schreef op 06 mei 2004 @ 15:53:
ik heb tijdje rondgekeken op conrad maar geen kan losse amps vinden?

Hij staat om een of andere vage reden ook niet op het internet. Je kan de catalogus aanvragen, daar staat ie wel in.

Maar bij partsexpress hadden ze volgensmij dezelfde.

[ Voor 26% gewijzigd door Verwijderd op 06-05-2004 16:22 ]

[olof]

http://www.lautsprechersh...ershop.de/hifi/det150.htm

is een duitse sit, maar daar hebben ze meerdere types.

[ Voor 4% gewijzigd door olof op 06-05-2004 16:25 ]

[Verwijderd]

Verwijderd schreef op 06 mei 2004 @ 16:20:
[...]

Hij staat om een of andere vage reden ook niet op het internet. Je kan de catalogus aanvragen, daar staat ie wel in.

Maar bij partsexpress hadden ze volgensmij dezelfde.

aaa daar thnx flex

die van 100/120 watt zal voldoende zijn voor klein kamertje ?
(en voor de sub: waar moet ik op letten? want je kan dus geluk hebben met hele goedkope bijvoorbeeld die wel goed is..)

[Verwijderd]

Verwijderd schreef op 06 mei 2004 @ 16:48:
[...]


aaa daar thnx flex

die van 100/120 watt zal voldoende zijn voor klein kamertje ?
(en voor de sub: waar moet ik op letten? want je kan dus geluk hebben met hele goedkope bijvoorbeeld die wel goed is..)

Let trouwens wel op, een andere mede-tweakers heeft dat uitgezocht:
Er zitten geen afsandsbedieningen bij of extra paneeltjes zoals bij Parts Express. Conrad verkoopt alleen de versterker, meer niet.

[Verwijderd]

Nou over het algemeen gaat het bij woofers toch zo dat hoe duurder de woofer hoe beter. Let op de Xmax dat die minimaal 8 tot 10mm is. Verder is de Fs oftewel resonantiefrequentie zeer belangrijk. Een woofer verliest z'n kracht onder de Fs. Dus een Fs van <30hz is gewenst. De rest hangt er vanaf wat voor kast je wil bouwen.

En olof nogmaals lekt er geen lucht langs de kieren van je kast?

[ Voor 12% gewijzigd door Verwijderd op 06-05-2004 19:01 ]

[olof]

Nee hoor.
Alles is luchtdicht afgekit. Ik heb het getest met zo'n fietsband lek opspoor bakje_met_van_die_balletjes_erin (als je nog kan volgen wat ik bedoel). Totaal luchtdicht.

[Jag]

Verwijderd schreef op 06 mei 2004 @ 15:04:
Leuk dat er veel geDIYed wordt!


Even een reply over de gesloten kist correctie. JT heeft gelijk. SPL = UITSLAG........................Maar ga je nou actief corrigeren door bv een 25hz boost erbij te gooien dan moet je Xmax inleveren. Dit zal erop neer komen dat je minder hard kan spelen.

Volgens mij spreek je jezelf tegen .

Maar idd, zoals gezegd: excursie = SPL.

Bij een kleinere kast heb je wat meer vermogen nodig om tot dezelfde excursie (dus SPL) te komen, maar vaak is het zo dat je dat vermogen normaal gesproken toch niet kwijt kan omdat de xmax al is bereikt. Dus vaak heb je met een kleinere behuizing niet minder output, zeker niet voor het echt diepe sublaag (minder dan 40Hz).
En dan hoef je tenminste niet zo'n grote lelijke koelkast in je kamer kwijt .

[MM]

Jag schreef op 07 mei 2004 @ 22:31:
[...]
Volgens mij spreek je jezelf tegen .

Maar idd, zoals gezegd: excursie = SPL.

Bij een kleinere kast heb je wat meer vermogen nodig om tot dezelfde excursie (dus SPL) te komen, maar vaak is het zo dat je dat vermogen normaal gesproken toch niet kwijt kan omdat de xmax al is bereikt. Dus vaak heb je met een kleinere behuizing niet minder output, zeker niet voor het echt diepe sublaag (minder dan 40Hz).
En dan hoef je tenminste niet zo'n grote lelijke koelkast in je kamer kwijt .

En ook jij spreekt jezelf tegen want juist voor de allerlaagste frequenties (en dan wel <25hz) moet er relatief veel geboost worden om een 'normale' spl te halen en dus zit je dan vaak tegen de electrische belastbaarheid van de speaker aan te hikken.

[JT]

Idd, ik heb dat ook wel is gesimuleerd. Als je f6 punt op 30hz ligt, dan heb je daar 4x zoveel vermogen voor nodig en bij 25hz kan dit wel 10x zoveel zijn.

[Jag]

m.m schreef op 07 mei 2004 @ 23:07:
[...]


En ook jij spreekt jezelf tegen want juist voor de allerlaagste frequenties (en dan wel <25hz) moet er relatief veel geboost worden om een 'normale' spl te halen en dus zit je dan vaak tegen de electrische belastbaarheid van de speaker aan te hikken.

Nee, je hebt niet steeds meer vermogen nodig want bij lagere frequenties omdat je bij lagere frequenties ook steeds makkelijker een grote excursie haalt. Bij 1 Hz bijvoorbeeld heb je maar heel weinig vermogen nodig om je woofer aan zijn xmax te laten komen.

Er is wel een gebied waar je met een kleine behuizing wel tegen de max power handling aan zit en met een iets grotere behuizing nog net niet, maar het verschil is niet groot en soms is het er helemaal niet.

Voor een totale analyse van de invloed van behuizing op de max output, check deze pagina.

[Verwijderd]

Ja ik heb mezelf een beetje tegengesproken. Waar het op neer komt is dat het spl = uitslag = vermogen alleen opgaat als je naar de grootte van de kast kijkt.
Stel dat je een 60liter sub hebt en je vergelijkt deze met een 60liter sub met actieve correctie en je meet te weinig 30hz bij de eerste kast dan boost je die freq. en dat kost je spl = uitslag = vermogen toevoegen op 25 hz. Het blijft een feit dat de Xmax toeneemt naarmate de freq dalt vanaf een bepaalde frequentie terwijl de werkelijke spl bij een bepaald vermogen afneemt. Dus hoe lager je wil boosten hoe moeilijker dit is voor een bepaald gesloten systeem met een x aantal liters.

[ Voor 41% gewijzigd door Verwijderd op 09-05-2004 15:57 ]

[Jag]

Zo en nu nog een keer en dan wel begrijpelijk, want ik kan er echt niks van maken van je laatste post Walter.ppk .

Volgens mij maak je het echt veel te ingewikkeld. SPL = excursie. Die regel gaat altijd op voor een gesloten kast.

Bij een kleinere kast haal je dus net zoveel output zolang die x-max maar haalt. En dat gaat vaak dus gewoon. Maar goed, in die link staat het allemaal veel beter dan ik kan vertellen.

[ Voor 9% gewijzigd door Jag op 08-05-2004 02:41 ]

[MM]

Het verhaal achter de link verteld -heel terecht- dat bij lage frequenties de Xmax de limiterende factor is, het zegt echt níet dat het niet meer vermogen kost om dezelfde uitslag te halen in een kleinere kast bij lage frequenties, dat kost het namelijk wel. Zie het als een veer, een starre veer (kleine kast) kost meer energie om uit te rekken dan een slappe veer (grote kast).

Als we de term powercompressie meenemen kunnen we concluderen dat je in een grotere kast wél meer SPL kan halen (maar daar ging de discussie nog niet over)

[ Voor 19% gewijzigd door MM op 08-05-2004 13:23 ]

[Redheinz]

Net gebouwd, alleen het PR moet nog verzwaard worden en wat lood-bitumen erin voor wat extra gewicht.... Peerless XL12 + Adire PR15 in 41*41*41 kast 2,2 mm MDF met een lading bracing. Ding gaat getuned worden op ~25 HZ, versterking met een aura PA200 (gebrugde) eindversterker.


Ik had een CT196 die ik nu uit elkaar heb liggen, woofer en versterker verkocht. Voor HT wel een erg gaaf bakkie.

Verder nog een infinity kappa 120.3SE in een 100 liter BR config die ik echter te groot vond:


Die gaat nu gesloten gebouwd worden (33*33*37 cm down-firing).


PS. De conrad versterkers kan je op de duitse site in de pdf's opzoeken. Vervolgens het gevonden nummertje invoeren in de NL-site van conrad. Ik heb de 100 Watt versie en de 150 watt versie. Beiden voldoen prima..... De 100 Watt versie kan je modden naar andere Bassboost, de 150 waarschijnlijk ook, dat heb ik alleen nog niet gedaan. De 150 Watt heeft een bas-boost van ca. 5 dB bij 35 Hz. Ideaal voor een gesloten Sub. De 100 Watt heeft een bassboost gelijk aan de amerikaanse (6 dB bij 30 Hz).

[ Voor 34% gewijzigd door Redheinz op 08-05-2004 15:55 ]

[Jag]

m.m schreef op 08 mei 2004 @ 13:22:
Het verhaal achter de link verteld -heel terecht- dat bij lage frequenties de Xmax de limiterende factor is, het zegt echt níet dat het niet meer vermogen kost om dezelfde uitslag te halen in een kleinere kast bij lage frequenties, dat kost het namelijk wel. Zie het als een veer, een starre veer (kleine kast) kost meer energie om uit te rekken dan een slappe veer (grote kast).

Als we de term powercompressie meenemen kunnen we concluderen dat je in een grotere kast wél meer SPL kan halen (maar daar ging de discussie nog niet over)

Ik ontken het ook helemaal niet dat je bij een kleinere kast meer vermogen nodig hebt om dezelfde excursie (en dus spl) te halen als met een grotere kast .

Power compressie zal idd wat invloed hebben, hoeveel dat in praktijk is weet ik niet. Maar de moraal van het verhaal is natuurlijk wel gewoon dat een kleinere kast niet veel of zelfs bijna geen max output hoeft te kosten (als je het niet al te ver overdrijft met de grootte van de kast). Lang leve de Linkwitz Transform .

[MM]

Jag schreef op 08 mei 2004 @ 22:42:
[...]
Ik ontken het ook helemaal niet dat je bij een kleinere kast meer vermogen nodig hebt om dezelfde excursie (en dus spl) te halen als met een grotere kast .

Power compressie zal idd wat invloed hebben, hoeveel dat in praktijk is weet ik niet. Maar de moraal van het verhaal is natuurlijk wel gewoon dat een kleinere kast niet veel of zelfs bijna geen max output hoeft te kosten (als je het niet al te ver overdrijft met de grootte van de kast). Lang leve de Linkwitz Transform .

Het maakt inderdaad niet zo heel veel uit, powercompressie haalt de SPLmax met zo'n 3dB naar beneden in de ergste situatie, ik vind de motor van de Shiva eigenlijk erg klein om 700w af te voeren maar het wil blijkbaar (zelf nog niet langdurig op echt groot vermogen getest).

[Verwijderd]

specs volgen, heb hem net gekocht!

[ Voor 26% gewijzigd door Verwijderd op 09-05-2004 00:06 ]

[Barry|IA]

prachtig ding, maare...wij hebben ook graag spec's

[bobo1on1]

Ik heb een subwoofer versterker gemaakt.



Er zit een 50 VA ringkerntransformator in met 2x 14100 uF aan elco's.
De versterker zelf is een bouwpakket van www.supermoduul.nl.

Deze versterker gaat goed hard, dat mag ook wel met een TIP142 en een TIP147 als eindtorren

Op het moment gebruik ik em bij de tv omdat ik daar nog geen versterker heb.

[Plague]

En hoeveel is dat uitgedrukt in watts?

[bobo1on1]

Met deze trafo zit ik zo rond de 20 watt RMS, met een 2x 25 volt 200 VA transformator kom je makkelijk boven de 100 watt RMS uit, deze ringkerntranformator had ik nog liggen van een ander project en aangezien die dingen nogal duur zijn heb ik deze maar gebruikt.

[Verwijderd]

Jag, hoe is het eigenlijk met jouw subs? hoe klinkt dat nou zo'n dipool tegenover die grote 18"ers die je eerst hebt gehad? En hou zit het met de weergegeven frequenties enzo"?

[Jag]

Qua conus oppervlakte ben ik er alleen maar op vooruit gegaan, van enkel 18 naar dubbel 15 (ik had het overigens ook wel gered met enkel 15 of enkel 12).

En hoe het klinkt? Beter, absoluut. Meer attack, correcter, minder zompig (ook achterin mijn kamer nog steeds niet zompig). En mijn dipoles zijn ook constanter, niet met ene nummer goed en het andere slecht. Qua diepgang is het gelijk, allebei gewoon lineair tot 30Hz. Ben wel benieuwd hoe mijn oude subs bevallen bij de nieuwe eigenaar .

Ik heb wel een vervelende dip trouwens. Ik denk dat ik daar ergens in juni een keer naar ga kijken met een demo van tube traps.

Test met dipole subs op verschillende posities:



Test met dipoles subs met verschillende luisterposities:



Oranje: near field
Rood: oude luisterpositie midden kamer
Blauw: nieuwe luisterpositie meer naar achteren

[JT]

Nieuwe luisterpositie: dag kick

[_ferry_]

Mag ik hier ook een vraagje stelllen? heb hier namelijk nog een 12" sub liggen, ooit voor een setje PA speakers gebruikt (magneet is echt huge!). En nu wilde ik die gaan gebruiken voor het gebruik tijdens films.
Maar ik heb geen T/S parameters, ook geen naam OID. Heb ooit op i-net wel eens iets gelezen over oude tesla woofers met een alu conus, dat heeft deze ook, nouja, de bol in het midden van de conus bedoel ik. Maar zou ik deze gewoon in een gesloten kast kunnen stoppen, en kijken wat ie doet? Of denken jullie dat hij niet voldoende diepgang heeft om echt de explosies goed weer te geven? Hij komt op de sub out van me marants sr4300, die hem af filtert op 80Hz
Het is dus puur voor films, maar als t ff kan vind ik t ook wel leuk tijdens muziek
Ik heb altijd een infinity microsub gehad, maar die had echt een grote vertraging, tijdens het luisteren van beuk muziek had ik gewoon echt een flabberbass. Tijdens films was het wel gewoon goed.

[JT]

Hmmmm...PA = meestal voor grote behuizing en niet echt diep (niet onder de 40 a 50hz) maar je kan het allicht proberen. MDF is niet duur Je kan ook ff zoeken hier over hoe je zelf de T/S parameters kan meten.

[_ferry_]

thnks
Dat topic over zelf meten heb ik wel eens doorgenomen, maar al dat gestuntel heb ik niet echt over voor een oude sub dan geef ik liever 100€ uit voor een nieuwe.
Maar we hebben nog wat platen zwaar multiplex 22mm staan, ik zat te denken aan 30x60x60cm (hxbxd) dan kan ie mooi onder me bed liggen

[ Voor 56% gewijzigd door _ferry_ op 11-05-2004 13:42 ]

[MM]

Waarschijnlijk is dat geen sub maar een middriver, kijk eens hoever je 'em in kan drukken voor 'ie tegen de poolplaat komt? (voorzichtig!, alle 10 vingers verspreiden over de conus en dan voorzichtig drukken, niet op het alu middendeel drukken).

[Jag]

JT schreef op 09 mei 2004 @ 16:15:
Nieuwe luisterpositie: dag kick

Ja, echt perfect is het niet, maar gehoorsmatig is het beter dan de oude positie. En sja, dit soort afwijken heb je inroom. En het kan een stuk erger hoor . Het is niet voor niets dat het laag heel anders klinkt op verschillende plekken in je kamer.

_ferry_ schreef op 11 mei 2004 @ 13:21:
Mag ik hier ook een vraagje stelllen? heb hier namelijk nog een 12" sub liggen, ooit voor een setje PA speakers gebruikt (magneet is echt huge!). En nu wilde ik die gaan gebruiken voor het gebruik tijdens films.
Maar ik heb geen T/S parameters, ook geen naam OID. Heb ooit op i-net wel eens iets gelezen over oude tesla woofers met een alu conus, dat heeft deze ook, nouja, de bol in het midden van de conus bedoel ik. Maar zou ik deze gewoon in een gesloten kast kunnen stoppen, en kijken wat ie doet? Of denken jullie dat hij niet voldoende diepgang heeft om echt de explosies goed weer te geven? Hij komt op de sub out van me marants sr4300, die hem af filtert op 80Hz
Het is dus puur voor films, maar als t ff kan vind ik t ook wel leuk tijdens muziek
Ik heb altijd een infinity microsub gehad, maar die had echt een grote vertraging, tijdens het luisteren van beuk muziek had ik gewoon echt een flabberbass. Tijdens films was het wel gewoon goed.

12" woofers zijn over het algmeen niet gemaakt voor sublaag. Waarschijnlijk een hoge Fs, lage Qts en lage x-max -> niet geschikt voor weergave onder de pakweg 80Hz.
Voor PA heb je efficiente drivers nodig, en dat betekent voor sublaag automatisch grote behuizingen (50 - 200L).

[Verwijderd]

Ziet er goed uit Jag. Jammer van die dip bij 70hz. Ik heb zelf erg last van een dip bij 100hz. En ik heb het idee dat 30hz nogal geexcite wordt.

[Jag]

Verwijderd schreef op 11 mei 2004 @ 21:30:
Ziet er goed uit Jag. Jammer van die dip bij 70hz. Ik heb zelf erg last van een dip bij 100hz. En ik heb het idee dat 30hz nogal geexcite wordt.

30Hz geexcite heb ik ook. Maar bij mij is dat niet zo erg, compenseert mooi voor de dipool afval (of hoef niks te corrigeren aan LF afval, dus geen 6dB per octaaf erbij).
Die 70Hz dip is idd jammer. Ik ga nog een keer een demo krijgen met bass traps, wellicht dat dat iets helpt.
Maar waarom draai jij niet een keer Smaart Live? Er is ook een demo versie van beschikbaar.

[ Voor 9% gewijzigd door Jag op 11-05-2004 21:46 ]

[Indoubt]

Duo testje

[img]url=http://home.wxs.nl/~werve040/thumpy1and2_small.jpg[/img]
De linker is een XLS10 met PR en 300W partsexpress amp, 32Liter netto 22mm MDF, Baffle is 44 mm mdf, De rechter is een AXX1010 met 150W Partsexpress amp, 18mm mdf ,met 12mm multiplex, 22 liter netto

Fotootje van een kleine in aanbouw zijnde MDS08 met DT150, 18 mm berken multiplex, 17,5 liter netto (heb op deze pc geen andere foto maar duikel die nog wel eens op)
[img]url=http://home.wxs.nl/~werve040/thumphy_oil_small.jpg[/img]

Muzikaalste is de MDS08, Diepste komt de XLS10, en de AXX1010 heb ik gehouden De MDS is in mijn relatief grote kamer (50m2) voor HT net iets minder geschikt, Voor muziek zou dat trouwens best nog gaan. De XLS is de beste sub maar met PR voor muziek net iets minder strak dan de MDS. De AXX zit er tussen in(hoe vreemd dat ook moge klinken) en die heb ik dus nog staan (tot dat er weer wat nieuws moet komen)

[Barry|IA]

VETTE dingen!

[World Citizen]

Ik ga deze aanschaffen. De rest van mijn systeem zal ik nopg wel eens posten met pic's

dit word mijn Subwoofer

SVS 20-39PC Plus












Revolutionary hyperboloid basket is extra deep, allowing exceptionally long excursion
Huge strontium ferrite magnet assembly (designed with "Finite Element Analysis" to guarantee exceptional flux symmetry and low distortion)
Custom vented pole piece
Extra thick, aluminum former and a specially designed 2" voice coil (VC) exceeds electromotive capacity of typical 3" VCs
Rigid "Ultra" aluminum cone, with SVS logo
Inverted dust cap
Dual stacked, mirrored image spiders with sewn-in tinsel leads for force symmetry
1" Santoprene surround
Industry leading performance at an affordable price


525 watt, built-in amplifier
20 Hz tuning (variable to 16 or 12Hz)
+/- 3 dB 20 Hz-100 Hz
39" tall, 16" in diameter

$825

[ Voor 3% gewijzigd door World Citizen op 13-05-2004 09:35 ]

[Verwijderd]

nketelaar schreef op 13 mei 2004 @ 09:34:

Erg leuk, maar stond er geen D.I.Y. boven in de topictitel.

[Barry|IA]

ja precies, voor 825dollar kan je ook een mooie DIY woofer maken, misschien een idee?

[MM]

Qua prijs/kwaliteit zijn SVS subs nog niet eens zo slecht, maar tegen 4 shiva's kan zo'n ding bijvoorbeeld niet op (hoewel dat wel weer meer ruimte inneemt).

[Verwijderd]

Indoubt schreef op 12 mei 2004 @ 23:55:
Duo testje

[afbeelding]
De linker is een XLS10 met PR en 300W partsexpress amp, 32Liter netto 22mm MDF, Baffle is 44 mm mdf, De rechter is een AXX1010 met 150W Partsexpress amp, 18mm mdf ,met 12mm multiplex, 22 liter netto

Fotootje van een kleine in aanbouw zijnde MDS08 met DT150, 18 mm berken multiplex, 17,5 liter netto (heb op deze pc geen andere foto maar duikel die nog wel eens op)
[afbeelding]

Muzikaalste is de MDS08, Diepste komt de XLS10, en de AXX1010 heb ik gehouden De MDS is in mijn relatief grote kamer (50m2) voor HT net iets minder geschikt, Voor muziek zou dat trouwens best nog gaan. De XLS is de beste sub maar met PR voor muziek net iets minder strak dan de MDS. De AXX zit er tussen in(hoe vreemd dat ook moge klinken) en die heb ik dus nog staan (tot dat er weer wat nieuws moet komen)

He grappig, je hebt een XLS10 gebouwd.

Je bevindingen kan ik volledig inkomen. Uiteraard gaat de XLS erg laag, maar dankzij het wat zware membraam zal het wat minder lekker werken met muziek. Daar is een wat kleiner maar toch stijf membraam wat beter voor geschikt. Seas bijvoorbeeld, of misschien wel de Raveland, die heb ik echter nog nooit beluisterd. Misschien toch maar eens proberen.

[JT]

m.m schreef op 13 mei 2004 @ 11:57:
Qua prijs/kwaliteit zijn SVS subs nog niet eens zo slecht, maar tegen 4 shiva's kan zo'n ding bijvoorbeeld niet op (hoewel dat wel weer meer ruimte inneemt).

Alleen heb je voor $825 in euro's 4 Shiva's maar GEEN amp.

[Verwijderd]

Kan iemand mij vertellen hoe je die decibells kan testen thx

[Tijmen]

met een geluidsmeter Of tewel ook voor dB

linkje met geluidsmeters

[Indoubt]

Verwijderd schreef op 13 mei 2004 @ 12:16:
[...]
He grappig, je hebt een XLS10 gebouwd.

Je bevindingen kan ik volledig inkomen. Uiteraard gaat de XLS erg laag, maar dankzij het wat zware membraam zal het wat minder lekker werken met muziek. Daar is een wat kleiner maar toch stijf membraam wat beter voor geschikt. Seas bijvoorbeeld, of misschien wel de Raveland, die heb ik echter nog nooit beluisterd. Misschien toch maar eens proberen.

Ja, misschien moet ik toch aan twee subjes, een voor muziek en een voor HT, of een keer flinke frontluidsprekers maken en een sub voor alleen HT of misschien toch een sub vinden die het allebei lekker kan. Een flinke seas is waarschijnlijk wel beter dan de AXX maar die wil weer een grotere kast. Laag crossen helpt wel bij de AXX, anders gaat het niet (zo goed)

Affijn, I'm still in doubt

[Verwijderd]

Tijmen schreef op 13 mei 2004 @ 21:04:
met een geluidsmeter Of tewel ook voor dB

linkje met geluidsmeters

hmmz die zijn een beetje te duur , In dat geval zou iemand voor mij de logitech z-680 kunnen opmeten die op de pc is aangesloten vanaf 2 meter van de boxen met de subwoofer uit? Alvast bedankt

En als het mogelijk is zou ik erbij ook de db willen weten als de set optish op de pc is aangesloten met de subwoofer uit.

[ Voor 17% gewijzigd door Verwijderd op 13-05-2004 23:56 ]

[Verwijderd]

ik heb nog de subwoofer v.d. logitech Z-680 staan, maar de elektronica die erin zat is kapot gegaan...
ik gebruikte hem een tijdje als "passief" subje met een oudere harman/kardon versterker als amp... gaat best laag en hard hoor (in een kleine ruimte in ieder geval ...) maar niet erg strak. pluspuntje is dat ik 'm nog nóóóóit heb horen vervormen(ik draai nl graag op hoog volume )...
ik ben nu nog op zoek naar een inbouw-module, zodat ik heb ook rechtsreeks aan de speaker terminals van mijn receiver kan aansluiten.(en om de ouwe trouwe H/K weer wat rust te gunnen )

[Barry|IA]

Sub ampje, 150Watt RMS, 50-150Hz regelbaar, 50€

[Verwijderd]

Verwijderd schreef op 13 mei 2004 @ 20:50:
Kan iemand mij vertellen hoe je die decibells kan testen thx

Met een decibel meter inderdaad, maar ze zijn ook voor minder te krijgen bij bijvoorbeeld Conrad.

[teacher]

Barry|IA schreef op 14 mei 2004 @ 22:44:
Sub ampje, 150Watt RMS, 50-150Hz regelbaar, 50€

Ga je daar een IA van maken?

[Verwijderd]

Ik doe ieg mee. Welke amp is dat dan?

[Barry|IA]

In dit topic, bouw ik een subwoofer met die AMP: JBL 101787X 25CM Woofer

[MM]

JT schreef op 13 mei 2004 @ 12:25:
[...]

Alleen heb je voor $825 in euro's 4 Shiva's maar GEEN amp.

Voor zo'n $450 heb je 4 shiva's, dan heb je nog $375 over voor een amp (ik houd het maar even op de dollars. Maar ik zei niet voor niets dat de SVS niet slecht is in prijs/prestatie.

[@baddon]

LOL die Shiva's worden steeds goedkoper 110 dollar per stuk kun jij ze krijgen met invoer..heeel netjus