:strip_icc():strip_exif()/u/89520/kl.jpg?f=community)
Een onderzoeksproject dat zich concentreerde op Oxigen Isotope Stage (OIS) 3 concudeert dat Neanderthalers waarschijnlijk uit zijn gestorven omdat het te koud werd in Europa.
Het klimaat is op basis van ijskernen gevonden op Groenland en sedimentkernen uit Oceanen in kaart gebracht. Dit gebeurt op basis van de aanwezigheid van twee zuurstofisotopen 16O en 18O. 16O is lichter en verdampt dus makkelijker, tijdens een ijstijd zie je dus in ijskernen relatief veel 16O en in sedimenten uit de oceaan veel 18O. (voor een duidelijke uitleg, zie Roebroeks 1990).
Op basis van deze kernen blijkt dat gedurende de laatste ijstijd lange tijd een relatief warme periode heerste (OIS 3). Na ongeveer 40.000 jaar (40 ka.) geleden hield deze periode op. Tijdens de koude periode die volgde zou de Neanderthaler uitsterven.
Maar was de ijstijd ook de oorzaak? Neanderthalers en hun voorouders hadden al verschillende ijstijden in Europa overleefd. Voor 300 ka. Deden ze dat zelfs zonder over vuur te beschikken. Natuurlijk stonden ze tijdens de laatste ijstijd onder druk en hebben ze Noordelijke streken waarschijnlijk verlaten.
• Er is verdomd weinig bewijs voor deze betere technologie. Wersperen zijn al in Schöningen gevonden en gedateerd op 400 ka., dus dat is niet echt een voordeel.
Kleren zijn nooit daadwerkelijk gevonden, men zal ze vast gehad hebben, maar ik vermoed Neanderthalers ook wel anders hadden ze die vorige ijstijden niet overleefd.
• Iemand woonde zowat op de poolcirkel 36 ka. en een andere site is op 28 ka. gedateerd, midden in de koudste periode van de ijstijd dus. Aan de hand van de stenen en botten is het onduidelijk wie ze maakte, maar het is toch intrigerend, blijkbaar ging het lang zo slecht nog niet (Pavlov/Svendsen & Indrelid 2001).
• In de Levant hebben Neanderthalers en moderne mensen langs elkaar geleefd. Het lijkt er zelfs sterk op dat er eerst moderne mensen leefden, die toen door nieuw aangekomen Neanderthalers terug zijn gedrongen naar Afrika (Akazawa/ Aoki & Bar-Yosef).
Wat ik wil bediscussieren is of hominiden in de ijstijd in Europa het echt zo slecht hadden en of de koude en concurrentiestrijd uiteindelijk de genadeslag was voor Neanderthalers.
Het probleem is dat we zeker dat Neanderthalers uitgestorven zijn, dus wat zijn andere mogelijke oorzaken hiervan?
• Ze zijn opgegaan in onze soort. Dit is onwaarschijnlijk, gezien DNA-analyses op 4 individuen tot nu toe aangeven dat hun DNA-spectrum buiten het onze ligt. Aan de andere kant is er in Portugal een kindlijkje gevonden dat mogelijk het resultaat is van een kruising.
• Ze hebben zich gespecialiseerd in een koude omgeving met megafauna. De komst van de moderne mens was niet zo erg, maar hieruit volgde overbejaging en een langzaam verdwijnen van de mammoet. Aanpassen aan een nieuwe levenstijl werd wel geprobeerd (je zietook bij Neanderthalers juist nu technologische vernieuwing), maar dit mislukte (toch concurrentieslag?).
• Ze zijn actief door de moderne mens weggeconcurreerd en marginale omgevingen ingedreven, waar zij het uiteindelijk niet meer konden rooien.
Ik weet het nogal een lang stuk, ik hoop dat het enigszins begrijpelijk is. Ikzelf ben ervan overtuigd dat simpele concurrentie niet zo gemakkelijk een soort die al honderdduizenden jaren in het gebied leefde tot uitsterven zou kunnen dwingen.
Bedenk dat moderne mensen aan de tropen waren aangepast, niet aan de koude. Neanderthalers waren wel aan de koude omstandigheden aangepast. Daarom heb ik een lichte voorkeur voor een scenario waarin juist hun adaptatie outdated raakt, waardoor ze uiteindelijk uitsterven.
Akazawa, T./K. Aoki/O. Bar-Yosef, (eds), 1998: Neandertals and Modern Humans in Western Asia, New York.
Roebroeks, J.W.M., 1990: Oermensen in Nederland, De archeologie van de oude steentijd, Amsterdam.
Pavlov, P./J.I. Svendsen/S. Indrelid, 2001: Human presence in the European arctic nearly 40.000 years ago, Nature, 413: 64 - 67.
Het klimaat is op basis van ijskernen gevonden op Groenland en sedimentkernen uit Oceanen in kaart gebracht. Dit gebeurt op basis van de aanwezigheid van twee zuurstofisotopen 16O en 18O. 16O is lichter en verdampt dus makkelijker, tijdens een ijstijd zie je dus in ijskernen relatief veel 16O en in sedimenten uit de oceaan veel 18O. (voor een duidelijke uitleg, zie Roebroeks 1990).
Op basis van deze kernen blijkt dat gedurende de laatste ijstijd lange tijd een relatief warme periode heerste (OIS 3). Na ongeveer 40.000 jaar (40 ka.) geleden hield deze periode op. Tijdens de koude periode die volgde zou de Neanderthaler uitsterven.
Maar was de ijstijd ook de oorzaak? Neanderthalers en hun voorouders hadden al verschillende ijstijden in Europa overleefd. Voor 300 ka. Deden ze dat zelfs zonder over vuur te beschikken. Natuurlijk stonden ze tijdens de laatste ijstijd onder druk en hebben ze Noordelijke streken waarschijnlijk verlaten.
Dit suggereert dat de Neanderthalers en moderne mensen zielig in het Zuiden zaten en technologisch overwicht de moderne mens uiteindelijk het voordeel van de twijfel gaf. Ik wil hier drie dingen tegenin brengen:The archaeological evidence strongly suggests that both hominids coexisted in southern Europe for thousands of years, but competed for ever diminishing resources.
And that might have been the end for both Homo sapiens and Neanderthals but for the arrival of the technologically advanced Gravettians.
The Gravettians appeared in eastern Europe 29,000 to 30,000 years ago complete with flash new tools, such as javelin-like throwing spears and fishing nets, which allowed them to catch a greater range of prey.
They also had clothing to keep the cold out, such as sewn furs and woven textiles, and possibly more specialised social structures. Their ability to tough out the colder climes dominating Europe 18,000 to 25,000 years ago revitalised the human population.
• Er is verdomd weinig bewijs voor deze betere technologie. Wersperen zijn al in Schöningen gevonden en gedateerd op 400 ka., dus dat is niet echt een voordeel.
Kleren zijn nooit daadwerkelijk gevonden, men zal ze vast gehad hebben, maar ik vermoed Neanderthalers ook wel anders hadden ze die vorige ijstijden niet overleefd.
• Iemand woonde zowat op de poolcirkel 36 ka. en een andere site is op 28 ka. gedateerd, midden in de koudste periode van de ijstijd dus. Aan de hand van de stenen en botten is het onduidelijk wie ze maakte, maar het is toch intrigerend, blijkbaar ging het lang zo slecht nog niet (Pavlov/Svendsen & Indrelid 2001).
• In de Levant hebben Neanderthalers en moderne mensen langs elkaar geleefd. Het lijkt er zelfs sterk op dat er eerst moderne mensen leefden, die toen door nieuw aangekomen Neanderthalers terug zijn gedrongen naar Afrika (Akazawa/ Aoki & Bar-Yosef).
Wat ik wil bediscussieren is of hominiden in de ijstijd in Europa het echt zo slecht hadden en of de koude en concurrentiestrijd uiteindelijk de genadeslag was voor Neanderthalers.
Het probleem is dat we zeker dat Neanderthalers uitgestorven zijn, dus wat zijn andere mogelijke oorzaken hiervan?
• Ze zijn opgegaan in onze soort. Dit is onwaarschijnlijk, gezien DNA-analyses op 4 individuen tot nu toe aangeven dat hun DNA-spectrum buiten het onze ligt. Aan de andere kant is er in Portugal een kindlijkje gevonden dat mogelijk het resultaat is van een kruising.
• Ze hebben zich gespecialiseerd in een koude omgeving met megafauna. De komst van de moderne mens was niet zo erg, maar hieruit volgde overbejaging en een langzaam verdwijnen van de mammoet. Aanpassen aan een nieuwe levenstijl werd wel geprobeerd (je zietook bij Neanderthalers juist nu technologische vernieuwing), maar dit mislukte (toch concurrentieslag?).
• Ze zijn actief door de moderne mens weggeconcurreerd en marginale omgevingen ingedreven, waar zij het uiteindelijk niet meer konden rooien.
Ik weet het nogal een lang stuk, ik hoop dat het enigszins begrijpelijk is. Ikzelf ben ervan overtuigd dat simpele concurrentie niet zo gemakkelijk een soort die al honderdduizenden jaren in het gebied leefde tot uitsterven zou kunnen dwingen.
Bedenk dat moderne mensen aan de tropen waren aangepast, niet aan de koude. Neanderthalers waren wel aan de koude omstandigheden aangepast. Daarom heb ik een lichte voorkeur voor een scenario waarin juist hun adaptatie outdated raakt, waardoor ze uiteindelijk uitsterven.
Akazawa, T./K. Aoki/O. Bar-Yosef, (eds), 1998: Neandertals and Modern Humans in Western Asia, New York.
Roebroeks, J.W.M., 1990: Oermensen in Nederland, De archeologie van de oude steentijd, Amsterdam.
Pavlov, P./J.I. Svendsen/S. Indrelid, 2001: Human presence in the European arctic nearly 40.000 years ago, Nature, 413: 64 - 67.
[ Voor 6% gewijzigd door Spheroid op 25-01-2004 20:34 . Reden: posten is nog best moeilijk ]
La majestueuse égalité des lois, qui interdit au riche comme au pauvre de coucher sous les ponts, de mendier dans les rues et de voler du pain. - Anatole France
. Met hersenen tussen de 1200 en 1750 cm3 hadden ze gemiddeld net grotere hersenen dan wij. 
.